Leptospirosis (Leptospirosis) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Leptospirosis (Leptospirosis) ကဘာလဲ။

Leptospirosis ဆိုတာေတာ့ ေဖာ့ႏႈတ္တံ (Cockscrew) ပံုသ႑ာန္ရွိၿပီး Leptospira interrogans လို႔ေခၚတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ပိုးဝင္မႈတစ္ခုပါ။ Leptospirosis ဟာ ဆီး၊ ေသြး သို႔မဟုတ္ တိရစၦာန္ေတြရဲ႕ တစ္သွ်ဴးေတြမွာ ပါဝင္ေနတတ္ၿပီး ဒီလိုကူးစက္တတ္တဲ့ ရင္းျမစ္ေတြကို ထိကိုင္မိျခင္းကေနတစ္ဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ပိုးရွိေနတဲ့ ေျမ သို႔မဟုတ္ ေရေတြ၊ စိုစြတ္ေနတဲ့ ေျမလႊာေတြ သို႔မဟုတ္ ပိုးကူးစက္ထားတဲ့ တိရစာၦန္ေတြရဲ႕ ဆီးနဲ႔ထိေတြ႕ထားတဲ့ အသီးအရြက္ေတြကေနတစ္ဆင့္လည္း ကူးစက္ႏုိင္ပါတယ။္ အထူးသျဖင့္ ႏြား၊ ဝက္၊ ေခြး၊ တြားသြားသတၱဝါေတြနဲ႔ ကုန္းေနေရေနသတၱဝါေတြ၊ ေျမၾကြက္ေတြနဲ႔ အျခားေသာ ၾကြက္မ်ိဳးစိတ္ေတြ အစရွိသျဖင့္ဟာ ဘက္တီးရီးယားေတြအတြက္ အေရးအႀကီးဆံုးေသာ နားခိုရာႀကီးပါပဲ။

အိမ္ေမြးတိရစာၦန္ေတြမွာျဖစ္ေစ၊ အရိုင္းေတြမွာျဖစ္ေစ ဒီပိုးကို သယ္ယူလာႏိုင္ၿပီး ဘက္တီးရီးယားေတြကို သူတို႔ဆီးထဲကို ပို႔လႊတ္ႏိုင္ပါတယ္။

ကုသမႈမလုပ္ခဲ့ဘူးဆိုရင္ leptospirosis ဟာ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးေစႏုိင္ၿပီး meningitis (ဦးေႏွာက္နဲ႔ ေက်ာရိုးမတစ္ဝုိက္က အေျမွးပါးေတြေရာင္ရမ္းျခင္း)၊ အသည္းပ်က္စီးျခင္း၊ အသက္ရွဴျခင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြနဲ႔ ေသဆံုးျခင္းထိကို ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။

Leptospirosis ႀကီးထြားျခင္းမွာ အခ်ိန္အပိုင္းအျခား ၂ခုရွိပါတယ္။ ေပါက္ဖြားခ်ိန္နဲ႔ ကူးစက္ခ်ိန္ေတြပါ။

ေပါက္ဖြားခ်ိန္။ ။ ဒါဟာေတာ့ စၿပီးကူးစက္ခံရတဲ့အခ်ိန္နဲ႔ လကၡဏာေတြဖြံ႕ျဖိဳးလာခ်ိန္ၾကားကာလပါ။ ဒါဟာ ၁၀ရက္အတြင္းမွာျဖစ္ပြားႏိုင္ၿပီး ၂ရက္မွ ၂၆ရက္ေန႔ၾကားကာလအတြင္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ကူးစက္ခ်ိန္။ ။ ဒါကေတာ့ ေရာဂါကူးစက္တဲ့သူတစ္ေယာက္မွ အျခားတစ္ေယာက္ထံသို႔ကူးစက္ေစႏိုင္တဲ့ ကာလပါ။ ကူးစက္ျခင္းဟာ ပိုးကူးစက္ခံထားရတဲ့ တိရစာၦန္ေတြရဲ႕ ဆီးနဲ႔ထိေတြ႕မိျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္လာရတာပါ။ လူအခ်င္းခ်င္းကူးစက္ျခင္းေတာ့ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။

Leptospirosis (Leptospirosis) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာ အလြန္အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Leptospirosis (Leptospirosis) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Leptospirosis ရဲ႕အျဖစ္အမ်ားဆံုး ေရာဂါလကၡဏာေတြမွာေတာ့ အပိုင္း ၂ပိုင္းခြဲထားပါတယ္။

ပထမအဆင့္

ပထမအဆင့္ကေတာ့ ၅ရက္ကေန ၇ရက္အတြင္းၾကာတတ္ၿပီး ေအာက္ပါလကၡဏာေတြနဲ႔ အစျပဳပါတယ္။

ကိုယ္ပူႀကီးျခင္း၊ ေအာ့အန္ျခင္း၊ ဝမ္းပ်က္ျခင္း၊ မ်က္လံုးရဲျခင္း၊ ၾကြက္သားနာျခင္း (အထူးသျဖင့္ ေပါင္နဲ႔ ေျခသလံုးၾကြက္သားမ်ား) ၊ အပိန္႔ထျခင္း၊ ခ်မ္းတုန္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္းစတာေတြပါ။

ဒုတိယအဆင့္

နာမက်န္းျခင္းရဲ႕ ဒုတိယအဆင့္ကေတာ့ (ခုခံျခင္းကာလ) ကေတာ့ ၁ပတ္ကေန ၂ပတ္အတြင္းလိုက္လာမွာပါ။ ဒီအဆင့္မွာေတာ့ ေအာက္ပါ လကၡဏာရပ္ေတြပါဝင္ပါတယ္။

Jaundice (အသားနဲ႔ မ်က္လံုးတုိ႔ဝါျခင္း) ၊ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း၊ ႏွလံုးခုန္မူမမွန္ျခင္း၊ အဆုတ္ျပႆနာမ်ား၊ Meningitis (ဦးေႏွာက္အနားမ်ားေရာင္ရမ္းျခင္း)၊ မ်က္လံုးရဲျခင္း စတာေတြပါဝင္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Leptospirosis (Leptospirosis) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

Leptospirosis ဟာ Leptospira ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ျဖစ္ရတာပါ။ တကယ္လို႔မ်ား ျပင္းထန္တဲ့ ကူးစက္မႈအသြင္ေျပာင္းၿပီဆိုရင္ေတာ့ Weil’s disease လို႔ေခၚပါတယ္။

ပိုးဝင္ျခင္း၊ ကူးစက္ျခင္းဟာ သင့္ရဲ႕မ်က္လံုး၊ ပါးစပ္၊ ႏွာေခါင္းစသည္တုိ႔မွျဖစ္ေစ၊ သင့္ရဲ႕အေရျပားေပၚက ဒဏ္ရာတစ္ခုခုက ေအာက္ပါတို႔နဲ႔ထိေတြ႕မိျခင္းျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ ကူးစက္ႏုိင္ပါတယ္။

ေရာဂါကူးစက္ခံထားရေသာ တိရစာၦန္တစ္ေကာင္ေကာင္ရဲ႕ ဆီး၊ ေသြး၊ သို႔မဟုတ္ တစ္သွ်ဴးမ်ား၊ ဘက္တီးရီးယားရွိေနေသာ ေရ၊ ပိုးရွိေနေသာ ေျမႀကီး စတာေတြမွတစ္ဆင့္ ျဖစ္ႏုိင္သလို ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံထားရေသာ သတၱဝါတစ္ေကာင္ေကာင္ရဲ႕ အကိုက္ခံရျခင္းမွလည္း ကူးစက္ႏုိင္ပါတယ္။

Leptospira ဘက္တီးရီးယားဟာ အေရျပားဒဏ္ရာေတြမွတစ္ဆင့္ ၊ ေရႏူးေနေသာ အသားအေရမွတစ္ဆင့္၊ mucous membranes (ႏွာေခါင္း၊ ပါးစပ္၊ လည္ေခ်ာင္းနဲ႔ လိင္အဂၤါေတြမွာရွိတတ္တဲ့ ပါးလႊာစိုစြတ္တဲ့ အေျမွးပါး) ေတြမွတစ္ဆင့္ ၊ သို႔မဟုတ္ ပိုးရွိေနေသာ ေရကို ေသာက္မိျခင္း၊ ရွဴသြင္းမိျခင္းစတာေတြမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ႏုိင္ပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္မွ တစ္ေယာက္ကို ကူးစက္တာမ်ိဳးေတာ့ မျဖစ္ႏုိင္ပါဘူး။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Leptospirosis (Leptospirosis) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

Leptospirosis ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

ျပင္ပေနရာမ်ားတြင္ အလုပ္လုပ္ရသူ သို႔မဟုတ္ တိရစာၦန္မ်ားနဲ႔ အလုပ္လုပ္ရသူမ်ား ။ ဥပမာ – လယ္သမားမ်ား၊ အသီးအရြက္စားသံုးသူမ်ား၊ သားသတ္သမား၊ ေရဆိုးေျမာင္းအတြက္ အလုပ္လုပ္ရသူမ်ား၊ သားသတ္ရံုအလုပ္သမားမ်ား၊ Campers ၊ စစ္သားမ်ား၊ မိုင္းတြင္းအလုပ္သမားမ်ား၊ ေရခ်ိဳကန္၊ ျမစ္သို႔မဟုတ္ တူးေျမာင္းအတြင္း ေရခ်ိဳးၾကသူမ်ား စတဲ့သူေတြမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုးပါပဲ။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Leptospirosis (Leptospirosis) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

သင့္ရဲ႕ က်န္းမာေရးမွတ္တမ္းေတြနဲ႔ သင့္မွာဒီေရာဂါ ကူးစက္ႏုိင္ေခ် ဘယ္ေလာက္ရွိမယ္ဆိုတာကို ဆရာဝန္က ေမးျမန္းပါလိမ့္မယ္။ တကယ္လို႔ သင့္မွာ ေအာက္ပါအခ်က္ေတြ ရွိေနရင္ ဆရာဝန္ကို ေျပာျပပါ။

လတ္တေလာ ခရီးထြက္ထားခဲ့တယ္ဆိုရင္

ေရကူးအားကစားတစ္ခုခုမွာ ပါဝင္ခဲ့တယ္ဆိုရင္

ေရခ်ိဳရင္းျမစ္တစ္ခုခုနဲ႔ ထိေတြ႕ခဲ့တယ္ဆိုရင္

တိရစာၦန္ေတြ၊ သို႔မဟုတ္ တိရစာၦန္ေတြနဲ႔ လုပ္ရတဲ့ လုပ္ငန္းခြင္တစ္ခုခုထဲ ပါဝင္ခဲ့တယ္ဆိုရင္

တကယ္လို႔ သင့္မွာ Leptospirosisျဖစ္ေစ၊ အျခား ေရာဂါပိုးဝင္သည္ျဖစ္ေစလို႔ သံသယရွိခဲ့မယ္ဆိုရင္ေသြးစစ္ျခင္း၊ ဆီးစစ္ျခင္း၊ ေသြးေရာဆီးေရာစစ္ေဆးျခင္း စသျဖင့္ ျပဳလုပ္ခိုင္းႏုိင္ပါတယ္။

Weil’s Disease ဆိုရင္ေတာ့ သင့္ဆရာဝန္က ပံုရိပ္ေဖာ္ နည္းပညာေတြ အသံုးျပဳပါလိမ့္မယ္။ ဥပမာ ရင္ဘတ္ကို ဓာတ္မွန္ရိုက္တာမ်ိဳးနဲ႔ အသည္းနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ လုပ္ငနး္စဥ္ေတြကို စစ္ေဆးႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ ေသြးေတြကို စစ္ေဆးတာမ်ိဳးေတြ လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ Scan နဲ႔ စမ္းသပ္မႈေတြဟာ သင့္ရဲ႕ ဘယ္အစိတ္အပိုင္းမွာ ပိုးေတြ ကူးစက္ခံေနရတယ္ဆိုတာမ်ိဳးကို ဆရာဝန္ေတြ သိရွိေစဖို႔အတြက္ အရမ္းကို အသံုးဝင္ပါတယ္။

Leptospirosis (Leptospirosis) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ရိုးရွင္းတဲ့ Leptospirosis ေတြဟာ အေပ်ာ့စားေတြပဲျဖစ္ၿပီး self-limiting လို႔ေခၚတဲ့ အလိုလိုေပ်ာက္ကင္းႏိုင္စြမ္းရွိပါတယ္။ Weil’s လို ေရာဂါမ်ိဳးမွာေတာ့ အေၾကာထဲထိုးသြင္းရတဲ့ ပဋိဇီဝေဆးေတြနဲ႔ ေဆးရံုတက္ေရာက္ကုသရဖု႔ိ ဆရာဝန္က ညႊန္ၾကားေကာင္း ညႊန္ၾကားပါလိမ့္မယ္။ သင့္ရဲ႕လကၡဏာေတြနဲ႔ ဘယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမွာ ကူးစက္ခံေနရသလဲဆိုတဲ့အေပၚ မူတည္ၿပီး သင္ဟာ အျခားေသာ ထပ္တိုးကုသမႈေတြကိုလည္းခံယူေကာင္း ခံယူရႏုိင္ပါတယ္။ ဥပမာ – တကယ္လို႔ သင့္မွာ အသက္ရွဴခက္ခဲတဲ့ ျပႆနာျဖစ္ေနခဲ့ရင္ သင့္ကို ေလေပးစက္ေတြနဲ႔ ဆက္သြယ္ထားပါလိမ့္မယ္။ တကယ္လို႔မ်ား သင့္ရဲ႕ ေက်ာက္ကပ္ကို ကူးစက္ခံရၿပီး ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးခဲ့မယ္ဆိုရင္ေတာ့ dialysis (ေသြးရည္ၾကည္စစ္ေဆးမႈ)ကို ခံယူရမွာျဖစ္ပါတယ္။

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Leptospirosis ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ Leptospirosis ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • တိရစာၦန္မ်ားအတြက္ ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္း။ ။ ဒီကာကြယ္ေဆးေတြဟာ အခ်ိဳ႕ေသာ Leptospira ဘက္တီးရီးယား အမ်ိဳးအစားမ်ားအတြက္သာ ထိေရာက္မႈရွိမွာျဖစ္ၿပီး ကာလၾကာရွည္ ကာကြယ္မႈကို မေပးစြမ္းႏိုင္ပါဘူး။
  • ေရစိုခံရွဴးဖိနပ္၊ မ်က္မွန္နဲ႔ လက္အိတ္ကဲ့သို႔ေသာ အကာအကြယ္ပစၥည္းမ်ားကို အသံုးျပဳျခင္းအားျဖင့္ ေရာဂါပိုး မကူးစက္ေအာင္ သင့္ကိုယ္သင္ ကာကြယ္ပါ။
  • ေရေသ (နံေစာ္ေနေသာ ေရ)နဲ႔ လယ္္ကြင္းတို႔ဆီမွ ျဖတ္သန္းလာေသာ ေရေတြကို ေရွာင္ပါ။ တိရစာၦန္ေတြနဲ႔ ထိေတြ႕ထားတဲ့ စားစရာေတြ သို႔မဟုတ္ အစားအစာ အၾကြင္းအက်န္ေတြကို ထိေတြ႕ျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
  • မွန္ကန္တဲ့ ေရဆိုးစြန္႔စနစ္နဲ႔ ၾကြက္ရွင္းလင္းေရးေတြကို လုပ္ၿပီး Leptospira ဘက္တီးရီးယားေတြ ရန္မွ ကာကြယ္ပါ။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 2, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။