Hemolytic uremic syndrome ( HUS ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Hemolytic uremic syndrome ( HUS ) ကဘာလဲ။

Hemolytic uremic syndrome (HUS) ဆိုတာ ေသြးနီဥမ်ား ပံုမွန္မဟုတ္ဘဲ ပ်က္စီးတဲ့ အေျခအေနတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ေသြးနီဥအပ်က္အစီးေတြဟာ ေက်ာက္ကပ္ရဲ႕ စစ္ထုတ္တဲ့ေနရာေတြမွာပိတ္ဆို႔ျပီး အသက္အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးမႈ ျဖစ္ေစနုိင္ပါတယ္။

Hemolytic uremic syndrome ( HUS ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

၅ႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုုးျဖစ္ေသာ္လည္း ဒီထက္ပိုၾကီးတဲ့ ကေလးမ်ားနဲ႔ လူၾကီးမ်ားမွာပါ ဒီေရာဂါ ျဖစ္နုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Hemolytic uremic syndrome ( HUS ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Hemolytic uremic syndrome ရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

ေသြး၀မ္းသြားျခင္း

ဗိုက္နာျခင္း

အသားအေရေဖ်ာ့ေတာ့ျခင္း

စိတ္တိုလြယ္ျခင္း

ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း

ဖ်ားျခင္း

အေၾကာင္းအရင္းမရွိဘဲ ေသြးျခည္ဥျခင္း၊ ေသြးထြက္ျခင္း

ဆီးသြားနည္းျခင္း

ဗိုက္ေဖာင္းလာျခင္း

ဆီးထဲတြင္ေသြးပါျခင္း

သတိမေကာင္းျခငး္

အန္ျခင္း

မ်က္ႏွာ၊ေျခလက္မ်ား ေဖာေရာင္ျခင္း

တက္ျခင္း(ျဖစ္ခဲသည္) တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီးစိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာအထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲကတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာမတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကိုသင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာကအေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Hemolytic uremic syndrome ( HUS ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ အေတြ႔ရဆံုးအေၾကာင္းအရင္းကေတာ့ အဆိပ္တစ္မ်ိဳး shiga toxin ကို ထုတ္တဲ့ E. coli ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆိပ္ထုတ္တဲ့ ဘက္တီးရီးယားဟာ O157:H7 မ်ိဳးျဖစ္ျပီး အျခားE.coli အမ်ိဳးေတြကလည္း E.coliနဲ႔ ပတ္သတ္ေနတာကို ေတြ႔ရွိရပါတယ္။

E.coli ဟာ က်န္းမာတဲ့ လူနဲ႔ တိရိစၧာန္ေတြရဲ႕ အူလမ္းေၾကာင္းမွာ ပံုမွန္ေတြ႔ရတဲ့ ဘက္တီးရီးယားမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ရာနဲ႔ခ်ီတဲ့ E.coli အမ်ိဳးအစားေတြဟာ အႏၲရာယ္မျဖစ္ေစနိုင္ပါ။ သို႔ေသာ္HUS ျဖစ္ေစတဲ့ အမ်ိဳးအပါအ၀င္ အခ်ိဳ႕အမ်ိဳးအစားေတြဟာ အစားအစာမွတဆင့္ ျပင္းထန္တဲ့ကူးစက္ေရာဂါ ျဖစ္ေစပါတယ္။

E.coli ကို

မသန္႔ရွင္းေသာ အသား၊ ျခံထြက္သီးႏွံ

မစင္ႏွင့္ ထိေတြ႔ထားေသာ ေရကန္/ေရကူးကန္မ်ားမွာ ေတြ႔ရပါတယ္။

တခါတရံ မိသားစုတြင္း/ကေလးထိန္းေက်ာင္းမွာ ေရာဂါရွိသူနဲ႔ နီးနီးကပ္ကပ္ထိေတြ႔မိလွ်င္လည္း ကူးစက္နုိင္ပါတယ္။

E.coliေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရသူအမ်ားစုမွာ ဆိုးရြားတဲ့ အမ်ိဳးအစားကူးစက္ခံရေသာ္လည္း HUS ျဖစ္ေလ့မရွိပါ။

HUS ရဲ႕ အျခားအေၾကာင္းအရင္းမ်ားမွာ

Quinine sulfate ကဲ့သို႔ ေဆးမ်ား၊ ကင္ဆာေရာဂါအတြက္သံုးေသာ အခ်ိဳ႕ေဆးမ်ား၊ cyclosporine ပါ၀င္ေသာ ခုခံအားစနစ္ ထိန္းခ်ဳပ္ေဆးမ်ား၊ ေသြးမခဲေဆးမ်ား ေသာက္ျခင္း

HIV/AIDS၊ အဆုတ္ေရာင္နမိုးနီးယား ဘက္တီးရီးယားပိုး၀င္ျခင္း စသည့္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား

ကိုယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္ (ျဖစ္ခဲသည္) တို႔ျဖစ္ပါတယ္။

ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ ထူးျခား HUS ၊ မူလ HUSတို႔ ျဖစ္ပြားနိုင္ေျခဟာ ကေလးေတြမွာ မ်ိဳးရိုးလိုက္တတ္တာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ထူးျခား HUS ျဖစ္ေစတဲ့ မ်ိဳးဗီဇေဖာက္ျပန္မႈကို သယ္ေဆာင္သူဟာ သူ႕မွာ ေရာဂါျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ မေကာင္းတဲ့ မ်ိဳးဗီဇဟာ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းအထက္ပိုင္း/ ၀မ္းဗိုက္ကို ေရာဂါပိုး၀င္ခ်ိန္မွာ ထၾကြလာတတ္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Hemolytic uremic syndrome ( HUS ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

Hemolytic uremic syndrome ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

၅ႏွစ္ေအာက္ကေလးမ်ား

အသက္၇၅ႏွစ္အထက္ရွိသူမ်ား

မ်ိဳးရိုးဗီဇအရ HUS ျဖစ္လြယ္သူမ်ား တို႔ျဖစ္ပါတယ္။

အထက္ပါျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ်မ်ားမရိွျခင္းေၾကာင့္ သင့္မွာ  Hemolytic uremic syndrome မျဖစ္ဘူးလုိ႕ ေျပာလို႕မရႏိုင္ပါဘူး။ ဒီအခ်က္လက္မ်ားဟာမွီျငမ္းၾကည္႕ရႈဖို႕အတြက္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အေသးစိတ္သိရိွလိုပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးဖုိ႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Hemolytic uremic syndrome ( HUS ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ေသြးဆဲလ္မ်ား ပ်က္စီးေနသလား၊ ေက်ာက္ကပ္အလုပ္လုပ္နုိင္စြမ္း က်ဆင္းေနျပီလား သိဖို႔ အေျခခံစစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္နုိင္ပါတယ္။

ေသြးဆဲလ္အေရအတြက္ စစ္ေဆးမႈ

ေသြးနီဥ၊ေသြးဥမ်ားရဲ႕ အေရအတြက္နဲ႔ အရည္အေသြးကိုပါ ေသြးစစ္ၾကည့္ျပီး သိနုိင္ပါတယ္။

အျခားေသြးစစ္မႈမ်ား

ေက်ာက္ကပ္စြမ္းရည္ကို စစ္ေဆးဖို႔ ဆရာ၀န္က BUN, creatinine တို႔ကို ေသြးစစ္ၾကည့္နုိင္ျပီး ပံုမွန္အေျဖမရပါက ေက်ာက္ကပ္မွာ ျပႆနာရွိေနေၾကာင္း သိနုိင္ပါတယ္။

ဆီးစစ္ျခင္း

ဆီးထဲမွာ ေသြး သို႔မဟုတ္ အသားဓါတ္ပါမပါ စစ္ေဆးနုိ္င္ပါတယ္။

၀မ္းစစ္ျခင္း

၀မ္းထဲမွာ ဘက္တီးရီယား/ေသြးပါျခင္းရွိလွ်င္ ဆရာ၀န္က သင့္ေရာဂါလကၡဏာမ်ားရဲ႕ အေၾကာင္းရင္းကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္နုိင္ပါလိမ့္မယ္။

 

Hemolytic uremic syndrome ( HUS ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

HUS ကို ေဆးရံုမွာ ကုသဖို႔ လိုပါတယ္။ ေ၀ဒနာသက္သာဖို႕နဲ႔ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ားကို ကာကြယ္ဖို႔ ေအာက္ပါအတိုင္း ကုသရပါတယ္။

ေရဓါတ္ျဖည့္ျခင္း။ ေက်ာက္ကပ္ေတြက အရည္နဲ႔အညစ္အေၾကးမ်ားကို ပံုမွန္အတိုင္း မစြန္႔ထုတ္နုိင္ေတာ့တဲ့အတြက္ ဆံုးရွံဴးသြားတဲ့ ေရနဲ႔ဓါတ္ဆားမ်ားကို ဂရုစိုက္ျပီး ျပန္ျဖည့္ေပးရပါမယ္။

ေသြးသြင္းျခင္း။ ေသြးနီဥမ်ားကို အေၾကာထဲသြင္းေပးျခင္းျဖင့္ HUSရဲ႕ လကၡဏာမ်ားျဖစ္တဲ့ ခ်မ္းတုန္ျခင္း၊ ပင္ပန္းျခင္း၊ အသက္ရွဴမ၀ျခင္း၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္ျခင္း၊ အသား၀ါျခင္း၊ ဆီးအေရာင္ရင့္ျခင္းတို႔ကို သက္သာေစပါတယ္။

ေသြးဥမႊားသြင္းျခင္း။ သင့္မွာ ေသြးထြက္ေနလွ်င္၊ ေသြးျခည္ဥေနလွ်င္ ေသြးဥမႊားကို အေၾကာထဲကသြင္းျခင္းက ေသြးကိုပံုမွန္အတုိင္းခဲေစျခင္းျဖင့္ ကူညီနုိင္ပါလိမ့္မယ္။

ေသြးရည္ၾကည္လဲျခင္း။ ေသြးဆဲလ္မ်ားနဲ႕ ေသြးဥမႊားမ်ား လွည့္လည္ျခင္းကို ေသြးရည္ၾကည္က ကူညီေပးပါတယ္။ ေသြးထဲကေသြးရည္ၾကည္ကို စြန္႔ထုတ္ျပီး အလွဴရွင္ရဲ႕ ေအးခဲထားေသာ/ခ်က္ျခင္းထုတ္ယူေသာ ေသြးရည္ၾကည္ နဲ႔လဲလွယ္ဖို႔ စက္အကူအညီယူရပါတယ္။

ေက်ာက္ကပ္ေဆးျခင္း။ ေသြးထဲမွ အညစ္အေၾကးမ်ားနဲ႔ ပိုလွ်ံေနေသာ အရည္မ်ားကို စြန္႔ထုတ္ဖို႔ တခါတရံ ေက်ာက္ကပ္ေဆးဖို႔ လိုပါမယ္။ ေက်ာက္ကပ္ပံုမွန္အလုပ္လုပ္နုိင္သည္အထိ ယာယီကူညီေပးျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။ သို႔ေပမယ့္ ေက်ာက္ကပ္ကုိ အၾကီးအက်ယ္ထိခိုက္သြားလွ်င္ေတာ့ ေရရွည္ေက်ာက္ကပ္ေဆးဖို႔ လိုပါတယ္။ HUSလူနာေတြမွာ အထူးသျဖင့္ကေလးငယ္ေတြမွာ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ကုသမႈေပးနုိင္လွ်င္ ေရာဂါလံုး၀ေပ်ာက္ကင္းနို္င္ပါတယ္။

HUS ေၾကာင့္ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးမႈ က်န္ခဲ့လွ်င္ ဆရာ၀န္က ေက်ာက္ကပ္ကို ထပ္မံထိခိုက္မႈမွကာကြယ္ဖို႔ ေသြးေပါင္က်ေဆးတိုက္ပါလိမ့္မယ္။ ၅ႏွစ္တိတိ ႏွစ္စဥ္ေက်ာက္ကပ္စြမ္းေဆာင္ရည္ စစ္ေဆးဖို႔ ေဆးခန္းျပန္ျပရပါမယ္။

ထူးျခားHUS

ျဖစ္ေလ့မရွိတဲ့ ဒီHUS မ်ိဳးကိုု ေသြးရည္ၾကည္လဲလွယ္ျခင္းနဲ႔ ကုသနုိင္ပါတယ္။ သင့္ဆရာ၀န္က က်န္းမာတဲ့ဆဲလ္မ်ားပ်က္စီးျခင္းမွ ကာကြယ္နုိ္င္တဲ့ eculizumab ေဆးေပးျပီး ကုသပါမယ္။ ျပင္းထန္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားမွ ကာကြယ္ဖို႔ သင္ေရာ သင့္ကေလးပါ ဦးေႏွာက္အေျမွးေရာင္ ကာကြယ္ေဆးထိုးထားရပါမယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Hemolytic uremic syndrome ကိုကုသရာမွာဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားကသင့္အေနျဖင့္ Hemolytic uremic syndrome ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာအကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

ေပါင္းခံပိုးသတ္ထားျခင္းမရွိတဲ့ နို႔မ်ား၊ ေဖ်ာ္ရည္မ်ား ေသာက္ျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

အစာမစားခင္၊ အိမ္သာတက္ျပီး၊ ကေလးအႏွီးလဲျပီး လက္ကို စင္ၾကယ္စြာေဆးေၾကာပါ။

မီးဖိုေခ်ာင္ အသံုးအေဆာင္မ်ားကို မၾကာခဏ သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ပါ။

အသားမ်ားကို အနည္းဆံုး ၁၆၀ဒီဂရီ ဖာရင္ဟိုက္ေရာက္ေအာင္ ခ်က္ျပဳတ္ပါ။ မိုက္ကရိုေ၀့၊ ေရခဲေသတၲာထဲမွာ အရည္ေပ်ာ္ေအာင္ ထားပါ။

အစားအစာ အစိမ္းႏွင့္ အက်က္မ်ားကို ခြဲထားပါ။ ခ်က္ျပီးသာ အသားမ်ားကို အသားစိမ္းမ်ားထည့္ခဲ့တဲ့ ပန္းကန္ထဲ မထည့္ပါႏွင့္။

ေရခဲေသတၲာထဲ အသားမ်ားကို သီးႏွံမ်ားရဲ႕ ေအာက္ထပ္မွာထားပါ။ အသားမ်ားမွ ေသြးလိုအရည္မ်ား သီးႏွံမ်ားအေပၚ စီးမက်နုိင္ဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

မသန္႔ေသာေနရာမ်ားတြင္ ေရမကူးပါႏွင့္။ သင္၀မ္းေလွ်ာေနလွ်င္ ေရမကူးပါႏွင့္။

အကယ္၍သင့္မွာေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ မတ် 12, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း မတ် 14, 2018

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။