Palliative Care (ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Palliative Care (ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း ဆိုတာဟာ ဘယ္လိုေရာဂါမ်ိဳးပဲ ျဖစ္ေနျဖစ္ေန ခံစားရသည္မ်ား သက္သာေအာင္ ဗဟိုျပဳကုသတဲ့ ျပဳုစုေစာင့္ေရွာက္မႈတစ္ခုပါပဲ။

ယင္းျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းတြင္ ေရာဂါေ၀ဒနာသက္သာေစရန္ႏွင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္းရာ၊ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျဖည့္စည္းေပးရန္မ်ားပါ၀င္ပါတယ္။ အတိုခ်ုံုဳးေျပာရမယ္ဆိုရင္ အထက္ပါနည္းလမ္းက သင့္ဘ၀ အရည္အေသြးကို ျမင့္တင္ေပးမွာပါ။

ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းကို ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳႏွင့္ ကြ်မ္းက်င္သူတို႔က သင္၊သင့္မိသားစုတို႔ႏွင့္အတူ ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္ၾကမွာပါ။

ေရာဂါလကၡဏာေတြကို သက္သာေစမွာလား၊ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးမွာလား၊ စိတ္သက္ေသာင့္သက္သာ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပးမွာလား၊ ဘ၀အရည္အေသြးကို တိုးတက္ေအာင္လုပ္ေပးမွာလားဆိုတာကို ဆံုးျဖတ္ဖို႔ သင္နဲ႔ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ၾကရမွာပါ။ ကုသမႈနဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး ေရြးခ်ယ္စရာေတြကိုလည္း နားလည္သိရွိေစမွာပါ။

Palliative Care (ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အသံုးမ်ားသလဲ

အသက္အႏၱရယ္ရွိေရာဂါ ခံစားေနရသည့္ လူနာႏွင့္ အသည္းအသန္ ျဖစ္ေနေသာ လူနာတို႔အတြက္ အသံုးျပဳပါတယ္။ ေနာက္ထပ္သိရွိလိုသည္မ်ားအတြက္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။

လကၡဏာမ်ား

Palliative Care (ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းအတြက္ အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ လကၡဏာေတြကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

  • နာက်င္ျခင္း
  • မအီမသာျဖစ္ျခင္း၊ ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း
  • စိတ္လႈပ္ရွားျခင္း
  • စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း၊ ၀မ္းနည္းျခင္း
  • ၀မ္းခ်ဳပ္ျခင္း
  • အသက္ရႈရခက္ျခင္း
  • ခံတြင္းပ်က္ျခင္း
  • ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း
  • အိပ္စက္ျခင္းႏွင့္ ပတ္သတ္ျပီး ျပႆနာမ်ားရွိျခင္း

အထက္တြင္ မေဖာ္ျပထားေသာ လကၡဏာမ်ားလည္း ရွိပါေသးတယ္။ လကၡဏာေတြ ခံစားေနရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ျပသေပးပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

နာတာရွည္ စိုးရိမ္ရတဲ့ေရာဂါေတြ႔နဲ႕ အသက္အႏၱရယ္ရွိတဲ့ ေရာဂါေတြကို အထက္ပါ လကၡဏာေတြနဲ႔ အတူ  စစ္ေဆးေတြ႔ရွိမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ျပသေပးပါ။ လူတစ္ေယာက္ႏွင့္ တစ္ေယာက္ဟာ ခႏၶာကိုယ္ခ်င္း မတူၾကပါဘူး။ ဘယ္အရာက အေကာင္းဆံုးမယ္ျဖစ္ဆိုတာ သိရွိဖို႔ ဆရာ၀န္ႏွင့္တိုင္ပင္ျခင္းဟာ အသင့္ေတာ္ဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Palliative Care (ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ယင္းျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္ျခင္းက ေအာက္ပါေရာဂါေတြခံစားေနရတဲ့ ကေလးေကာ လူၾကီးပါ ကူညီေပးႏိုင္ပါတယ္။

  • ကင္ဆာ
  • မူလရင္းျမစ္ဆဲလ္ (Stem Cells) အစားထိုးကုသမႈ လိုအပ္ေသာ ေသြးႏွင္ရိုးတြင္းျခင္ဆီ မူမမွန္ျခင္းမ်ား
  • ႏွလံုးေရာဂါမ်ား
  • အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္း ပိုး၀င္သည့္ ေရာဂါ
  • စိတ္ေရာဂါ
  • ေနာက္ဆံုးအဆင့္ အသည္းေရာဂါ
  • ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း
  • အဆုတ္ေရာဂါ
  • ပါကင္ဆန္ ေရာဂါ ( Parkinson’s disease)
  • ေလျဖတ္ျခင္း

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

 Palliative Care (ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

အခ်က္ေတြကေတာ့ အေျမာက္အျမားရွိပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ယင္းျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းကို အသက္အႏၱရယ္ရွိ ေရာဂါနဲ႕ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ ေရာဂါေတြခံစားေနရတဲ့ လူနာေတြမွာ အသံုးျပဳပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Palliative Care (ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း) လိုအပ္ေၾကာင္း ဘယ္လိုသိရွိမွာလဲ။

ေရာဂါလကၡဏာေတြ၊ လက္ရွိကုသနည္းေတြႏွင့္ ေရာဂါက လူနာနဲ႕ လူနာမိသားစုေပၚမွာ ဘယ္လို သက္ေရာက္ေနတယ္ဆိုတာကို ကြ်မ္းက်င္သူအဖြဲ႔က ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးမွာျဖစ္ပါတယ္။

လူနာႏွင့္ ကြ်မ္းက်င္သူအဖြဲ႕တို႔က ေ၀ဒနာ သက္သာေစဖို႔၊ သက္ေသာင့္သက္သာျဖစ္ေစဖို႔နဲ႕ ဘ၀မွာ အဆင္ေျပသြားေစဖို႔ အစီအစဥ္ေတြ ျပဳလုပ္ရမွာပါ။ လက္ရွိခံယူထားေသာ ကုသနည္းေတြနဲ႔ အဆင္ေျပတဲ့ အစီအစဥ္ေတြကို ခ်မွတ္ဖို႔ အဓိကကုသေနသည့္သူတို႔ႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကမွာပါ။

Palliative Care (ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုလုပ္ေဆာင္မွာလဲ။

ေဆး၀ါးအသံုးမျပဳေသာ ကုသနည္းေတြကေတာ့ ႏွိပ္နယ္ေပးျခင္၊ အေက်ာေလ်ာ့ေပးျခင္း၊ အပ္စိုက္ကုသျခင္း၊ ကိုယ္ကာယ ကံုထံုး၊ အိမ္ေမြးတရိစာၦန္ ကုထံုး၊ ဂ်ယ္ကုထံုးတို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ို႕အေျခအေနမ်ားတြင္ ေဆး၀ါးျဖင့္ ကုသျခင္းကို အၾကံျပဳထားပါတယ္။

တစ္ကိုယ္လံုးရွိ နာက်င္ျခင္းမ်ားကို ခႏၶာကိုယ္ စနစ္မွ သက္ေရာက္ေသာ၊ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးမ်ား ပိုမို သက္ေရာက္ႏိုင္ေအာင္ ကူညီေပးေသာ၊ ေရာင္ရမ္းျခင္းကို တိုက္ခိုက္ေပးျခင္းျဖင့္ ေဆး၀ါးကုသျခင္းကို ကူညီေပးေသာ ဘိန္းက့ဲသို႔ ျဒပ္ေပါင္းမ်ားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ယင္းျဒပ္ေပါင္းမ်ားကို ဆရာ၀န္ ညႊန္ၾကားခ်က္ျဖင့္သာ ၀ယ္ယူရရွိႏိုင္မွာပါ။ ဘိန္းပါ၀င္ေသာ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးမ်ားလို႔ ေခၚပါတယ္။

  • Hydrocodone;
  • Morphine;
  • Fentanyl;
  • Oxycodone;
  • Hydromorphone.

ဘိန္းျဒပ္ေပါင္းေတြဟာ နာက်င္ျခင္းသက္သာေစဖို႔ ေတာ္ေတာ္ေကာင္းတယ္ဆိုေပမယ့္လည္း ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ ရွိပါတယ္။ အျဖစ္မ်ားတာေတြကေတာ့ ေအာက္ပါတို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

  • ၀မ္းခ်ဳပ္ျခင္း
  • မအီမသာျဖစ္ျခင္း
  • စိတ္ရႈပ္ေထြးျခင္း
  • အိပ္ခ်င္စိတ္ျဖစ္ျခင္း

ဘိန္းျဒပ္ေပါင္းေတြ အျပင္ အနာသက္သာေစဖို႔ ကြ်မ္းက်င္သူေတြ သံုးတဲ့ အျခားေဆးေတြ ရွိပါေသးတယ္။ ထိုေဆးမ်ားကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

  • စတီးရြိဳက္မဟုတ္ေသာ အေရာင္က်ေဆးမ်ား (NSAIDS)
  • စတီးရြိဳက္မ်ား
  • Tricyclic antidepressant medications ( စိတ္က်ေရာဂါ ေဆး၀ါးမ်ား)
  • ဆီရိုတိုနင္ႏွင့္ ေနာ္အက္ပီနဖရင္ ျပန္လည္း သိမ္းဆည္းျခင္းကို တားဆီးေပးေသာ စိတ္က်ေရာဂါ ေဆး၀ါးမ်ား (SNRIs)
  • အတက္ေရာဂါ ေဆး၀ါးမ်ား
  • ယင္းေဆး၀ါးမ်ားသည္ အရိုး၊ အေၾကာ နာက်င္ကိုက္ခဲေနေသာ သူမ်ားအတြက္ အထူးသံုး၀င္ပါတယ္။

ေရာဂါ ကုသေနတဲ့ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာလည္း ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းကို ခံယူႏိုင္ပါတယ္။ လက္ရွိ ကုသမႈကို စြန္႔လႊတ္ဖို႔ မလိုသလို ေပ်ာက္ကင္းျခင္းကိုလည္း ေမွ်ာ္လင့္ေနႏိုင္ပါတယ္။

လူေနမႈဘ၀ပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္တြင္းေဆးနည္းမ်ုား

ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းအတြက္ လူေနမႈဘ၀ပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္တြင္းေဆးနည္းေတြက ဘာေတြလဲ။

ေအာက္ပါ လူေနမႈဘ၀ပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္တြင္ေဆးနည္းေတြက ေ၀ဒနာသက္သာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းႏွင့္ ေနထိုင္ႏိုင္ေအာင္ ကူညီေပးပါလိမ့္မယ္။

  • စိတ္ဖိစီးမႈ၊ ပူပင္ေသာကမ်ားအား ထိန္းခ်ဳပ္ထားပါ
  • ေဆးရြက္ၾကီးမသံုးပါႏွင့္၊ ေဆးလိပ္ မေသာက္ပါႏွင့္
  • အရက္မေသာက္ပါႏွင့္၊ ကဖင္းမမွီ၀ဲပါႏွင့္
  • ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ထိန္းသိမ္းထားပါ
  • လံုေလာက္စြာ အနားယူပါ
  • ကိုယ့္ခံစားခ်က္ေတြ၊ အခက္အခဲေတြကို မိသားစုႏွင့္ ဆရာ၀န္အား ေျပာျပပါ။
  • အကူအညီလိုအပ္သည္မ်ားအား ေတာင္းဆိုပါ

ေမးစရာမ်ား ရွိေသးပါက ပိုမိုနားလည္ျပီး ေျဖရွင္းႏိုင္ရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ စက်တင်ဘာ 12, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 12, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ