မေတာ္တဆ ကြန္ဒုံးေပါက္သြား၊ျပဲသြားခဲ့ရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win.

အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံျခင္းဟာ HIV အပါအဝင္ အျခားေသာ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားစြာကို ေပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါးၾကီး ဖိတ္ေခၚေနသလို ျဖစ္တာေၾကာင့္ လိင္ဆက္ဆံရင္ (အထူးသျဖင့္ ကိုယ္ဝန္မရခ်င္တဲ့ အခါမ်ိဳး၊ကိုယ့္အိမ္ေထာင္ဖက္ မဟုတ္သူနဲ႕ လိင္ဆက္ဆံတဲ့အခါမ်ိဳးမွာေပါ့) ကြန္ဒုံးသုံးရမယ္ဆိုတာ လူတိုင္းလိုလို သိၾကပါတယ္။သုံးလည္းသုံးၾကပါတယ္။ကြန္ဒုံးဟာ ရာႏွုန္းျပည့္စိတ္ခ်ရတယ္ မဟုတ္ေပမယ့္ ရာႏွုန္းျပည့္နီးပါး အကာအကြယ္ေပးတာေတာ့ အမွန္ပါပဲ။ဒါေပမယ့္ ကြန္ဒုံးအသုံးျပဳျခင္းေၾကာင့္ လိင္မႈဆိုင္ရာသာယာမႈ ေလ်ာ့နည္းသြားျခင္း၊ကြန္ဒုံးေပါက္ျပဲျခင္းစတဲ့ အခက္အခဲေလးေတြ ေပၚေပါက္လာတတ္ပါတယ္။ဒီအခက္အခဲေတြထဲကမွ ကြန္ဒုံးေပါက္ျပဲသြားရင္ ဘာဆက္လုပ္ရမလဲဆိုတာကို ဒီေဆာင္းပါးေလးမွာ မွ်ေဝေပးသြားမွာပါ။

၁။ လမ္းခုလတ္မွာ ေပါက္သြား၊ျပဲသြားရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ

ေကာင္းခန္းေရာက္ေနတုန္း ကြန္ဒုံးေပါက္သြားျပီလို႕ ခံစားလိုက္မိရင္ တခ်ိဳ႕တခ်ိဳ႕ေသာ ဆရာသမားေတြဟာ အရွိန္ပ်က္မခံဘဲ ဆက္လက္ခ်ီတက္ၾကပါတယ္။ဒါဟာ အင္မတန္မွကို ေၾကာက္ဖို႕ေကာင္းသလို၊အင္မတန္လည္း မွားယြင္းတဲ့ အမူအက်င့္ပါ။ဘယ္လို အေနအထားမ်ိဳးပဲ ေရာက္ေနေရာက္ေန ကြန္ဒုံးေပါက္သြားျပီလို႕ ထင္ရင္ လုပ္လက္စကိစၥကို ခ်က္ခ်င္းရပ္ပါ။ကြန္ဒုံးအသစ္တခုနဲ႕ လဲလွယ္အသုံးျပဳပါ။ဒါဟာ အင္မတန္႐ိုးရွင္းလြယ္ကူပါတယ္။သတိတခ်က္ေၾကာင့္ တသက္အမွား မျဖစ္ပါေစနဲ႕။

၂။ ကြန္ဒုံးေပါက္ေနေၾကာင္းကို ကိစၥျပီးေျမာက္ခ်ိန္မွ သိရင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ

အိမ္သာထဲ အျမန္ဝင္ျပီး တတ္ႏိုင္သမွ် ဆီးမ်ားမ်ားသြားပစ္ပါ။ဒီလို သြားျခင္းအားျဖင့္ ပိုးမႊားေတြ အထိုက္အေလ်ာက္ အျပင္ထြက္သြားႏိုင္ပါတယ္။သင့္အေဖာ္ကိုလည္း ဆီးသြားခိုင္းပါ၊မိန္းမကိုယ္ထဲ သုတ္ရည္တခ်ိဳ႕တဝက္ ဝင္သြားရင္လည္း ေရမ်ားမ်ားနဲ႕ ျမန္ျမန္ေဆးထုတ္ပါ။တခ်က္သိထားရမွာက ဒီလိုလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ကိုယ္ဝန္ရွိလာျခင္း ဒါမွမဟုတ္ လိင္မွတဆင့္ ေရာဂါကူးစက္ျခင္းေတြကို ကာကြယ္ေပးႏိုင္လိမ့္မယ္လို႕ တထစ္ခ် ေျပာေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ဘာမွ မထူးေတာ့တာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ဒါေပမယ့္ ဘာမွမလုပ္ဘဲ ေနတာထက္ေတာ့ အက်ိဳးရွိေကာင္း ရွိပါလိမ့္မယ္။

၃။ ကိုယ္ဝန္ရွိမွာ ေၾကာက္တယ္

ကိစၥလည္း ျပီးေျမာက္သြားျပီ။ကြန္ဒုံးလည္း ေပါက္သြား၊ျပဲသြားတာမို႕ သုတ္ရည္တခ်ိဳ႕တဝက္လည္း မိန္းမကိုယ္ထဲ ဝင္သြားတယ္။သင့္လိင္ဆက္ဆံေဖာ္ အမ်ိဳးသမီးအေနနဲ႕လည္း သားဆက္ျခားနည္းလမ္းတမ်ိဳးမ်ိဳး မသုံးထားဘူး။ကိုယ္ဝန္လည္း မလိုခ်င္ဘူးဆိုရင္ လုပ္ရမယ့္တခုတည္းေသာ အရာကေတာ့ အေရးေပၚပဋိသေႏၶတားေဆး သုံးစြဲတာပါပဲ။ဒီေဆးေတြကို ေဆးဆိုင္အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ဝယ္လို႕ရျပီး ေသာက္ရလည္း လြယ္ကူပါတယ္။မွတ္ထားရမယ့္ အခ်က္သုံးခ်က္ ရွိပါတယ္။ပထမအခ်က္ – ဒီေဆးေတြဟာ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံအျပီး ၇၂နာရီအတြင္း ေသာက္မွ အာနိသင္အျပည့္အဝ ျပတာျဖစ္ျပီး ေစာေစာေသာက္ေလ အာနိသင္မ်ားေလပါပဲ။ဒုတိယအခ်က္ – ဒီေဆးေတြဟာ ကိုယ္ဝန္ကို ရာႏွုန္းျပည့္တားဆီးေပးႏိုင္ျခင္း မရွိပါဘူး (ကိုယ္ဝန္ကို ရာႏွုန္းျပည့္တားဆီးေပးႏိုင္တဲ့ သားဆက္ျခားနည္းလည္း မရွိေသးပါဘူး)။တတိယအခ်က္ – နာမည္ကိုက အေရးေပၚ ပဋိသေႏၶတားေဆးပါ။ခဏခဏ အေရးေပၚေနလို႕ မရပါဘူး။ဒါကို သေဘာေပါက္ရပါမယ္။ဒါ့အျပင္ ပဋိသေႏၶတားေဆးေတြဟာ လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္တတ္တဲ့ ေရာဂါေတြကို ကာကြယ္ေပးႏိုင္ျခင္း လုံးဝ (လုံးဝ) မရွိပါဘူး။

၄။ HIV ပိုးကူးမွာ ေၾကာက္တယ္

ဟုတ္ပါတယ္။ကိုယ္ဝန္ထက္ ေၾကာက္ဖို႕ေကာင္းတာက ဒီေရာဂါပါ။လိင္ဆက္ဆံတုန္း ကြန္ဒုံးေပါက္သြားတဲ့အတြက္ HIV ကူးမွာ ေၾကာက္ေနျပီဆိုရင္ နီးစပ္ရာ ေဆး႐ံုေဆးခန္းဆီ အျမန္ဆုံးသြားေရာက္ျပီး post-exposure prophylaxis လို႕ေခၚတဲ့ ကာကြယ္ေဆးေတြကို ေသာက္ဖို႕လိုမလို ဆရာဝန္နဲ႕ တိုင္ပင္ရပါမယ္။ဒီေဆးေတြဟာလည္း ေရာဂါကို ရာႏွုန္းျပည့္ကာကြယ္ႏိုင္တာမ်ိဳး မဟုတ္ပါဘူး။ျပီးေတာ့ သင့္အေနနဲ႕ တေန႕ကို တၾကိမ္ ဒါမွမဟုတ္ ႏွစ္ၾကိမ္ ေဆးေသာက္ရမွာျဖစ္ျပီး ႏွစ္ဆယ့္ရွစ္ရက္ေလာက္ ဆက္တိုက္ေသာက္ရေလ့ရွိပါတယ္။ေဆးေသာက္ဖို႕ လိုမလိုဆိုတာကိုေတာ့ သင့္ဆရာဝန္က ဆုံးျဖတ္ေပးပါလိမ့္မယ္။ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ဒီေဆးေတြဟာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြလည္း ျပင္းထန္တာမို႕ သင့္အေနနဲ႕ ေဆးဒါဏ္ကို ခံႏိုင္ရည္ရွိမရွိ၊ေရာဂါကူးစက္ႏိုင္ေခ် မ်ားမမ်ားကို ၾကိဳတင္ဆန္းစစ္ဖို႕ လိုအပ္လို႕ပါ။

၅။ ေသြးစစ္ပါ

အခုခ်က္ခ်င္း အိပ္ရာထဲကထေျပးျပီး ေသြးသြားစစ္ဖို႕ မလိုေပမယ့္ စစ္ေတာ့စစ္ရပါမယ္။တခါသုံး test kit ေလးေတြ သုံးျပီး အိမ္မွာစစ္တာမ်ိဳးက အေျဖမတိက်တတ္တဲ့အတြက္ ေဆး႐ံု၊ေဆးခန္း၊ဓာတ္ခြဲခန္းတခုခုဆီ သြားတာ ပိုေကာင္းပါတယ္။ရက္အနည္းငယ္ၾကာလို႕ အေျဖသိရတဲ့အခါ သင့္ဆီမွာ လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္တတ္တဲ့ ေရာဂါတခုခု ရွိေနျပီဆိုရင္ေတာ့ သင့္အေဖာ္ကို အျမန္ဆုံး အသိေပးရပါမယ္။တကယ္လို႕ အားလုံးအဆင္ေျပတယ္။ဘာေရာဂါမွ မရွိဘူးဆိုရင္လည္း ေနာက္ထပ္ သုံးလၾကာတဲ့အခါ ေသြးထပ္စစ္ရပါဦးမယ္။အားလုံးသိၾကတဲ့ window period ေၾကာင့္ပါ။

၆။ သင့္ကြန္ဒုံးကို အေလးထားပါ

အခုတခါေတာ့ ေပါက္သြား၊ျပဲသြားခဲ့ျပီ။ေနာက္အၾကိမ္ေတြ ထပ္မေပါက္ေအာင္ ဘယ္လိုကာကြယ္ရမလဲ။ကြန္ဒုံးကို မွန္မွန္ကန္ကန္ သိမ္းဆည္းဖို႕၊နည္းစနစ္တက် ဝတ္ဆင္အသုံးျပဳဖို႕ အထူးလိုအပ္ပါတယ္။ဒါ့အျပင္ ကြန္ဒုံးအရြယ္အစားကိုလည္း မွန္ကန္စြာ ေရြးခ်ယ္တတ္ရပါမယ္။ကြန္ဒုံးအရြယ္ၾကီးေနရင္ ကြၽတ္ထြက္ႏိုင္သလို ေသးလြန္းက်ပ္လြန္းရင္လည္း ေပါက္ျပဲသြားႏိုင္ျပန္ပါတယ္။ေနာက္တခ်က္က ကြန္ဒုံးရဲ့ သက္တမ္းကုန္ဆုံးရက္ကို ဂ႐ုျပဳဖို႕ လိုပါတယ္။ကြန္ဒုံးေတြဟာ ၾကာေလ ေပါက္ျပဲလြယ္ေလ ျဖစ္တာမို႕ သက္တမ္းၾကာျပီျဖစ္တဲ့ ကြန္ဒုံး၊ရက္လြန္ေနတဲ့ ကြန္ဒုံးေတြကို ေရွာင္ရပါမယ္။ဒါ့အျပင္ ပူလြန္းတဲ့ ေနရာေတြမွာ ကြန္ဒံုးကို မသိမ္းရပါဘူး (ဥပမာ ပိုက္ဆံအိတ္ထဲ၊ေဘာင္းဘီအိတ္ထဲ စသျဖင့္)။ေအးျပီးေျခာက္ေသြ႕တဲ့ေနရာမွာပဲ ထားသင့္ပါတယ္။

၇။ ေခ်ာဆီကို ဂ႐ုတစိုက္ေရြးခ်ယ္ပါ

အကယ္၍ သင္ဟာ လိင္ဆက္ဆံတဲ့အခါ ကြန္ဒုံးကိုသာမက ေခ်ာဆီကိုပါ အသုံးျပဳတတ္သူတဦးဆိုရင္ေတာ့ ေခ်ာဆီအမ်ိဳးအစားကို ဂ႐ုျပဳေရြးခ်ယ္ဖို႕ အထူးလိုအပ္ပါတယ္။အဆီဓာတ္ကို အေျခခံတဲ့ ေခ်ာဆီအစား ေရဓာတ္အေျခခံျပဳလုပ္ထားတဲ့ ကြန္ဒုံးေတြကိုပဲ ေရြးခ်ယ္ရပါမယ္။

၈။ ကြန္ဒုံးစြပ္တဲ့အခါ နည္းစနစ္မွန္မွန္ စြပ္ပါ

ဒါကေတာ့ လူတိုင္းသိပါတယ္လို႕ သင္ေတြးေကာင္းေတြးေနပါလိမ့္မယ္။ဒါေပမယ့္ လူတိုင္းသိေနတဲ့ လြယ္လြယ္အရာေလးေတြကပဲ ဒုကၡေပးသြားတတ္တာ မ်ားပါတယ္။ဒါေၾကာင့္ ကြန္ဒုံးစြပ္တဲ့အခါ ဘူးမွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ နည္းလမ္းအတိုင္း စနစ္တက် စြပ္ဖို႕ သတိျပဳပါ။ကြန္ဒုံးအိတ္ကို ပါးစပ္နဲ႕ကိုက္ေဖာက္တာမ်ိဳး၊အသုံးမျပဳခင္ ၾကိဳတင္ျပီး ျဖည္ထားလိုက္တာမ်ိဳးကို ေရွာင္က်ဥ္ရပါမယ္။

ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ခ်စ္ခ်စ္ခင္ခင္ ခ်စ္တင္းေႏွာရင္း ကြန္ဒုံးေပါက္ျပဲသြားတဲ့အခါ ဘာေတြ ဆက္လုပ္ရမယ္ဆိုတာရယ္၊ေနာက္တခါ ဒါမ်ိဳး ထပ္မျဖစ္ေအာင္ ဘာေတြ ေဆာင္သင့္၊ေရွာင္သင့္တယ္ဆိုတာရယ္ကို မွ်ေဝေပးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။တခ်ိဳ႕အခ်က္ေလးေတြက အေရးမၾကီးဘူးထင္ရေပမယ့္ အမိႈက္ကစ ျပႆာဒ္မီးေလာင္ျဖစ္သြားတတ္တဲ့အတြက္ အထူးသတိျပဳဖို႕ လိုအပ္ပါေၾကာင္း။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

မွ်ေ၀မည္

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ အောက်တိုဘာ 11, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း အောက်တိုဘာ 11, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။