Dialysis ေက်ာက္ကပ္ေဆးျခင္းနဲ႔ ပက္သက္ျပီး သိထားသင့္တာေလးမ်ား။ ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win

အိမ္မွာေတာ့ ဘယ္သူကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းလို႕ ေက်ာက္ကပ္ေဆးေနရျပီ၊ ရပ္ကြက္ထဲမွာေတာ့ ဘယ္သူက ေဆးရံုကုိ ပံုမွန္သြားျပီး ေက်ာက္ကပ္ေဆးေနတယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္း ၾကားဖူးနားဝျဖစ္ေနၾကမွာပါ။ ဒီေတာ့ kidney haemodialysis ဆုိတဲ့ ေက်ာက္ကပ္ေဆးျခင္း ကုသမႈကို အျပည့္အစံုသာမသိေပမယ့္ ၾကားဖူးေနၾကျဖစ္မွာေတာ့ အေသအခ်ာပါ။

Dialysis ေက်ာက္ကပ္ေဆးျခင္းနဲ႔ ပက္သက္ျပီး သိထားသင့္တာေလးမ်ား။ ။

ဘာ့ေၾကာင့္ ေက်ာက္ကပ္ေဆးၾကရတာလဲ ။

ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ စြန္႕ထုတ္ျခင္းလုပ္ငန္းေတြကို ေဆာင္ရြက္ေပးတဲ့ ေခါင္ခ်ဳပ္ၾကီးဟာ လက္တစ္ဆုပ္စာ အရြယ္ေလာက္ပဲ ရွိတဲ့ ေက်ာေအာက္ေနာက္ဘက္နားက ေက်ာက္ကပ္ ႏွစ္လံုးပါ။  ဒီေက်ာက္ကပ္ေတြ ေကာင္းေကာင္းအလုပ္မႏုိင္ေတာ့ဘဲ ပ်က္စီးတာ ေနာက္ဆံုး အဆင့္( ၈၅ ကေန ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ပ်က္စီး ) ထိေရာက္သြားျပီဆုိရင္ေတာ့ ေက်ာက္ကပ္အစားထုိးလဲခ်င္လဲ မလဲခ်င္ရင္ ေက်ာက္ကပ္ေဆးတဲ့ ကုသမႈ ခံကို ခံယူရပါေတာ့တယ္။

ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးသြားတာက ျပန္ေကာင္းတတ္လား။

ေလာေလာလတ္လတ္ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးထားတဲ့ အေျခအေန acute renal failure လိုမ်ိဳးဆို၇င္ေတာ့ ကုသမႈ ခံယူျပီးရင္ ျပန္ေကာင္သြားတတ္တာမ်ားေပမယ့္ နာတာရွည္ ေက်ာက္ကပ္ထိေနတဲ့ ေရာဂါမ်ိဳးေတြမွာဆုိရင္ေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးသြားတာ ျပန္မေကာင္းတတ္ေတာ့ပါဘူး။ ဒါေ့ၾကာင့္ ေနာက္ဆံုး အဆင့္ထိခုိက္မႈေတြမွာ ေက်ာက္လဲေဆးတဲ့ ကုသမႈခံယူရတာျဖစ္ပါတယ္။

ေက်ာက္ကပ္ေဆးတယ္ဆုိတာဘာလဲ။

ပ်က္စီးျပီးထိိခုိက္ေနတဲ့ ေက်ာက္ကပ္ေၾကာ့င္ ကိုယ္တြင္းက စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြ ေက်ာက္ကပ္မွာ စုပံုလာေလေလ ေက်ာက္ကပ္ပိုျပီး ထိခိုက္ေလေလျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒီစုပံုလာတဲ့ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြကို ေက်ာက္ကပ္အစား ေဆးပညာနဲ႔ စြန္႔ထုတ္ေပးျခင္းကို ေက်ာက္ကပ္ေဆးတယ္လို႔ ေခၚပါတယ္။ သက္ဆုိင္ရာ ဆရာဝန္ေတြရဲ႕ ၾကီးၾကပ္မႈ ေအာက္မွာ လုပ္ရတာျဖစ္တာေၾကာင့္ ေဆးရံုေတြမွာပဲ ေက်ာက္ကပ္ေဆးေလ့ရွိပါတယ္။

ေက်ာက္ကပ္ေဆးျခင္းေၾကာင့္ ဘယ္လိုအက်ိဳးေတြ ရႏုိင္သလဲ။

ေကာင္းေကာင္းအလုပ္မလုပ္ႏုိင္တဲ့ ေက်ာက္ကပ္အစား Dialysis က

  • ကိုယ္တြင္းမွာ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြ၊ ဆားဓာတ္နဲ႔ ေရဓာတ္ ေတြ စုပံု မေနေအာင္ ကူျပီးစြန္႕ထုတ္ေပးပါတယ္။
  • ပိုတက္ဆီယမ္၊ ဆိုဒီယမ္နဲ႔ bicarbonate သတၱဳဓာတ္ေတြ ကိုယ္တြင္းမွာ မ်ားမေနအာင္လည္း ထိန္းညွိေပးႏုိင္ပါတယ္။
  • ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကိုပါ ထိန္းညွိေပးဦးမွာပါ။

Dialysis ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိသလဲ။

  • Hemodialysis
  • peritoneal dialysis
  • Continuous renal replacement therapies ဆုိျပီး ေက်ာက္ကပ္ေဆးနည္း ၃ မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ကုိယ့္က်န္းမာေရးအေျခအေနနဲ႔ ကုန္က်မႈ စရိတ္ေပၚ မူတည္ျပီး ၾကိဳက္တာ ေရြးခ်ယ္လို႕ရပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ Hemodialysis က နာမည္အၾကီးဆံုးနဲ႔  အသံုးအမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။

Hemodialysis ဆုိတာဘာလဲ ။

Hemodialysis ရဲ႕ အဓိက ဇာတ္လုိက္ကေတာ့ (hemodialyzer) လို႕ေခၚတဲ့ စက္ပစၥည္းေလးဖစ္ျပီး သူကေန ေက်ာက္ကပ္အစား ေသြးတြင္းက စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြ၊ နဲ႕ chemicals ေတြကို စြန္႔ထုတ္ေပးပါတယ္။ ဒီစက္ေလးထဲ ေသြးေတြေရာက္ဖို႕အတြက္ ဆရာဝန္ေတြက ေပါင္နဲ႔ လက္က ေသြးေၾကာေတြကို အေသးစားခြဲစိတ္မႈ အေပါက္ေလးျဖစ္ေအာင္( Fistula ) လုပ္ျပီး ၾကားထဲက ပိုက္ေလး( graft) ခံကာ စက္နဲ႔ ေသြးေၾကာေတြကို သြယ္ထားေပးပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလမွာေတာ့ Catheter လို႕ေခၚတဲ့ ပိုက္ေလးသံုးျပီးလည္ပင္းေသြးေၾကာဆီက ေသြးေတြကို ယူေလ့ရွိပါတယ္။

Hemodialysis  နဲ႕ ေက်ာက္ကပ္ေဆးရင္ ဘယ္ေလာက္ၾကာတတ္သလဲ။

  • ကိုယ့္ေက်ာက္ကပ္ ဘယ္ေလာက္ အလုပ္လုပ္ေသးလဲ
  • ေဆးကုသမႈ ခံယူေနစဥ္ ေရေတြစုျပီးေဖာလာတဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ဘယ္ေလာက္တက္လာျပီလဲ
  • ကိုယ္တြင္းမွာ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြ ဘယ္ေလာက္ေတာင္စုပံုေနျပီလဲ
  • ဘယ္လိုအမ်ိဳးအစားစက္ကို သံုးတာလဲ ေပၚမူတည္ျပီး ၾကာခ်ိန္ကြားျခားသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ပံုမွန္ဆိုရင္ေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ေဆးျခင္း ကုသမႈတစ္ခုဟာ တစ္ခါလုပ္ရင္ ၄ နာရီေလာက္ၾကာတတ္ျပီး တစ္ပါတ္ကို သံုးၾကိမ္ေလာက္ျပဳလုပ္ရတတ္ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ေဆးျခင္းဟာ တစ္ခါတည္းနဲ႔ လုပ္ျပီးတာနဲ႕ ျပီးသြားမယ့္ကုသမႈ မ်ိဳး မဟုတ္တာေၾကာင့္ ဘယ္ေလာက္ၾကာရင္ေနာက္တစ္ခါ ေက်ာက္ကပ္ထပ္ေဆးရမလဲဆိုတာ သိရဖုိ႕ ဆရာဝန္ေတြနဲ႔ ေသခ်ာတုိင္ပင္ရပါလိမ့္မယ္။

ေက်ာက္ကပ္ေဆးတယ္ဆုိတာ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါေတြေပ်ာက္ေအာင္ကုသေပးျခင္းလား။

ေက်ာက္ကပ္ေဆးတယ္ဆိုတာ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါေတြကို ကုတဲ့ နည္းမဟုတ္ပါဘူး။ ျမင္သာေအာင္ ေျပာရရင္ ေက်ာက္ကပ္ရဲ႕ ပံုမွန္လုပ္ငန္းေတြကို အျပင္ကေန ဝင္ျပီးကူညီေပးတဲ့ သေဘာပါ။ ေက်ာက္ကပ္အစားထိုး ကုသမႈ မခံယူမခ်င္း စြန္႔ထုတ္တဲ့လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္ဖို႕ ေက်ာက္ကပ္ေဆးျခင္းကို ပံုမွန္ လုပ္ေနရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေက်ာက္ကပ္ထိခိုက္တာ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ျဖစ္ေနျပီ။ ေက်ာက္ကပ္အစားမထိုးခ်င္ဘူး။ ေက်ာက္ကပ္ပဲ ေဆးမယ္ဆိုရင္ သက္တမ္းဘယ္ေလာက္ခံမွာလဲ။

ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းရင္ ၾကာၾကာခံမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို ၾကားဖူးၾကမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္ဆံုအဆင့္ထိ ပ်က္စီးေနတဲ့ေက်ာက္ကပ္ကို အစားမထိုးဘဲ ေက်ာက္ကပ္ေဆးျပီးပဲ ဆက္ထိန္းထားမယ္ဆိုရင္ ေနာက္ ၅ ႏွစ္ကေန ၁၀ အထိ ဆက္ျပီး သက္တမ္းဆြဲထားႏုိင္မွာ ျဖစ္ျပီး တစ္ခ်ိဳ႕ဆို ေနာက္ အႏွစ္ ၂၀ ၊ ၃၀ ေလာက္ေတာင္ ဆက္ျပီး ေနထိုင္သြားႏုိင္ၾကပါတယ္။ ေရွာင္ရန္ ေဆာင္ရန္ေလးေတြသိခ်င္ရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ေတြနဲ႔တိုင္ပင္ဖုိ႕ လိုတာေပါ့။

ေနာက္ထပ္သိထားသင့္တာေတြကေတာ့

  • ကိုယ္ခံယူတဲ့ ကုသမႈ ေပၚမူတည္ျပီး ေက်ာက္ကပ္ေဆးထားတဲ့သူတစ္ေယာက္ဟာ အစားေရွာင္ဖို႕လိုသလို ေသာက္တဲ့ ေရပမာဏကိုလည္း ထိန္းေသာက္ဖို႕လိုပါလိမ့္မယ္။
  • ေက်ာက္ကပ္ေဆးထားတဲ့သူတစ္ေယာက္ဟာ ပံုမွန္လူေကာင္းေတြလိုပဲ လႈပ္ရွားသြားလာ၊ ခရီးထြက္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ့္ေက်ာက္ကပ္အေျခအေနကို ဆရာဝန္ေတြမွာ ပံုမွန္စစ္ေဆးေနဖို႕ေတာ့ လိုတာေပါ့ ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာဆိုင္ရာ အၾကံေပးခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္းမ်ား မျပဳလုပ္ပါ။

Read also:

မွ်ေ၀မည္

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 23, 2019 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဇူလိုင် 23, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။