Malabsorption Syndrome (အာဟာရဓာတ္ စုပ္ယူမႈအားနည္းသည့္ ေရာဂါစု) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

အာဟာရဓာတ္ စုပ္ယူမႈအားနည္းသည့္ ေရာဂါစု (Malabsorption syndrome) ဆိုတာ ဘာလဲ။

အစားအစာေတြမွာပါ၀င္တဲ့ အာဟာရ၊ ဗီတာမင္နဲ႔ သတၱဳဓာတ္ေတြကို အူနံရံကတဆင့္ ေသြးထဲေရာက္ေအာင္ စုပ္ယူႏိုင္စြမ္းအားနည္းတဲ့ ေရာဂါစုကို ေဆးပညာအရ Malabsorption syndrome လို႔ ေခၚပါတယ္။

 

အာဟာရဓာတ္ စုပ္ယူမႈအားနည္းသည့္ ေရာဂါစု (Malabsorption syndrome) ဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ အျဖစ္မ်ားသလဲ။

အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

အာဟာရဓာတ္ စုပ္ယူမႈအားနည္းသည့္ ေရာဂါစု (Malabsorption syndrome) ရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

ဒီေရာဂါစုရဲ႕ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ၀မ္းထဲ ေနမထိထိုင္မသာျဖစ္ျခင္း၊ ေလပြျခင္း၊ ဗိုက္ကယ္ျခင္း
  • မၾကာခဏ ၀မ္းေလွ်ာျခင္း
  • အနံ႔မေကာင္းသည့္ အရည္၀မ္းသြားျခင္း
  • ၀မ္းအေရာင္ေဖ်ာ့ျခင္း
  • ေရေလာင္းခ်ေသာ္လည္း အိမ္သာခြက္တြင္ ၀မ္းကပ္က်န္ေနျခင္း
  • ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း
  • အေရျပားအေၾကးထသလို အဖုအပိမ့္ အနီကြက္မ်ားထြက္ျခင္း

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသသင့္ပါသလဲ။

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

ျဖစ္ပြားမႈအေၾကာင္းရင္းမ်ား

ဘာေတြက အာဟာရဓာတ္ စုပ္ယူမႈအားနည္းသည့္ ေရာဂါစု (Malabsorption syndrome) ျဖစ္ပြားေစသလဲ။

ပံုမွန္အားျဖင့္ဆိုရင္ အစာအိမ္က အတိုင္းအတာတစ္ခုထိ ေခ်ဖ်က္လိုက္တဲ့ အစာအာဟာရအမ်ားစုကို အူသိမ္နံရံကစုပ္ယူျပီး ေသြးထဲေရာက္ရွိေစပါတယ္။ (အူသိမ္ကမစုပ္ယူလို္က္တဲ့ အာဟာရေတြကိုေတာ့ အူမၾကီးက စုပ္ယူေပးပါတယ္။) ကယ္လ္ဆီယမ္၊ ပရိုတင္း စတဲ့ စုပ္ယူျပီးသား အာဟာရဓာတ္ေတြဟာ သက္ဆိုင္ရာ ေသြးလွည့္ပတ္မႈလမ္းေၾကာင္းအတိုင္း အရိိုး၊ ၾကြက္သားနဲ႔ ကိုယ္အဂၤါေတြဆီ ေရာက္ရွိသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ မစုပ္ယူဘဲက်န္ခဲ့သမွ် အၾကြင္းအက်န္အားလံုးကို သဗၺအိမ္ကေနတဆင့္ မစင္အျဖစ္စြန္႔ထုတ္လိုက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အဆိုပါလုပ္ငန္းစဥ္ကို ပ်က္ျပားေစတဲ့ အေျခအေနေတြကေတာ့

  • ပိုး၀င္ျခင္း – ဘက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္နဲ႔ ကပ္ပါးေကာင္ေတြေၾကာင့္ အူနံရံထိခိုက္ပ်က္စီးျပီး အစာအိမ္ကေခ်ဖ်က္ထားတဲ့ အာဟာရေတြကို မစုပ္ယူႏုိင္ေတာ့ဘဲ မစင္စြန္႔တဲ့အထဲ ေရာပါသြားမွာျဖစ္ပါတယ္
  • မုန္႔ခ်ိဳအိတ္ျပြန္မ်ားထဲ အခၽြဲပိတ္ဆို႔သည့္ေရာဂါ (Cystic fibrosis) ႏွင့္ အျခား မုန္႔ခ်ိဳအိတ္ေရာဂါမ်ား
  • Lactose မေခ်ဖ်က္ႏိုုင္ျခင္း အပါအ၀င္ အင္ဇိုင္းႏွင့္ဆက္စပ္သည့္ ေရာဂါမ်ား
  • ဂလူတန္ေၾကာင့္ျဖစ္သည့္ Celiac ေရာဂါကဲ့သို႔ အူလမ္းေၾကာင္းေရာဂါမ်ား
  • အူသိမ္ပိုင္းကို ခြဲစိတ္ျဖတ္ေတာက္ ဖယ္ရွားရျခင္း

တို႔ျဖစ္ပါတယ္။

ျဖစ္ပြားေစႏုိင္ေခ်ကို ျမင့္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား

ဘယ္အရာေတြက အာဟာရဓာတ္ စုပ္ယူမႈအားနည္းသည့္ ေရာဂါစု (Malabsorption syndrome) ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစပါသလဲ။

Malabsorption syndrome ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာရွိပါတယ္။ ဥပမာ

  • မိသားစုမ်ိဳးရိုးထဲ အာဟာရဓာတ္ စုပ္ယူမႈအားနည္းသည့္ေရာဂါ သို႔မဟုတ္ cystic fibrosis ျဖစ္ဖူးျခင္း
  • အရက္အလြန္အကၽြံေသာက္သံုးျခင္း
  • အူလမ္းေၾကာင္း ခြဲစိတ္ကုသမႈ ခံယူထားရျခင္း
  • ၀မ္းႏႈတ္ေဆး၊ သတၱဳအဆီမ်ားအပါ၀င္ အခ်ိဳ႕ေဆး၀ါမ်ား အသံုးျပဳေနရျခင္း
  • ကာေရဘီယန္၊ အိႏၵိယႏွင့္ အျခား အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသမ်ားဆီ ခရီးသြားလာရျခင္း

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္း

ယခုေဖာ္ျပထားသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားမွာ ေဆးပညာဆုိင္ရာကၽြမ္းက်င္သူ၏ အၾကံေပးခ်က္မ်ားေနရာတြင္ အစားထိုးရန္ မသင့္ေတာ္ပါ။ ဆက္လက္သိရွိလိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္ရဲ႕ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

အာဟာရဓာတ္ စုပ္ယူမႈအားနည္းသည့္ ေရာဂါစု (Malabsorption syndrome) ဟုတ္မဟုတ္ကို ဘယ္လိုအေျဖရွာအတည္ျပဳသလဲ။

Malabsorption syndrome ဟုတ္မဟုတ္ အေျဖရွာအတည္ျပဳဖို႔ သင္စားသံုးတဲ့အစားအစာေတြနဲ႔ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြအေၾကာင္း သင့္ဆရာ၀န္က အေသးစိတ္ေမးျမန္းမွာျဖစ္ျပီး စစ္ေဆးမႈအမ်ားအျပား ျပဳလုပ္ဖို႔လည္း လိုအပ္ႏုိင္ပါတယ္။

  • ၀မ္းစစ္ေဆးျခင္း – ၀မ္းထဲ အဆီပါ၀င္မႈအတိုင္းအတာကို ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးျခင္း
  • Lactose hydrogen breath test – Lactose ေဖ်ာ္ရည္ေသာက္သံုးျပီး အသက္ရွဴထုတ္သည့္ေလထဲ ဟိုက္ဒရိုဂ်င္ပါ၀င္မႈကို စစ္ေဆးျခင္း
  • ေခၽြးစစ္ေဆးျခင္း – Cystic fibrosis ေရာဂါရွိမရွိ ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးျခင္း
  • တစ္ရွဴးစစစ္ေဆးျခင္း – အူသိမ္တစ္ရွဴးစ နမူနာယူျပီး ပိုး၀င္ျခင္းသို႔မဟုတ္ အျခားျပႆနာတစ္စံုတစ္ရာရွိမရွိ စစ္ေဆးျခင္း
  • အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္း မွန္ေျပာင္းၾကည့္ျခင္း

 

အာဟာရဓာတ္ စုပ္ယူမႈအားနည္းသည့္ ေရာဂါစု (Malabsorption syndrome) ကို ဘယ္လိုကုသလဲ။

သင့္ဆရာ၀န္အေနနဲ႔ Malabsorption syndrome ကို ကုသတဲ့ေနရာမွာ လတ္တေလာျဖစ္ပြားေနတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြ သက္သာေပ်ာက္ကင္းေရးကို ဦးစားေပးစဥ္းစားသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ (ဥပမာ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာျခင္းအတြက္ loperamide ေပးျခင္း)

သင့္ခႏၶာကိုယ္က မစုပ္ယူႏုိင္တဲ့ အာဟာရဓာတ္နဲ႔ အရည္ဓာတ္ေတြကို အစားထိုးျဖည့္တင္းေပးျပီး ေရငတ္ျခင္း၊ ဆီးနည္းျခင္း၊ အာေျခာက္ျခင္း၊ အေရျပားေျခာက္ေသြ႕ျခင္း စတဲ့ ေရဓာတ္ခမ္းေျခာက္မႈလကၡဏာေတြ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းရွိမရွိကိုလည္း ေစာင့္ၾကည့္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္တစ္ဆင့္အေနနဲ႔ အာဟာရစုပ္ယူမႈျပႆနာ ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကိုလိုက္ျပီး ကုသမႈေပးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အကယ္၍ သင့္မွာ lactose မေခ်ဖ်က္ႏိုင္တဲ့ျပႆနာရွိေနရင္ ႏို႔နဲ႔ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္ဖို႔ ဒါမွမဟုတ္ lactase အင္ဇိုင္းေဆးျပားစားဖို႔ အၾကံျပဳႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သင့္ခႏၶာကိုယ္အတြက္ လိုအပ္တဲ့အာဟာရဓာတ္ေတြ မွ်မွ်တတ စံုစံုလင္လင္ရရွိဖို႔ ကုသမႈအစီအစဥ္ခ်ေပးႏိုင္တဲ့ အာဟာရပညာရွင္ဆီ လမ္းညႊန္ေပးမွာျဖစ္ပါတယ္။

  • အင္ဇိုင္းျဖည့္စြက္စာမ်ား – ခႏၶာကိုယ္က အလိုအေလ်ာက္မစုပ္ယူႏိုင္တဲ့ အာဟာရဓာတ္ေတြကို စုပ္ယူႏိုင္ေအာင္ ကူညီေပးပါတယ္
  • ဗီတာမင္အားေဆးမ်ား – အူနံရံက မစုပ္ယူႏိုင္တဲ့ ဗီတာမင္နဲ႔ အျခားအာဟာရဓာတ္ေတြကို အစားထိုးျဖည့္တင္းေပးပါတယ္
  • အစားအေသာက္ပံုစံေျပာင္းလဲမႈ – အာဟာရပညာရွင္က အခ်ိဳ႕အစားအစာေတြကို ေလွ်ာ့စားဖို႔ ဒါမွမဟုတ္ ပိုစားဖို႔ အၾကံျပဳႏိုင္ပါတယ္။ (ဥပမာ ၀မ္းမေလွ်ာေစဖို႔ အဆီေလွ်ာ့စားေစျခင္း၊ ဆားဓာတ္ျပန္လည္ျဖည့္တင္းဖို႔ ပိုတက္ဆီယမ္မ်ားတဲ့ အစားအစာေတြကို ပိုမိုစားသံုးေစျခင္း)

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက အာဟာရဓာတ္ စုပ္ယူမႈအားနည္းသည့္ ေရာဂါစု (Malabsorption syndrome) ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ အာဟာရဓာတ္ စုပ္ယူမႈအားနည္းသည့္ ေရာဂါစု (Malabsorption syndrome) ကို ကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

Malabsorption syndrome ဟာ အျမဲတေစ ကာကြယ္လို႔ရတဲ့ေရာဂါစု မဟုတ္ပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ သင့္မွာ celiac ေရာဂါ၊ cystic fibrosis ဒါမွမဟုတ္ အျခား နာတာရွည္ က်န္းမာေရးျပႆနာတစ္ခုခုရွိေနရင္ ကာကြယ္လို႔မရႏုိင္ပါဘူး။

ဒါေပမယ့္ ဒီေရာဂါေတြကို အေကာင္းဆံုးရင္ဆိုင္ကုသႏုိင္ဖို႔ သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ အခ်ိန္ေပး ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။ ၀မ္းႏႈတ္ေဆးနဲ႔ ပဋိဇီ၀ပိုးသတ္ေဆးေတြကိုလည္း အမွန္တကယ္လိုအပ္မွသာ စနစ္တက် အသံုးျပဳသင့္ပါတယ္။

အာဟာရဓာတ္ၾကြယ္၀စြာပါ၀င္တဲ့ အစားအစာေတြကို ေရြးခ်ယ္စားသံုးရမယ္ဆိုရင္လည္း သင္အေသးစိတ္သိခ်င္တဲ့ အေၾကာင္းအရာအားလံုးကို သင့္ဆရာ၀န္၊ သူနာျပဳ ဒါမွမဟုတ္ အာဟာရပညာရွင္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ပါ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 27, 2019 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 27, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ