Oral Herpes (ပါးစပ္ေရယုန္)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Oral Herpes (ပါးစပ္ေရယုန္) ကဘာလဲ။

ပါးစပ္တြင္ေပါက္ေသာေရယုန္ဆိုသည္မွာ ေရယုန္ဗိုင္း ရပ္စ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ပါးစပ္၊ ႏႈတ္ခမ္း သို႔မဟုတ္ သြားဖံုး တြင္ ေရာဂါပိုးကူးစက္ျခင္း တစ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ေရာဂါသည္ ပါးစပ္ႏွင့္ သြားဖံုးပတ္လည္တြင္ အဖုမ်ားအျဖစ္ စတင္ေပၚ လာသည္။ ထိုဗိုင္းရပ္စ္သည္ ေရေက်ာက္၊ shingles, ပါးစပ္ အနာမ်ား ႏွင့္ mononuclear leukemia တို႔ကိုျဖစ္ေစေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ႏွင့္ မ်ိဳးႏြယ္တူ ျဖစ္သည္။ ငယ္ရြယ္စဥ္တြင္ ထိေတြ႕ မႈျဖင့္ ကူးစက္ျခင္းျဖစ္ျပီး အရြယ္ေရာက္ျပီးသူမ်ား၏ ၈၀ ရာ ခိုင္ႏႈန္းသည္ ေရယုန္ဗိုင္းရပ္စ္ အမ်ိဳးအစား ၁ ကို ကူးစက္ခံ ရပါသည္။ ေရယုန္အမ်ိဳးအစား ၂ သည္ လိင္ဆက္ဆံရာမွ ကူးစက္ပါသည္။

Oral Herpes (ပါးစပ္ေရယုန္) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ပါးစပ္တြင္ေပါက္ေသာေရယုန္သည္ HIV ကူးစက္ခံရ သူမ်ားႏွင့္ ဆီးပူေညာင္းက်ေရာဂါ၊ ကာလသားေရာဂါ စေသာ လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ေသာ ေရာဂါရိွသူမ်ားတြင္ ေတြ႕ရတတ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ကေလးဘဝတြင္ ေရယုန္ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံရဖူးသူတိုင္း ေရာဂါျပန္ရ ႏိုင္ပါ သည္။ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေစေသာ အခ်က္မ်ားကို ေလ်ာ့ခ် ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ပါသည္။ ပိုမိုေသာ အခ်က္ အလက္မ်ားအတြက္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ပါ။

လကၡဏာမ်ား

Oral Herpes (ပါးစပ္ေရယုန္) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

အခ်ိဳ႕လူမ်ားတြင္ ေရယုန္ဗိုင္းရပ္စ္ စဝင္ပါက ပါးစပ္တြင္ အနာမ်ား ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ိဳ႕လူမ်ားတြင္ ေရာ ဂါ လကၡဏာ မျပပါ။ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားသည္ အသက္ ၁- ၅ ႏွစ္အရြယ္ ကေလးမ်ားတြင္ ျဖစ္ေပၚေလ့ရိွျပီး မျပင္းထန္ သို႔မဟုတ္ ျပင္းထန္ႏိုင္ပါသည္။ ထိုလကၡဏာမ်ားသည္ ဗိုင္း ရပ္စ္ကို ထိေတြ႕ျပီး ၁-၃ ပတ္အတြင္း ေပၚလာျပီး ၃ပတ္အထိ ၾကာႏိုင္ပါသည္။

သတိျပဳရန္လိုေသာ လကၡဏာမ်ားမွာ-

  • ႏႈတ္ခမ္း သို႔မဟုတ္ ပါးစပ္ ပတ္လည္တြင္ အေရျပား ယားယံျခင္း
  • ပါးစပ္အနီးတြင္ အဖုအပိမ့္မ်ား ေပၚျခင္း
  • ႏႈတ္ခမ္း ႏွင့္ ပါးစပ္ အနီးတြင္ စူးသလို ခံစားရျခင္း

အဖုမ်ား ေပၚမလာခင္ ေအာက္ပါတို႔ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

  • လည္ေခ်ာင္နာျခင္း
  • အဖ်ားတက္ျခင္း
  • မ်ိဳခ်ရာတြင္ နာက်င္ျခင္း

အဖုမ်ားႏွင့္ နီရဲျခင္းသည္ ေအာက္ပါေနရာမ်ားတြင္ ျဖစ္ေပၚ ႏိုင္ပါသည္။

  • သြားဖံုး
  • တစ္ဖက္ဆီ
  • ပါးစပ္
  • လည္ေခ်ာင္း
  • အဖုမ်ားသည္ ေပါင္းစုကာ အစုအေဝးျဖစ္လာသည္

အထက္တြင္ ေဖာ္ျပ မထားေသာ အျခားလကၡဏာ မ်ားလည္းရွိႏုိင္ပါသည္။ အကယ္၍ သင့္ဆီတြင္ ေရာဂါ လကၡဏာ တစ္ခုခုမ်ား ရွိေနသည္ဟု စိုးရိမ္မိပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြး တုိင္ပင္ သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

  အထက္တြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ရိွ ပါက သို႔မဟုတ္ ေမးလိုသည္မ်ားရိွပါက ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ ပင္ ေဆြးေႏြးပါ။ လူတစ္ေယာက္ႏွင့္ တစ္ေယာက္ ေရာဂါ အ ေျခအေနခ်င္း မတူပါ။ ေရာဂါအေျဖရွာရန္ နည္းလမ္းမ်ား၊ ကုသျခင္းမ်ား အတြက္ ဆရာဝန္ႏွင့္ အျမဲတန္း တိုင္ပင္ပါ။ သင့္အတြက္ အေကာင္းဆံုး ကုသမႈကို ရယူပါ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Oral Herpes (ပါးစပ္ေရယုန္) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

   ပါးစပ္တြင္ေပါက္ေသာေရယုန္ ကိုျဖစ္ေစေသာ အ ေၾကာင္းရင္းမွာ ေရယုန္ ဗိုင္းရပ္စ္ အမ်ိဳးအစား ၁ျဖစ္ျပီး ေရာ ဂါပိုးရိွသူ၏ တံေတြးကို ထိေတြ႕ျခင္းျဖင့္ အဓိက ပ်ံ႕ႏွံ႔ပါ သည္။ ဥပမာ- ေရာဂါပိုးရိွသူက ကေလးအား နမ္းေသာအခါ ျဖစ္သည္။ ဗိုင္းရပ္စ္မ်ားသည္ ကိုယ္ခႏၶာအတြင္းသို႔ အေရျပား အနာမ်ား ပါးစပ္အနာမ်ားမွ တစ္ဆင့္လည္း ဝင္ ေရာက္ႏိုင္ပါသည္။ ပထမအၾကိမ္ ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံရျပီး ေနာက္ ဗိုင္းရပ္စ္သည္ မလႈပ္ရွားဘဲ ျငိမ္ေနကာ အခ်ိန္တစ္ခု အၾကာတြင္ ပါးစပ္အနာမ်ား ျပန္ျဖစ္ေစပါသည္။

ေရယုန္ ဗိုင္းရပ္စ္ အမ်ိဳးအစား ၂သည္ လိင္ဆက္ဆံ ျခင္း မွတစ္ဆင့္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ျပီး လိင္အဂၤါေပါက္ေသာ ေရယုန္ကို ျဖစ္ေစပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ေရယုန္ ဗိုင္းရပ္စ္ အမ်ိဳး အစား ၂သည္ ပါးစပ္ျဖင့္ လိင္ဆက္ဆံျခင္းျဖင့္ ပါးစပ္တြင္ ျဖစ္ပြားႏိုင္သည္။

Risk factors

ငါ့ဆီမွာ Oral Herpes (ပါးစပ္ေရယုန္) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

  ပါးစပ္တြင္ေပါက္ေသာေရယုန္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို ျမင့္ေစ ေသာ အခ်က္မ်ားမွာ-

  • ကိုယ္ခံအားစနစ္ အားနည္းျခင္း
  • HIV ကူးစက္ျခင္း
  • ကင္ဆာကို ဓာတုကုထံုးျဖင့္ ကုသျခင္း
  • လံုျခံဳမႈမရိွေသာ လိင္ဆက္ဆံျခင္း

ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ျမင့္ေစေသာ အခ်က္မ်ား မရိွျခင္းသည္ သင့္ အား ေရာဂါမရႏိုင္ဟု မဆိုလိုပါ။ ထိုလကၡဏာမ်ားသည္ ကိုး ကားခ်က္သာလွ်င္ ျဖစ္သည္။ ပိုမိုေသာ အခ်က္အလက္ မ်ား အတြက္ အထူးကု ဆရာဝန္ႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြး သင့္ပါ သည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Oral Herpes (ပါးစပ္ေရယုန္) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

  ဆရာဝန္သည္ ပါးစပ္ ႏႈတ္ခမ္းရိွ အဖုမ်ားကို ၾကည့္ျခင္း ျဖင့္ ေရာဂါအေျဖရွာႏိုင္ပါသည္။ တစ္ခါတစ္ရံ ဆရာဝန္သည္ နမူနာတစ္ခု ယူကာ ပို၍ အေသးစိတ္ေသာ စစ္ေဆးမႈ အတြက္ ဓာတ္ခဲြခန္းသို႔ ပို႔ပါမည္။ ထိုစစ္ေဆးမႈမ်ားမွာ-

  • ဗိုင္းရပ္စ္ ေမြးျခင္း (ပိုးအား ေဆးျဖင့္ ႏိုင္မႏိုင္ သိေစရန္)
  • ဗိုင္းရပ္စ္ ၏ DNA အားစစ္ျခင္း
  • Tzanck HSV စစ္ျခင္း

Oral Herpes (ပါးစပ္ေရယုန္) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ပါးစပ္တြင္ေပါက္ေသာေရယုန္၏ လကၡဏာမ်ားသည္ ကုသျခင္း မရိွဘဲ တစ္ပတ္ ႏွစ္ပတ္အတြင္း ေပ်ာက္ကင္း သြားႏိုင္ပါသည္။ ဆရာဝန္သည္ နာက်င္ျခင္း သက္သာရန္ ႏွင့္ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား သက္သာရန္ ဗိုင္းရပ္စ္ေပ်ာက္ ေဆးမ်ားကို ေသာက္သံုးရန္ ညႊန္ၾကားႏိုင္ပါသည္။ ပါးစပ္ တြင္ ေပါက္ေသာေရယုန္တြင္ အသံုးျပဳႏိုင္ေသာ ေဆးမ်ား မွာ-

  • Acyclovir
  • Famciclovir
  • Valacyclovir

ထိုေဆးမ်ားသည္ ေရယုန္၏ အႏၱရာယ္ရိွေသာ ေရာဂါ လကၡဏာ မ်ားတြင္ အသံုးျပဳရာတြင္ အက်ိဳးအရိွဆံုး ျဖစ္ပါ သည္။

ဗိုင္းရပ္စ္ေပ်ာက္လိမ္းေဆးကို လည္း အသံုးျပဳႏိုင္ပါ သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ၎တို႔သည္ ေစ်းၾကီးျပီး ဖ်ားနာမႈ ၾကာခ်ိန္ကို နာရီအနည္းငယ္မွ တစ္ရက္ သာ တိုေစပါသည္။

Penciclovir ႏွင့္ acyclovir အေပၚယံလိမ္းေဆး သည္ ေရယုန္ အစုအျပံဳလိုက္ျဖစ္ျခင္းတြင္ အလြန္ အသံုးဝင္သည္။ ႏႈတ္ခမ္းလိမ္း ပရုပ္ဆီ ႏွင့္ စိုစြတ္ေစေသာ အဆီမ်ားသည္ လံုးဝ အက်ိဳးမရိွပါ။

နာက်င္ျခင္း သက္သာေစရန္ aspirin, acetaminophen သို႔မဟုတ္ ibuprofen ေသာက္ႏိုင္ ပါသည္။

လူေနမႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား  အသံုးျပဳျခင္း သည္ ပါးစပ္တြင္ေပါက္ေသာေရယုန္ ကို ကုသရာတြင္  ဘယ္လို အေထာက္ အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

  ေအာက္ပါ လူေနမႈပံုစံမ်ား ႏွင့္ အိမ္သံုး ကုထံုးမ်ား သည္ ပါးစပ္တြင္ ေပါက္ေသာ ေရယုန္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ ပါသည္။

  • လက္ကို ဆပ္ျပာ၊ ေႏြးေသာေရျဖင့္ မၾကာခဏ ေဆးပါ။ အထူးသျဖင့္ အိမ္သာ အသံုးျပဳျပီး ျဖစ္ သည္။
  • အေရျပားကို သန္႔ရွင္း ေျခာက္ေသြ႕ေအာင္ထားပါ။ ေရာဂါျဖစ္ေသာ ေနရာတြင္ အေမြးအမွင္ ရိတ္ျခင္း မျပဳပါႏွင့္။
  • နမ္းျခင္း၊ ပါးစပ္ျဖင့္ လိင္ဆက္ဆံျခင္း သည္ ေရာဂါ ကူးစက္ႏိုင္သည္ကို သိရိွပါ။
  • ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကို အခ်ိန္မီ သိေအာင္ ေလ့ လာပါ။ ဗိုင္းရပ္စ္ေပ်ာက္ကုထံုးကို အခ်ိန္မီ စတင္ ျခင္းသည္ ဖ်ားနာျခင္း ၾကာခ်ိန္ကိုေလ်ာ့ခ်ႏိုင္သည္။
  • တစ္ကိုယ္ရည္ သံုး သန္႔ရွင္းေရးပစၥည္း ကို မွ်ေဝ သံုးစဲြျခင္း ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
  • ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ပိုဆိုးလာပါက ဆရာဝန္ကို ေခၚပါ။ အဖ်ားတက္ျခင္း၊ အနာမ်ားမွ ျပည္ထြက္ ျခင္း တို႔ ျဖစ္သည္။
  • ျပင္းထန္စြာ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ အသက္ရွဴျမန္ျခင္း၊ ျပင္းထန္စြာ မ်က္စိနာျခင္း၊ အလင္း မထိႏိုင္ျခင္း တို႔ ျဖစ္ပါက ဆရာဝန္ကို ခ်က္ခ်င္းေခၚပါ သို႔မဟုတ္ အေရးေပၚအခန္းသို႔ အျမန္သြားပါ။
  • ေရာဂါျပန္ျဖစ္ျခင္းသည္ တစ္ႏွစ္အတြင္း ၄-၆ၾကိမ္ အထက္ ပိုပါက ဆရာဝန္ေခၚပါ။ ကာကြယ္မႈ ေဆး မ်ား ေန႔စဥ္ေသာက္ရန္ လိုအပ္ႏိုင္သည္။
  • ရုပ္ပိုင္းဆုိင္ရာ ႏွင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ား ကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ၊ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရန္ ၾကိဳးစားပါ။ စိတ္ ဖိစီးမႈသည္ ကိုယ္ခံအားစနစ္ကို အားနည္းေစျပီး ေရာဂါ ျပန္ျဖစ္ေစပါသည္။
  • က်န္းမာေရးႏွင့္ညီေသာ အစာမ်ားကိုစားပါ။ လံု ေလာက္စြာ အိပ္စက္ပါ။ အားကစားလုပ္ပါ။
  • ေနေလာက္ျခင္းကို ေရွာင္ပါ။ ေနေရာင္ျခည္သည္ ေရာဂါျပန္ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။ ေနေလာင္ခံ ခရမ္ကို အျမဲ အသံုးျပဳပါ။

အကယ္၍ သင့္တြင္ ေမးခြန္းမ်ား ရွိပါက သင့္အတြက္ သင့္ေတာ္ေသာ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ရန္ ဆရာ၀န္ ႏွင့္ ေဆြးေႏြး တိုင္ပင္ သင့္ပါသည္။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 3, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဧပြီ 19, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။