Ulcerative Colitis (အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. K Zin Thwe.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Ulcerative Colitis (အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ulcerative colitis (UC) ဆိုတာ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းမွာ အနာျဖစ္ေစတဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ အရည္ေတြကေန အူအေသးေတြနဲ့ အူမၾကီးမွာ အစာေပ်ာ္၀င္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးျခင္းေၾကာင့္ အနာေတြကို ျပန္႔နွံ႔ေစပါတယ္။၄င္းအနာေတြဟာ ေသြးထြက္တတ္ျပီး ျပည္ သို့ အခၽြဲေတြလဲ ထြက္လာတတ္ပါတယ္။ အရည္ေတြက အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းကေန အူမၾကီးဆီေရာက္ပါတယ္။ အူမၾကီးဟာ ခဏခဏအစာကို ကုန္ေအာင္လုပ္ရတာေၾကာင့္ တခခါတစ္ရံ ၀မ္းေလွ်ာျခင္းကို ျဖစ္ေစပါတယ္။

Ulcerative Colitis (အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

UC က က်ား/မ မေရြးျဖစ္နိုင္ျပီး မ်ိဳးရိုးဗီဇနဲ့လဲ ဆိုင္သလို ရွိပါတယ္။ ဒီေရာဂါ ျဖစ္ပြားတတ္တာေတာ့ အသက္ ၁၅ နွစ္ နွင့္ ၃၅ နွစ္အတြင္း ျဖစ္နိူင္ပါတယ္။ လူအမ်ားစုမွာUC ကို တသက္လံုးျဖစ္ေနတာေတြ ရွိပါတယ္။လူနာတစ္၀က္ေလာက္မွာ ေရာဂါလကၡဏာအနည္းငယ္သာ ေတြ႔ရပါတယ္။တျခားသူေတြမွာ ပိုျပီးဆိုး၀ါးတဲံ ကိုက္ခဲမွဳေတြနဲ့ ခဏခဏျဖစ္တတ္တာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Ulcerative Colitis (အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း၊ ၀မ္းေလွ်ာျခင္း၊ ေသြး၀မ္းသြားျခင္း နွင့္ ခၽြဲ၀မ္းသြားျခင္းတို့ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ေနာက္ေဖးသြားျခင္းျဖင့္ ဗိုက္ဘယ္ဘက္ပိုင္းေအာင့္ျခင္းကို သက္သာေစပါတယ္။UC က ပိုဆိုးလာမယ္ဆိုလွ်င္ ၀မ္းေလွ်ာတာက တရက္ထက္တရက္ ပိုမ်ားလာပါလိမ့္မယ္။ ေရာဂါျပန္ျဖစ္ျခင္းက ျဖစ္နိုင္ပါတယ္ သို့ေသာ္ လူနာ ၇၅% ေလာက္ကေတာ့ ေပ်ာက္ကင္းသြားၾကပါတယ္။

တျခားလကၡဏာေတြကေတာ့ ေမာပန္းျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း၊ခံတြင္းပ်က္ျခင္းနွင့္ ဖ်ားျခင္းတို့ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ အူအျပင္ဘက္ လကၡဏာေတြ အေနနဲ့ အဆစ္ကိုက္ခဲျခင္း အထူးသျဖင့္ ဒူးဆစ္၊ေျခခ်င္း၀တ္နွင့္ လက္ေကာက္၀တ္ေတြမွာ ပိုဆိုးပါတယ္။အျမင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပသနာေတြလဲ ျဖစ္လာနိူင္ပါတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲအေနနဲ့ ေသြးအလြန္အကၽြံထြက္ျခင္း၊ အူေပါက္ျခင္း ႏွင့္ အစာအိမ္ေရာင္ျခင္းတို့ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း (Ulcerative colitis) ျဖစ္ေနတဲ့ သူေတြမွာ အူမၾကီးကင္ဆာ ျဖစ္ဖို႔ ပိုမ်ားပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

 သင့္မွာ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္အလက္ေတြထဲက တစ္ခုခုရွိခဲ့ရင္ သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ ဆက္သြယ္သင့္ပါတယ္။

  • ဖ်ားျခင္း သို့ ခ်မ္းတုန္ျခင္း၀မ္းသြားမ်ားလာျခင္း သို့ ေသြးထြက္ျခင္း
  • ၀မ္းဗိုက္ ေဖာင္းကားလာျခင္း၊ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း သို့ အန္ျခင္း

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Ulcerative Colitis (အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ျဖစ္ေစတဲ့ အရာကိူေတာ့ ေသခ်ာ မသိရေသးပါ။အရင္တုန္းကေတာ့ အစားမမွန္တဲ့သူေတြ၊ စိတ္ဖိစီးမွဳေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို့ ထင္ခဲ့ၾကေပမယ့္ ဒီအရာေတြက ျဖစ္ပြားမွုကို လွံဴ႔ေဆာ္ေပးတဲ့ အရာေတြသက္သက္ ျဖစ္ျပီး တကယ့္ အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း (Ulcerative colitis) ရဲ ့ ျဖစ္ေစတဲ့ အရာေတြ မဟုတ္ပါဘူး။

တျခားျဖစ္နိုင္တာကေတာ့ ကိုယ္ခံအားစနစ္ ခ်ိဳ႕ယြင္းတာေၾကာင့္လဲ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ကိုယ္ခံအားစနစ္က ဗုိင္းရပ္စ္ ေတြ ဘက္တီးရီးယား ေတြကို တိုက္ထုတ္တဲ့ အခါမွာ မူမမွန္တဲ့ စနစ္ရဲ့ တုန့္ျပန္မွဳ အေနနဲ့ ကိုယ္ခံအားစနစ္ဟာ အစာေခ်ဆဲလ္ေတြကို မွားျပီး တိုက္ထုတ္ၾကပါတယ္။

မ်ိဳးရိုးဗီဇဟာလဲ အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း (Ulcerative colitis) မွာ ပါ၀င္ပတ္သတ္ေနပါေသးတယ္။ အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း (Ulcerative colitis) ျဖစ္ဖူးတဲ့ မိသားစု၀င္ရွိေနျခင္းဟာ သင့္ကိုလည္း ဒီေရာဂါျဖစ္လာနိုင္ေစပါတယ္။သို့ေသာ္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာေတာ့ မိသားစုထဲမွာ မျဖစ္ဖူးၾကပါ။

Risk factors

ငါ့ဆီမွာ Ulcerative Colitis (အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ဒီေရာဂါ ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။

  • အသက္။ ။ ဒီေရာဂါ ဟာ ပံုမွန္အားျဖင့္ အသက္ ၃၀ မတိုင္ခင္မွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။သို႔ေသာ္ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္တတ္ျပီး တခ်ိဳ႔ဆိုလွ်င္ အသက္ ၆၀ ထိလဲ မျဖစ္ေသးပါဘူး။
  • လူမ်ိဳး။ ။လူျဖဴေတြဟာ ကူးစက္ေရာဂါခံရနိုင္မွဳမ်ားေသာ္လည္း ဒီေရာဂါဟာ လူမ်ိဳးမေရြးျဖစ္နိူင္ပါတယ္။သင္ဟာ Ashkenazi Jew လူမ်ိဳးျဖစ္မယ္ဆိုလွ်င္ ေရာဂါ ျဖစ္နိုင္ေခ်ပိုမ်ားပါတယ္။
  • မ်ိဳးရိုး။ ။သင္မိသားစု ေဆြမ်ိဳးေတြထဲမွာ UC ျဖစ္ဖူးလွ်င္ သင္လဲ ျဖစ္လာနိုင္ပါတယ္။
  • Isotretinoin ေဆး (Amnesteem,Claravis,Sotret;formerly Accutane) သံုးျခင္း။ ။ isotretinoin ေဆးဟာ တခါတရံ ၀က္ျခံနွင့္ ၀က္ျခံအမာရြတ္ေတြ ေပ်ာက္ေအာင္ ကုတဲ့ေနရာမွာ သံုးပါတယ္။ တခ်ိဳ႔ေလ့လာေတြ႔ရွိခ်က္ေတြအရ ဒီေဆးဟာ အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း (Ulcerative colitis)ျဖစ္ပြားနိုင္ေခ်ျမင့္မားေစတဲ့ အရာျဖစ္တယ္လို့ ေျပာၾကေသာ္လည္း ဒီေရာဂါ ႏွင့္ isotretinoin ရဲ့ ၾကားကဆက္စပ္မွဳကိုေတာ့ ေသခ်ာမသိရပါ။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Ulcerative Colitis (အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

သင့္ဆရာ၀န္က သင့္မိသားစုက်န္းမာေရးကို ေလ့လာျခင္း နွင့္ လက္ေတြ႔စမ္းသပ္ျခင္းတို့ကို လုပ္ပါလိမ့္မယ္။ဆရာ၀န္က ၀မ္းနမူနာနွင့္ ေသြးနမူနာတို့ကို ယူျပီး ေသြးထြက္ျခင္းနွင့္ ေရာဂါပိုးရွိမရွိ စစ္ေဆးပါလိမ့္မယ္။ အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း (Ulcerative colitis) ကို အစာအိမ္ၾကည့္ မွန္ေျပာင္းနဲ့ ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ေတြ႔နိုင္ပါတယ္။ဒီလုပ္ငန္းစဥ္မွာ ေကြးနိုင္ ဆန့္နိုင္ျပီး မီးပါတဲ့ မွန္ေျပာင္းကို အူမၾကီးတြင္းထည့္ကာ ၾကည့္ရွဳစစ္ေဆးပါတယ္။ အူမၾကီး မွ တစ္ရွဴးအသားစ ယူျပီးလဲ မိုက္ခရိုစကုပ္ေအာက္မွာ ၾကည့္ျပီး အေျဖရွာနိုင္ပါတယ္။

Ulcerative Colitis (အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ကုသျခင္းရဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ကေတာ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြသက္သာဖို႔နဲံ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမျဖစ္ဖို့ ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း (Ulcerative colitis)ကိုကုရာမွာ အသံုးမ်ားတဲ့ ေဆးေတြကေတာ့ အေ၇ာင္က်ေဆးမ်ား mesalamine, sulfasalazine, olsalazine and steroids တို့ပဲျဖစ္ပါတယ္။ Mesalamie က ေရာဂါျပန္မျဖစ္ေအာင္နဲ့ ေရာဂါလကၡဏာအေသးစားေတြကို သက္သာေအာင္ သို့ ပိုဆိုးမလာေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးတဲ့ အေနနဲ့ သံုးပါတယ္။ အေရးၾကီးတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြ အတြက္ကေတာ့ ေဆးရံုတက္၊ အစာအိမ္ကို အနားေပး(ဘာမွမစား) ပဲ အေၾကာေဆးသာ သြင္းရပါမယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း (Ulcerative colitis) ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ အစာေျခလမ္းေၾကာင္းတြင္ အနာမ်ားျဖစ္ျခင္း (Ulcerative colitis) ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • ဆရာ၀န္ညႊန္တဲ့ေဆးကို ေသာက္ပါ။
  • သင္ vitamin, သတၱဳဓာတ္ သို့ သံဓာတ္အားေဆးေတြ ေသာက္လို့ရမရေမးပါ။
  • ပံုမွန္ ကာယလွဳပ္ရွားမွုကို ထိန္းထားပါ။
  • ဆရာ၀န္နဲ့ ပံုမွန္ျပပါ။ အူမွန္ေျပာင္းပံုမွန္ၾကည့္ေပးျခင္းျဖင့္ ေရာဂါအေျခအေနတိုးတက္ေျပာင္းလဲမွဳ နွင့္ ကင္ဆာျဖစ္နိူင္ေခ်ေတြကို သိရွိနိုင္ပါတယ္။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

 

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ မတ် 15, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း မတ် 15, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ