Lung Abscess (မႈိပိုး အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Lung Abscess (မႈိပိုး အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ) ကဘာလဲ

မႈိပိုး အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ (Fungal pneumonia ) မိႈေရာဂါပိုး၀င္ေရာက္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ေရာဂါတစ္ခုခုျဖစ္ေနခ်ိန္္တြင္ခုခံအားက်၍ မွုိပိုးအခြင့္ေကာင္းယူကာ ၀င္ေရာက္လာျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေစ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အဆုတ္ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ မွိဳေရာဂါစြဲကပ္ျခင္းဟာ အမွဳန္ေတြ၊ conidia ေတြ ရွဴမိျခင္း သို့ ေအာင္းေနတဲ့ ေရာဂါျပန္ထျခင္းတို့ေၾကာင့္ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

Fungal pneumonia(မႈိပိုး အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ )ကိုေရာဂါရွာေဖြျခင္းဟာ ခက္ပါတယ္၊ ျပီးေတာ့ ေရာဂါရွာေဖြရာမွာလည္းယုတၱိတန္တဲ့ အေျခခံစစ္ေဆးမွဳေတြနွင့္ သာ ရွာေဖြရပါတယ္။ လက္ေတြ႔စစ္ေဆးမွဳေတြ၊ ဓာတ္မွန္ပညာေတြ၊နွင့္ အနုၾကည့္စစ္ေဆးမွဳေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

 

Lung Abscess (မႈိပိုး အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီက်န္းမာေရး အေျခအေနက အျဖစ္နည္းပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြထက္ အမ်ိဳးသားေတြမွာ ပိုျဖစ္ပါတယ္။ျဖစ္နိုင္ေျခေတြ ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းျဖင့္ ကုသလို့ရပါတယ္။ အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Lung Abscess (မႈိပိုး အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Fungal pneumonia ရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ဖ်ားျခင္း
  • ေခ်ာင္းေျခာက္ဆိုးျခင္း
  • ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း
  • အသက္ရွဳျမန္ျခင္း အထူးသျဖင့္ ရွဴထုတ္ခ်ိန္။
  • ေခ်ာင္းဆိုးလွ်င္ ေသြးပါျခင္း
  • အၾကိတ္ဘုမ်ား (Lymph node) ပံုမွန္မဟုတ္ပဲ ၾကီးျခင္း နွင့္ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းပိတ္ျခင္း
  • Aspergillus ႏွင့္ Candida spp ပိုးမ်ား ကူးျခင္း

အဆုတ္ျပင္ပ တျခားေသာ လကၡဏာမ်ား ( အထူးသျဖင့္ ကိုယ္ခံအားက်ေနသူမ်ားတြင္) ဥပမာ။ ။ ဦးေနွာ္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္တြင္းအနာ၊ အေရျပားေရာဂါမ်ား၊ ေက်ာက္ကပ္၊ အသည္း၊ ၾကြက္သားမ်ား၊ မ်က္လံုးေရာင္ေရာဂါတစ္မိ်ဳး (endophthalmitis)၊ ႏွာေခါင္းေပါက္ေလလမ္းေၾကာင္းမ်ားပိုး၀င္ျခင္း ေသြးႏွင့္ ရိုးတြင္းျခင္္ဆီတြင္းပိုး၀င္ျခင္း တို့ျဖစ္ပါသည္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Lung Abscess (မႈိပိုး အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အဆုတ္ကို ပါ၀င္ထိခိုက္ေစနိုင္ေသာ မွိဳေရာဂါကူးစက္မွဳျဖစ္စဥ္မ်ားမွာ

  •  မွိဳေရာဂါ အမွုန္ကို ရွဳမိရာမွ ကူးစက္ေသာ ေရာဂါ
  •  မွိဳေရာဂါ အမွုန္ကို ရွဳမိရာမွ ကူးစက္ေသာ ေရာဂါ ( “Valley fever” သို႔ “San Joaquin fever” လို့လဲေခၚသည္။)
  •  AIDS ေရာဂါသည္ကဲ့သို့ေသာ ကိုယ္ခံအားစနစ္ က်ဆင္းေနသူမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားသည္။
  •  ၄င္းေရာဂါသည္ အဓိကအားျဖင့္ lymphocutaneous ေရာဂါ ျဖစ္ေသာ္လည္း အဆုတ္ပါ ထိခိုက္နိုင္ပါသည္။
  • ဒီမွုိေရာဂါကေတာ့ တေဆးမ်ားနွင့္ ညစ္ညမ္းေနေသာ ေျမကို ရွဴမိရာမွ ကူးစပ္ပါတယ္။ ၄င္းဟာ အဆုတ္ေရာဂါအေနနဲ႕ သရုပ္ျပနိုင္ျပီး ျပန့္ပြားတဲ့ ေရာဂါအေနနဲ့လဲ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။
  •  ဒီေရာဂါကေတာ့ invasive pulmonary aspergillosis ကိုျဖစ္ေစနိုင္ပါတယ္။
  •  (Candida ေၾကာင့့္ျဖစ္ေသာ မႈိေရာဂါ) ကေတာ့ ကိုယ္ခံအားစနစ္က်ေနေသာ လူနာမ်ားမွာ အဆုတ္ေရာဂါျဖစ္ေစတာ ရွားပါတယ္။
  • Allescheria boydii ဆိုတဲ့ မွိုအမ်ိဳးအစားမွ ျဖစ္ေသာ ဒီမွဳိေရာဂါဟာလည္း အဆုတ္ကို ပါ၀င္ထိခိုက္ရန္ အလြန္ရွားပါတယ္။

 

Risk factors

Lung Abscess (မႈိပိုး အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • ေသြးကင္ဆာ မ်ားသည္ ကင္ဆာကုထံုး ခံယူေနစဥ္အတြင္း
  • ျခင္ဆီ အစားထိုးကုသျခင္း
  • ကိုယ္တြင္းအဂၤါအစားထုိးကုသမွုအတြက္ ခုခံအားတားကုထံုးမ်ားေပးေနစဥ္အတြင္း
  • Corticosteroid ကုထံုးအား ၾကာရွည္စြာ သံုးစြဲျခင္း
  • ခုခံအားက်ဆင္းေသာ ေရာဂါ
  • အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ေသြးျဖဴဥမ်ား ၾကာရွည္စြာ က်ဆင္းေနျခင္း
  • ေမြးရာပါ ခုခံအား က်ဆင္းေရာဂါမ်ား
  • ေဘလံုးခြဲထုတ္ျပီး အခ်ိန္
  • ပင္ကို မ်ိဳးရိုးဗီဇအခံရွိျခင္း

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Lung Abscess (မႈိပိုး အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

  • Fungal pneumonia ကို နည္းလမ္္းမ်ားစြာနွင့္ အေျဖရွာၾကည့္လို့ရပါတယ္။ အရိုးရွင္းဆံုး ေစ်းအေပါဆံုးကေတာ့ လူနာရဲ့ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းအတြင္းက အရည္ကို ယူျပီး မွိုပိုးေမြးၾကည့္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သို့ေသာ္ ၄င္းနည္းဟာ မထိေရာက္သလို၊ အေျဖရဖို့ အခ်ိန္ၾကာျမင့္တာေၾကာင့္ ကုသမွုအပိုင္းမွာ ေနွာင့္ေႏွးေစပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုလွ်င္ ေလ့လာေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားအရ fungal pneumonia ကိုအေျဖရွာမွဳ ေနွာင့္ေႏွးျခင္းဟာ ေသဆံုးနိုင္ေခ်ကို ပိုမ်ားေစပါတယ္။
  • ေနာက္တစ္နည္းကေတာ့ မို္က္ခရိုစကုပ္သံုးျပီး ရွာျခင္းျဖစ္ျပီး သူလည္းပဲ အခ်ိန္ၾကာျပီး တိက်မွဳမရွိပါဘူး။ ဒီမူရင္းနည္းကို ထပ္အားျဖည့္လို့ ရတာက antigen ကို ရွာေဖြျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ antigen ရွာတဲ့နည္းဟာ ပိုျမန္ေသာ္လည္း ထိေရာက္မွဳနည္းေစျပီး မူရင္းနည္းထက္ ထူးျခားမွဳမရွိပါဘူး။
  • PCR ေရတြက္မွဳကို အေျခခံထားေသာ molecular test တစ္ခုကိုေတာ့ Mပoconostica မွ ရရွိနိုင္ပါတယ္။DNA မ်ိဳးဗီဇကို ရွာေဖြနိုင္ျခင္းေၾကာင့္ ဒီနည္းဟာ မွိဳေရာဂါအတြက္ အထိေရာက္ဆံုးနွင့္ အထူးျခားဆံုးနည္းျဖစ္ပါတယ္။သို့ေသာ္လည္း pneumocysitis jirovecii ႏွင့္ aspergillus တို့ကိုသာေတြ႔နိုင္တဲ့ ကန္႔သက္ခ်က္ေတာ့ရွိပါတယ္။

Lung Abscess (မႈိပိုး အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

  • Fungal pneumonias ကို ကုသရာမွာ မွုိသတ္ေဆး (antifungal agents) ေတြ ပါကို ပါရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးေရြးရာမွာရွာေဖြေတြ့ရွိထားေသာ ေရာဂါပိုးေပၚမူတည္ပါတယ္။
  • Antifungal agents ေဆးေတြ အခုဆို အမ်ားအျပားရနိုင္ေနပါျပီ၊ မူရင္း ပထမ၊ ဒုတိယ နွင့္ တတိယ မ်ိဳးဆက္ ပဋိဇီ၀ေဆးမ်ား triazoles ႏွင့္ echinocandins တို့ပါ၀င္ပါတယ္။ Amphotericin B ကို ေတာ့ အသံုးနည္းပါတယ္၊ ျပီးေတာ့ သံုးလွ်င္လည္း liposomal formulaion ႏွင့္တြဲျပီး အဆိပ္အေတာက္ေလွ်ာ့ခ်ဖို့ အတြက္ အသံုးျပဳပါတယ္။

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက မႈိပိုး အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ( fungal pneumonia )ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ fungal pneumonia ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • HIV လူနာေတြကိုေတာ့ ျပန့္ပြားေစနိုင္တဲ့ မွိုေရာဂါပိုး အထူးသျဖင့္ Cryptococcus neoformans တို့ကို ကာကြယ္ဖို့ ေန့စဥ္ မွိဳေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေဆးေတြ တိုက္ရပါတယ္။
  • အစားထိုးကုသမွဳခံယူထားတဲ့ လူနာေတြ အတြက္လည္း မွိုေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေဆးေတြက အက်ိဳးရ်ိပါတယ္။
  • Fluconazole ဟာလည္း အစားထိုးကုသမွဳခံထားေသာ လူနာေတြကို ကုသရာမွာ မွိုေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေဆးေတြနီးပါး အက်ိဳးရွိပါတယ္။
  • ေသြးျဖဴဥက်ဆင္းေနေသာ လူနာမ်ားသည္ မွိဳေရာဂါမွုန္ေတြနဲ့ ထိေတြ႕နိုင္တဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားျဖစ္တဲ့ ပန္းျခံစိုက္ျခင္း သို႔ အပင္နွင့္ ပန္းစိုက္ျခင္း၊ အိမ္သန့္ရွင္းျခင္းနွင့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္အစိမ္းမ်ားကို ကိုင္ျခင္းမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ပါတယ္။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါစစ္ေဆးအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 3, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 29, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။