Peritonitis (၀မ္းတြင္းေျမွးေရာင္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

Peritonitis ဆိုတာဘာလဲ။

Peritonitis ဟာ ၀မ္းတြင္းေျမွးေရာင္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ Peritoneum ဟာ ဝမ္းဗိုက္နဲ႔ ကိုယ္အဂၤါေတြကို ခြဲျခားထားတဲ့ ပါးလႊာတဲ့ အမွ်င္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ Peritoneum ဟာ ဝမ္းဗိုက္ပိုင္းမွာရွိတဲ့ ကိုယ္အဂၤါေတြကို ေထာက္ပံ့ေပးၿပီး အာရံုေၾကာ၊ ေသြးေၾကာ၊ ျပန္ရည္ေၾကာေတြကို အဂၤါေတြကို ျဖတ္သန္းသြားဖို႔ ခြင့္ျပဳတဲ့ အရာတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။

Peritoneum ေပါက္သြားျခင္း (သို႔) အျခားက်န္းမာေရး အေျခအေနေတြက Peritonitis ကို ျဖစ္ေစပါတယ္။

Peritonitis ဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ အျဖစ္မ်ားသလဲ။

Peritonitis ဟာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

 

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား။

Peritonitis ရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

Peritonitis ရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ဗိုက္နာျခင္း
  • ေလပြျခင္း၊ ဗိုက္တင္းျခင္း
  • အဖ်ားတက္ျခင္း
  • ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း
  • အစာစားခ်င္စိတ္မရွိျခင္း
  • ဝမ္းေလွ်ာျခင္း
  • ဆီးနည္းျခင္း
  • ေရဆာျခင္း
  • ဝမ္း၊ ေလမသြားျခင္း
  • ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသသင့္ပါသလဲ။

ေယဘူယ်အသိေပးခ်က္ – သင့္မွာ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္အလက္ေတြထဲက တစ္ခုခုရွိခဲ့ရင္ သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ ဆက္သြယ္သင့္ပါတယ္။

  • အဖ်ားတက္ျခင္း
  • ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း
  • ဆီးနည္းျခင္း
  • ေရဆာျခင္း
  • ဝမ္း၊ ေလ မသြားျခင္း

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

ျဖစ္ပြားမႈအေၾကာင္းရင္းမ်ား။

ဘာေတြက Peritonitis ျဖစ္ပြားေစသလဲ။

Peritonitis ႏွစ္မ်ိဳးရွိၿပီး တစ္မ်ိဳးကိုေတာ့ peritoneal cavity ထဲက အရည္ေတြ ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုေရာဂါပိုးဝင္ျခင္းဟာ အသည္း (သို႔) ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္မ်ိဳးကေတာ့ အစာေျခလမ္းေၾကာင္းရဲ႕ အျခားအစိတ္အပိုင္းေတြကေန peritoneum ကို ျပန္႔လာတဲ့ ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္တာျဖစ္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕အေျခအေနေတြဟာ အစာေျခလမ္းေၾကာင္း ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

  • Appendix ေပါက္ျခင္း
  • အစာအိမ္ အနာျဖစ္ျခင္း
  • အူေပါက္ျခင္း
  • Diverticulitis ( အူနံရံမွာ pouches ေတြျဖစ္လာၿပီး ေရာင္လာျခင္း)
  • Pancreas ေရာင္ျခင္း
  • အသည္းေျခာက္ျခင္း၊ အျခားအသည္းေရာဂါမ်ား
  • သည္းေျခအိတ္၊ အူ၊ ေသြး ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္း
  • Pelvic inflammatory disease (အမ်ိဳးသမီး လိင္အဂၤါ ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္း)
  • Inflammatory bowel disease တစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ Crohn’s disease

Peritonitis ဟာ ထိုးသြင္းရတဲ့ စစ္ေဆးမႈေတြျဖစ္တဲ့ peritoneal dialysis (သို႔) peritoneum ကို အျခားအစိတ္အပိုင္းေတြကေန ဝင္ႏိုင္တဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြ၊ ဓါတုပစၥည္းေတြကုိ ခြင့္ျပဳေပးတဲ့ ဒဏ္ရာရမႈေတြေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ျဖစ္ပြားေစႏုိင္ေခ်ကို ျမင့္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား။

ဘယ္အရာေတြက Peritonitis ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစပါသလဲ။

Peritonitis ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • Peritoneal dialysis လုပ္ျခင္း – Peritonitis ဟာ peritoneal dialysis therapy ယူသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။
  • အျခားက်န္းမာေရးအေျခအေနေတြ ရွိျခင္း – Peritonitis ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနေတြကေတာ့ အသည္းေျခာက္ျခင္း၊ appendicitis၊ Crohn’s disease၊ အစာအိမ္ အနာျဖစ္ျခင္း၊ diverticulitis နဲ႔ Pancreatitis ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
  • Peritonitis ျဖစ္ဖူးျခင္း – ဒီအေျခအေနျဖစ္ဖူးရင္ မျဖစ္ဘူးသူေတြထက္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ျပန္ျဖစ္ႏႈန္းျမင့္မားပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္း

ေယဘူယ်အသိေပးခ်က္ – ယခုေဖာ္ျပထားသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားမွာ ေဆးပညာဆုိင္ရာကၽြမ္းက်င္သူ၏ အၾကံေပးခ်က္မ်ားေနရာတြင္ အစားထိုးရန္ မသင့္ေတာ္ပါ။ ဆက္လက္သိရွိလိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္ရဲ႕ဆရာ၀န္နဲံ အျမဲတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

Peritonitis ဟုတ္မဟုတ္ကို ဘယ္လိုအေျဖရွာအတည္ျပဳသလဲ။

သင့္ဆရာဝန္က ေရာဂါရာဇဝင္ ေမးျမန္းျခင္းနဲ႔ စမ္းသပ္စစ္ေဆးျခင္းကိုျပဳလုပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါက ဝမ္းဗိုက္ကို ထိျခင္း၊ဖိၾကည့္ျခင္းေတြပါဝင္ၿပီး ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္းရွိရင္ နာက်င္မႈကို ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

Peritonitis ကို သိရွိႏိုင္တဲ့ အျခားစစ္ေဆးမႈေတြကေတာ့

  • ေသြးစစ္ေဆးျခင္း – CBC ဟာ ေသြးျဖဴဥကို စစ္ေဆးႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးျဖဴဥ မ်ားျခင္းဟာ ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္းရဲ႕ လကၡဏာျဖစ္ပါတယ္။ Blood culture ယူျခင္းအားျဖင့္ ေရာင္ရမ္းျခင္းကို ျဖစ္ေစတဲ့ ဘက္တီးရီးယားကို သိရွိႏိုင္ပါတယ္။
  • ဝမ္းဗိုက္အတြင္းအရည္စုေနရင္ ဆရာဝန္က အရည္ကို စုပ္ထုတ္ၿပီး ဓါတ္ခြဲခန္းကို ပို႔ကာ စစ္ေဆးေစမွာျဖစ္ပါတယ္။ Fluid Culture လုပ္ျခင္းကလည္း ဘက္တီးရီးယားကို သိရွိႏိုင္ပါတယ္။

အျခား imaging tests ေတြျဖစ္တဲ့ CT scans, X-rays ေတြဟာ peritoneum ေပါက္မေပါက္ သိရွိေစႏိုင္ပါတယ္။

Peritonitis ကို ဘယ္လိုကုသလဲ။

Peritonitis ကုသမႈဟာ အခံရွိတဲ့ ေရာဂါအေျခအေနေပၚ မူတည္ပါတယ္။ ဆရာဝန္က အေၾကာင္းရင္းကို သိရွိရင္ သင့္ေလ်ာ္စြာ ကုသေပးႏိုင္ပါတယ္။

  • ပိုးသတ္ေဆး – ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္းကို ကာကြယ္ဖုိ႔နဲ႔ တိုက္ထုတ္ဖို႔အတြက္ ပိုးသတ္ေဆးေပးႏိုင္ပါတယ္
  • ခြဲစိတ္ကုသမႈ – ေသာက္ေဆးေတြနဲ႔ မေကာင္းဘူးဆိုရင္ေတာ့ ခြဲစိတ္ကုသၿပီး ေရာဂါပိုးဝင္ေနတဲ့ အစာေျခလမ္းေၾကာင္း အစိတ္အပိုင္းကို ျဖတ္ထုတ္ဖို႔ လိုပါတယ္။ (အထူးသျဖင့္ Peritonitis က appendix ေပါက္ျခင္း၊ အစာအိမ္၊ အူေတြမွာ ျဖစ္ျခင္း)

အျခားကုသမႈမ်ား – လကၡဏာေတြေပၚမူတည္ၿပီး ေဆးရံုမွာ ကုသမႈဟာ ေဆးေသာက္ျခင္း၊ ေဆးသြင္းျခင္း၊ ေအာက္စီဂ်င္ေပးျခင္း၊ ေသြးသြင္းျခင္းေတြ ပါဝင္ႏိုင္ပါတယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Peritonitis ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ Peritonitis ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • လက္ေဆးပါ။ ပိုက္ကို မထိခင္ လက္သည္းေအာက္၊ လက္ေခ်ာင္းၾကားေတြကို ေသခ်ာစြာေဆးပါ။
  • ပိုက္ပတ္လည္က အေရျပားကို ပိုးသတ္ေဆးနဲ႔ ေန႔စဥ္ သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ပါ။
  • ပစၥည္းေတြကို သန္႔စင္တဲ့ေနရာမွာ ထားပါ။
  • အရည္လဲဖို႔အတြက္ surgical mask ကို အသံုးျပဳပါ။
  • အိမ္ေမြး တိရိစာၦန္ေတြရွိရင္ သူတို႔နဲ႔ အတူမအိပ္ပါနဲ႔။
  • Dialysis care team နဲ႔ peritoneal dialysis catheter ကို ဘယ္လို ေသခ်ာဂရုိစုိုက္ရမလဲဆိုတာ ေမးျမန္းသင့္ပါတယ္။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဩဂုတ် 20, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 4, 2017

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။