Liver Cancer (အသည္းကင္ဆာ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Liver Cancer (အသည္းကင္ဆာ) ကဘာလဲ။

အသည္းကင္ဆာသည္ အသည္းဆဲလ္မ်ားတြင္ စတင္ျဖစ္ပြားပါသည္။ ဝမ္းဗိုက္၏ ညာဖက္အေပၚပိုင္းတြင္ ရိွေသာ အဂၤါအစိတ္အပိုင္း တစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ ဗိုက္နဲ ့ ရင္ေခါင္းကိုျခားေပးထားေသားၾကြက္သား (diaphragm) ႏွင့္ အစာအိမ္ေအာက္ တြင္ရိွပါသည္။

အသည္းကင္ဆာသည္ အသည္းဆဲလ္မ်ား၏ အျဖစ္မ်ားဆံုး ကင္ဆာအက်ိတ္ ျဖစ္ပါသည္။ ခႏၶာကိုယ္၏ အျခားေနရာမ်ားမွ ပ်ံ႕ႏွံ႔လာျခင္း မဟုတ္ဘဲ အသည္းမွ ထြက္ေပၚလာေသာ အဓိကပင္မ အက်ိတ္တစ္ခု ျဖစ္သည္။

အသည္းတြင္ျဖစ္ေသာ ကင္ဆာတိုင္းကို အသည္းကင္ဆာဟု မေခၚပါ။ အူမၾကီး၊ အဆုတ္ သို႔မဟုတ္ ရင္သား စေသာ ခႏၶာကိုယ္ရိွ အျခားေနရာမ်ားမွ ေပၚထြက္လာျပီးမွ အသည္းသို႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားေသာ ကင္ဆာကို ပ်ံ႕ႏွ႔ံကင္ဆာ (metastatic cancer) ဟုေခၚပါသည္။

Liver Cancer (အသည္းကင္ဆာ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အသည္းကင္ဆာသည္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားထက္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ပို၍ အျဖစ္မ်ားပါသည္။ အသက္ ၅၀-၇၀ လူမ်ားတြင္ ပိုျဖစ္ပါသည္။ ေစာစီးစြာ ေရာဂါအေျဖရွာႏိုင္ျခင္းသည္ ေရာဂါသက္သာ ေစရန္ အခြင့္အေရးမ်ားပါသည္။ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္ေသာ အခ်က္မ်ားကို ေလ်ာ့ခ်ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ပါသည္။ ပိုမိုေသာ အခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ပါ။

လကၡဏာမ်ား

Liver Cancer (အသည္းကင္ဆာ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

လူနာမ်ား၏ သံုးပံုတစ္ပံုသည္ မူလအသည္းကင္ဆာ၏ အေစာပိုင္း အဆင့္တြင္ ေရာဂါလကၡဏာ မျပသပါ။ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားတြင္ ေအာက္ပါတို႔ ပါဝင္ပါသည္။

  • ရည္ရြယ္ထားသည္ထက္ပို၍ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်ျခင္း
  • ပ်ိဳ႕တက္ျခင္း၊ ေအာ့အန္ျခင္း
  • ဝမ္းဗိုက္နာျခင္း
  • ဝမ္းဗိုက္ေဖါင္းလာျခင္း
  • ခံတြင္းပ်က္ျခင္း
  • ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း
  • အသားဝါျခင္း
  • ျဖဴဖတ္ျဖဴေရာ္ျဖစ္ျခင္း

အထက္တြင္ေဖာ္ျပမထားေသာ အျခားလကၡဏာမ်ားလည္းရွိႏုိင္ပါသည္။အကယ္၍ သင့္ဆီတြင္ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနသည္ဟု စိုးရိမ္မိပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီတြင္ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားထဲမွ တစ္ခုခုမ်ားရွိေနပါက သို႔မဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ အေျခအေနႏွင့္ ျဖစ္ပြားပံု သည္ တစ္ေယာက္ ႏွင့္ တစ္ေယာက္ ကဲြျပားႏိုင္ပါသည္။ ေရာဂါအေျဖရွာျခင္း၊ ကုသျခင္း မ်ားအတြက္ ခ်ိန္းဆိုရန္ႏွင့္ သင့္အတြက္ အေကာင္းဆံုး ကုသမႈရရိွရန္ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Liver Cancer (အသည္းကင္ဆာ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အသည္းကင္ဆာအမ်ားစုကို ျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းကို ေကာင္းစြာ မသိရိွပါ။ သို႔ေသာ္လည္း အခ်ိဳ႕ကိစၥမ်ားတြင္ အသည္းကင္ဆာသည္ အသည္းေရာင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။

အျခားအျဖစ္မ်ားေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားမွာ အသည္းေျခာက္ေရာဂါ၊ အရက္ေၾကာင့္ အသည္း ပ်က္စီးျခင္း၊ အဝလြန္ျခင္း ႏွင့္ အသည္းအဆီဖံုးျခင္း တို႔ ျဖစ္ပါသည္။

အသည္းဆဲလ္မ်ား ေျပာင္းလဲျခင္း ( DNA မ်ိဳးဗီဇ သေႏၶေျပာင္းျခင္း) သည္ ခႏၶာကိုယ္ရိွ ဇီဝကမၼ ျဖစ္စဥ္မ်ားကို ေျပာင္းလဲေစေသာအခါ အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္ပြားပါသည္။ ဆဲလ္မ်ားသည္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ေပ်ာက္ဆံုး ျပီး အက်ိတ္ဖုမ်ား ျဖစ္ေပၚလာပါသည္။

Risk factors

 Liver Cancer (အသည္းကင္ဆာ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ်ကို ျမင့္ေစေသာ အခ်က္မ်ားမွာ

  • အသည္းေရာင္ေရာဂါ (ဘီ)သို႔မဟုတ္(စီ) ရိွျခင္း။

အသည္းေရာင္ေရာဂါ (ဘီ) ဗိုင္းရပ္စ္ သို႔မဟုတ္ အသည္းေရာင္ေရာဂါ (စီ) ဗိုင္းရပ္စ္ တို႔ နာတာရွည္ ကူးစက္ျခင္းသည္ အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ်ကို ျမင့္တက္ေစပါသည္။

  • အသည္းေျခာက္္ျခင္း။

အသည္းတြင္ အမာရြတ္ တစ္ရွဴးျဖစ္ျခင္းသည္ အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို ျမင့္တက္ေစပါသည္။

  • မ်ိဳးရိုးေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ေရာဂါ။

သံဓာတ္မ်ားေသာေရာဂါ (hemochromatosis syndrome)၊ Wilson’s disease(copper ဓာတ္မ်ားေသာေရာဂါ) ကဲ့သို႔ မ်ိဳးဗီဇ အသည္းေရာဂါမ်ား

  • ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ။

ေသြးတြင္းသၾကားခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ရိွေသာသူမ်ားသည္ ဆီးခ်ိဳမရိွေသာ သူမ်ားထက္ အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် ပိုျမင့္ပါသည္။

  • အရက္ေၾကာင့္ မဟုတ္ေသာ အသည္းအဆီဖံုးျခင္း။

အသည္းတြင္ အဆီမ်ား စုျပံဳလာျခင္းသည္ အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္ပြားေစႏိုင္ပါသည္။

  • Aflatoxins ႏွင့္ထိေတြ႕မႈ။

ေျပာင္းဖူး၊ ေျမပဲတို႔မွ ျပဳလုပ္ေသာ အစားအစာမ်ားတြင္ ပါဝင္ေသာ အႏၱရာယ္ရိွေသာ အဆိပ္အေတာက္တစ္မ်ိဳး ျဖစ္သည္။

  • အရက္အလြန္ေသာက္မႈ။

အရက္ကို ေန႔စဥ္ ႏွစ္အေတာ္ၾကာ ေသာက္သံုးပါက အသည္း ပ်က္စီးျခင္း ကို ျဖစ္ေစျပီး အသည္းကင္ဆာ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ်ကို ျမင့္တက္ေစပါသည္။

  • .အဝလြန္ျခင္း။

အဝလြန္ျခင္းသည္ အသည္းကင္ဆာျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ်ကို ျမင့္တက္ေစပါသည္။ အသည္း အဆီဖံုးေရာဂါ ႏွင့္ အသည္းေျခာက္ျခင္း ကိုလည္း ျဖစ္ေစပါသည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Liver Cancer (အသည္းကင္ဆာ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ကင္ဆာျဖစ္ေသာ အေပၚယံအသည္းဆဲလ္မ်ားသည္ ေစာစီးေသာ အဆင့္တြင္ ေရာဂါ လကၡဏာ မျပသေသာေၾကာင့္ ေရာဂါအေျဖရွာ ရန္ ခက္ခဲတတ္ပါသည္။ ေရာဂါအေျဖရွာရန္ ဆရာဝန္သည္ အသည္းေျခာက္္ေရာဂါ ရိွသူမ်ား၊ အသည္းေရာင္ေရာဂါ (ဘီ) (စီ) ရိွသူမ်ားကို ေသြးထဲတြင္ AFP (alpha fetoprotein) စစ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ အသည္း လုပ္ငန္း စစ္ျခင္း တို႔  ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။

သို႔ေသာ္လည္း ကင္ဆာအသည္းဆဲလ္ ရိွသူမ်ားသည္ မမွန္ေသာ ေသြးစစ္မႈ ရလဒ္မ်ား ျဖစ္ႏိုင္ေသာ ေၾကာင့္ ထိုစစ္ေဆးမႈမ်ား သည္ ေသခ်ာမႈ မရိွေသးပါ။ ထို႔ေၾကာင့္ ဆရာဝန္သည္ အသည္းအား အာထရာေဆာင္း၊ကြန္ပ်ဴတာ ဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္း၊သံလုိက္ ဓာတ္မွန္ ရိုက္ျခင္း ကဲ့သို႔ အျခားစစ္ေဆးမႈမ်ားကို ဆက္လက္ လုပ္ေဆာင္ ရပါမည္။

အာထရာေဆာင္း တြင္ အက်ိတ္ဖု ျမင္ရပါက အသည္း တစ္ရွဴးစထုတ္ယူျခင္း ကို ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္သင့္ပါသည္။ အသည္းမွ ေသးငယ္ေသာ တစ္ရွဴးစကို အပ္ျဖင့္ ယူကာ အဏုၾကည့္မွန္ေျပာင္း ျဖင့္ၾကည့္ျပီး ကင္ဆာဆဲလ္မ်ားကို ရွာေဖြျခင္း ျဖစ္သည္။

Liver Cancer (အသည္းကင္ဆာ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

အသည္းကင္ဆာ ကုသမႈသည္ ေရာဂါအဆင့္၊ အသက္ႏွင့္ က်န္းမာေရး အေျခအေနတို႔ ေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။ ခဲြစိတ္ကုသျခင္းသည္ အေကာင္းဆံုးေရြးခ်ယ္မႈျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ လူနာ အမ်ားစုသည္ အသည္း ေျခာက္ေနျခင္း သို႔မဟုတ္ အက်ိတ္မ်ား ပ်ံ႕ႏွ႔ံျခင္းသြားမည္စိုးျခင္း တုိ ့ေၾကာင့္ခဲြစိတ္ကုသမႈ ကိုမျပဳလုပ္ႏိုင္ပါ။

ခဲြစိတ္ကုသျခင္း ျပဳလုပ္၍မရေသာ လူနာမ်ားတြင္ ကင္ဆာေဆးကုထံုး ျဖင့္ ကုသျခင္း ကဲ့သို႔ အျခား နည္းလမ္းမ်ားကို အသံုးျပဳႏိုင္ပါသည္။

ကင္ဆာက်ိတ္အၾကီးစား သို႔မဟုတ္ အသည္းအလြန္အကၽြံ ပ်က္စီးျခင္း ရိွေသာ သူမ်ားသည္ လွဴဒါန္းသူ ဆီမွ အသည္းအစားထိုးကုသျခင္း ျပဳလုပ္ႏို္င္ပါသည္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက အသည္းကင္ဆာကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ပါ အသံုးဝင္ေသာ အခ်က္မ်ားသည္ အသည္းကင္ဆာ ကို ေရွာင္ရွားရန္ ကူညီႏိုင္ပါသည္။

  • က်န္းမာေရးႏွင့္ ေရာဂါလကၡဏာ မ်ား တိုးတက္မႈကို ေစာင့္ၾကည့္ရန္ ခ်ိန္းဆိုမႈမ်ားျဖင့္ ျပန္လည္ စစ္ေဆးပါ။
  • ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားခ်က္ကို လိုက္နာပါ။ စိတ္ကူးေပါက္သလို ေဆးေသာက္ျခင္း၊ ေဆးရပ္ျခင္းမ်ားကို မျပဳလုပ္ရပါ။
  • အသည္းကင္ဆာအတြက္ မွန္ကန္ေသာ ကုသမႈ ဆံုးျဖတ္ျခင္း မ်ားကိုလုပ္ေဆာင္ပါ။
  • အရက္မေသာက္ပါႏွင့္

အကယ္၍သင့္တြင္ေမးခြန္းမ်ား ရွိပါက သင့္အတြက္သင့္ေတာ္ေသာ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ရန္ ဆရာ၀န္ ႏွင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါသည္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

 

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 3, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 29, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ