Miliary Tuberculosis (မီလီယာရီတီဘီ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Miliary Tuberculosis (မီလီယာရီတီဘီ) ကဘာလဲ။

မီလီယာရီတီဘီဆုိသည္မွာတီဘီအမ်ိဳးအစားတစ္မ်ဳိးျဖစ္ျပီးအရြယ္အစားအလြန္ေသးငယ္ေသာဒဏ္ရာမ်ား(၁-၅မီလီမီတာ)ခႏၶာကုိယ္တြင္းသုိ႔မ်ားျပားစြာပ်ံနွံ႔၀င္ေရာက္ျခင္းကုိဆုိလုိပါသည္။ရင္ဘတ္ဓာတ္မွန္ရုိက္ျကည္႔သည့္အခါလူး၊ဆပ္စသည့္ပုံစံရွိသည့္အစက္ကေလးမ်ားရင္ဘတ္တစ္ခုလုံးတည္ရွိေနသည္ႏွင့္တူသည့္အတြက္မီလီယာရီတီဘီဟုေခၚျခင္းျဖစ္သည္။မီလီယာရီတီဘီသည္အဆုတ္၊အသည္းနွင့္ေဘလုံးအပါအ၀င္အဂၤါအေတာ္မ်ားမ်ားကုိကူးစက္ႏုိင္ပါသည္။

Miliary Tuberculosis (မီလီယာရီတီဘီ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

တီဘီေရာဂါအားလုံး၏၂ရာခိုင္ႏႈန္းတြင္ရွိျပီး ျပင္ပအဆုတ္တီဘီမ်ား၏၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖစ္ပြားမုွရွိပါသည္။ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကိုေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Miliary Tuberculosis (မီလီယာရီတီဘီ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

မီလီယာရီတီဘီေရာဂါလူနာမ်ားသည္ေခ်ာင္းဆုိးျခင္း၊အၾကိတ္မ်ားၾကီးျခင္းအစရွိသည့္ သိသာထင္ရွားျခင္းမရွိသည့္ လကၡဏာမ်ားကို ျပသတတ္ပါသည္။အျခားေသာလကၡဏာမ်ားျဖစ္သည္.
• အသည္းၾကီးျခင္း(၄၀ရာခိုင္ႏႈန္း)
• ေဘလုံးၾကီးျခင္း(၁၅ရာခိုင္ႏႈန္း)
• မုန္႔ခ်ဳိအိတ္ေယာင္ျခင္း(၅ရာခိုင္ႏႈန္း)
• AdrenalGlandမေကာင္းျခင္းႏွင့္အတူကုိယ္တြင္းအဂၤါအမ်ားအျပားပ်က္စီးျခင္း(adrenal glandသည္ကုိယ္တြင္းအဂၤါမ်ားကုိထိန္းခ်ဳပ္ရန္လုိအပ္သည့္steroidေဟာ္မုန္းမထုတ္ေပးႏုိင္ျခင္း)
• တစ္ဘက္တည္းသို႔မဟုတ္ ႏွစ္ဘက္စလံုးျဖစ္ႏုိင္သည့္ အဆုတ္ေလခိုျခင္း
• ၀မ္းေလွ်ာျခင္း

အျခားလကၡဏာမ်ားမွာဖ်ားျခင္း၊ကယ္စီယမ္ဓာတ္မ်ားျခင္း၊choroidalအဖုငယ္မ်ားႏွင့္အေရျပားအနာမ်ားလည္းျဖစ္ႏုိင္သည္။
• မနက္ပုိင္းတြင္အဖ်ားတက္ျခင္းရက္သတၱပတ္မ်ားစြာျဖစ္ေနတတ္သည္။
• ၁၆ရာခိုင္ႏႈန္းမွ၅၁ရာခိုင္ႏႈန္းေသာလူနာမ်ားတြင္ကယ္စီယမ္ဓာတ္မ်ားေနတတ္ျပီးထိုသို႔မ်ားျပားေနျခင္းမွာခႏၶာကုိယ္တြင္းမွေရာဂါပုိးကုိေခ်ဖ်က္ေသာခုခံအားစနစ္မ်ားျပားလာျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။1,25dihydroxycholecalciferol(calcitriol)သည္ဘက္တီးရီးယားမ်ားကုိသတ္ရန္အတြက္ခုခံအားစနစ္ကုိျမွင့္တင္ေပးပါသည္။ျမင့္တက္လာေသာcalcitriolမ်ားသည္ကယ္စီယမ္ဓာတ္ကုိလည္းမ်ားလာေစသည္။
• Choroidalအဖုငယ္မ်ားအျမင္အာရုံေၾကာဆုိင္ရာအာရုံေၾကာေပၚတည္ရွိပါကကေလးမီလီယာရီတီဘီျဖစ္နိုင္သည္။မ်က္လုံးတစ္ဖက္ထဲတြင္သာမကႏွစ္ဘက္လုံးတြင္လည္းျဖစ္နုိင္သည္။အနာအေရအတြက္ကေတာ့တစ္ေယာက္နွင့္တစ္ေယာက္မတူပါ။Chroidalအဖုမ်ားသည္မီလီယာရီတီဘီအတြက္အေရးျကီးေသာလကၡဏာအျဖစ္ေဖာ္ျပျပီးေရာဂါရာွေဖြျခင္းတြင္အတည္ျပဳနိုင္သည္။
• ေနာက္ဆုံးေနျဖင့္မီလီယာရီတီဘီရွိေသာလူၾကီး၁၀-၃၀ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ကေလး၂၀-၄၀ရာခိုင္ႏႈန္းတြင္ဘက္တီးရီးယားပုိးဦးေႏွာက္ထဲသုိ့ပ်ံသြား၍တီဘီေၾကာင့္ျဖစ္ေသာဦးေနွာက္အေျမွးေရာင္ေရာဂါရွိေနတတ္သည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာအထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲကတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာမတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကိုသင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာကအေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Miliary Tuberculosis (မီလီယာရီတီဘီ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

မီလီယာရီတီဘီသည္Mycobacterium tuberculosisကအဆုတ္၏ျပင္ပအဂၤါမ်ားျဖစ္သည့္အသည္း၊ေဘလုံး၊ေက်ာက္ကပ္စသည္ံအဂၤါမ်ားသုိ႔ပ်ံႏွံ႔ျခင္းျဖင့္ျဖစ္ေပၚလာေသာတီဘီအမ်ိဳးအစားျဖစ္သည္။ထုိေရာဂါပုိးသည္အဆုတ္မွျပန္ရည္ေၾကာႏွင့္ေနာက္ဆုံးေသြထဲသုိ့ပ်ံနွံ႔ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။
ျဖစ္ႏိုင္သည့္နည္းလမ္းတစ္ခုမွာအဆုတ္တြင္ရွိသည့္တီဘီပုိးသည္ေလျပြန္ငယ္ဆဲလ္မ်ား၏အေပၚယံအလႊာသုိ႔ တုိက္စားကာေရာဂါပုိးကုိအဆုတ္၏ေသြျပန္ေၾကာထဲသုိ႔ပ်ံနွံျခင္းျဖစ္သည္။ဘက္တီးရီးယားပုိးသည္ႏွလုံး၏ဘယ္ဘက္သုိ႔ေရာက္သည္ႏွင့္ခႏၶာကုိယ္တစ္ခုလုံးႏွင့္သက္ဆုိင္ေသာလမ္းေၾကာင္းထဲသုိ႔၀င္ကာပြားမ်ားျပီးေနာက္အဆုတ္၏ျပင္ပအဂၤါမ်ားသုိ႔ကူးစက္ပါသည္။ထုိအခါခုခံအားစနစ္သည္လုွံေဆာ္ခံရျပီးကူးစက္ခံရသည့္ေနရာမ်ားတြင္ေရာဂါပုိးကုိေခ်ဖ်က္သည့္အရာမ်ား၀ိုင္းလာကာထုိအရာမ်ားမွgranulomaျဖစ္သြားပါသည္။
ဘက္တီးရီးယားသည္ေလျပြန္ငယ္တြင္ရွိေသာဆဲလ္ကုိတုိက္ခုိုက္ကာအၾကိတ္မ်ားထဲသုိ႔၀င္သြားပါသည္။ထုိ႔ေနာက္ခႏၶာကုိယ္တစ္ခုလုံးနွင့္ဆုိင္ေသာေသြးျပန္ေၾကာသုိ့ေရာက္ကာနွလုံး၏ညာဘက္ျခမ္းသုိ႔တစ္ျဖည္းျဖည္းေရာက္သြားကာထုိသုိ႔၀င္ေရာက္ျခင္းကလူး၊ဆပ္ေကာက္ႏွံႏွင့္တူသည့္အတြက္မီလီယာရီတီဘီ(military TB)ဟုေခၚျခင္းျဖစ္သည္။

Risk factors

ငါ့ဆီမွာ Miliary Tuberculosis (မီလီယာရီတီဘီ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

• မီလီယာရီတီဘီရွိသူနွင့္တုိက္ရုိက္ထိေတြ႕သူ
• ပတ္၀န္းက်င္သန္႔ရွင္းမွုမရွိသည့္ေနရာတြင္ေနထုိင္သူ
• က်န္းမာေရးႏွင့္မညီညြတ္ေသာအစားအစာမ်ားကုိစားသူ
ထုိ႔အျပင္အိမ္ေျခမဲ့မ်ားနွင့္ခုခံအားက်ဆင္းမွုေရာဂါခံစားေနရသူမ်ားလည္းပါ၀င္သည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Miliary Tuberculosis (မီလီယာရီတီဘီ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

မီလီယာရီတီဘီအတြက္စမ္းသပ္မွုမ်ားကုိအျခားတီဘီမ်ားကဲသုိ႔တူညီစြာပင္ျပဳလုပ္ပါသည္။
• ရင္ဘတ္ဓာတ္မွန္
• တံေတြးမွပုိးေမြးျခင္း
• အဆုတ္မွန္ေျပာင္းၾကည့္ျခင္း
• အဆုတ္ကုိဖြင့္၍အသားစယူျခင္း
• ဦးေခါင္းကြန္ျပဴတာဓာတ္မွန္ရုိက္ျခင္း
• ေသြးေဖာက္ျခင္း
• မ်က္စိသုိ႔မွန္ေျပာင္းစမ္းသပ္ျခင္း
• ECGဆြဲျခင္းတုိ႔ျဖစ္သည္။
တီဘီအတြက္ေသြးေဖာက္စစ္ျခင္း(Interferon Gamma Release Assay or IGRA)သည္ေအာင္းေနေသာတီဘီကုိရွာေဖြနုိ္င္သည္။ဦးေနွာက္ဆုိင္ရာေနာက္ဆက္တြဲအမ်ိဳးမိ်ဳး(ဦးေႏွာက္အေျမွးေယာင္ျခင္း၊ဦးေႏွာက္တြင္အၾကိတ္ျဖစ္ျခင္း)လဲမီလီယာရီတီဘီလူနာမ်ားတြင္ျဖစ္ႏုိင္သည္။သုိ႔ေသာ္လူနာအမ်ားစုသည္တီဘီေဆးကုသမွဳခံယူျပီးသည္ႏွင့္ေရာဂါတုိးတက္ေကာင္းမြန္လာပါသည္။ရင္ဘတ္ဓာတ္မွန္ရုိက္ျခင္းျဖင့္ျပန္ရည္ေၾကာမွပ်ံႏွံေသာအဆုတ္ကင္ဆာသည္မီလီယာရီတီဘီႏွင့္ဆင္တူသည္ကုိ္ရွားရွားပါးပါးေတြ႕တတ္သည္။
တီိဘီအေရျပားစမ္းသပ္နည္းသည္မီလီယာရီတီဘီတြင္အသုံးမ၀င္ပါ။မွားယြင္းျပီးေရာဂါမရွိဟုအေျဖထြက္တာမ်ားေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။အျခားတီဘီမ်ားနွင့္ယွဥ္လွ်င္tuberculinဓာတ္မ်ားျပားျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

Miliary Tuberculosis (မီလီယာရီတီဘီ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

WHOမွေပးထားသည့္စံကုသမွုစနစ္မွာisoniazidႏွင့္rifampicinေဆးကုိ၆လေသာက္ရန္ျဖစ္သည္။ပထမ၂လတြင္ethambutolႏွင့္pyrazinamideကုိပါထည့္ေသာက္ရမည္.အကယ္၍ဦးေႏွာက္အေျမွးေယာင္ေရာဂါပါရွိပါကကုသမွုကုိ၁၂လအထိတိုးရမည္ျဖစ္သည္။အေမရိကန္မွကုသမွဳနည္းလမ္းမွာ၉လကုသမွဳျဖစ္သည္။ေဆး၏ဆုိးက်ိဳးအမ်ားစုမွာအသည္းေယာင္ျခင္းျဖစ္သည္။လူနာတြင္ေဆးမတုိးျခင္း၊ေရာဂါျပန္ျဖစ္ျခင္း၊အသက္ရွပုိင္းဆုိင္ရာေရာဂါမ်ားလဲရွိလာနိုင္ပါသည္။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 3, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 29, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။