Myelodysplastic Syndrome (MDS) (မိုင္ရယ္လိုဒစ္ပလက္စ္တစ္ ဆင္ဒရုန္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Myelodysplastic Syndrome (MDS) (မိုင္ရယ္လိုဒစ္ပလက္စ္တစ္ ဆင္ဒရုန္း) ကဘာလဲ။

  • Myelodysplastic syndromes မ်ားသည္ ေကာင္းေကာင္းျဖစ္မလာေသာ သို႔မဟုတ္ အလုပ္ေကာင္းေကာင္းမလုပ္ႏုိင္ေသာ ေသြးဆဲလ္မ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည့္ ေရာဂါအုပ္စုႀကီးျဖစ္ပါသည္။ Myelodysplastic syndrome မ်ားသည္ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီတြင္ ျပႆနာရွိသည့္အခါတြင္ ျဖစ္ရပါသည္။ (ခ်ဥ္ဆီသည္ အရိုးအတြင္းမွ ပြေယာင္းသည့္ပစၥည္းမ်ားျဖစ္ၿပီး ေသြးဆဲလ္မ်ားကို ထုတ္လုပ္ေပးသည္။)
  • ထိုေရာဂါသည္ အေပ်ာ့စားမွ အျပင္းစားထိ ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ ကိုယ့္၌ျဖစ္ေနသည့္ အမ်ိဳးအစားေပၚမူတည္ကာ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦးလည္း မတူညီပါ။ MDS အေစာပိုင္းအဆင့္မ်ားတြင္ လကၡဏာလည္း လံုး၀မျပတတ္ပါ။ အေတာ္ၾကာကာမွ ေမာပန္းသလို အသက္ရႈမ၀သလို စခံစားရမည္ျဖစ္သည္။
  • ပင္မဆဲလ္အစားထိုးကုသျခင္းအျပင္ တျခားေပ်ာက္ကင္းႏိုင္သည့္ ကုထံုး မရွိပါ။ သို႔ေသာ္ လကၡဏာမ်ားအား ထိန္းခ်ဳပ္ရန္၊ ေနာက္ဆက္တြဲမ်ားအား ကာကြယ္ရန္၊ သက္တမ္းေစ့ေနႏုိင္ရန္ႏွင့္ ဘ၀အရည္အေသြးေကာင္းမြန္ရန္တို႔အတြက္ ေရြးခ်ယ္ႏိုင္မည့္ ကုထံုးမ်ားစြာေတာ့ ရွိပါသည္။

Myelodysplastic Syndrome (MDS) (မိုင္ရယ္လိုဒစ္ပလက္စ္တစ္ ဆင္ဒရုန္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါသည္ အလြန္ရွားပါဒ၏။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားထက္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ပိုအျဖစ္မ်ား၏။ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ၿပီး ၆၅ ႏွစ္ႏွင့္ အထက္တြင္ ပိုအျဖစ္မ်ားပါသည္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါသည္။ အခ်က္အလက္မ်ား ထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါသည္။

လကၡဏာမ်ား

Myelodysplastic Syndrome (MDS) (မိုင္ရယ္လိုဒစ္ပလက္စ္တစ္ ဆင္ဒရုန္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Myelodysplastic syndrome သည္ အေစာပိုင္းအဆင့္မ်ားတြင္ လကၡဏာမ်ားကို သိပ္ၿပီးမျပတတ္ပါ။ Myelodysplastic syndrome ၏ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ

  • ေမာပန္းလြယ္ျခင္း
  • အသက္ရႈမ၀ျခင္း
  • ေသြးအားနည္းျခင္းေၾကာင့္ ျဖဴေဖ်ာ့ျခင္း
  • ေသြးထြက္လြယ္ျခင္း အညိဳအမည္းစြဲလြယ္ျခင္း
  • ပင္အပ္ထိပ္အရြယ္ အနီေရာက္အစက္မ်ား အေရျပားေအာက္၌ ေပၚလာျခင္း (petechiae)
  • မၾကာခဏ ပိုးခဏခဏ၀င္ျခင္း

အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္အထဲမွာမပါ၀င္ေသးေသာ အျခားလကၡဏာမ်ားလည္း ရွိႏုိင္ပါေသးသည္။ အကယ္၍ကိုယ့္ဆီ၌ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္၌ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္အလက္မ်ားထဲမွ တစ္ခုခုရွိခဲ့လွ်င္ သင့္ဆရာ၀န္ႏွင့္ဆက္သြယ္သင့္သည္။

  • အသက္ရႈမ၀ျခင္း
  • အားနည္းျခင္း သို႔မဟုတ္ ေမာပန္းလြယ္ျခင္း
  • ပံုမွန္ထက္ အသားအေရျဖဴေဖ်ာ့ေနျခင္း
  • ေသြးထြက္လြယ္ အညိဳအမည္းစြဲလြယ္ျခင္း
  • Petechiae (ပင္အပ္အရြယ္ အနီစက္မ်ား အေရျပားေအာက္တြင္ ေပၚျခင္း)

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲမွ တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုလွ်င္ သို႔မဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုလွ်င္ ဆရာ၀န္ႏွင့္တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္း၏ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈသည္ မတူညီႏုိင္ပါ။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္ႏွင့္ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Myelodysplastic Syndrome (MDS) (မိုင္ရယ္လိုဒစ္ပလက္စ္တစ္ ဆင္ဒရုန္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

  • Myelodysplastic syndrome သည္ ေသြးဆဲလ္မ်ား ထုတ္လုပ္ျခင္းကို ေႏွာက္ယွက္ခံရသည့္အခါ သို႔မဟုတ္ အထိန္းမဲ့သည့္အခါတြင္ ျဖစ္ပြားလာပါသည္။
  • Myelodysplastic syndrome ရွိေသာ လူနာမ်ားတြင္ ပံုမွန္ႀကီးထြားရမည့္အစား မရင့္က်က္ပဲ ပ်က္စီးေနသည့္ေသြးဆဲလ္မ်ား ရွိေနပါသည္။ ၎တို႔သည္ ခ်ဥ္ဆီအတြင္းမွာပင္ ေသဆံုးၾကသလို ေသြးထဲသို႔ေရာက္ေရာက္ခ်င္းမွာပင္ ေသဆံုးၾက၏။ အခ်ိန္ၾကာလာသည္ႏွင့္ မရင့္က်က္ ပ်က္စီးေနသည့္ဆဲလ္မ်ားသည္ က်န္းမာသည့္ဆဲလ္မ်ားထက္ ပိုမ်ားလာပါမည္။ ထိုအခါ ေသြးအားနည္းျခင္း၊ ပိုး၀င္ျခင္း၊ ေသြးထြက္လြန္ျခင္းမ်ား ျဖစ္လာႏိုင္ပါသည္။

ဆရာ၀န္မ်ားသည္ ျဖစ္ပြားသည့္အေၾကာင္းေပၚ မူတည္ကာ Myelodysplastic syndrome အား ႏွစ္မ်ိဳးခြဲၾက၏။

  • အေၾကာင္းရင္းမသိရေသာ Myelodysplastic syndrome – de novo Myelodysplastic syndrome ဟုေခၚသည္။ ဘာကေရာဂါျဖစ္ေနေစေၾကာင္းကို ဆရာ၀န္မ်ား မသိရပါ။ De novo Myelodysplastic syndrome သည္ အေၾကာင္းရင္းသိေသာအမ်ိဳးအစားထက္ ကုသရပိုလြယ္ကူ၏။
  • ဓာတုပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ဓာတ္ေရာင္ျခည္မ်ားေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ Myelodysplastic syndrome – ကင္ဆာေဆးသြင္းျခင္း၊ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ႏွင့္ ကုသျခင္း သို႔မဟုတ္ ဓာတုပစၥည္းမ်ားအား ထိေတြျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ရျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိအေျခအေနကို တစ္ဆင့္ခံ Myelodysplastic syndrome ဟုေခၚ၏။ တစ္ဆင့္ခံ Myelodysplastic syndrome သည္ ကုသရ ပိုခက္ခဲပါသည္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Myelodysplastic Syndrome (MDS) (မိုင္ရယ္လိုဒစ္ပလက္စ္တစ္ ဆင္ဒရုန္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

Myelodysplastic syndromeျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာရွိပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • အသက္ႀကီးျခင္း – Myelodysplastic syndrome ရွိေသာ လူအမ်ားစုသည္ အသက္ ၆၀ ႏွင့္အထက္လူႀကီးမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။
  • ကင္ဆာေဆးသြင္းျခင္းႏွင့္ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ ကုထံုး – Myelodysplastic syndrome သည္ ထိုကုထံုးႏွစ္မ်ိဳးေၾကာင့္ ျဖစ္လာႏိုင္ပါသည္။ ၎ကုထံုးမ်ားသည္ ကင္ဆာကုသရာတြင္ အသံုးမ်ား၏။
  • တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ ဓာတုပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ထိေတြ႔မိျခင္း – Myelodysplastic syndrome ႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေသာ ဓာတုပစၥည္းမ်ားမွ ေဆးရြက္ႀကီးေဆးလိပ္၊ အဖ်က္ပိုးသတ္ေဆးႏွင့္ ဘန္ဇင္းတို႔လို ေဆးရံုသံုး ဓာတုပစၥည္းမ်ား ျဖစ္ပါသည္။
  • သတၱဳေလးမ်ားျဖင့္ ထိေတြ႔ျခင္း – ခဲႏွင့္ ျပဒါးတို႔ကဲ့သို႔ သတၱဳေလးမ်ားသည္ Myelodysplastic syndrome ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနပါသည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Myelodysplastic Syndrome (MDS) (မိုင္ရယ္လိုဒစ္ပလက္စ္တစ္ ဆင္ဒရုန္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

သင့္၌ Myelodysplastic syndrome တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးရွိမရွိ သိေစရန္အတြင္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ ေရာဂါလကၡဏာ ရာဇင္၀င္ကို ေမးျမန္းသည့္အျပင္ ေအာက္ပါတို႔ကို လုပ္ေဆာင္ပါလိမ့္မည္။

  • သင့္လကၡဏာမ်ားသည့္ တျခားအေၾကာင္းရင္းမ်ားေၾကာင့္ဟုတ္မဟုတ္ စမ္းသပ္ပါမည္။
  • ေသြးနမူနာယူကာ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာေသြးဆဲလ္ အေရအတြက္ကို ေရတြက္ပါမည္။
  • ခဲြျခမး္စိတ္ျဖာရန္ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီယူပါလိမ့္မည္။ ပညာရွင္မွ သင့္တင္ပဆံုရိုးသို႔မဟုတ္ ရင္ညႊတ္ရိုးထဲသို႔ အပ္ႏွင့္ထိုးကာ နမူနာယူမည္ျဖစ္သည္။
  • ခ်ဥ္ဆီမွ ဆဲလ္မ်ားအား ဗီဇစစ္ေဆးျခင္း ျပဳလုပ္ပါလိမ့္မည္။

Myelodysplastic Syndrome (MDS) (မိုင္ရယ္လိုဒစ္ပလက္စ္တစ္ ဆင္ဒရုန္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ျပင္းထန္မႈနည္းေသာ ကုထံုး

  • ဓာတုေဆး၀ါးမ်ား – လူကီးမီယားအတြက္ပါ အသံုးျပဳၾကပါသည္။
  • ကိုယ္ခံအားဖိႏွိပ္ေသာကုထံုး – ဒီကုထံုးသည္ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီအား ကိုယ္ခံအားမွ တုိက္ေနျခင္းကို တားဆီးေပး၏။ ေနာက္ဆံုးတြင္ ေသြးဆဲလ္အေရအတြက္ ျပန္မ်ားလာေစရန္ ကူညီေပးပါသည္။
  • ေသြးသြင္းျခင္း – စိတ္ခ်ရေသာ ကုထံုးျဖစ္ၿပီး ေသြးဆဲလ္အေရအတြက္နည္းသည့္ လူနမ်ားတြင္ အေထာက္အကူျဖစ္ပါသည္။
  • Iron chelation – ေသြးခဏခဏသြင္းရပါက သင့္ေသြးထဲတြင္ သံဓာတ္မ်ား ပံုေနပါလိမ့္မည္။ ဤကုထံုးသည္ မ်ားေနေသာ သတၱဳဓာတ္မ်ားကို ခ်ေပးပါသည္။
  • ႀကီးထြားေစေသာ ပစၥည္းမ်ား – အဆိုပါ လူလုပ္ ေဟာ္မုန္းမ်ားသည္ ခ်ဥ္ဆီမ်ား ေသြးဆဲလ္ထုတ္လုပ္ေစရန္ အားေပးပါသည္။

ေနာက္ဆံုးမွသာ ျပင္အားမ်ားေသာ ကုထံုးမ်ားကို လုိအပ္မည္ျဖစ္သည္။

  • ပင္ပဆဲလ္အစားထိုးျခင္း – Myelodysplastic syndrome ကို ကုသႏုိင္သည့္ တစ္ခုတည္းေသာ နည္းျဖစ္သည္။ ဆရာ၀န္မွ ဓာတုေဆးသြင္းျခင္း သို႔မဟုတ္ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ျပျခင္းျဖင့္ ခ်ဥ္ဆီထဲမွ ဆဲလ္မ်ားကို ဖ်က္စီးပစ္မည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ အလွဴရွင္ဆီမွ ပင္မဆဲလ္မ်ားကို အစားထိုးပါမည္။ ပင္မဆဲလ္မ်ားကို ခ်ဥ္ဆီမွရသလို ေသြးမွလဲ ရရွိႏုိင္ပါသည္။ ထိုဆဲလ္မ်ားသည္ သင့္ခႏၶာကိုယ္အတြင္း၌ လိုအပ္ေသာ ေသြးဆဲလ္သစ္မ်ားကို စတင္ထုတ္လုပ္ေပးႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။
  • ထပ္ေပါင္းဓာတုေဆးသြင္းျခင္း – ဓာတုေဆးအမ်ိဳးအစားမ်ားစြာ သြင္းရန္ လိုအပ္သည့္အခါႏွင့္ ျပင္းအားမ်ားေသာ ကုထံုးကို စဥ္းစားရမည့္အခါတြင္ အသံုးျပဳရပါသည္။

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Myelodysplastic syndromeကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားႏွင့္အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ Myelodysplastic syndromeကိုကုသတဲ့ေနရာႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနေသာေနရာမ်ားတြင္ အကူအညီေပးႏုိင္ပါသည္။

  • လက္ေဆးပါ။ လက္ခဏခဏေဆးျခင္းျဖင့္ ေရာဂါပိုးကူးႏုိင္ေခ်ကို ေလ်ာ့ခ်ႏုိင္ပါသည္။ ေရေႏြး၊ ဆပ္ျပာတုိ႔ႏွင့္ က်က်နနေဆးပါ။ အထူးသျဖင့္ အစာမစားခင္ႏွင့္ အစားအစာ မျပင္ဆင္ခင္ ေဆးပါ။ ေရမရႏိုင္သည့္ ေနရာမ်ားတြင္ အရက္ပ်ံပါေသာ လက္သန္႔ေဆးရည္မ်ားကို အျမဲေဆာင္ထားပါ။
  • အစာမ်ားကို ဂရုစိုက္စားပါ။ အသားႏွင့္ငါးမ်ားကို က်က္ေအာင္ခ်က္ပါ။ အခြံမခြာပဲစားႏိုင္သည့္ သစ္သီးမ်ား ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားကို ေရွာင္ပါ။ အထူးသျဖင့္ ဆလပ္ရြက္မ်ား။ အခြံခြာရလွ်င္လည္း မခြာခင္ ေရႏွင့္စင္ေအာင္ေဆးပါ။
  • ေနမေကာင္းသည့္သူမ်ားနား မကပ္ပါႏွင့္။ Myelodysplastic syndrome သည္ သင္၏ ကိုယ္ခံအားစနစ္ကို ထိခုိက္ေစေသာေၾကာင့္ ဖ်ားေနသူ မိသားစု၀င္မ်ား လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္မ်ားႏွင့္ ထိေတြဆက္ဆံျခင္းကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုလွ်င္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္ေသာ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္ႏွင့္ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါသည္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 2, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 13, 2019

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။