Pericarditis (ႏွလံုးကာ အေျမွးပါး ေရာင္ရမ္္းျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. K Zin Thwe

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Pericarditis (ႏွလံုးကာ အေျမွးပါး ေရာင္ရမ္္းျခင္း) ကဘာလဲ။

ႏွလံုးကာ အေျမွးပါးေရာင္ရမ္းျခင္း ဆိုတာ နွလံုးကို ဖံုးကာထားေသာ အေျမွးပါး Pericardium မွာ ေရာင္ရမ္းျခင္းကို ေခၚပါတယ္။ Pericardium ဆိုတာ နွလံုးကို အိတ္ေလးတစ္ခုလိုမ်ိဳး  ပတ္ပတ္လည္ကာထားေပးတဲ့ အလႊာပါးေလးျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ အိတ္လို အလႊာပါးေလးက နွလံုးကို ရင္ဘတ္မွာ ေနရာတက်ျဖစ္ေအာင္လုပ္ေပးျပီး နွလံုးကို ေခ်ာေမြ႔ စြာလႈပ္ရွားႏုိင္ရန္ ေခ်ာဆီကဲ့သို ့ လုပ္ေဆာင္ေပးပါတယ္။

ဒီ ႏွလံုးကာ အေျမွးပါးေရာင္တဲ့ေရာဂါဟာ ရုတ္တရက္ျဖစ္နိုင္သလို (သို့) နာတာရွည္လဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒီေရာင္ရမ္းမွဳဟာ pericardium ကို  ထူျပီး အမာရြတ္ျဖစ္ေစကာ နွလံုးကို ညွစ္ခံရျပီး က်ဥ္းေစပါတယ္( constrictive pericarditis )။ ၄င္းဟာ နွလံုးကေန ေသြးစီးမွဳေႏွးေစတဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါတစ္ခု ( cardiac temponade ) ကိုလည္းျဖစ္ေစပါတယ္။

ဒီအေျခအေနက နွလံုးအကာထဲမွာ ေရေတြျပည့္လွ်ံလာျပီး နွလံုးကို ဖိအားေပးေသာေၾကာင့္ ႏွလံုးတြင္းလံုေလာက္တဲ့ ေသြးျဖည့္တင္းမႈ မရရာကေန ျဖစ္လာပါတယ္။ ေသြးေပါင္နွင့္ ႏွလံုးညွစ္အားေတြကလည္း အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ အဆင့္ကို က်ဆင္းလာနိုင္ပါတယ္။ မကုပဲထားလွ်င္ cardiac tamponade က ေသေစသည္ထိ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

Pericarditis (ႏွလံုးကာ အေျမွးပါး ေရာင္ရမ္္းျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ႏွလံုးကာ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း က အသက္၂၀ နွင့္ ၅၀တြင္း အမ်ိဳးသားေတြမွာ ပိုျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ျဖစ္ပြားနိုင္ေခ်ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းျဖင့္ ဒီေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္နိုင္ပါတယ္။သိလိုသည္မ်ားကို ဆရာ၀န္နဲ့ ဆက္လက္တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

လကၡဏာမ်ား

Pericarditis (ႏွလံုးကာ အေျမွးပါး ေရာင္ရမ္္းျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထ ရွိတာကေတာ့ ရင္ညြန္႔ ရိုး အေနာက္ဘက္(ရင္အံုရိုး)က စူးျပီးေအာင့္ျခင္း ျဖစ္ကာ ေနာက္ပိုင္းမွာ ပုခံုးနွင့္ လည္ပင္းေတြအထိပါ ေအာင့္ျခင္း၊နာလာျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႔လူေတြမွာေတာ့ ထံုျပင္းျပင္းနာျခင္း (သို)့ ဖိထားသလို ခံစားရနိုင္ပါတယ္။ ကိုယ္ဟန္အေနအထားေျပာင္းလဲျခင္း (သုိ ့) အသက္ျပင္းျပင္း ရွဴလုိက္တဲ့ အခါမ်ိဳးမွာ ပိုဆိုိးပါတယ္။ ေရွ႔ကို ကိုင္းျပီးထိုင္လိုက္လွ်င္ အနာ သက္သာသြားနိုင္ပါတယ္။

တျခားေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ေရာဂါပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တာဆိုလွ်င္ ဖ်ားတတ္ပါတယ္။
  • ရင္တုန္ျခင္း (ရင္ခုန္ႏႈန္း မူမမွန္ သို့ ျမန္ေနျခင္း)
  • အသက္ရွဴမ၀ျခင္း၊ ေမာျခင္း

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာ တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

အကယ္လို့ သင့္မွာ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း လကၡဏာအသစ္ေတြျဖစ္လာလွ်င္ ခ်က္ခ်င္းေဆးကုသမွဳ ခံယူပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုလွ်င္ ႏွလံုးေဖာက္ျခင္း (သို့) ေသြးကင္ဆာရဲ့ လကၡဏာေတြျဖစ္ေနနိုင္လို့ပါ။

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Pericarditis (ႏွလံုးကာ အေျမွးပါး ေရာင္ရမ္္းျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အျဖစ္မ်ားတဲ့ အရာကေတာ့ ဗုိင္းရပ္စ္ ေရာဂါပိုး ကူးစက္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွလံုးကာ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္းက အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း ေရာဂါပိုး၀င္ျပီးေနာက္မွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ထို႔ျပင္ ဘက္တီးရီးယား၊ မိႈ နွင့္ တျခားေရာဂါပိုး ေတြေၾကာင့္လဲ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

နာတာရွည္ သို့ ျပန္ျဖစ္တတ္တဲ့ ႏွလံုးကာ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း အမ်ားစုကေတာ့ ကိုယ္ခံအားစနစ္က မိမိိကိုယ္ကို ျပန္တိုက္တဲ့ေရာဂါေတြေၾကာင့္ ျဖစ္နုိင္တယ္ လုိ ့ထင္ၾကပါတယ္။ ကိုယ္ခံအားစနစ္က မိမိကိုယ္ကို ျပန္တိုက္တဲ့အခါ ခုခံေပးတဲ့ ဓါတ္ အင္တီေဘာ္ဒီ (antibodies) ေတြက ခႏၶာကိုယ္ရွိ တစ္ရွဴး၊ဆဲလ္တို့ကို တိုက္ခိုက္ျပီး ေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစပါတယ္။

ျဖစ္ပြားႏုိင္ေျချမင့္မာေစေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား

 Pericarditis (ႏွလံုးကာ အေျမွးပါး ေရာင္ရမ္္းျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ႏွလံုးကာအေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ျဖစ္ပြားႏုိင္ေျခ ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • ႏွလံုးရုတ္တရက္ေဖာက္ျခင္း ႏွင့္ ႏွလံုးခြဲစိပ္ျခင္း
  • ေက်ာက္ကပ္အလုပ္မလုပ္ေတာ့ျခင္း၊ HIV/AIDS ၊ ကင္ဆာ၊တီဘီေရာဂါ၊နွင့္ တျခားေရာဂါမ်ား
  • မေတာ္တဆမွဳေတြ နဲ့ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ ကုသျခင္းေတြမွ ရေသာ ထိခိုက္မွဳမ်ား
  • ေဆးမ်ား – phenytoin ( အတက္က်ေဆး)၊ warfarin ႏွင့္ heparin (ေသြးက်ဲေဆး)၊ နွင့္ procainamide (နွလံုးခုန္မမွန္ျခင္းေတြကို ကုေသာေဆးမ်ား)

အထက္ပါျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ်မ်ား မရိွျခင္းေၾကာင့္ သင့္မွာ ႏွလံုးကာအေျမွးပါးေရာင္ျခင္း မျဖစ္ဘူးလုိ႕ ေျပာလို႕မရႏိုင္ပါဘူး။ ဒီအခ်က္လက္မ်ားဟာ မွီျငမ္းၾကည္႕ရႈဖို႕အတြက္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အေသးစိတ္သိရိွလိုပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးဖုိ႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Pericarditis (ႏွလံုးကာ အေျမွးပါး ေရာင္ရမ္္းျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဆရာ၀န္ေတြက သင့္ကို က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ေမးခြန္းေတြ၊လက္ေတြ ့စမ္းသပ္မွဳေတြနဲ့ ေအာက္ပါစမ္းသပ္ျခင္းေတြလုပ္ျပီး ေရာဂါကို အတည္ျပဳနိုင္ပါတယ္။

  • EKG(electrocardiogram) ။   ။ဒီရိုးရွင္းတဲ့ စမ္းသပ္မွဳကေန သင့္နွလံုးရဲ့ လွ်ပ္စစ္လွိဳင္းေတြကို ၾကည့္လို့ရပါတယ္။ တိက်တဲ့ EKG အေျဖက ႏွလံုးကာအေျမွးပါး ေရာင္ျခင္း  ကို ျပနိုင္ပါတယ္။
  • ရင္ဘတ္ဓာတ္မွန္ ။  ။ ရင္ဘတ္ ဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္းျဖင့္သင္ရင္ဘတ္မွာရွိတဲ့ ႏွလံုး၊အဆုတ္နွင့္ ေသြးေၾကာေတြရဲ့ ပံုကို ျမင္ရနိုင္ပါတယ္။ပံုေတြက သင့္ရဲ့ၾကီးေနတဲ့ နွလံုးကို ျပနိုင္ပါတယ္။ဒီလိုျပျခင္းဟာ သင့္ရဲ့ႏွလံုးကာအခန္း ထဲမွာ ေရျပည့္ေနျခင္းကို ဆိုလိုပါတယ္။
  • Echocardiography ။  ။ဒီနာက်င္မွဳမရွိတဲ့ စမ္းသပ္ျခင္းဟာလည္း သင့္ရဲ့ နွလံုးပံုကို အသံလွိဳင္းေတြ သံုးျပီး ပံုေဖာ္ေပးပါတယ္။ပံုေတြက သင့္ရဲ့ နွလံုးရဲ့ အရြယ္၊ပံုပန္းသ႑န္နွင့္ နွလံုးေကာင္းေကာင္းအလုပ္လုပ္ေနသလားဆိုတာ ျပပါတယ္။ဒီစမ္းသပ္မွဳကလည္း နွလံုးခန္းအတြင္း ေရရွိမရွိျပနိုင္ပါတယ္။
  • Cardiac MRI (ႏွလံုးသံလိုက္ဓာတ္မွန္) ။  ။ဒီစမ္းသပ္မွဳဟာ အားေကာင္းတဲ့ သံလုိက္ေတြနဲ့ ေရဒီယိုလွိဳင္းေတြ သံုးျပီးသင့္ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကို ပံုေဖာ္ေပးပါတယ္။ႏွလံုးသံလုိက္ ဓါတ္မွန္ က သင့္နွလံုးခန္းအကာတြင္းေျပာင္းလဲမွဳေတြကို ျပနိုင္ပါတယ္။

ေသြးစစ္ျခင္းျဖင့္လည္း သင့္မွာ ေရာဂါပိုးရွိမရွိနွင့္ ေရာင္ရမ္းျခင္းရွိမရွိသိနုိင္ပါတယ္။

Pericarditis (ႏွလံုးကာ အေျမွးပါး ေရာင္ရမ္္းျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ႏွလံုးကာအေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက မစိုးရိမ္ရပဲ နားလိုက္ရံု၊သာမာန္ကုသမွဳေတြလုပ္ရံုနဲ့ သူ့ဖာသာ သက္သာသြားနိုင္ပါတယ္။ အဓိကကုထံုးကေတာ့ ေဆး၀ါးေတြျဖစ္ျပီး တခ်ိဳ ့ ရွားရွားပါးပါးေတြမွာသာ ခြဲစိပ္ရန္လိုပါတယ္။

ပထမကုသမွဳအေနနဲ့ ဆရာ၀န္က သင့္ကို ေကာင္းလာတဲ့ အထိ (သို ့) အဖ်ားေပ်ာက္တဲ့အထိ နားခိုင္းပါလိမ့္မယ္။ သင့္ကို ေဆးဆိုင္မွာ၀ယ္လုိ ့ရတဲ ့ အနာသက္သာေဆး နဲ ့ အေရာင္က်ေဆးေတြကို ၀ယ္ေသာက္ဖို့ ေျပာပါလိမ့္မယ္။ ဥပမာ aspirin ႏွင့္ ibuprofen လိုေဆးမ်ိဳးေတြျဖစ္ပါတယ္။

အကယ္လို ့ေရာဂါပိုဆိုးလာလွ်င္ ေနာက္ဆက္တြဲ ေရာဂါေတြျဖစ္တဲ့ cardiac tamponade ႏွင့္ နာတာရွည္ constrictive pericarditis တို့ကိုပါ ကုသဖို့ လိုလာပါလိမ့္မယ္။

Cardiac tamponade ကို pericardiocentesis လို့ေခၚတဲ့ အပ္ (သို ့) ပိုက္နဲ႔ ႏွလံုးကာ အေျမွးပါးခန္းထဲကို အရည္ေတြကို ထုတ္တဲ့နည္းျဖင့္ ကုသလို့ရပါတယ္။ ဒီကုသမွဳက နွလံုးကို ဖိအားေလ်ာ့ေစပါတယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက ႏွလံုးကာ အေျမွးပါး ေရာင္ျခင္း ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ ႏွလုံးကာ အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။
• ရက္ခ်ိန္းမွန္မွန္ျပျခင္းျဖင့္ သင့္ေရာဂါသက္သာမွဳ နွင့္ က်န္းမာေရးအေျခအေန တိုးတက္ေျပာင္းလဲမွဳရွိမရွိ သိနိုင္ပါတယ္။
• ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားခ်က္ကို လိုက္နာပါ။
• ေကာင္းေကာင္းအနားယူ၊ လွုပ္ရွားမွု သိပ္မလုပ္နဲ့။ျပင္းထန္တဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြက သင့္ရဲ့ ႏွလံုးကာအေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ေရာဂါလကၡဏာေတြကို သက္သာေစပါတယ္။
အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 3, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း အောက်တိုဘာ 2, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။