အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

အဆုတ္တီဘီ ဆုိတာဘာလဲ။

အဆုတ္တီဘီ ဆိုသည္မွာ တစ္ရွဴးမ်ားကို တုိက္ခိုက္ ဖ်က္စီးတတ္ေသာ ဘက္္တီးရီးယားပိုး ကူးစက္မႈ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါသည္။ထို ဘက္တီးရီးယားကိုMycobacterium tuberculosis (MTB) ဟုေခၚျပီး ေလထဲမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ပါသည္။ လူအေတာ္အမ်ားသည္ ငုပ္ေနေသာ အဆုတ္ တီဘီေရာဂါကို ခံစားရပါသည္။ လူနာ၏က်န္းမာေရး အေပၚ မူတည္၍ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတစ္ခု (သီတင္းပတ္ အနည္းငယ္ မွ ႏွစ္အတန္ၾကာ) ၾကာျပီးေနာက္ တီဘီေရာဂါပိုး သည္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကို စတင္ျဖစ္ပြားေစပါသည္။ အထူးသျဖင့္ လူနာ သည္ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ၊ ကင္ဆာ သို႔မဟုတ္ ကင္ဆာေဆးကုထံုးခံယူေနျခင္း စေသာ ကိုယ္ခံအားနည္းေစေသာအေၾကာင္းရင္းမ်ား ရိွပါက တီဘီေရာဂါသည္ ပို၍လ်င္ျမန္စြာ ျဖစ္ပြားပါသည္။ ေရာဂါသည္ အဆုတ္ကို ထိခိုက္ ေနျပီး အရိုး၊ ျပန္ရည္က်ိတ္၊ ပင္မအာရံုေၾကာ အဖဲြ႕အစည္း၊ ႏွလံုး ႏွင့္ အျခားအဂၤါမ်ားသို႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔ ႏိုင္ပါသည္။

 

အဆုတ္္တီဘီေရာဂါ သည္ ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ။

ကုိယ္ခံအားနည္းေသာလူမ်ားတြင္ ေရာဂါျဖစ္ပြားရန္ ၾကာခ်ိန္သည္ တိုေတာင္းပါသည္။ ေရာဂါအဆင့္တုိးလာျပီး တီဘီသည္ အလြယ္တကူ ပ်ံ႕ႏွ႔ံ ပါသည္။ ေအာက္ပါလူမ်ားသည္ အဆုတ္္တီဘီေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် ျမင့္ပါ သည္။

  •   ခုခံအားက်ဆင္းမႈကူးစက္ေရာဂါ သို႔မဟုတ္ ကိုယ္ခံအားစနစ္ကို အားနည္း ေစေသာ ေရာဂါ ရိွျခင္း
  •   တီဘီရိွေသာလူမ်ားျဖင့္အနီးကပ္ ေနျခင္း
  •   တီဘီလူနာမ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ရသူမ်ား၊ ဥပမာ- ဆရာဝန္မ်ား၊ သူနာျပဳမ်ား
  •   တီဘီ လူနာမ်ားရိွေသာ ေနရာတြင္ ေနထိုင္ျခင္း ႏွင့္ အလုပ္လုပ္ျခင္း၊ ဥပမာ ေဆးခန္းမ်ား၊ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ား။
  •   က်န္းမာေရးအေျခအေန ခ်ိဳ႕တဲ့ေသာေနရာမ်ား တြင္ ေနထိုင္ေသာသူမ်ား
  •   အရက္ သို႔မဟုတ္ မူးယစ္ေဆး သံုးျခင္း
  •   တီဘီအျဖစ္မ်ားေသာေနရာမ်ားသို႔ ခရီးသြားျခင္း။ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲေနရာမ်ားျဖစ္ေသာ လက္တင္ အေမရိက၊ အာဖရိက၊ အာရွ၊ ဥေရာပ အေရွ႕ပိုင္း ႏွင့္ ရွရွား တို႔ပါဝင္သည္။

 

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

အဆုတ္္တီဘီေရာဂါ ၏ ေရာဂါလကၡဏာေတြကဘာလဲ။

တီဘီေရာဂါပိုးစ၀င္ျပီး လကၡဏာမျပေသးခင္္ ၾကားခ်ိန္ တြင္ သင္သည္ ပံုမွန္ဟု ခံစားရ မည္။ လူနာအမ်ားစုသည္ ဤအဆင့္တြင္ ေရာဂါလကၡဏာ မျပသလို ေရာဂါလည္း မပ်ံ႕ႏွံ႔ပါ။ ေရာဂါစ ျဖစ္ပါက ေရာဂါ လကၡဏာ မ်ား စတင္ေပၚေပါက္လာသည္။ ထိခုိက္ေသာ အဂၤါေပၚ မူတည္၍ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားသည္ ေခ်ာင္းဆိုး ျခင္း (အနည္းဆံုး ၃ပတ္ေလာက္)၊ သလိပ္ထြက္ျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးရာ တြင္ ေသြးပါျခင္း၊ အဖ်ားတက္ျခင္း၊ ညဘက္ ေခၽြးျပန္ျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း၊ အစာစားခ်င္စိတ္ နည္းျခင္း၊ ေမာပန္းျခင္း ႏွင့္ အားနည္းျခင္း တို႔ျဖစ္ပါသည္။ တီဘီ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားသည္ အျခား အဆုတ္ႏွင့္ ဆိုင္ေသာ ေရာဂါမ်ားေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

အထက္တြင္ ေဖာ္ျပ မထားေသာ အျခားလကၡဏာ မ်ား လည္းရွိႏုိင္ပါသည္။ အကယ္၍ သင့္ဆီတြင္ ေရာဂါ လကၡဏာ တစ္ခုခုမ်ားရွိေနသည္ဟု စိုးရိမ္မိပါက ဆရာ၀န္ နဲ႔ ေဆြးေႏြး တုိင္ပင္ သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသသင့္ပါသလဲ။

သင့္တြင္ အဖ်ားတက္ျခင္း၊ ရွင္းမျပႏိုင္ေအာင္ ကိုယ္ အေလးခ်ိန္ က်ျခင္း ႏွင့္ ညဖက္ေခၽြးျပန္ျခင္း တို႔ျဖစ္ပါက ဆရာဝန္ႏွင့္ ျပသပါ။ အထူးသျဖင့္ ၃ပတ္ဆက္တိုက္ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း ရိွပါက တီဘီေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ၎ သည္ တီဘီ၏ ေရာဂါလကၡဏာျဖစ္ေသာ္လည္း အျခား ေရာဂါမ်ား၏ ေရာဂါလကၡဏာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းကို အတည္ျပဳႏိုင္ရန္ ဆရာဝန္ သည္ စစ္ေဆးမႈ မ်ား ျပဳလုပ္ပါမည္။

သင့္ဆီတြင္ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားထဲမွ တစ္ခုခုမ်ားရွိေနပါက သို႔မဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခု ရွိေနပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ တံု႔ျပန္မႈသည္ မတူညီႏုိင္ပါ။ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြး ျခင္းသည္သင္၏အေျခအေနေကာင္းမြန္ရန္အတြက္အေကာင္း ဆံုး ျဖစ္ပါသည္။

 

 

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

အဆုတ္္တီဘီေရာဂါ ကိုဘာေတြက ျဖစ္ေစသလဲ။

Mycobacterium tuberculosis (MTB) ဟူေသာ ဘက္တီးရီယားေၾကာင့္ ျဖစ္ေစျပီး ေလထဲမွတစ္ဆင့္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ ပါသည္။ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္းျဖင့္  ေလထဲသို႔ ပ်ံ႕ႏွ႔ံသြားေသာ ဘက္တီးရီးယားကို ရွဴသြင္းျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

ခႏၶာကိုယ္တြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ျပီးေနာက္ ဗိုင္းရပ္စ္ သည္ မလႈပ္ရွားေတာ့ပါ။ ထိုအခ်ိန္ကို ေရာဂါျငိမ္ေနခ်ိန္ ၊ အစပ်ိဳးရန္ၾကာခ်ိန္ ဟု ေခၚ ပါသည္။ ဗိုင္းရပ္စ္သည္ မထၾကြေသာေၾကာင့္ ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား မရိွပါ။ ကူးစက္ျခင္းလည္း မရိွပါ။ စစ္ေဆးမႈ ျပဳလုပ္ပါက ေရာဂါလကၡဏာ မျပေသာ္လည္း ဗိုင္းရပ္စ္ ရိွ ေၾကာင္း  အေျဖထြက္ပါလိမ့္မည္။ ထိိုအခ်ိန္မွ စ၍သိရိွပါက တီဘီေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် ကိုသိသာစြာ ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါသည္။

သို႔ေသာ္လည္း MTB ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ေသာ လူ ၁၀ ေယာက္တြင္ ၁ေယာက္သာ ေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ဗိုင္းရပ္စ္ သည္ ကိုယ္ခံအားက မတိုက္ခိုက္ႏိုင္ေသာ အခ်ိန္တြင္ ခႏၶာကိုယ္အား တုိက္ခိုက္ပါသည္။ ကိုယ္ခံအား စနစ္ အားနည္းေသာ အခ်ိန္ ( အသက္ၾကီးသူမ်ား၊ HIV ရိွသူမ်ား) ကို ေစာင့္၍ တိုက္ခိုက္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေရာဂါျဖစ္ရန္ ၾကာေသာအခ်ိန္သည္ တစ္ေယာက္ႏွင့္ တစ္ေယာက္ ကဲြျပား ပါသည္။ ေရာဂါစျဖစ္ပါက ဗိုင္းရပ္စ္သည္ အဆုတ္ႏွင့္ ေသြး ေၾကာမ်ား တြင္ၾကီးထြားလာကာ ခႏၶာကိုယ္ အျခားေနရာမ်ား သို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ပါသည္။

 

ဘယ္အရာေတြက အဆုတ္္တီဘီေရာဂါ ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ် ကိုျမင့္ ေစ ပါသလဲ။

     အခ်ိဳ႕အခ်က္မ်ားသည္ အဆုတ္္တီဘီေရာဂါ ျဖစ္ပြားႏိုင္မႈကို ျမင့္တက္ေစပါသည္။ အဓိကအခ်က္မွာ ကိုယ္ခံအားစနစ္ နည္းျခင္း ျဖစ္ျပီး ေအာက္ပါတို႔ ပါဝင္ပါသည္။

  •   HIV/AIDS
  •   ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ
  •   ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါေနာက္ဆံုးအဆင့္
  •   အခ်ိဳ႕ကင္ဆာေရာဂါမ်ား
  •   အဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ေသာေရာဂါ
  •   ဓာတုကုထံုးစေသာကင္ဆာကုသမႈမ်ားခံယူျခင္း
  •   ေလးဖက္နာေရာဂါ၊ Crohn’s ေရာဂါ (အူလမ္းေၾကာင္းေရာင္ရမ္းေသာေရာဂါ)နွင့္ ဆုိရီေရးစစ္ အေရျပား ေရာဂါ မ်ားကို ကုသေသာ ေဆးမ်ား ေသာက္ျခင္း

ျဖစ္ပြားႏႈန္းကို ျမင့္ေစေသာ အခ်က္မ်ား သင့္မွာ မရွိျခင္းသည္ သင္ ေရာဂါမျဖစ္ႏုိင္ဟု မဆိုလို္ပါ။ ဤအခ်က္မ်ားသည္ ကိုးကားခ်က္သာလွ်င္ ျဖစ္သည္။ ပိုမိုေသာ အခ်က္အလက္မ်ား အတြက္ အထူးကု ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ပါ။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္း

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္း

ယခု ေဖာ္ျပ ထားသည့္ အခ်က္အလက္ မ်ားမွာ ေဆး ပညာဆုိင္ရာကၽြမ္းက်င္သူ၏ အၾကံေပး ခ်က္ မ်ား ေနရာ တြင္ အစားထိုးရန္ မသင့္ေတာ္ပါ။ ဆက္လက္ သိရွိလို ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္၏ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးပါ။

 

အဆုတ္တီဘီေရာဂါ ဟုတ္မဟုတ္ ဘယ္လိုအေျဖရွာအတည္ျပဳ မလဲ။

သင့္တြင္အေၾကာင္းရင္းမရွိဘဲ ဆက္တိုက္ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း သို႔မဟုတ္ အဖ်ားတက္ျခင္း တို႔ျဖစ္ေနလွ်င္ အဆုတ္တီဘီေရာဂါ ေၾကာင့္ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ဆရာဝန္သည္ သင္ေနထိုင္ေသာ အလုပ္လုပ္ေသာ ေနရာႏွင့္ သင္ထိေတြ႕ရ ေသာလူမ်ား အေၾကာင္းကို ေမးပါလိမ့္မည္။ တီဘီ ကူးစက္ျခင္း၏ ရင္းျမစ္ ကို ေဖာ္ထုတ္ရန္အတြက္ ျဖစ္သည္။ ဆရာဝန္သည္ တီဘီအေရျပား စစ္ေဆးျခင္း ကို လုပ္ေဆာင္ ပါမည္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈကို ျမင့္ေစေသာ အခ်က္မ်ား (အထူးသျဖင့္ HIV)၊ ႏိုင္ငံျခားခရီးသြားျခင္း ႏွင့္ အျပင္ဘက္ အလုပ္မ်ား သည္ ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းကို ဆံုးျဖတ္ ေပးႏိုင္ပါ သည္။

အဆုတ္တီဘီေရာဂါပိုး တြင္ပါဝင္ေသာ ပစၥည္း (PPD) ျဖင့္ အေရျပားကို စမ္းသပ္ျခင္းကိုလည္း ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။ တီဘီ ျဖစ္ေစသည့္ ဘက္တီးရီးယားပိုးပါ၀င္ေသာ ပရိုတိန္း အနည္းငယ္ကို လက္ေမာင္းေအာက္ အေရျပားတြင္း သို႔ ထိုး သြင္းျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္ ၄၈-၇၂ နာရီအတြင္း ေရာင္လာ ေသာ အစက္ေနရာကို တိုင္းတာပါသည္။ ထိုးလိုက္ေသာ ေနရာမွ ေရာင္လာေသာ အစက္ အရြယ္ အစားသည္ ေရာဂါပိုးရိွမရိွကို ဆံုးျဖတ္ေပးပါသည္။ စစ္္ေဆးမႈသည္ အေပါင္းလကၡဏာထြက္ေနလွ်င္ သင့္မွာ တီဘီပိုးကူးစက္ခံရဖူးသည္ဟု ဆုိလိုသည္။

ဆရာဝန္သည္ MTB ဗိုင္းရပ္စ္ ရိွသလားစစ္ရန္ ဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္း ႏွင့္ သလိပ္၊ေသြး သို႔မဟုတ္ ဆီးနမူနာ ယူျခင္းတို႔ကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။ HIV စစ္ျခင္း လည္း ျပဳလုပ္ ႏုိင္ပါသည္။

 

အဆုတ္တီဘီေရာဂါ ကို ဘယ္လိုကုသမလဲ။

အဆုတ္တီဘီေရာဂါ ကို လြယ္ကူစြာ ကုသႏိုင္ပါသည္။ ေဆး ၆လ သို႔မဟုတ္ ပိုၾကာစြာ ေသာက္ျခင္း ျပဳလုပ္ရမည္။ ကုသမႈ တြင္ ပဋိဇီဝေဆး ေန႔စဥ္ ၃-၄ ၾကိမ္ေသာက္ရန္ လည္း ပါဝင္ပါသည္။ သီတင္းပတ္ အနည္းငယ္တြင္ သက္သာမႈ ခံစားရပါမည္။ သို႔ေသာ္လည္း ေရာဂါသည္ ျပန္ဆိုးလာႏိုင္ပါ သည္။ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ေပ်ာက္သြားေသာ္လည္း ကုသမႈ ကို အျပည့္ခံယူရန္ အေရးၾကီး ပါသည္။ ေဆးေသာက္ျခင္း ကို အခိ်န္မျပည့္မီ ရပ္တန္႔လိုက္ပါက ဘက္တီးရီးယားသည္ ခႏၶာကိုယ္ထဲတြင္ က်န္ရိွေနႏိုင္ပါသည္။ တီဘီျပန္ျဖစ္ေသာ အခါ ခႏၶာကိုယ္၏ အျခားေနရာမ်ားသို႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔ ပါသည္။ သင္ႏွင့္ အနီးကပ္ ထိေတြ႕ရသူမ်ား ႏွင့္ မိသားစု ဝင္မ်ားကိုလည္း ေဆးစစ္ၾကည့္သင့္ပါသည္။

 

အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား  အသံုးျပဳျခင္း သည္ အဆုတ္တီဘီေရာဂါ ကို ကုသရာတြင္  ဘယ္လို အေထာက္ အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

      ေအာက္ပါ လူေနမႈပံုစံမ်ား ႏွင့္ အိမ္သံုး ကုထံုးမ်ား သည္ အဆုတ္တီဘီေရာဂါ ျဖစ္ျခင္း ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ပါသည္။

  •   ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္း တိက်စြာ ေဆး ေသာက္ပါ။
  •   အခိ်န္ဇယားအတိုင္း ေဆးကိုထား၍ ေသာက္ပါ။
  •   ေဆး၏ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို ဆရာဝန္အား ေမးပါ။
  •   အခ်ိ္န္မွန္ ျပန္လည္ေဆးစစ္ပါ။
  •   အျခားလူမ်ားသို႔ ေရာဂါမကူးေစရန္ သတိျပဳပါ။
  •   တစ္ကိုယ္ရည္ က်န္းမာသန္႔ရွင္းမႈအတြက္ ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားသည္မ်ားကို လိုက္နာပါ။
  •   အဖ်ားတက္ျခင္းႏွင့္ ခ်မ္းတုန္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါက ဆရာဝန္ ႏွင့္ျပသပါ။ေဆး၏ အက်ိဳးဆက္မ်ားကို သိခ်င္ပါက၊ ေဆးေသာက္ေနစဥ္ ေရာဂါလကၡဏာ မ်ား ဆက္ရိွေနပါက သို႔မဟုတ္ ပိုဆိုးလာပါက၊ ေခ်ာင္းဆိုးရာတြင္ သလိပ္ သို႔မဟုတ္ ေသြးပါလာပါက ဆရာဝန္ ႏွင့္ျပသပါ။

အကယ္၍ သင့္တြင္ ေမးခြန္းမ်ား ရွိပါက သင့္အတြက္ သင့္ေတာ္ေသာ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ရန္ ဆရာ၀န္ ႏွင့္ ေဆြးေႏြး တိုင္ပင္ သင့္ပါသည္။

 

Hello Health Group သည္ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဒီဇင်ဘာ 22, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဒီဇင်ဘာ 22, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ