Motion sickness (ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါ)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Motion sickness (ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ေရြ႔လ်ားမႈေၾကာင့္ မအိီမလည္ျဖစ္ျခင္း အထူးသျဖင့္ပ်ိဳ႔တက္လာျခင္းျဖစ္္ပါတယ္။ အတြင္းပိုင္းနားကိုထိခုိက္မိျခင္းေၾကာင့္ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။မူးေနာက္ေနာက္ျဖစ္ျခင္း ပံုစံတစ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး လံုး၀အေကာင္းပကတိလူေတြမွာေတာင္ ျဖစ္နိင္ပါတယ္။ ထူးထူးျခားျခားေရာဂါအေျခအေနတစ္ခုအေနနဲ႔ မမွတ္ယူၾကပါဘူး။

Motion sickness (ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာ အလြန္အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ လူတုိင္မွာျဖစ္နုိင္ျပီး အခ်ိိဳ႔ေတြမွာေတာ့ အျခားလူေတြထက္ပိုျဖစ္နုိင္ပါါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာျဖစ္ေလ့ရွိျပီး အထူးသျဖင့္ကိုယ္၀န္ေဆာင္ကာလေတြမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေခါင္းတစ္ျခမ္းအၾကာခဏကိုက္ေလ့၇ွိသူေတြမွာလည္း ျဖစ္နုိင္ေခ်မ်ားျပီး ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ကျခင္းနဲ႔တစ္ျပိဳင္တည္းျဖစ္နုိင္ပါတယ္။

ကေလး၃နွစ္ကေန၁၂အတြင္းကေလးေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားေလ့ရွိပါါတယ္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္ေရာက္ခ်ိန္မွာ သက္သာေသြားတတ္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Motion sickness (ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါ ရဲ႕ ျပင္းထန္တဲ့ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့-

  • မူးေ၀ျခင္းပ်ိိဳ႔တက္ျခင္း
  • ေအာ့အန္္ျခင္း
  • ေဖ်ာ့ေတာ့အားနည္းျခင္း
  • ေခြ်းထြက္မ်ားျခင္း
  • သြားရည္က်ျခင္း
  • အသက္ရွဴျမန္ျခင္း
  • မူးေနာက္ေနာက္ျဖစ္ျခင္း
  • အိပ္ခ်င္္မူးတူးျဖစ္ျခင္း

အျခားအျဖစ္မ်ားတဲ့လကၡဏာေတြကေတာ့-

  • ေခြ်းထြက္ျခင္း
  • မအီမသာခံစားရျခင္း
  • နႈံးခ်ိျခင္း္
  • သိပ္မျပင္းထန္တဲ့လက​ၡဏာေတြကေတာ့
  • ေခါင္းကိုက္ျခင္း
  • မအီမလည္ျဖစ္ျခင္း
  • သမ္းေ၀ျခင္း

ေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

အမ်ားစုမွာေတာ့ ဆရာ၀န္္နဲျပစရာမလိုဘဲ ကုသနုိင္္ပါတယ္။ ခရီးသြားျပိးေနာက္ပိုင္း လကၡဏာေတြကဆက္ျဖစ္ေနမယ္ဆိုရင္ သို႔ အလြန္အမင္းျပင္းထန္ေနမယ္ဆုိရင္ အထူးသျဖင့္ ေရရွည္ေအာ့အန္ေနမယ္ဆိုရ္င သြားျပသင့္ပါတယ္။ ျပသျခင္းျဖင့္ အတြင္းနားဗိုင္းရပ္ကူးစက္ပိုး၀င္ေရာင္ရမ္းျခင္္းစတဲ့ အျခားျဖစ္နုိင္္ေခ်ေတြကေန ခြဲျခားနုိင္ပါတယ္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Motion sickness (ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အေၾကာင္းရင္းကရွုပ္ေထြးျပီး အျပည့္အ၀နားမလည္နုိင္္ပါဘူး။ ကြ်မ္းက်င္သူေတြကေတာ့ ဦးေနွာက္ဆီအာရံုအသိပို႔ေဆာင္ျခင္း ျပႆနာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္လို႔ ဆုိပတယ္။ အတြင္းနားေရြ႔လ်ားမႈအာရံုခံျခင္း၊ အရွိန္္နဲ႔ေျမဆြဲအားအာရံုခံႈ၊ အျမင္အာရံုနဲ႔ ခႏၶာကိုယ္တစ္ရွဴးအာရံုခံတစ္ရွဴးေတြကေနတစ္ဆင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာလမ္းေၾကာင္ေးတြကေန ဦးေနွာက္က ေရြ႔လ်ားမႈကို အာရံုခံပါတယ္။ ယာဥ္စိးေနစဥ္လုိမ်ိဳး ခႏၶာကိုယ္က္ဘဲေရြ႔လ်ားမႈကိုမထိန္္းခ်ဳပ္နုိင္တဲ့အခါမွာ ဦးေနွာက္အာရံုပို႔ောဆင္မႈအမ်ိိဳးမ်ိဳးမွာ ျပႆနာျဖစ္သြားနုိင္ပါတယ္။ အတြင္းပိုင္းနားအာရံုခံအဂၤါက ေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါျဖစ္ေစျခင္းမွာ အဓိကက်ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

Motion sickness (ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

အခ်ိဳ႔ေတြမွာ အျခားသူမ်ားထက္ျဖစ္နုိင္္ေခ်ပိုမ်ားပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြထက္ ျဖစ္နုိင္ေခ်ပိုမ်ားပါတယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြမွာ ျဖစ္နုိင္ေခ်ပိိုမာ်ားပါတယ္။ကေလးေတြမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ အျဖစ္အမ်ားဆံုးအေရြယ္ကေတာ့ ၁၂ကေလးမ်ားျဖစ္ပါါတယ္။ ၊ ေမြးးကင္းစမ်ား နဲ႔နွစ္နွစ္ေအာက္ကေလးမ်ားမွာေေတာ့ ျဖစ္ေလ့မရွိပါါဘူး။

ေခါင္းတစ္ျခမ္းကိုက္ေ၀ဒနာခံစားေနရသည့္လူနာမ်ား အာရံုခံစားမႈျပႆနာရွိတဲ့လူနာေတြမွာ ပိုျဖစ္နုိင္္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Motion sickness (ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

အေျဖရွာအတည္ျပဳဖုိ႔နည္းလမ္းမရွိပဘူး။ ခရီးသြားေနစဥ္ လႈပ္ရွားမႈေ၇ြ႔လ်ားမႈျပဳေနစဥ္အတြင္း ျဖစ္ေပၚလာတဲ့လကၡဏာေတြကေန အတည္ျပဳပါတယ္။

Motion sickness (ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ထိထိေရာက္ေေရာက္ေအာင္ျမင္တဲ့ ကုသမႈေတြကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ကုသမႈ

ေဆးေတြက ဦးေႏွာက္ဆီအာရံုခံစားမႈပို႔ေဆာင္ိမႈျပႆနာကို ဖိနွိပ္ေပးျခင္း၊ ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါလကၡဏာေတြကို သက္သာေစပါတယ္။ ေဆးအမ်ိဳးအစားမ်ားစြာက ကုသရာမွာထိေရာက္ပါတယ္။ ေဆးေတြက မျဖစ္ခင္ၾကိဳေသာက္ထားျခင္းက အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိျပီး ေရြ႔လ်ားမႈစျပီးမွ လကၡဏာေတြသက္သာဖို႔ ေသာက္မယ္ဆုိရင္ ထိေရာက္မႈနည္းမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေဆးမ်ား

ဟစ္တမင္းဆန္႔က်င္ေဆးမ်ား

ေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါကိုကုသဖုိ႔ သံုးပါတယ္။ စိတ္အေျပာင္းအလဲျဖစ္ေစတဲ့သတၱိမရွိတဲ့ ဟစ္တမင္းဆန္႔က်င္ေဆးေတြက ထိေရာက္မႈမရွိပါဘူး။ ေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါအတြက္ ဟစ္တမင္းဆန္႔က်င္ေဆးနမူနာေေတြကေတာ့-

  • Chlorpheniramine (aller-chlor),
  • Cyclizine (marezine),
  • Cyclizine hci (bonine for kids)
  • Dimenhydrinate (dramamine, dramamine chewable, driminate),
  • Diphenhydramine (benadryl),
  • Meclizine (antivert, bonine, d-vert, dramamine ii).

ေဘးထြက္ဆုိးက်ိဳးေတြကေတာ့ စိတ္ျငိမ္သက္ေစျခင္း၊ အိပ္ခ်င္ငုိက္ျမည္းျခင္း၊ အာေျခာက္ျခင္း၊ အျမင္၀ါျခင္း၊ မေရမရာျဖစ္ျခင္းနဲ႔ အသက္ၾကီးသူေတြမွာ ဆီးက်န္ျခင္းေတြ ျဖစ္နုိင္ပါတယ္။

Anticholinergics

စကိုပိုလမင္းက အသံုးအမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ ေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါကိုကာကြယ္ရာမွာ ထိေရာက္မႈရွိပါတယ္။ အေ၇ျပားေပၚကပ္ခြာအေနနဲ႔ အမ်ားဆံုးအသံုးျပဳၾကပါတယ္။ ေဘးထြက္ဆုိးက်ိဳးေတြအေနနဲ႔ ဟစ္တမင္းဆန္႔က်င္ေဆးေဆတြနဲ႔အလားတူ စိတ္ျငိမ္သက္ေစျခင္း၊ အိပ္ခ်င္ငုိက္ျမည္းျခင္း၊ အာေျခာက္ျခင္း၊ အျမင္၀ါျခင္း၊ မေရမရာျဖစ္ျခင္းနဲ႔ အသက္ၾကီးသူေတြမွာ ဆီးက်န္ျခင္းေတြျဖစ္နုိင္ပါတယ္။ ေရတိမ္ရွိတဲ့လူနာေတြအတြက္ စကိုပိုလမင္းမေပးသင့္ပါဘူး။

Antidopaminergics

အသံုးမ်ားတဲ့ေဆးနွစ္ခုကေတာ့ ပ၇ုိမီသဇင္းနဲ႔ မီတုိကလိုပရာမိုဒ္ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးနွစ္ခုလံုးက စိတ္ျငိ္မ္ေစျပီး လူအခ်ိဳ႔မွာ လည္ပင္းလိမ္ျခင္း၊ လ်ွာတစ္လစ္ထြက္ျခင္းစတဲ့ ပံုမမွန္ေရြ႔လ်ားမႈေတြကို ျဖစ္ေစပါတယ္။

အျခားေဆးမ်ား

အဖိီဒရင္းနဲ႔ အျခား အမ္ဖီတမင္းေတြကို ေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါကို ကုသဖို႔ေ၇ာ အျခားေဆးေတြရဲ႔ စိတ္ျငိမ္ေစျခင္းကို ဆန္႔က်င္ေစလုိတဲ့အတြက္ပါ သံုးပါတယ္။ ေေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါအတြက္ အျခားေဆးေတြနဲ႔ေပါင္းေပးတဲ့အခါမွာ ကဖင္းရဲ႔အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈကိုလည္း ျပပါတယ္။

  • စိတျ္ငိမ္ေဆး ဘန္ဇိုဒုိင္ယာဇီပင္းကိုလည္း အသံုးျပဳနုိင္ပါတယ္။
  • အယ္လ္ပရာဇိုလမ္၊ဒုိင္ယာဇီပန္ အမူးသက္သာေဆးေတြက ေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါျဖစ္ျပီးေနာက္ မူးေ၀ျခင္းနဲ႔ေအာ့အန္ျခင္းအတြက္အသံုးျပဳပါတယ္။
  • ပရိုကလုိပါရာဇင္း
  • အြန္ဒန္ဆီထရြန္

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါ ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ ေရြ႔လ်ားမႈဆုိင္ရာအမူးေရာဂါ ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

ေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါအတြက္ကုထံုးမ်ား

ေကာင္းကင္ကိုၾကည့္ျခင္း

ေရြ႔လ်ားသြားေနတဲ့ယာဥ္ရဲ႔ျပတင္းကေန အျပင္ကိုၾကည့္ျပီး ခရီးလားရာမိုးေကာင္းကင္ကို ေငးၾကည့္ရံုျဖစ္ပါတယ္။ ေရြ႔လ်ားမႈအျမင္ပိုင္းဆုိင္ရာကို ခုိင္မာေစျပီး ဟန္ခ်က္ညီဖို႔အာရံုခံစားမႈကို ျပန္အျမင္သစ္ေပးပါတယ္။

မ်က္လံုးကိုမွိတ္ျပီး

ညမွာ ဒါမွမဟုတ္ျပတင္းမပါတဲံသေဘၤာအေပၚမွာဆိုရ္င မ်က္လံုးကို၇ုိးရိုးေလးမွိတ္ထားပါ တတ္နုိင္မယ္ဆုိရင္ ပိတ္စနဲ႔ပိတ္ထားသင့္ပါတယ္။ မ်က္လံုးနဲ႔နားရြက္ၾကား အာရံုခံကြဲလြဲမႈကို ေျဖရွင္းေပးပါတယ္။

ပီေက၀ါးျခင္း

ေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါကိုသက္သာေစတဲ့ ရုိးရွင္းတဲ့နည္းတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။

အျဖစ္မ်ားတဲ့ကားမူးျခင္းသက္သာဖို႔းအတြက္ ရိုးရွင္းတဲ့နည္းကေတာ့ ပီေက၀ါးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ကားမူးျခင္းအတြက္ ထိေရာက္မႈရွိပါတယ္။ ပီေက၀ါးျခင္းအျပင္ သၾကားလံုးခ်ိဳခ်ဥ္သေရစာစားျခင္း၊ ၀ါးေနျခင္းကတင္ အျမင္အာရံုနဲ႔ဟန္ခ်က္အၾကားကြဲလြဲမႈရဲ႔ မေကာင္းတဲံအက်ိဳးသက္ေ၇ာက္မႈေတြကို ေလ်ွာ့ခ်ေပးပါတယ္။

လတ္ဆတ္တဲ့ေလ

ေအးျမလတ္ဆတ္တဲ့ေလက ေရြ႔လ်ားမႈေၾကာင့္မူးျခင္းကို ျဖည္းျဖည္းခ်င္းသက္သာေစျပီး  မူးေ၀ျခင္းကိုျဖစ္ေစတဲ့ မေကင္းတဲ့အနံ႔အသက္ေတြကို ေရွာင္ဖို႔လညး္လုိပါတယ္။

ဂ်င္း

ေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါကို သက္သာေစါပတယ္။ ေဆးျပားပံုစံသို႔ ဂ်င္းျပားကို လကၡဏာေတြသက္သာဖို႔ ၀ါးစားနုိင္ပါတယ္။ ပီေက၀ါးျခင္းကသက္သာေစလား ဂ်င္းကသက္သာေစလားဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္ျပိး ျငင္းခုန္မႈေတြေတာ့ရွိပါတယ္။

အပ္စုိက္ျခင္း

အပ္ကိုအသံုးမျပဳပဲ အပ္္စိုက္ေလ့ရွိတဲ့ေနရာေတြကိုပဲ လက္ေခ်ာင္းေလးေတြရဲ႔ဖိအားနဲ႔ ဖိနွိပ္ေပးပါတယ္။ အေထာက္အထားေတာ့မခုိင္လံုေပမယ့္ အခ်ိဳ႔ေလ့လာမႈေတြက နွိပ္နွယ္ေပးျခင္းက အပ္စုိက္ျခင္းလုိိပဲ ေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါလကၡဏာေတြကို သက္သာေစပါတယ္လို႔ဆုိပါတယ္။

ေရြ႔လ်ားမႈအမူးေရာဂါကိုကာကြယ္ရာမွာ အေရးၾကီးတဲ့အခ်က္မ်ား

ခႏၶာကိုယ္နဲ႔အတြင္းနားခံစားရသလို မ်က္လံုးကတူညီတဲ့ေရြ႔လ်ားမႈကိုခံစားျမင္နုိင္ဖို႔ အေနအထားတစ္ခုတည္းပဲ ထုိင္ပါ။

  • ကားေရွ႔ထုိင္ခံုမွာထုိင္ျပီး အေ၀းကျမင္ကြင္းကိုၾကည့္ပါ။
  • သေဘၤာစီးတဲ့အခါမ်ိဳးမွာေတာ့ သေဘၤာကုန္းပတ္ေပၚတက္ျပိီး ေကာင္းကင္ကုိၾကည့္ျပီးလိုက္နုိင္ပါတယ္။
  • ေလယာဥ္ေပၚမွာဆိုရင္ေတာ့ ျပတင္းနားထုိင္ျပီး အျပင္ကိုၾကည့္ပါ။ ေရြ႔လ်ားမႈနည္းတဲ့ ေလယာဥ္ေတာင္ပံနားထုိင္ခံုကိုလည္း ေရြးနုိင္ပါတယ္။
  • ခရီးသြားရင္းမူးေနမယ္ဆုိရင္ စာမဖတ္ပါနဲ႔။ ေနာက္ဘက္ကိုမ်က္နွာမူထားတဲ့ ထုိင္ခံုမွာမထုိင္ပါနဲ႔။
  • မူးေနတဲ့အျခားခရီးသည္ကို ၾကည့္တာေတြစကားေျပာတာေတြ မလုပ္ပါနဲ႔။
  • ခရိးမသြားခင္နဲပသြားေနတုန္းမွာ အနံျပင္းတာေတြ ပူပူစပ္စပ္အစားအစာေတြကို ေရွာင္ပါ။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

 

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 2, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 7, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။