Multiple Myeloma (ေသြးကင္ဆာ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Multiple Myeloma (ေသြးကင္ဆာ) ကဘာလဲ။

Multiple myeloma သည္ ေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္မ်ားတြင္ျဖစ္ေသာ ကင္ဆာတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါသည္။ ေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္မ်ား (အင္မ်ဴႏိုဂလိုဗ်ဴလင္) မ်ားသည္ ေရာဂါပိုးမ်ားကို တိုက္ခိုက္ သတ္ျဖတ္ရန္အတြက္ ပဋိပစၥည္းမ်ားကိုထုတ္ေပးသည္။ ပံုမွန္ေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္မ်ားကို ရိုးတြင္းျခင္ဆီတြင္ ေတြ႔ရၿပီး ကိုယ္ခံအားစနစ္တြင္း အေရ႔းႀကီးေသာ အပိုင္းမ်ားျဖစ္ၾက၏။ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီဆိုသည္မွာ အရိုးေခါင္းမ်ားအတြင္းရွိေသာ တစ္ရွဴးအေပ်ာ့မ်ား ျဖစ္၏။ ေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္မ်ားအျပင္ ခ်ဥ္ဆီသည္လည္း တျခားေသာေသြးဆဲလ္ အမ်ိဳးအစားမ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားပါသည္။ ကင္ဆာဆိုသည္မွာ ကိုယ္ခႏၶာအတြင္းမွ ဆဲလ္မ်ား ထိန္းခ်ဳပ္မႈမရွိပဲ ပြားလာသည့္အခါတြင္ စျဖစ္လာျခင္းျဖစ္၏။ ခႏၶာကိုယ္ရွိ ဆဲလ္တိုင္းနီးပါး ကင္ဆာျဖစ္လာႏုိင္ၿပီး တျခားေသာ အစိတ္အပိုင္းမ်ားဆီသို႔လည္း ပ်ံ႕ႏွံ႔ႏိုင္ပါသည္။

Multiple Myeloma (ေသြးကင္ဆာ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

Multiple myeloma သည္ ဒုတိယအျဖစ္မ်ားဆံုး ေသြးကင္းဆာ ျဖစ္ပါသည္။ ကုသ၍မရႏိုင္ဟုယူဆခဲ့ၾကေသာ္လည္း မၾကာေသးမွီက ကင္ဆာသုေတသနမ်ားအရ ကုသရႏုိင္ေၾကာင္း သိလာရပါသည္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္ေသာအခ်က္အလက္မ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါသည္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါသည္။

လကၡဏာမ်ား

Multiple Myeloma (ေသြးကင္ဆာ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Multiple myeloma ၏ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ

  • ေသြးအားနည္းျခင္း
  • ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါျဖစ္ျခင္း
  • ေသြးတြင္းကယ္လ္စီယမ္မ်ားျခင္း
  • အာရံုေၾကာပ်က္စီးျခင္း
  • အေရျပားတြင္ ျပႆနာျဖစ္ျခင္း
  • ပိုး၀င္ျခင္း
  • လွ်ာထူျခင္း
  • အရိုးမ်ားနာျခင္း
  • ေမာပန္းလြယ္ျခင္း
  • အရိုးမ်ားက်ိဳးလြယ္ျခင္း
  • ေက်ာေအာင့္ျခင္း
  • ခါရိုးအာရံုေၾကာမဖိမိျခင္း
  • ေက်ာက္ကပ္အလုပ္ေကာင္းေကာင္း မလုပ္ႏုိင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ပ်က္စီးျခင္း
  • အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္းႏွင့္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း
  • ၀မ္းခ်ဳပ္ျခင္း
  • ေျခေထာက္ေဖာျခင္း

Multiple myeloma သည္ ကိုယ္ခံအားကိုထိခုိက္ေသာေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္တြင္ လကၡဏာအမ်ားအျပားကို ျဖစ္ေပၚေစႏုိင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း အဓိကလကၡဏာေလးခု ရွိသည္။

ေသြးဆဲလ္ပမာဏနည္းျခင္း

Multiple myeloma တြင္ ေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္မ်ားကို အလ်င္အျမန္ထုတ္လုပ္၏။ ထိုကင္ဆာဆဲလ္မ်ားသည္ ခ်ဥ္ဆီအတြင္းရွိ ပံုမွန္ေသြးဆဲလ္မ်ားႏွင့္ ယွဥ္လွ်င္ မ်ားလာရာမွ ေသြးဆဲလ္ပမာဏ နည္းလာျခင္း ျဖစ္ရပါသည္။ ထိုအေျခအေနမွ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာႏွစ္ခု ျဖစ္လာႏုိင္သည္။ ပထမတစ္ခုမွာ ေသြးအားနည္းျခင္းျဖစ္သည္။ ေသြးဆဲလ္မ်ား နည္းပါးသြားျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ရသည္။ ေသြးအားနည္းျခင္းေၾကာင့္ ျဖဴေဖ်ာ့ျခင္းႏွင့္ ေမာပန္းလြယ္ျခင္းတို႔ျဖစ္ႏုိင္သည္။ ဒုတိယတစ္ခုမွာ ေသြးထဲ၌ ေသြးမႊားဥမ်ား နည္းပါးလာျခင္းျဖစ္သည္။ ေသြးမႊားဥမ်ားသည္ ခႏၶာကိုယ္အတြင္း၌ အနာက်က္ေစသည့္ဆဲလ္မ်ားျဖစ္ၿပီး ဘယ္လိုအနာမ်ိဳးမဆို အနာက်က္ျမန္ေအာင္ ကူညီေပး၏။ ေသြးမႊားနည္းလွ်င္ ေသြးထြက္လြယ္ျခင္း အညိဳအမည္းစြဲလြယ္ျခင္း ျဖစ္လာပါမည္။ ေနာက္ထက္ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာတစ္မ်ိဳးမွာ ေသြးျဖဴဥနည္းျခင္း – ပံုမွန္ေသြးျဖဴဥမ်ား နည္းပါးသြားျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္သည္ ပိုးမႊားအႏၱရာယ္မ်ားကို ခုခံႏုိင္ေတာ့မည္မဟုတ္ပါ။

အရိုးႏွင့္ ကယ္လ္စီယမ္ ျပႆနာမ်ား

Myeloma ဆဲလ္မ်ားသည္ အရိုးဆဲလ္စနစ္ကိုပါ ထိခိုက္ေစႏုိင္သည္။ Myeloma ဆဲလ္မ်ားသည္ အရိုးဆဲလ္(Osteoclasts)မ်ားအား ေပ်ာ္၀င္ပ်က္စီးႏႈန္းကိုျမင့္ေစၿပီး ဆဲလ္အသစ္ (osteoblasts) မ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္းကို တားဆီးသည့္ ပစၥည္းမ်ားကို ထုတ္လုတ္ႏိုင္၏။ ထိုအခါတြင္ အရိုးမ်ားအားနည္းလာကာ အလြယ္တကူ က်ိဳးႏုိင္ပါလိမ့္မည္။ Multiple myeloma ေရာဂါရွင္မ်ားတြင္ အရိုးက်ိဳးျခင္းသည္ အဓိကျပႆနာပင္ျဖစ္သည္။ အရိုးဆဲလ္အသစ္ ျဖစ္ေစမည့္ လံႈ႕ေစာ္မႈမရွိေတာ့သည့္အခါ  ကိုယ္တြင္းမွ ကယ္လ္စီယမ္လယ္ဗယ္တိုးလားၿပီး အျမင့္ဆံုးထိတိုးလာႏုိင္ပါသည္။

ပိုးကူးစက္ျခင္း

ခႏၶာကိုယ္မွ ေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္မ်ား၏ အဓိကလုပ္ငန္းမွာ ကူးစက္ပိုးမ်ားအား တိုက္ရန္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ကင္ဆာျဖစ္ေနေသာ ေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္မ်ားသည္ ခႏၶာကိုယ္အား ပိုးကူးစက္မႈမွ ကာကြယ္ႏုိင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ပါ။ ထိုေၾကာင့္ ပိုးမ်ား ခႏၶာကိုယ္အတြင္းသို႔ အလြယ္တကူ ၀င္ေရာက္လာေစႏိုင္ပါသည္။

ေက်ာက္ကပ္ျပႆနာမ်ား

Myeloma ဆဲလ္မ်ားမွထုတ္ေသာ ပဋိပစၥည္းမ်ားသည္ ေက်ာက္ကပ္ကို ထိခိုက္ေစႏုိင္သည္။ ထိုေၾကာင့္ ေက်ာက္ကပ္ကိုပ်က္စီးေစၿပီး ေက်ာက္ကပ္ေကာင္းေကာင္းအလုပ္မလုပ္ႏုိင္ေတာ့ျခင္း ျဖစ္လာေစႏုိင္ပါသည္။

အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္အထဲမွာမပါ၀င္ေသးေသာ အျခားလကၡဏာမ်ားလည္း ရွိႏုိင္ပါေသးသည္။ အကယ္၍ကိုယ့္ဆီ၌ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲမွ တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုလွ်င္ သို႔မဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုလွ်င္ ဆရာ၀န္ႏွင့္တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္း၏ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈသည္ မတူညီႏုိင္ပါ။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္ႏွင့္ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Multiple Myeloma (ေသြးကင္ဆာ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

Multiple myeloma သည္ ေသြးကင္ဆာတစ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီမ်ားရွိ ေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္မ်ား အထိန္းမဲ့စြာ ႀကီးထြားလာၿပီး ကင္ဆာျဖစ္လာျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ႀကီးထြားလြန္ေသာ ဆဲလ္မ်ားသည္ ခ်ဥ္ဆီအတြင္း၌ အက်ိတ္မ်ားကို ျဖစ္ေစ၏။ ခႏၶာကိုယ္မွ တျခားေနရာမ်ားကိုလည္း မက်န္းမမာျဖစ္ေစ၏။ အက်ိတ္တစ္ခုတည္းသာ ျဖစ္ေနပါက ထိုေရာဂါကို isolated (solitary) plasmacytoma ဟုေခၚသည္။ တစ္ခုထက္ပိုေသာ plasmacytoma ဆိုပါက Multiple myeloma ဟု ေခၚပါသည္။

Multiple myeloma ကိုျဖစ္ေစရသည့္အေၾကာင္းရင္းမ်ားကို သိပၸံပညာရွင္မ်ား တိတိက်က် မသိရေသးပါ။ DNA အတြင္းေျပာင္းလဲမႈမွ ကင္ဆာေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္မ်ား ျဖစ္လာသည္ဟု သံသယရွိထား၏။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Multiple Myeloma (ေသြးကင္ဆာ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

Multiple myeloma ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာရွိပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • အသက္အရြယ္ – Multiple myeloma ျဖစ္ႏိုင္ေခ်သည္ အသက္ႀကီးေလေလ ျမင့္ေလေလျဖစ္သည္။ လူအမ်ားစု၌ Multiple myeloma ကို အသက္ ၆၅ ႏွစ္တြင္ သိၾကရ၏။
  • လိင္ – အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားထက္ Multiple myeloma ျဖစ္ႏုိင္ေခ် အနည္းငယ္ျမင့္သည္။
  • လူမ်ိဳး – Multiple myeloma သည္ လူျဖဴအေမရိကန္မ်ားထက္ အာဖရိကန္အေမရိကန္မ်ားတြင္ ၂ ဆ ပိုမ်ား၏။
  • ဓာတ္ေရာင္ျခည္ – ျပင္းအားမ်ားေသာ (အဏုျမဴဗံုး) ဓာတ္ေရာင္ျခည္မ်ားႏွင့္ ထိေတြမိသူမ်ား သို႔မဟုတ္ ျပင္းအားနည္း ဓာတ္ေရာင္ျခည္အား (ဓာတ္မွန္) အခ်ိန္အေတာ္ၾကာ ထိေတြ႔ရသူမ်ား
  • မိသားစုရာဇ၀င္ – Multiple myeloma သည္ မ်ိဳးရိုးလိုက္တတ္သည္။
  • အ၀လြန္ျခင္း – အေမရိကန္ ကင္ဆာေလ့လာေရးအဖြဲ႔၏ ေလ့လာခ်က္အရ အ၀လြန္ျခင္းသည္ Multiple myeloma ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ကိုမ်ားေစေၾကာင္း ေတြ႔ရွိပါသည္။
  • တျခားေသာ ကင္ဆာမ်ား သို႔မဟုတ္ ေသြးရည္ၾကည္ဆဲလ္ေရာဂါမ်ားရွိေနျခင္း

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Multiple Myeloma (ေသြးကင္ဆာ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

Multiple myeloma ကို ပံုမွန္ေသြးစစ္နည္းမ်ားမွ ဆံုးျဖတ္ႏုိင္၏။ သင့္၌ ထိုေရာဂါရွိေနလွ်င္ ေသြးတြင္းမွ ပရိုတင္းမ်ား ပံုမွန္မဟုတ္ပါ။ ေသြး၏ ပ်စ္ခၽြဲမႈမ်ားေနျခင္းကိုလည္း သတိထားမိႏိုင္သည္။ ပံုမွမဟုတ္သည့္ ေသြးနီဥဆဲလ္မ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္းမွ ေသြးပ်စ္ႏႈန္းကို ပိုမ်ားေစျခင္းျဖစ္သည္။

ဆရာ၀န္မွ Multiple myeloma ၏ ေရာဂါရာဇ၀င္ေမးျခင္း လကၡဏာမ်ားကို စမ္းသပ္ျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ပါလိမ့္မည္။ Multiple myeloma ကို သံသယရွိပါက ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီေဖာက္ျခင္း သို႔မဟုတ္ နမူနာယူၿပီး ကင္ဆာဆဲလ္မ်ားရွိမရွိ စစ္ေဆးျခင္းတုိ႔ ျပဳလုပ္ပါလိမ့္မည္။ တျခားေသာစစ္ေဆးမႈမ်ား – blood monoclonal immunoglobulin ႏွင့္ radiology tests မ်ားျပဳလုပ္ၿပီး အရိုးကိုထိသည့္ပမာဏကို ဆံုးျဖတ္ႏုိင္ပါသည္။

Multiple Myeloma (ေသြးကင္ဆာ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

Multiple myeloma ကုသမႈ၏ပထမအဆင့္မွာ ကိုယ္ခံအားစနစ္ကိုမွ်တေအာင္ ေထာက္ပံ့ေပးမည့္ ေဆးမ်ားျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ေနာက္ ေဆးမ်ားကိုေပါင္းေပးျခင္း၊ ကင္ဆာေဆးမ်ား၊ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ကုထံုးမ်ား၊ ပင္မဆဲလ္အစားထိုး ကုသျခင္းမ်ားႏွင့္ တခ်ိဳ႕လူနာမ်ားတြင္ ခြဲစိတ္ျခင္းမ်ား စသည္တုိ႔ကို အေျခအေနအဆိုးအေကာင္းေပၚ မူတည္ၿပီး အႀကံျပဳမည္ျဖစ္သည္။

Multiple myeloma အားကုသည့္ ေဆးမ်ားစြာရွိသည္။ ေအာက္ပါေဆးမ်ားအား မ်ားေသာအားျဖင့္ Dexamethasone ႏွင့္ တြဲသံုးၿပီး တစ္ခါတစ္ရံ ေသာက္ေဆး သို႔မဟုတ္ ထိုးေဆးမ်ားအား လူနာအေျခအေနေပၚမူတည္ၿပီး ေပးပါသည္။

  • Dexamethasone (Decadron) – ကုိယ္ခံအားဆဲလ္မ်ားအား ျပဳျပင္ေပးျခင္း;
  • Bortezomib (Velcade) – protease inhibitor;
  • Lenalidomide (Revlimid) – ကုိယ္ခံအားဆဲလ္မ်ားအား ျပဳျပင္ေပးျခင္း;
  • Pamidronic acid (Aredia) – အရိုးပါးျခင္းအား တားဆီးေပးျခင္း
  • Zoledronic acid (Zometa) – အရိုးပါးျခင္းအား တားဆီးေပးျခင္း
  • Melphalan (Alkeran) – Myeloma ဆဲလ္မ်ားကို အဆိပ္ျဖစ္ေစသည့္ alkylating agent

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Multiple myeloma ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားႏွင့္အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ Multiple myeloma ကိုကုသတဲ့ေနရာႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနေသာေနရာမ်ားတြင္ အကူအညီေပးႏုိင္ပါသည္။

  • ကိုယ့္အေျခအေနကို ကိုယ္သိထားပါ။ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားသာမက ေဆး၏ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားအတြက္ပါ မည္သို႔ကိုင္တြယ္ရမည္ကို သိထားပါ။
  • သင့္မိသားစု၊ သူငယ္ခ်င္း၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ တို႔ႏွင့္ အေထာက္အပံ့ေပးသည့္စနစ္ကို က်င့္သံုးပါ။
  • အနားေကာင္းေကာင္းယူပါ။ ေကာင္းေကာင္းစားၿပီး ေလ့က်င့္ခန္း ေကာင္းေကာင္းလုပ္ပါ။ အစာစားရခက္ေနလွ်င္ အစားမ်ားကို နည္းနည္းစီႏွင့္ အႀကိမ္ေရမ်ားမ်ားစားပါ။
  • ကုသမႈခံယူေနစဥ္ အလုပ္၊ ေက်ာင္းသြားရမည္ဆိုပါက အလုပ္ရွင္၊ ေက်ာင္းႏွင့္ ေဆြးေႏြးသင့္ပါသည္။ လက္ေတြ႔က်သည့္ ရည္မွန္းခ်က္ကိုသာ ခ်ထားေပးပါ။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုလွ်င္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္ေသာ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္ႏွင့္ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါသည္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 2, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 13, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။