Obstructive Sleep Apnea (အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ အသက္ရွဴၾကပ္ျခင္း )

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Obstructive Sleep Apnea (အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ အသက္ရွဴၾကပ္ျခင္း ) ကဘာလဲ။

Sleep Apnea ဆိုတာကေတာ့ အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္မွာ အသက္ရွဴျခင္းကို ၾကိန္ဖန္မ်ားစြာ အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ေစတဲ့ အိပ္စက္ျခင္းဆိုင္ရာ မူမမွန္တဲ့ ေရာဂါတစ္ခုပါ။ ရလဒ္အေနနဲ႔ကေတာ့ ဒီအေျခအေနရွိသူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ကိုယ္တြင္းအဂၤါေတြ အထူးသျဖင့္ ဦးေႏွာက္ဟာ ေအာက္စီဂ်င္မလံုေလာက္ေတာ့ဘဲ အိပ္ေရးမဝတာေၾကာင့္ ေန႔ဘက္ေတြမွာပါ တစ္ေနကုန္လံုး ပင္ပန္းေနတတ္တာပါ။ Sleep Apneaမွာ အဓိက ပံုစံ ၂မ်ိဳးရွိပါတယ္။

Obstructive sleep apnea: ေလျပြန္ပိတ္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ပံုစံ။

Central Sleep apnea: ဒါကေတာ့ ေလျပြန္ပိတ္လို႔ျဖစ္ရတာမဟုတ္ပါဘဲ အသက္ရွဴစနစ္ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ေနရာက မတည္ၿငိမ္မႈေၾကာင့္ျဖစ္ရတာပါ။ ဦးေႏွာက္က ၾကြက္သားေတြကို အသက္ရွဴဖို႔ သတင္းမပို႔ႏုိင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

Obstructive Sleep Apnea (အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ အသက္ရွဴၾကပ္ျခင္း ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာ အလြန္အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြထက္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ယွဥ္ၾကည့္ရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္မွာ ဒီေရာဂါရွိရင္ အမ်ိဳးသား ၂ေယာက္ကေန ၃ေယာက္အတြင္းမွာ ဒီေရာဂါရွိေနႏုိင္ပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သက္လတ္ပိုင္းေတြမွာ ေတြ႕ရမ်ားပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Obstructive Sleep Apnea (အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ အသက္ရွဴၾကပ္ျခင္း ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Sleep Apnea ရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

က်ယ္ေလာင္စြာေဟာက္ျခင္း

အသက္ရွဴၾကပ္တာကို ေဘးလူတစ္ေယာက္မ်က္ျမင္ေတြ႕ျခင္း

အသက္ရွဴမဝျခင္းေၾကာင့္ မၾကာမၾကာလန္႔ႏိုးျခင္း

ခံတြင္းေျခာက္ျခင္း သို႔မဟုတ္ လည္ေခ်ာင္း္နာျခင္းေၾကာင့္ ႏိုးျခင္း

နံနက္ပိုင္း ေခါင္းကိုက္ျခင္း

အိပ္ေပ်ာ္ႏိုင္ခဲျခင္း (Insomnia)

ေန႔ဘက္တြင္ အလြန္အမင္းအိပ္ခ်င္ျခင္း (Hypersomnia)

အာရံုစူးစိုက္မႈ ျပႆနာမ်ား

စိတ္ရႈပ္လြယ္ျခင္းစတာေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္မွာ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္အလက္ေတြထဲက တစ္ခုခုရွိခဲ့ရင္ သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ ဆက္သြယ္သင့္ပါတယ္။

အျခားသူေတြ သို႔မဟုတ္ သင့္ကိုယ္သင္ေတာင္ အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ေစေလာက္သည္ထိ အက်ယ္ႀကီး ေဟာက္ခဲ့ရင္

  • အသက္ရွဴမဝရင္၊ အိပ္ရာကေန လန္႔ႏုိးေစသည္ထိ ေလျမိဳမိျခင္း သို႔မဟုတ္ ႀကိဳ႕ထိုးျခင္း
  • အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ မၾကာမၾကာ အသက္ရွဴခဏရပ္ျခင္း
  • ေန႔ဘက္တြင္လည္း အလြန္အကၽြံ မိန္းေမာျခင္း
  • ပင္ပန္းျခင္း၊ အိပ္ငိုက္ျခင္း၊ စိတ္တိုလြယ္ျခင္း

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Obstructive Sleep Apnea (အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ အသက္ရွဴၾကပ္ျခင္း ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

Obstructive sleep apnea နဲ႔ Central sleep apnea တို႔ကေတာ့ ေအာက္ပါအတုိင္း ကြာျခားၾကပါတယ္။

Obstructive sleep apnea မွာေတာ့ လည္ေခ်ာင္းေနာက္က ၾကြက္သားေတြနားလိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေလျပြန္က်ဥ္းသြားၿပီး အသက္ရွဴတဲ့အခ်ိန္မွာ ပိတ္သြားပါတယ္။ ဒါဟာ လူနာရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ထဲက ေအာက္စီဂ်င္ကို ေလ်ာ့နည္းေစပါတယ္။ အသက္မရွဴႏုိင္ျခင္းဟာ အခ်က္ျပေနၿပီး အသက္ျပန္လည္ရွဴႏိုင္ဖို႔ လူနာကို အိပ္ေပ်ာ္ရာက ဦးေႏွာက္က ႏႈိးပါေတာ့တယ္။ ဒီလို ႏိုးလာျခင္းကေတာ့ သာမန္လူေတြမွာလည္း အျဖစ္မ်ားၿပီး မမွတ္မိတတ္ၾကပါဘူး။

Central sleep apnea ကေတာ့ လူနာရဲ႕ဦးေႏွာက္ဟာ အသက္ရွဴမယ့္ၾကြက္သားေတြဆီ အခ်က္လွမ္းမျပႏုိင္တာပါ။ ဒါဟာ ၾကြက္သားေတြကို ေခတၱအသက္မရွဴေအာင္ တားျမစ္လိုက္ပါတယ္။ လူနာဟာ အသက္ရွဴမဝျခင္းေၾကာင့္ ႏိုးလာႏုိင္တာမ်ိဳးေတြ ဒါမွမဟုတ္ အိပ္ေပ်ာ္ဖို႔ ခဲယဥ္းတာေတြ ၊ ေတာက္ေလွ်ာက္အိပ္မေပ်ာ္တာေတြ ျဖစ္လာႏုိင္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Obstructive Sleep Apnea (အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ အသက္ရွဴၾကပ္ျခင္း ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

Sleep Apnea ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

Obstructive sleep apnea အတြက္ဆိုရင္

အမ်ိဳးသားျဖစ္ေနျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ပိုေနျခင္း၊ အသက္၄၀ေက်ာ္ေနျခင္း၊ neck circumference မ်ားေနျခင္း (အမ်ိဳးသားေတြမွာေတာ့ ၁၇လက္မနဲ႔အထက္ရွိႏုိင္ၿပီး အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ၁၆လက္မနဲ႔အထက္ ရွိႏုိင္ပါတယ္) tonsils ႀကီးျခင္း၊ လွ်ာႀကီးျခင္း သို႔မဟုတ္ ေမးရိုးေသးျခင္း၊ sleep apnea မ်ိဳးရိုးရွိျခင္း၊ Gastroesophageal reflux သိို႔မဟုတ္ GERD ၊ အရက္ေသာက္ျခင္း၊ စြဲျခင္း ၊ ေဆးသံုးျခင္း၊ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း၊ ႏွာေခါင္းပိတ္ျခင္း စတာေတြျဖစ္ၿပီး

Central sleep apnea အတြက္ဆိုရင္ေတာ့

သက္လတ္ပိုင္း သို႔မဟုတ္ သက္ႀကီးပိုင္းျဖစ္ေနျခင္း၊ ႏွလံုးမူမမွန္ျခင္း၊ methadone ကဲ့သုိ႔ေသာ ေဆးမ်ိဳး သံုးစြဲရျခင္း၊ ေလျဖတ္ျခင္း စတာေတြျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Obstructive Sleep Apnea (အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ အသက္ရွဴၾကပ္ျခင္း ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

Sleep Apnea အတြက္ စမ္းသပ္ခ်က္ေတြမွာေတာ့

Nocturnal polysomnography

Home sleep tests : သင့္ရဲ႕ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္း၊ ေသြးတြင္းေအာက္စီဂ်င္လယ္ဗယ္၊ ေလစီးဆင္းမႈနဲ႔ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း၊ စနစ္စတာေတြကို ေလ့လာမႈေတြ ပါဝင္ပါတယ္။

Obstructive Sleep Apnea (အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ အသက္ရွဴၾကပ္ျခင္း ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

Obstructive sleep apnea ကို ကုသမႈေတြမွာေတာ့

Continuous positive airway pressure (CPAP ): လူနာအိပ္ေပ်ာ္ေနခ်ိန္အတြင္း ႏွာေခါင္းေပၚအုပ္ထားတဲ့ mask မွတ္ဆင့္ ေလဖိအားပို႔တဲ့ ပစၥည္းကို အသံုးျပဳျခင္း။

Bilevel positive airway pressure (BiPAP) : CPAP နဲ႔ဆင္တူတဲ့ ကိရိယာကို အသံုးျပဳတာျဖစ္ေပမယ့္ အသက္ရွဴသြင္းလိုက္တဲ့အခါ ဖိအားမ်ားမ်ားေပးၿပီး ျပန္ရွဴထုတ္တဲ့အခါ ဖိအားနည္းနည္းသာေပးတဲ့ ကိရိယာကို အသံုးျပဳျခင္း

Expiratory positive airway pressure (EPAP) : အိပ္မေပ်ာ္ေသးခင္မွာ ေသးငယ္တဲ့ တစ္ခါသံုးပစၥည္းေလးေတြကိုသံုးပီး ေလကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ရွဴသြင္းႏိုင္ေစဖို႔နဲ႔ ရွဴထုတ္တဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ ေလကို ထည့္ထားတဲ့ ကိရိယာရဲ႕ အေပါက္ေသးေသးေတြကေန ထြက္သြားေစျခင္း

Oral apliances: လည္ေခ်ာင္းပြင့္ေနေစဖို႔ oral appliance ေတြကို အသံုးျပဳရပါတယ္။ ဒါကေတာ့ CAPA ထက္ ပိုၿပီးလြယ္ကူပါတယ္။

ခြဲစိတ္ျခင္း : အထက္ပါ ကုသမႈေတြအားလံုး အလုပ္မျဖစ္တဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့

  • တစ္သွ်ဴးဖယ္ရွားျခင္း : ပါးစပ္ေနာက္ပိုင္းနဲ႔ လည္ေခ်ာင္းအေရွ႕က တစ္သွ်ဴးေတြကို ဖယ္ရွားလုိက္ပါတယ္။ Tonsils ေတြနဲ႔ Adenoids ေတြကိုလည္း အမ်ားအားျဖင့္ ဖယ္ရွားလိုက္ရပါတယ္။
  • ေမးရိုး ေနရာျပန္လည္ျပဳျပင္ျခင္း
  • ေမ့ေဆးေပး၍ အာေခါင္ေပ်ာ့အတြင္း ပလတ္စတစ္အေခ်ာင္းငယ္သြင္းျခင္း
  • ေလျဖတ္သန္းသြားႏုိင္မယ့္ လမ္းသစ္ဖန္တီးျခင္း (Tracheostomy : သတၱဳ သို႔မဟုတ္ ပလတ္စတစ္ျပြန္ထည့္ျခင္း)
  • ႏွာေခါင္းေပါက္ေတြၾကားမွာရွိတဲ့ လမ္းေၾကာင္းအေကြ႕ေတြကို ေျဖာင့္တန္းေစျခင္း သို႔မဟုတ္ Polyps  ေတြကို ဖယ္ရွားဖို႔ ႏွာေခါင္းတြင္း ခြဲစိတ္ျခင္း
  • အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း စတာေတြ ျပဳလုပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

Central Sleep apnea အတြက္ ကုသျခင္းမွာေတာ့

  • ဆက္စပ္ေနတဲ့ အျခားေသာ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားကို ကုသျခင္း။ Sleep apnea ျဖစ္ေစတဲ့ ႏွလံုး သို႔မဟုတ္ neuromuscular ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္းကို ကုသျခင္း
  • ေအာက္စီဂ်င္ အပိုျဖည့္ဆည္းေပးျခင္း။ အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္ ေအာက္စီဂ်င္အပိုျဖည့္ဆည္းျခင္း (ေအာက္စီဂ်င္ေပးျခင္း))
  • Adaptive servo-ventillation (ASV) : အသက္ရွဴစနစ္ကို ပံုမွန္ျဖစ္ေစမယ့္ airflow ကိရိယာကို သံုးၿပီး အသက္ရွဴေခတၱရပ္ျခင္းကို ကာကြယ္ျခင္း
  • Continuous positive airway pressure (CPAP)
  • Bilevel positive airway pressure (BiPAP)

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Sleep Apnea ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ Sleep Apnea ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • အေလးခ်ိန္မ်ားျခင္းကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း
  • ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္း
  • စိတ္ၿငိမ္ေဆး၊ အိပ္ေဆး စသကဲ့သို႔ေသာ ေဆးေတြနဲ႔ အရက္ကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္း
  • ပက္လက္အိပ္ျခင္းထက္ ေဘးေစာင္း သို႔မဟုတ္ ေမွာက္အိပ္ျခင္း
  • ညဘက္မွာ ႏွာေခါင္းလမ္းေၾကာင္းေတြ ပြင့္ေနေစျခင္းစတာေတြပါဝင္တဲ့ အျပင္ တကယ္လို႔မ်ား သင္က ေဆးလိပ္သမားတစ္ေယာက္ ျဖစ္ေနတယ္ဆိုရင္ ေဆးလိပ္ျဖတ္ပါ။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 2, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။