H1N1 ေခၚ ၀က္တုပ္ေကြး

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win

H1N1!!! အရမ္းေတာ့ အေၾကာက္မလြန္ပါနဲ့ ဒါေပမယ့္ ေပါ့ဆလို႔မရပါဘူး။

အခု ျမန္မာနိုင္ငံမွာ သံသယျဖစ္ဖြယ္ ရွိေနတဲ့ H1N1 ေခၚ ၀က္တုပ္ေကြး(swine flu) ဆိုတာက ေရာဂါအသစ္တစ္မ်ိဳးေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။

၀က္တုပ္ေကြးေခၚ swine flu (H1N1) ဟာ ၁၉၁၈ ခုနွစ္ မက္ဆီကို နိူင္ငံမွာ စတင္ေတြ႕ရွိခဲ့ျပီး ရိုးရိုးတုပ္ေကြးအမ်ိဳးအစားမွ ဗီဇေျပာင္းအသြင္ကြဲထြက္လာတဲ့ အမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါတယ္။ ကပ္ေရာဂါသဖြယ္ ရာစုနွစ္အလိုက္ျဖစ္ပြားတတ္ျပီး ၂၀၀၉ ခုနွစ္မွာ အျပင္းအထန္ျဖစ္ပြားခဲ့ဖူးပါတယ္။ အခု၂၀၁၇ မွာေတာ့ အိႏၵိယနုိင္ငံမွ စတင္ျဖစ္ပြားတယ္လို့ သိရွိရပါတယ္။

H1N1 သို႔ ၀က္တုပ္ေကြး (swine flu)ဆိုတာ ဘာလဲ။

H1N1 တုပ္ေကြး တစ္နည္းအားျဖင့္ ၀က္တုပ္ေကြးလို႔ ေခၚတဲ့ ေရာဂါကို H1N1 ဆိုတဲ့ virus ေၾကာင့္ျဖစ္ပြားေစပါတယ္။ ဒီ virus ဟာ တုပ္ေကြးvirus (influenza virus)ရဲ့ မ်ိုးစိတ္အသစ္ျဖစ္ျပီး ပံုမွန္ တုပ္ေကြးေရာဂါအမ်ိဳးအစားကဲ့သို႔ လကၡဏာေတြျပတတ္ပါတယ္။ လက္တေလာမွာေတာ့ H1N1 virus ဟာလူေတြမွာ ရာသီတုပ္ေကြးအေနနဲ့ ျဖစ္ေပၚတတ္ပါတယ္။ ၀က္ေတြမွာ ရွင္သန္ေနထိုင္နိုင္တဲ့ virus ပိုးျဖစ္ေသာ္လည္း ေသခ်ာခ်က္ျပဳတ္ကိုင္တြယ္ ထားတဲ့ ၀က္သားနွင့္ တျခားသက္ဆုိင္ရာ စားေသာက္ကုန္ေတြ စားျခင္းျဖင့္ေတာ့ မကူးစက္နိုင္ပါဘူး။

၀က္တုပ္ေကြးဟာ ၂၀၀၉ ခုနွစ္မွာ လူေတြမွာစတင္ေတြ႕ရွိျပီး ကူးစက္ျပန္႕နွံ႕မွဳ ျဖစ္ပြားရာကေန သတင္းေခါင္းျကီးပိုင္းျဖစ္ပြားခဲ့ပါေသးတယ္။ ကူးစက္ျပန့္ႏွံ႔ေရာဂါဆိုတာဟာ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ တစ္ကမၻာလံုး သို႔ တိုက္နယ္အမ်ားအျပားမွာ ကူးစက္ျပန္႔ႏွံ႕ျပီး ျဖစ္ပြားတဲ့ ေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။

၀က္တုပ္ေကြး ဘယ္လို ကူးစက္သလဲ။

H1N1 တုပ္ေကြးဟာ ၀က္ေတြမွာသာ ကူးစက္တတ္တဲ့ တုပ္ေကြးvirus မ်ိဳးစိတ္အသစ္တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ တိုက္ဖိုက္နဲ့ မတူတာက သန္းေတြ၊ မွက္ေတြကေန ကူးစက္တာမဟုတ္ပဲ လူကေန လူကိုသာ ကူးျပီး တိရိစၦာန္ကေနလည္း လူကို မကူးစက္နိုင္ပါဘူး။

H1N1 တုပ္ေကြးက အလြန္ကူးစက္နုိင္ပါတယ္။ေရာဂါပိုးဟာ တံေတြးနွင့္ ခၽြဲေတြအမွဳန္ေတြကေန ကူးစက္ျပန္႔နွံ႕နိုင္ပါတယ္။လူေတြမွာ ေအာက္ပါနည္းလမ္းေတြနဲ့ ျပန္႕နွံ႕နိုင္ပါတယ္။

  • နွာေခ်ျခင္း
  • ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
  • ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ ေနရာကိုကိုင္တြယ္မိျပီး မ်က္လံုး သို႔ နွာေခါင္းတို႔အား ကိုင္မိျခင္း

လူေတြ နွာေခ်၊ ေခ်ာင္းဆိုးတဲ့ အခါမွာ ေလထဲကို မ်က္စိနဲ့ မျမင္နိုင္တဲ့ virus အမွဳန္အမႊားေတြ ပက္ျဖန္းလိုက္သလိုျဖစ္သြားပါတယ္။ အကယ္၍သာ သင္ဟာ ၄င္းအမွဳန္ေတြကို အမွဳန္က်နိုင္တဲ့ေနရာ (တံခါးလက္ကိုင္ သို႔ ေဘစင္ေတြ)နဲ့ ထိေတြ႔မိတာ သို႕ ေရာဂါပိုးရွိတဲ့သူထိေတြ႕ထားတဲ့ အရာကို ကိုင္မိတာ၊ထိမိတာေတြ ေၾကာင့္ H1N1 တုပ္ေကြးေရာဂါကို ကူစက္နိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါရွိတဲ့ လူတစ္ေယာက္ဟာ ေရာဂါလကၡဏာေတြ မျပခင္တစ္ရက္ရက္မွာ ျပန္႔နွံ႔ေစနိုင္သလို ဖ်ားနာျပီး ၇ ရက္အတြင္းမွာလည္း ျပန္႔နွံံ႕ေစနိုင္ပါတယ္။ ကေလးေတြကေတာ့ ၁၀ ရက္ေလာက္ထိကို ကူးစက္နိုင္ပါတယ္။

၀က္တုပ္ေကြးဆိုတဲ့ နာမည္အရေတာ့ သင္ဟာ ၀က္ကင္၊ ၀က္ေပါင္ေျခာက္ သို႔ တျခား၀က္နဲ့ဆိုင္တဲ့ စားေသာက္ကုန္ေတြ စားျပီးေတာ့ မကူးစက္နုိင္ပါဘူး။

ေရာဂါရွာေဖြျခင္းနွင့္ ကုသျခင္း

ယခုေဖာ္ျပထားသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားမွာ ေဆးပညာဆုိင္ရာကၽြမ္းက်င္သူ၏ အၾကံေပးခ်က္မ်ားေနရာတြင္ အစားထိုးရန္ မသင့္ေတာ္ပါ။ ဆက္လက္သိရွိလိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္ရဲ႕ဆရာ၀န္နဲံ အျမဲတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

၀က္တုပ္ေကြး H1N1 တုပ္ေကြး ဟုတ္မဟုတ္ကို ဘယ္လိုအေျဖရွာအတည္ျပဳသလဲ။

သင့္ဆရာ၀န္က သင့္ခႏၶာကိုယ္မွာ အရည္နမူနာတစ္ခ်ိဳ႕ယူျပီး စမ္းသပ္စစ္ေဆးျပီး ေရာဂါရွာေဖြနိုင္ပါတယ္။ နမူနာယူဖို႔ရန္ ဆရာ၀န္ သို႔ သူနာျပဳဆရာမက သင့္နွာေခါင္း သို႕ လည္ေခ်ာင္းတြင္းမွ ဂြမ္းစနွင့္ အရည္ကို သုတ္ယူပါလိမ့္မယ္။ ျပီးေနာက္ ၄င္းသုတ္ယူထားတဲ့ အရည္နမူနာအား မ်ိဳးရိုးဗီဇဆိုင္ရာနည္းလမ္းေတြ နွင့္ ဓာတ္ခြဲနည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးသံုးျပီး virus အမ်ိဳးအစားကို အတိအက် ခြဲထုတ္နိုင္ပါတယ္။

၀က္တုပ္ေကြး သို႔ H1N1 တုပ္ေကြး ကို ဘယ္လိုကုသလဲ။

၀က္တုပ္ေကြးလူနာအမ်ားစုကေတာ့ ကုသမွဳမလိုအပ္နိုင္ပါဘူး။ သင့္တုပ္ေကြးကေန ေနာက္ဆက္တြဲေတြ ျဖစ္လာနိုင္ေခ်မရွိရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္ေတာင္ျပစ၇ာ မလိုပါဘူး။ သင္ဟာ လကၡဏာေတြ သက္သာလာေအာင္နွင့္ တျခားလူေတြကို မျပန္႔နွံ႕နိုင္ေအာင္ သတိထားကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္သင့္ပါတယ္။

၀က္တုပ္ေကြးကို ကုသရန္ virus သတ္ေဆးနွစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ oseltamivir(Tamiflu) ႏွင့္ zanamivir(Relenza) ဆိုတဲ့ ေသာက္ေဆးေတြကိုေတာ့ အၾကံျပဳေထာက္ခံပါတယ္။ ေရာဂါပိုးဟာ ဒီေဆးေတြကို ရင္သြားနိုင္တဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္ေၾကာင့္ ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးျဖစ္ပြားနိုင္ေခ်ရွိတဲ့ လူနာေတြအတြက္သာ ေဆးေတြကို ခ်န္ထားတတ္ၾကပါတယ္။ အကယ္၍ မဟုတ္ခဲ့လွ်င္ေတာ့ ၀က္တုပ္ေကြးမိတဲ့ လူနာဟာ ပံုမွန္အားျဖင့္ က်န္းမာတဲ့လူဆိုလွ်င္ေတာ့ သူ့ဖာသာ virus ကို ခႏၶာကိုယ္မွ ျပန္တိုက္ထုတ္နိုင္ပါတယ္။

ေရာဂါကာကြယ္ျခင္း

လြန္ခဲ့တဲ့ နွစ္အနည္းငယ္တုန္းကေလာက္ ၀က္တုပ္ေကြးက ေၾကာက္စရာမေကာင္းေတာ့ေပမယ့္ သင့္ကိုယ္သင့္မျဖစ္ပြားေအာင္ ကာကြယ္နိုင္ဖို႔ေတာ့ အေရးၾကီးပါတယ္။ ရာသီတုပ္ေကြးကဲ့သို႔ပင္ တခ်ိဳ႔လူေတြမွာ ျပင္းထန္တဲ့ ေရာဂါေတြျဖစ္ပြားလာနိုင္ပါတယ္။ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ နွစ္တိုင္း တုပ္ေကြးကာကြယ္ဆိုးထိုးတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။၀က္တုပ္ေကြးကလည္း ၄င္းကာကြယ္ေဆးေတြထဲမွာ တစ္မ်ိဳးပါ၀င္ပါတယ္။

ထို႔့ျပင္ လူေနထိုင္မွဳ ေျပာင္းလဲျခင္းျဖင့္လည္း သင့္ကိုယ္သင္နွင့္ တျခားသူေတြကို အကူးစက္နိုင္ေအာင္ ကာကြယ္နိုင္ပါေသးတယ္။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ ၀က္တုပ္ေကြး ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • ျပည္႔၀စြာအနားယူပါ။ ထိုသို႔အနားယူျခင္းျဖင့္ သင့္ရဲ့ ကိုယ္ခံအားစနစ္က ေရာဂါကို ေကာင္းစြာတိုက္ထုတ္နိုင္ပါလိမ့္မယ္။
  • ေရနွင့္ တျခားအရည္မ်ားကို မ်ားမ်ားေသာက္ျခင္းျဖင့္ ေရဓာတ္ခမ္းေျခာက္မွဳမွ ကာကြယ္ပါ။စြပ္ျပဳတ္နွင့္ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ေတြက ခႏၶာကိုယ္မွ ဆံုးရွံဴးသြားတဲ့ အာဟာရေတြကို ျပန္ျဖည့္ဆည္းေပးနိုင္ပါတယ္။
  • ေခါင္းကိုက္တာ၊ လည္ေခ်ာင္းနာတာေတြအတြက္ တရား၀င္ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြကို ၀ယ္ေသာက္ပါ။
  • လက္ကို ဆပ္ျပာ သို႔ လက္သန့္စင္ေဆးေတြ သံုူးျပီး မၾကာခဏေဆးေၾကာသန့္စင္ေပးပါ။
  • နွာေခါင္း၊ ပါးစပ္နွင့္ မ်က္လံုးေတြကို မထိမိပါေစနဲ့(virus ပိုးက စားပြဲ၊တယ္လီဖုန္းစတဲ့ မ်က္နွာျပင္ေတြမွာ ေကာင္းစြာ အသက္ရွင္ေနနိုင္တာေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။)
  • ေနအေကာင္းဖ်ားနာေနလွ်င္ အလုပ္ သို႔ ေက်ာင္းမသြားပဲ အိမ္မွာေနပါ။
  • နွာေခါာင္းစည္း မ်က္နွာဖံုး facemask တက္ထားပါ။
  • ၀က္တုပ္ေကြးျဖစ္ေနျပီလို႔ သံသယရွိေနလွ်င္ လူမ်ားတဲ့ ေနရာေတြကိုေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

မွ်ေ၀မည္

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဩဂုတ် 16, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဩဂုတ် 19, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။