Paraganglioma ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Paraganglioma ဆိုတာဘာလဲ။

Paraganglioma ဆုိတာ ေရာဂါအေျခအေနတစ္ခုျဖစ္ျပီးခႏၶာကုိယ္ရဲ့ ေဘးဘက္အာရံုေျကာစနစ္မွာျဖစ္တဲ့ အျကိတ္ပံုစံတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ Peripheral nervous system ေဘးဘက္အာရံုေျကာစနစ္ကို sympathetic and parasympathetic ဆုိျပီးခြဲထားပါတယ္။ peripheral nervous system ရဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာကေတာ့ ခႏၶာကုိယ္ရဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ိဳးစံုကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းျဖစ္တဲ့ နွလံုးခုန္နွုန္း၊ေသြးဖိအား၊ ဆီးသြားျခင္းဆုိင္ရာနွင့္ အူလမ္းေျကာင္းဆုိင္ရာမ်ားအားလံုးတုိ့ပါ၀င္ပါတယ္။ Peripheral nervous system မွာျဖစ္တဲ့ paraganglioma ေျကာင့္ ခႏၶာကုိယ္ရဲ့လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားျဖစ္တဲ့ ေသြးဖိအား၊ ဆီးသြားျခင္းဆုိင္ရာ၊ နွလံုးခုန္နွုန္း အစရွိသည္တုိ့ဟာေျပာင္းလဲမွုေတြျဖစ္နုိ္င္ပါတယ္။ paraganglioma ဟာ Peripheral nervous systemရဲ့ မည္သည့္ေနရာမွာမဆုိျဖစ္နုိင္ေပမယ့္ အဓိကေတာ့သူတို့ကုိ ဗုိက္ထဲမွာေတြ့ရတတ္ျပီးAdrenal glands နဲ့ဆက္စပ္ေနတဲ့အျကိတ္မ်ားျဖစ္တဲ့ Phaeochromocytomaလုိ့ေခါ ္တဲ့ ေရာဂါအေနနဲ့ ေတြ့ရပါတယ္။

Paraganglioma  ဟာဘယ္ေလာက္ထိ အျဖစ္မ်ားသလဲ။

အျခားေသာအခ်က္အလက္မ်ားကုိ သိနုိင္ဖုိ့ သင့္ဆရာ၀န္နဲ့တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

Paraganglioma ရဲ့ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

Paraganglioma ရဲ့အေတြ့ရမ်ားတဲ့ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

-ေသြးေပါင္ခ်ိန္ ေတာက္ေလ်ွာက္တက္ေနျခင္း

-နွလံုးခုန္နွုန္းျမန္ျခင္း

-ေခါင္းေတာက္ေလ်ွာက္ကုိက္ျခင္း

-မ်က္နွာပူျခင္းနွင့္ေခ်ြးထြက္ျခင္း

-အလြန္အမင္း စိုးရိမ္ပူပန္ျခင္းနွင့္ေျကာက္လန့္တတ္ျခင္း။

သိပ္ျပီး အေတြ့ရမမ်ားတဲ့လကၡဏာေတြကေတာ့

-အသားအရည္ျဖဴေဖ်ာ့ေနျခင္း

-အျမင္၀ါးျခင္း

-၀ိတ္မခ်ပဲ က်သြားျခင္း

-၀မ္းခ်ဳပ္ျခင္း

-ဗုိက္နာျခင္း

-အခ်ိဳဓာတ္မ်ားေနျခင္း

-စိတ္က်န္းမာေရးဆုိင္ရာျပသနာမ်ားျဖစ္ျခင္း

အေပၚ မွာမေျပာျပထားတဲ့ အျခားေသာ လကၡဏာေတြရွိေနနုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လုိ့ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားနဲ့ပတ္သက္ျပီး စိတ္ပူတာေတြရွိေနေသးပါက သင့္ဆရာ၀န္ကုိတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသသင့္ပါသလဲ။

အကယ္၍အထက္တြင္ေဖာ္ျပခ့ဲေသာေရာဂါလကၡဏာမ်ား ျဖစ္ေပၚလွ်င္လည္းေကာင္း၊ ေမးလိုသည္မ်ားရွိလွ်င္ေသာ္လည္းေကာင္းဆရာဝန္ႏွင့္သာ ျပသသင့္ပါသည္။ လူတိုင္း၏ ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မွဳသည္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦးမတူညီၾကပါ။သင့္ေရာဂါအေျခအေနအတြက္ ဘာကအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကိုဆရာဝန္ႏွင့္ ေဆြးေႏြးျခင္းကသာအမွန္ကန္ဆံုးျဖစ္ပါသည္။

ျဖစ္ေစေသာအေျကာင္းအရင္းမ်ား။

ဘာေတြက Paraganglioma ျဖစ္ပြားေစသလဲ။

တစ္ခ်ိဳ့ေသာ အေျခအေနေတြမွာ paragangliomas ရဲ့ပထမအေျကာင္းအရင္းခံဟာ တစ္ျခားေသာ ကုိယ္အဂၤါ အစိတ္အပုိင္းေတြကုိ ထိခုိက္ေစတဲ့ မ်ိဳးရုိးလုိက္တဲ့ ေရာဂါေတြနဲ့တြဲတတ္ပါတယ္။ တကယ္လုိ့ ဒီေရာဂါက syndromeေတြနဲ့ တြဲျပီးမတြဲရဘူးဆုိပါက nonsyndromic paragangliomasလုိ့ ေခၚပါတယ္။ မ်ိဳးရုိးဗီဇ မွားယြင္းေျပာငး္လဲျခင္းဟာ syndromic ေကာ nonsyndromic paragangliomas နွစ္ခုလံုးမွာေတြ့နုိင္ပါတယ္။ Syndromic ေကာ nonsyndromic paraganglioma နွစ္ခုလံုးဟာ မ်ိဳးဗီဇမ်ားျဖစ္တဲ့ VHL, RET, SDHA, SDHB and SDHD တုိ့မူမမွန္စြာေျပာင္းလဲမွုေျကာင့္ရပါတယ္။ Nonsyndromic paragangliomas မွာ ပါ၀င္တဲ့ မ်ိဳးရုိးဗီဇေတြဟာ ဆဲလ္ကြဲပြားျခင္းနဲ့ ေသြးေျကာမ်ားျဖစ္ေပါ ္ျခင္းကုိညွိတဲ့ပရုိတင္းမ်ားကုိ ေဆာင္ရြက္ရာမွာ အေရးျကီးတဲ့ေနရာကပါ၀င္ေနပါတယ္။မ်ိဳးရုိးဗီဇ ေျပာင္းလဲျခင္းေတြက မိဘတစ္ဦးက မွားေနတဲ့ မ်ိဳးရုိးဗီဇေတြကေန ေျပာင္းလဲသြားျပီး ဆဲလ္ကြဲပြားမွုေတြကုိ ထိန္းခ်ဳပ္မရေအာင္ ျဖစ္ေစျပီး အျကိတ္ေတြျဖစ္ေစပါတယ္။

တစ္ခ်ဳိ့ေသာလူေတြကေတာ့ nonsyndromic paraganglioma ကုိမွာ မ်ိဳးရုိးဗီဇေျပာင္းလဲျခင္း မွားျခင္းေျကာင့္မဟုတ္ပဲလည္း ျဖစ္နုိင္ပါတယ္။ သုုိ့ေသာ္လည္း ဆရာ၀န္ေတြယံုျကည္ျကတာကေတာ့ မွားယြင္းတဲ့မ်ိဳးရုိးဗီဇတစ္ခုခု ေျပာင္းလဲျခင္းေျကာင့္ ျဖစ္နုိင္တယ္လုိ့ ယံုျကည္ထားျကပါတယ္။မ်ိဳးရုိးလုိက္တဲ့ syndrome ေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ paragangliomas ေတြျဖစ္ျခင္းနဲ့ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ မ်ိဳးရုိးဗီဇကုိ ေျပာင္းေစတဲ့အခ်ိဳ့ေသာ အေျခအေနေတြကေတာ့

-မ်ိဳးရုိးလုိက္တဲ့ paraganglioma syndrome

-multiple endocrine neoplasia 2, types a and b (men2a and men2b)

-neurofibromatosis type1 (nf1)

-Von hippel-lindau syndrome(vhl)

-Carney-stratakis dyad(paraganglioma with gastrointestinal stomal tumor or gist)

-Carney triad(pulmonary chondroma, GIST and paraganglioma)

ျဖစ္ပြားေစႏုိင္ေခ်ကို ျမင့္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား

ဘယ္အရာေတြက Paraganglioma ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစပါသလဲ။

အျခားေသာအခ်က္အလက္မ်ားကုိ သိရဖုိ့သင့္ဆရာ၀န္နဲ့ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္း

အခ်က္အလက္ေတြေျပာျပေဖာ္ျပထားတာဟာ ေဆးပညာအျကံဥာဏ္ေတြအတြက္အစားထိုးအျကံေပးမဟုတ္ပါဘူး။တစ္ျခားအခ်က္အလက္ေတြသိရဖုိ့ သင့္ဆရာ၀န္နဲ့အျမဲတုိင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

Paraganglioma ဟုတ္မဟုတ္ကို ဘယ္လိုအေျဖရွာအတည္ျပဳသလဲ။

တကယ္လုိ့ paraganglioma လုိ့သံသယရွိပါက သင့္အတြက္ ေရာဂါနာမည္တပ္နုိင္ဖုိ့ စမ္းသပ္ရမယ့္နည္း

ေတြအမ်ားျကီးရွိပါတယ္။ သင့္ဆရာ၀န္က သင့္ရဲ့ ဆီးကုိ ၂၄နာရီခံျကည့္ျပီး ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္ျခင္းနဲ့ adrenaline or noradrenaline အရည္ေတြ အမ်ားျကီးထြက္ေနလားဆုိတာကုိ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာျကည့္ရွဳ့ပါလိမ့္မယ္။ တစ္ျပိဳင္နက္တည္း ေသြးေတြကုိ လည္းစစ္ေဆးပါလိမ့္မယ္။

ေနာက္ျပီးရင္ေတာ့ CT , MRI scan ေတြရုိက္ျကည့္ပါလိမ့္မယ္။ အထူးသျဖင့္ ၀မ္းဗုိက္ေနရာေတြကုိ ျကည့္ျပီး အလံုးအျကိတ္ေတြရွိေနလားဆုိတာကုိ ျကည့္ပါလိမ့္မယ္။

တစ္ခ်ိဳ့ေသာ အေျခအေနေတြမွာေတာ့ PET scan ရုိက္ျကည့္ျပီး paraganglioma က အျကိတ္က ဘယ္ေနရာထိျပန့္သြားျပီလဲဆုိတာကုိ ျကည့္ရပါတယ္။ မ်ိဳးရုိးဗီဇ စမ္းသပ္ျခင္းကေတာ့ paraganglioma ရွိတဲ့မိသားစုထဲမွာ မ်ိဳးရုိးဗီဇ ခ်ိဳ့ယြင္းခ်က္ရွိေနလားဆုိတာကုိ စမ္းသပ္ဖုိ့အတြက္ ျပဳလုပ္ျကျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

Paraganglioma ကို ဘယ္လိုကုသလဲ။

Paraganglioma ကုိ ကုသမွုဟာ ပံုမမွန္တဲ့ျကီးထြားမွုက ဘယ္ေနရာမွာရွိလဲဆုိတာရယ္ ျပီးေတာ့အဲ့အျကိတ္က ကင္

ဆာျဖစ္ေနလားဆုိတာေပါ ္မူတည္ျပီး ကြဲျပားပါတယ္။ Paraganglioma ဟာ အျခား ေနရာေတြကုိ ျပန့္သြားတယ္

ဆုိပါက ကင္ဆာျဖစ္တယ္လုိ့ ယူဆျကပါတယ္။ အဲ့လုိျဖစ္ျခင္းကေတာ့ paragangliomaမွာရွားပါတယ္။ Paraganglioma မွာ ကင္ဆာျဖစ္ေနတဲ့ဆဲလ္ေတြဟာ ျပန္ရည္ေျကာအျကိတ္မ်ား၊ အရုိး၊ အသည္း၊ အဆုတ္ေတြနဲ့ တစ္ျခားေနရာေတြကုိ ျပန့္နုိင္ပါတယ္။ ဒီလုိပံုစံ paraganglioma ရွိတဲ့လူေတြဟာ အရမ္းတက္ေနတဲ့ ေဟာ္မုန္းပမာဏနဲ့ အျခားေသာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကုိ ကုသဖုိ့ အေရးျကီးပါတယ္။

ကုသမွုအပုိင္းမွာပါတာေတြကေတာ့

ေဆးေပးျခင္း။သင့္ရဲ့ paraganglioma ေျကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဥပမာေသြးတုိးျခင္းလုိမ်ိဳးက ေဟာ္မုန္းေတြထုတ္လုိ့ျဖစ္တာေျကာင့္အဲ့လုိလကၡဏာမ်ိဳးကုိ အရင္ဆံုးကုသဖုိ့ ဆရာ၀န္ေတြက ျကုိးစားပါလိမ့္မယ္။ ဒီလုိအေျခအေနမ်ိဳးမွာ သံုးရတဲ့ေဆးေတြကေတာ့ alpha blockers and beta blockers တုိ့ပါ၀င္ပါတယ္။ ေဟာ္မုန္းထုတ္တဲ့ paraganglioma ရွိတဲ့ လူနာေတြကေတာ့ ခြဲစိတ္မွုမျပဳခင္နဲ့ အျခားေသာကုသမွုေတြမလုပ္ခင္မွာေသြးေပါင္ခ်ိန္ကုိ ထိန္းဖုိ့က အေရးျကီးပါတယ္။

ခြဲစိတ္ျခင္း။ အျကိတ္ကုိ ခြဲစိတ္ဖုိ့ကေတာ့ ပထမဆံုးေရြးခ်ယ္မွုျဖစ္ပါတယ္။တကယ္လုိ့ခြဲလုိ့ရခဲ့ရင္ခြဲပါတယ္။ တကယ္လုိ့အျကိတ္က ျပန့္ေနတယ္ဆုိရင္ေတာင္ခြဲစိတ္ျခင္းက အျကိတ္ရဲ့အရြယ္အစားကုိ ေသးသြားေစနုိင္ပါတယ္။

တကယ္လုိ့ ေဟာ္မုန္းထုတ္တဲ့ paraganglioma တစ္ရွဳးေတြက ခြဲစိတ္ေနတဲ့အခ်ိန္အတြင္းမွာ ေနွာင့္ယွက္မွုျဖစ္ျပီးေဟာ္မုန္းေတြကုိထုတ္လုိက္ပါက အရမ္းဆုိးတဲ့ျပသနာေတြျဖစ္တဲ့ ေသြးေပါင္ခ်ိန္တက္ျခင္းနဲ့ နွလံုးခုန္ျမန္ျခင္းေတြျဖစ္လာနုိင္ပါတယ္။ အဲ့ဒါကိုကာကြယ္နုိ္င္ဖို့အတြက္ သင့္ဆရာ၀န္က ခြဲစိတ္မွုေတြမျပဳလုပ္ခင္ ၇ရက္မွ ၁၄ရက္မတိုင္ခင္ကုိ ေဟာ္မုန္းသက္ေရာက္မွုမရွိေအာင္ ေသာက္ေဆးေတြေပးတာေတြျပဳလုပ္ထားရပါတယ္။ သင့္ရဲ့ေသြးေပါင္ခ်ိန္ကိုတစ္ရက္ကုိ အျကိမ္မ်ားစြာတုိင္းျပီး မွတ္ထားဖုိ့နဲ့ အငန္ဓာတ္မ်ားတဲ့အစားအစာေတြစားပါက မွတ္ထားဖုိ့နဲ့ သင့္ရဲ့ေသြးေပါင္ခ်ိန္တိုင္းတာမွုမွတ္တမ္းကုိ ဆရာ၀န္ဆီ ျပပါ။

Paraganglioma ခြဲစိတ္မွုကို ေမ့ေဆးေပးျပီး ခြဲပါတယ္။ အထူးက်ြမ္းက်င္တဲ့ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္နဲ့ ေမ့ေဆးဆရာ၀န္ျကီးေတြပါ၀င္ဖုိ့လုိအပ္ပါတယ္။ခြဲစိတ္ျပီးတဲ့ေနာက္မွာ သင္ဟာေဆးရံုမွာရက္မ်ားစြာေနရနုိင္ပါတယ္။ ေအာင္ျမင္စြာခဲြစိတ္ျပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာင္မွ အျကိတ္ေတြက ျပန္လည္ျဖစ္နုိ္င္ပါတယ္။ အဲ့ဒါေျကာင့္သင္က သင့္ဆရာ၀န္ခ်ိန္းတဲ့ရက္ေတြမွာေသခ်ာသြားျပဖုိ့လုိအပ္ပါတယ္။

ဓာတ္ေရာင္ျခည္ျပကုသျခင္း။ radiation therapy က တစ္ခါတစ္ေလမွာ အျကိတ္ရဲ့အရြယ္အစားကို ထပ္မျကီးေအာင္ထိန္းရာမွာ ကူညီပါတယ္။ တကယ္လုိ့ အျကိတ္က ေခါင္းမွာရွိေနျခင္း သို့မဟုတ္ အေရးျကီးတဲ့ အာရံုေျကာေပၚမွာရွိေနျခင္းသို့မဟုတ္ ေသြးေျကာမျကီးမ်ားနဲ့နီးေနတဲ့ေနရာေတြကုိဓာတ္ေရာင္ျခည္ေပးမယ္ဆုိပါက stereotactic body radiation therapy ကို အသံုးျပဳျပီးအနီးအနားက က်န္းမာေနတဲ့ ေကာင္းတဲ့တစ္ရွုးေတြကုိမထိခုိက္ေအာင္ လုပ္ရပါတယ္။Thermal ablation therapy။အခ်ိဳ့ေသာအေျခအေနေတြေအာက္မွာ အထူးက်ြမ္းက်င္တဲ့ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ကုဆရာ၀န္နဲ့ က်န္ေနတဲ့အျကိိတ္ကုိ thermal ablation therapy ဆုိတဲ့ကုသမွုနဲ့ ကုသပါတယ္။ေစာင့္ျကည့္ျခင္း။တကယ္လုိ့ အျကိတ္က ျဖည္းျဖည္းခ်င္းျကီးထြားလာတယ္ဆုိပါက သင့္ဆရာ၀န္က ပံုမွန္ လာလာျပဖုိ့ခ်ိန္းတဲ့အခ်ိန္မွာ သင့္အေျခအေနကုိ ေစာင့္ျကည့္ပါလိမ့္မယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Paraganglioma ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါစစ္ေဆးအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုုသမႈမ်ားမျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ နိုဝင်ဘာ 26, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 13, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ