Microscopic Colitis (၀မ္္းစစ္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Microscopic Colitis (၀မ္္းစစ္ျခင္း) ကဘာလဲ။

၀မး္စစ္ျခင္း ဆိုတာ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ တခ်ိဳ႔ေသာ အေျခအေနေတြကို ရွာေဖြနိုင္ရန္ မစင္နမူနာတစ္ခု အေပၚျပဳလုပ္တဲ့ စမ္းသပ္ခ်က္ေတြကို ဆိုလိုတာပါ။ ဒီအေျခအေနေတြမွာ ကူးစက္ေရာဂါေတြ (ကပ္ပါးပိုး၊ ဗိုင္းရပ္စ္ ၊ ဘက္တီးရီးယား)၊ အာဟာရစုပ္ယူမွု အားနည္းျခင္း (သို ့) ကင္ဆာတို့ ပါ၀င္နိုင္ပါတယ္။

၀မ္းစစ္ျခင္း လုပ္ဖို့ မစင္နမူနာတစ္ခုကို ဘူးအသန္႔တစ္ခုထဲ ထည့္ျပီး ဓာတ္ခြဲခန္းကို ပို့ရပါတယ္။ ဓာတ္ခြဲခန္းမွာ မုိက္ခရိုစကုပ္ျဖင့္ ၾကည့္ျခင္း၊ ဓာတုစမ္းသပ္မွဳေတြ၊ ႏွင့္ အဏုဇီ၀ စစ္ေဆးျခင္း ေတြ ျပဳလုပ္ပါလိမ့္မယ္။

မစင္ ရဲ့ အေရာင္၊ သိပ္သည္းမွဳ၊ အေရအတြက္၊ ပံုပန္းသ႑ာန္၊ အနံ့ ႏွင့္ ခၽြဲပါမပါ ၾကည့္ရပါမယ္။ မစင္ အတြင္း ေသြး၊ အဆီ၊ အသားမွ်င္၊ သည္းေျခရည္၊ ေသြးျဖဴဥ၊ ႏွင့္ သၾကားဓာတ္ေတြ ရွိမရွိ စစ္ေဆးရပါမယ္။ မစင္ ရဲ့ pH အမွတ္ကိုလည္း တိုင္းတာရပါမယ္။ မစင္မွာ ပိုးေမြးျခင္းျဖင့္ ဘတ္တီးရီးယားပိုးေၾကာင့္ ေရာဂါျဖစ္ေနလားဆိုတာသိနုိင္ပါတယ္။

Microscopic Colitis (၀မ္္းစစ္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

၀မ္းစစ္ျခင္းျဖင့္ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကိုသိနုိင္ပါသည္း

  • အစာေခ်လမ္္းေၾကာင္း၊ အသည္း နဲ ့ ပန္ကရိယမွာ ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါေတြကို သိနုိင္သည္။ အခ်ိဳ ့အင္ဇိုင္းမ်ား (Trypsin ၊ elastase ကဲ့သို ့အင္ဇိုုင္းမ်ား) ၀မ္းထဲတြင္ စစ္ေဆးျခင္းျဖင့္ ပန္ကရိယ အလုပ္ေကာင္းေကာင္းလုပ္ေနမေန သိိနိုင္သည္။
  • နာတာရွည္၀မ္္းေလ်ွာ၊ ေသြး၀မ္းသြား၊ ဂတ္စ္မ်ားေန၊ ပ်ိဳ ့အန္၊အစားအေသာက္ပ်က္၊ ေလပြ၊ဗိုက္နာ၊ဗိုက္ရစ္၊အဖ်ားတက္ျခင္းစသည္ ့ အစာေျခလမ္းေၾကာင္းဆုိ္င္ရာ ျပႆနာမ်ား၏အေၾကာင္းရင္းကို သိနုိင္သည္။
  • ၀မ္းတြင္းမ်က္စိနဲ ့မျမင္ရ မိုိိက္ခရုိစကုပ္နဲ ့ၾကည့္မွေတြ ့ရေသာ ေသြး ပါမပါ စစ္ေဆးျခင္းးအားျဖင့္ အူမၾကီးကင္ဆာရွိမရွိ သိနုိင္သည္။
  • Pinworm၊ Giardia ကဲ့သို ့ေသာ ကပ္ပါးပိုးမ်ားကိုလည္း ရွာနုိင္သည္။
  • ဘတ္တီးရီးယား၊ မႈိ၊ ဗိုင္းရပ္္စ္ကဲ့သို ့ေသာ ကူးစက္ေရာဂါပိုးမ်ားကိုလည္းရွာနုိင္ပါသည္။
  • အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းမွ အာဟာရစုပ္ယူမႈအားနည္းျခင္း ေရာဂါကိုလည္းစစ္ေဆးသိရွိနုိင္သည္။ ဒီစစ္ေဆးမႈအတြက္ ၀မ္းကို ၇၂ နာရီ ၾကာယူျပီး အဆီ(တစ္ခါတစ္ရံ အသားအမွ်င္ဓါတ္) ကိုစစ္ေဆးသည္။ ဒီနည္းကို ၇၂နာရီ ၾကာ၀မ္းခံျပီးစစ္ျခင္း (သို ့) ၀မ္းတြင္းအဆီပမာဏကို စစ္ျခင္းလို ့ေခၚပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Microscopic Colitis (၀မ္္းစစ္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

၀မ္းပိုးေမြးျခင္း ဆိုတာက ေရာဂါျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းေတြက ဘက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္၊ မွိဳ သို့ ကပ္ပါးလားဆိုတာ သိနိုင္ေအာင္ ပိုးေမြးစစ္ေဆးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

၀မ္းတြင္း Trypsin နဲ ့elastase ကိုတုိင္းတာျခင္းသည္ cystic fibrosis ကိုစစ္ဖို ့ေခၽြးတြင္း ဆားဓါတ္မ်ားတုိင္းတာတာေလာက္ စိတ္ခ်ယံုၾကည္ရမႈမရွိပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေဆးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ဟာ ၀မ္းစစ္ျခင္း ရဲ့ အေျဖေတြကို ေျပာင္းလဲသြားေစနိုင္ပါတယ္။ သင္ဟာ ကိုယ္စစ္ေဆးမဲ့ ၀မ္းစစ္ျခင္း အမ်ိဳးအစားေပၚမူတည္ျပီး  တစ္ခ်ိဳ႕ေဆး၀ါးေတြကို ေရွာင္သင့္ပါတယ္။

အစာအိမ္ေဆး၊၀မ္းေလွ်ာျခင္းအတြက္ ေသာက္ေသာေဆး၊ ကပ္ပါးပိုးေသေဆး၊ ပ႗ိဇီ၀ေဆး၊ ၀မ္္းေပ်ာ့ေဆး၊ အေရာင္က်ေဆး (NSAIDs) ကဲ့သို႕ေသာ ေဆးေတြကို ၀မ္းမစစ္ခင္္ တစ္ပတ္၊ ႏွစ္ပတ္ေလာက္ ေရွာင္ဖို့ လိုေကာင္း လိုပါလိမ့္မယ္။ ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားေသာေဆးျဖစ္ေစ၊ သင့္ဘာသာေသာက္ေနေသာေဆးျဖစ္ေစ သံုးေနေသာေဆးအားလံုးကို ဆရာ၀န္ကိုေျပာျပပါ။

ေအာက္ပါ အေၾကာင္းအရာေတြ ရွိလွ်င္လည္း ဆရာ၀န္ကို ေျပာျပပါ။

  • Barium enema သို့ အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္း အေပၚပိုင္းၾကည့္ရန္အတြက္ barium swallow စသည့္ barium contrast material အသံုးျပဳရတဲ့ ဓာတ္မွန္မ်ား လက္တစ္ေလာတြင္ ရိုက္ထားလွ်င္ barium ဟာ အေျဖေတြကို ကေမာက္ကမ ျဖစ္ေစပါတယ္။
  • လက္တေလာ ခရီးသြားထားျခင္းရွိလွ်င္ အထူးသျဖင့္ နုိင္ငံျပင္ပထြက္ထားသည္ ဆိုလွ်င္ ဆရာ၀န္က ေရာဂါအေျဖ ရွာရာမွာ ကပ္ပါး မွိဳ၊ ဗိုင္းရပ္စ္ သို့ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျဖစ္တာလားဆိုတာကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရွာေဖြပါလိမ့္မယ္။

အကယ္လို႔ ၀မ္းမွာ ေသြးပါမွဳကို စစ္ေဆးတဲ့ စမ္းသပ္မွဳဆိုလွ်င္ တစ္ခ်ိဳ့အစားအစာေတြကို စမ္းသပ္မွဳမျပဳခင္ ၂ ရက္၊ ၃ ရက္ေလာက္ ေရွာင္သင့္ပါတယ္။ သင္ဘယ္လို ၀မ္းစစ္ျခင္းမ်ိဳးလုပ္တာလဲဆိုတာ မူတည္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ သင္မွာ မီးယပ္ေသြးေပၚေနမယ္ သို့ သင့္ရဲ့ လိပ္ေခါင္းမွာ ေသြးထြက္ေနမယ္ဆိုလွ်င္ စမ္းသပ္မွဳ မျပဳလုပ္ပါနဲ့။ ဘယ္လိုျပင္ဆင္ထားရမလဲ ေသခ်ာမသိရင္ ဆရာ၀န္ကို သာေမးပါ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Microscopic Colitis (၀မ္္းစစ္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

မစင္နမူနာတစ္ခုေတာ့ လိုပါမယ္။

မစင္နမူနာ ယူရန္ နည္းလမ္းမ်ားစြာ ရွိပါသည္။ ၄င္းတို့မွာ

  • ပလတ္စတစ္အကာတစ္ခုကို ယူျပီး အိမ္သာက်င္း၀မွာ ေသခ်ာထိန္းျပီး ခံထားျခင္းျဖင့္ မစင္ကို ရယူနိူင္ပါတယ္။ ျပီးေနာက္ ရလာတဲ့ နမူနာကို သန့္စင္ထားေသာ ဘူးထဲတြင္ထည့္ပါ။
  • နမူနာရယူနိုင္ရန္ အထူးျပဳလုပ္ထားတဲ့ အိမ္သာစကၠဴအမ်ိဳးအစားပါရွိသည့္ စမ္းသပ္ေရးကိရိယာလည္း ၀ယ္ယူလို့ရနိုင္ပါတယ္။ နမူနာ ယူျပီးရင္ေတာ့ သန့္စင္ထားေသာ ဘူးထဲတြင္ထည့္ပါ။

နမူနာ ယူရာမွာ ဆီး၊ ေရ သို့ အိမ္သာစကၠဴေတြနဲ့ မေရာပါေစနဲ့

ေသးခံ ၀တ္တဲ့ ကေလးေတြအတြက္ဆိုရင္ေတာ့

  • ေသးခံေပၚ မွာ ပလတ္စတစ္စ ခံထားပါ။
  • ပိုမို ေကာင္းမြန္တဲ့ နမူနာရရွိဖို့ ဆီးနဲ့ ၀မ္းမေရာေအာင္ ပလတ္စတစ္ကို ေသခ်ာခံထားပါ။

Risk factors

မစင္နမူနာရျပီးရင္ ဘာေတြလုပ္သင့္လဲ

နမူနာကို ဓာတ္ခြဲခန္းသို့ ျဖစ္နုိင္လွ်င္ အျမန္ဆံုး ပို့ပါ။ နမူနာမွာ အိမ္သာစကၠဴ သို့ ဆီးမ်ား ေရာျပီး ပါမသြားေစပါနဲ့။

စမ္းသပ္မွဳ ရလဒ္မ်ားသင့္ရဲ့ ရလဒ္ေတြက ဘာေျပာေနလဲ

ေအာက္မွာျပထားတဲ့ စံနွဳန္းေတြက အညႊန္းကိုးကားထားျခင္းေတြသာ ျဖစ္ျပီး လမ္းညႊန္ အေနနဲ့သာ ေဖာ္ျပထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဓာတ္ခြဲခန္းတစ္ခုနဲ့ တစ္ခု စံနွုန္းထားေတြ မတူညီၾကပဲ သင္စစ္တဲ့ ဓာတ္ခြဲခန္းဟာလဲ ပံုမွန္ စံညႊန္းနဲ့ ကြာေနနိုင္ပါတယ္။ သင့္ ဓာတ္ခြဲခန္းက အေျဖမွာ ဓာတ္ခြဲခန္းက သံုးတဲ့ စံနွုန္းတန္ဖိုး ပါရပါမယ္။ ျပီးေတာ့ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာ၀န္ကလည္း

သင့္ရဲ့ က်န္းမာေရး အေျခအေနနဲ့ တျခားအခ်က္အလက္ေတြေပၚမူတည္ျပီး သင့္အေျဖေတြကို စံနွုန္းတန္ဖိုး ျဖတ္နိုင္ပါေသးတယ္။ ဘာကို ဆိုလိုခ်င္တာလဲ ဆိုေတာ့ သင္ရရွိတဲ့ အေျဖက ယခုေဖာ္ျပထားတဲ့့ ပံုမွန္ စံနွုန္းတန္ဖိုးေတြထက္ ေက်ာ္လြန္ေနမယ္ဆိုရင္ေတာင္ သင့္အတြက္၊သင္သြားစစ္ေသာဓါတ္ခြဲခန္းအတြက္ ပံုမွန္ စံနွုန္းတန္ဖိုးသာ ျဖစ္ေနနိုင္ပါေသးတယ္။၀မ္းစစ္ထားတဲ့ အေျဖေတြဟာ ပံုမွန္အားျဖင့္ ၁ ၇က္ကေန ၃ ရက္အထိ ၾကာနိူင္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ဘယ္လို ကုသမလဲ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

မစင္ဟာ အညိဳေရာင္၊ေပ်ာ့ေပ်ာင္းျပီး သိပ္သည္းမွုလည္း မွန္ကန္စြာ ရွိျခင္း

ေသြး၊ အခၽြဲ၊ ျပည္၊ ေၾကညက္္မွဳမရွိေသာ အသားမွ်င္မ်ား၊ အႏၱရာယ္ေပးနိုင္ေသာ ဘက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္၊ မွိဳ သို့ ကပ္ပါးပိုးမ်ား ပါ၀င္မွုမရွိျခင္း

ပံုမွန္မဟုတ္

မစင္ဟာ အမဲေရာင္၊အနီေရာင္၊အျဖဴေရာင္၊အ၀ါေရာင္ သို့ အစိမ္းေရာင္ ရွိျခင္း

မစင္ဟာ အရည္ သို့ အလြန္မာေက်ာျခင္း

မစင္အလြန္မ်ားေနျခင္း

ေသြး၊ အခၽြဲ၊ ျပည္၊ ေၾကညပ္မွဳရွိမေနေသာ အသားမွ်င္မ်ား၊ အႏၱရာယ္ေပးနိုင္ေသာ ဘက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္၊ မွိဳ သို့ ကပ္ပါးပိုးမ်ား ပါ၀င္ျခင္း

မစင္မွာ trypsin သို့ elastase အစရွိသည့္ အင္ဇိုင္း မ်ားပါ၀င္မွုနည္းျခင္း

မစင္ရဲ့  pH မွာ 7.0 ေအာက္နည္းျခင္း သို့ 7.5 ထက္မ်ားျခင္း

မစင္မွာ reducing factor လို့ေခၚတဲ့ သၾကားပါ၀င္မွဳနွုန္း 0.25 grams per deciliter (g/dl) (သို ့) ထုိ ့ထက္မ်ားျခင္း

မစင္မွာ၂၄ နာရီ အဆီ 7 grams ထက္ပိုျပီး ပါ၀င္ျခင္း (သင္တစ္ေန ့စားေသာအဆီသည္ ၁၀၀ ဂရမ္ရွိသည္ဆုိလွ်င္)

အေျခအေနေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက သင့္ ၀မ္း အေျဖကို အမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာင္းလဲေစနိူင္ပါတယ္။သင့္ ဆရာ၀န္က သင့္ဆီမွာရွိတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြနဲ့ အရင္ျဖစ္ဖူးတဲ့ က်န္းမာေရး အေျဖအေနေတြကို လိုက္ျပီး ရရွိထားတဲ့ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ ရလဒ္ေတြကို ရွင္းျပပါလိမ့္မယ္။

 

ပံုမွန္ မဟုတ္ေသာ အေျဖမ်ား

၀မ္းတြင္း အဆီမ်ားေနျခင္းဟာ ပန္ကရိယေရာင္ျခင္း, sprue (celiac disease), cystic fibrosis သို့ တျခားေသာ အဆီစုပ္ယူမွဳကို ထိခိုက္ေစတဲ့ေရာဂါေတြေၾကာင့္ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

ေၾကညက္မွႈမရွိေသာ အသားမွ်င္မ်ား ရွိေနျခင္းဟာ ပန္ကရိယေရာင္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

pH စံနွုန္းနိမ့္ေနတာဟာ ကစီ သို့ အဆီစုပ္ယူနိုင္မွႈနည္းေနျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္နို္င္ပါတယ္။ pH စံနွုန္း ျမင့္ေနျခင္းဟာ အူေယာင္ေနျခင္း(colitis)၊ ကင္ဆာ သို့ ပဋိဇီ၀ေဆး သံုးစြဲျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

၀မ္္းထဲမွာေသြးပါေနျခင္းဟာ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းမွာ ေသြးထြက္ေနျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

ေသြးျဖဴဥေတြ ပါ၀င္ေနျခင္းဟာ ulcerative colitis ကဲ့သို ့အူေရာင္ျခင္း ( သို)့ ဘတ္တီးရီးယားပိုး၀င္ျခင္း လည္းျဖစ္နိုင္သည္။

Rota ဗုိင္းရပ္စ္ဟာ ကေလးေတြမွာ ၀မ္းေလွ်ာေစတဲ့ အျဖစ္အမ်ားဆံုး အေၾကာင္းအရာျဖစ္ပါတယ္။ အကယ္လို့ ၀မ္းေလွ်ာေနလွ်င္ မစင္ထဲမွာ rota ဗုိင္းရပ္စ္ ရွာဖို့ စမ္းသပ္မွဳေတြျပဳလုပ္ရပါလိမ့္မယ္။

Reducing factor ေတြမ်ားေနတာဟာ သၾကားေခ်ဖ်က္မွဳမွာ ျပသနာတစ္စံုတစ္ရာ တက္ေနျခင္းကို ဆိုလိုပါတယ္။

Reducing factor နည္းေနျခင္းဟာ sprue (celiac disease), cystic fibrosis (သို ့) အာဟာရခ်ိဳ့တဲ့ျခင္းတို့ေၾကာင့္ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ colchicine (ေဂါက္ေရာဂါကုေဆး)သို့ ကိုယ္၀င္တားေဆးေတြေၾကာင့္လည္း နည္းေနနိုင္ပါတယ္။

ဓာတ္ခြဲခန္းေတြ ႏွင့္ ေဆးရံုေတြေပၚမူတည္ျပီး ၀မ္းစစ္ျခင္း အတြက္ ပံုမွန္စံညႊန္းေတြဟာကြဲျပားနိုင္ပါတယ္။သင့္အေျဖေတြနဲ့ပတ္သက္ျပီးဆက္လက္သိရွိလိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္ရဲ႕ဆရာ၀န္န ့ဲံ အျမဲတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

၀မ္းစစ္ျခင္း နဲ့ ပတ္သက္ျပီး ဆက္လက္သိရွိလိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္ရဲ႕ဆရာ၀န္နဲံ အျမဲတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

 

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါစစ္ေဆးအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 3, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 29, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။