Knee Sprain (ဒူးနာျခင္း)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Knee Sprain (ဒူးနာျခင္း) ကဘာလဲ။

ဒူးနာတယ္ဆိုတာ အသက္အရြယ္မေရြး ျဖစ္ပြားနိုင္ပါတယ္။ အရြတ္၊ အရိုးနုမ်ား စုတ္ျပဲျခင္းစတဲ့ ထိခိုက္ဒဏ္ရာေၾကာင့္ ျဖစ္နုိင္သလို အဆစ္ေရာင္ျခင္း၊ ေဂါက္ေရာဂါ၊ ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းစတဲ့ ေရာဂါမ်ားေၾကာင့္လည္း ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ မျပင္းထန္တဲ့ ဒူးနာျခင္းမ်ားကုိ ကိုယ္တိုင္ဂရုစိုက္ကုသလို႔ ေပ်ာက္ကင္းနိုင္ပါတယ္။ ေလ့က်င့္ခန္းကုထံုး၊ ပတ္တီးစည္းျခင္းတို႔ကလည္း ဒူးနာသက္သာေစပါတယ္။ အခ်ိဳ႕လူနာမ်ားမွာေတာ့ ခြဲစိတ္ကုသဖို႔အထိ လိုအပ္နိုင္ပါတယ္။

Knee Sprain (ဒူးနာျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ အသက္၆၀ေက်ာ္လွ်င္ ပိုျဖစ္နုိင္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကိုေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Knee Sprain (ဒူးနာျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ျပႆနာရဲ႔ အေၾကာင္းရင္းခံေပၚ မူတည္ျပီး ဒူးနာတဲ့ေနရာနဲ႔ ျပင္းထန္မႈ ကြာဟနုိင္ပါတယ္။ ဒူးနာျခင္းရဲ႕ တြဲတဲ့အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ေရာင္ရမ္းေတာင့္တင္းျခင္း
  • နီျမန္းျခင္း၊ ထိလွ်င္ပူေႏြးေနျခင္း
  • အားနည္းျခင္း၊ ဒူးမခိုင္ျခင္း
  • တေဖ်ာက္ေဖ်ာက္ အသံျမည္ျခင္း
  • ဒူးကို အျပည့္အ၀ မဆန္႔ထုတ္နိုင္ျခင္း တုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေရာဂါရွိေၾကာင္း ေစာေစာသိရွိျပီး ကုသနုိင္ျခင္းဟာ ေရာဂါပိုဆိုးလာျခင္းနဲ႔ အျခားအေရးေပၚအေျခအေနမ်ား ျဖစ္လာနုိင္ေျခကို ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္ဆိ အတတ္နိုင္ဆံုးေစာေစာသြားျပရပါမယ္။

သင့္ဆီမွာအထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲကတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာမတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကိုသင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာကအေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Knee Sprain (ဒူးနာျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ထိခိုက္ဒဏ္ရာမ်ား၊ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား၊ အဆစ္ေရာင္ျခင္းႏွင့္ အျခားျပႆနာ တို႔ေၾကာင့္ဒူးနာျခင္း ျဖစ္ေစပါတယ္။

ထိခိုက္ဒဏ္ရာမ်ား

ဒူးကို ထိခိုက္မိလွ်င္ ဒူးဆစ္အနားရွိ အရြတ္၊ ဒူးဆစ္ကို ၀န္းရံထားတဲ့ အရည္အိတ္မ်ား၊ အရိုး၊ အရိုးနုမ်ားနဲ႔ ဒူးဆစ္ဖြဲ႔စည္းပံုမွာပါ၀္တဲ့ အရြတ္မ်ား ဘာကိုမဆို ထိမိနိုင္ပါတယ္။ အျဖစ္မ်ားေသာ ဒူးေခါင္းထိခိုက္ဒဏ္ရာအခ်ိဳ႔မွာ

အေရွ႔ဘက္ၾကက္ေျခခတ္အရြတ္ ထိခိုက္မိျခင္း

ညို႔သက်ည္းရိုးနဲ႔ ေပါင္ရိုးဆက္ထားတဲ့ အရြတ္၄ခုထဲက တစ္ခုျဖစ္တဲ့ အေရွ႔ဘက္ၾကက္ေျခခတ္အရြတ္ စုတ္ျပဲျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဘတ္စကတ္ေသာ၊ ေဘာလံုးနဲ႔ ဦးတည္ရာခဏခဏ ေျပာင္းရတတ္တဲ့ အားကစားနည္းမ်ား ကစားသူမ်ားမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။

အရိုးက်ိဳးျခင္း

ဒူးအေရွ႕ဖံုးရိုး patella ဟာ ယာဥ္တိုက္မႈ၊ ေခ်ာ္လဲျခင္းတို႕မွာ က်ိဳးနိုင္ပါတယ္။

အရိုးနုျပဲျခင္း

ရာဘာလို ခိုင္မာတဲ့ ညို႔သက်ည္းရိုးနဲ႔ ေပါင္ရိုးၾကားက အခုအခံ အရိုးနုမွာျဖစ္တယ္။

ဒူးအရည္အိတ္ေရာင္ျခင္း

အခ်ိဳ႔ဒူးဒဏ္ရာမ်ားမွာ ဒူးဆစ္အျပင္ဘက္ကေန အေၾကာအဆစ္မ်ား ဒူးဆစ္ေပၚမွာ ေခ်ာေမြ႔စြာလႈပ္ရွားဖို႔ ကာကြယ္ေပးထားတဲ့ အရည္အိတ္ေလးမ်ား ေရာင္ရမ္းတတ္ပါတယ္။ 

ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား

ဒူးနာေစတတ္ေသာ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာအခ်ိဳ႔မွာ

အပိုပစၥည္း

တခါတရံ အရိုး/အရိုးနုတို႔ ထိခိုက္မိျခင္း၊ ျပဳန္းတီးျခင္းတို႔ေၾကာင့္ အရိုးအစေလးပဲ့ထြက္ျပီး အဆစ္္ထဲမွာ ေမ်ာေနတတ္ပါတယ္။

Iliotibial band syndrome

တင္ပါးအျပင္ဘက္မွ ဒူးအျပင္ဘက္အထိ ထိစပ္ေနတဲ့ တစ္သွ်ဴးအတန္္းလိုက္ဟာ တင္းၾကပ္လာျပီး ေပါင္ရိုးအျပင္ဘက္နဲ႔ ပြတ္တိုက္မိျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒူးဆစ္အဖံုးရိုး ေနရာလြဲျခင္း

ဒူးဆစ္အေ၇ွ႔ကို ဖံုးထားတဲ့ၾတိဂံပံု အရိုး patella ဟာ ဒူးအျပင္ဘက္သို႔ေနရာလြဲေရာက္သြားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

တင္ပါး သို႔မဟုတ္ ေျခဖ၀ါးနာျခင္း

တင္ပါး သို႔မဟုတ္ ေျခဖ၀ါးနာလွ်င္ သင္ဟာ နာတဲ့အဆစ္ေတြကို ညွာျပီးလမ္းေလွ်ာက္ပါလိမ့္မယ္။ ဒီလိုလမ္းေလွ်ာက္ပံုေျပာင္းတဲ့အတြက္ ဒူးေခါင္းကို ဒဏ္ျဖစ္ေစပါတယ္။

အဆစ္ေရာင္ျခင္းမ်ား

အဆစ္ေရာင္ျခင္း အမ်ိဳးတစ္ရာေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ ဒူးေခါင္းကို ထိခိုက္နို္င္ေျခအမ်ားဆံုး အမ်ိဳးအစားမ်ားမွာ

အရိုးအဆစ္ေရာင္ေရာဂါ

အဆစ္ျပဳန္းတီးျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါျဖစ္ျပီး အျဖစ္အမ်ားဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။

ေသြးေလးဘက္နာေရာဂါ

အဆိုးရြားဆံုး အဆစ္ေရာင္အမ်ိဳးအစားျဖစ္တဲ့ ေသြးေလးဘက္နာဟာ ဒူးအပါအ၀င္ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႔ ဘယ္အဆစ္မဆို ထိခိုက္ေစနိုင္တဲ့ မိမိခုခံအားစနစ္က တန္ျပန္တိုက္ခိုက္ျခင္းကို ခံ၇တဲ့ေရာဂါတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။

ေဂါက္ေရာဂါ

ယူရစ္အက္ဆစ္ေက်ာက္မ်ား အဆစ္ထဲမွာ စုပံုလာတဲ့ေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။ ေဂါက္ေရာဂါဟာ ေျခမမွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္နိုင္ေပမယ့္ ဒူးဆစ္မွာလည္း ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

Knee Sprain (ဒူးနာျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

Knee Sprain (ဒူးနာျခင္း) ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္- 

အ၀လြန္ျခင္း

အ၀လြန္ျခင္းေၾကာင့္ လမ္းေလွ်ာက္ျခင္း၊ ေလွကားအတက္အဆင္းလုပ္ျခင္း စတဲ့ပံုမွန္ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကပင္ ဒူးဆစ္မ်ားကို ဒါဏ္ျဖစ္ေစပါတယ္။ အဆစ္တြင္းရွိ အရိုးနုမ်ားပ်က္စီးမႈကို ျမန္ဆန္ေစျပီး အရိုးအဆစ္ေရာင္ေရာဂါျဖစ္နႈန္းကိုလည္း ျမင့္မားေစပါတယ္။

ၾကြက္သားအင္အားႏွင့္ေပ်ာ့ေပ်ာင္းမႈမရွိျခင္း

ဒူးေခါင္းထိခိုက္မိျခင္းျဖစ္ေစတဲ့ အဓိကအေၾကာင္းအရင္းျဖစ္ပါတယ္။ ေတာင့္တင္းေနေသာ သို႔မဟုတ္ အားနည္းေနေသာ ၾကြက္သားမ်ားဟာ ဒူးဆစ္အေပၚသက္ေရာက္တဲ့ဖိအားကို မွ်ယူနိုင္ျခင္းမရွိဘဲ အဆစ္ကိုေထာက္ပံ့ေပးနိုင္စြမ္းနည္းသြားပါတယ္။

အားကစားနည္းအခ်ိဳ႔

အခ်ိဳ႔အားကစားနည္းေတြမွာ ဒူးဆစ္အေပၚ ဖိအားပိုသက္ေရာက္နိုင္ပါတယ္။ ႏွင္းေလွ်ာစီးဘြတ္ဖိနပ္ အမာစားမ်ားႏွင့္ ႏွင္းေလွ်ာစီးျခင္းဟာ ေခ်ာ္လဲနိုင္ေျခမ်ားေစပါတယ္။ ဘတ္စကတ္ေဘာကစားရာမွာ ခုန္ျပီးတစ္ပတ္လွည့္ျခင္း၊ ေျပးတဲ့အခါ ဒူးကိုအၾကိမ္ၾကိမ္ေဆာင့္ခ်ေနျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ဒူးေခါင္းထိခိုက္နိုင္ေျခ ျမင့္မားေစပါတယ္။

ယခင္ကထိခိုက္ဖူးျခင္း

ယခင္က ဒူးေခါင္းထိခိုက္မိဖူးလွ်င္ ထပ္မံထိခိုက္နိင္ေျခ ပိုမ်ားပါတယ္။

အထက္ပါျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ်မ်ားမရိွျခင္းေၾကာင့္ သင့္မွာ ဒူးနာျခငး္ မျဖစ္ဘူးလုိ႕ ေျပာလို႕မရႏိုင္ပါဘူး။ ဒီအခ်က္လက္မ်ားဟာမွီျငမ္းၾကည္႕ရႈဖို႕အတြက္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အေသးစိတ္သိရိွလိုပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးဖုိ႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Knee Sprain (ဒူးနာျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဒူးနာသည္ဟု ထင္ပါက ဆရာ၀န္က သင့္ကို စမ္းသပ္ျပီး လိုအပ္သည့္ စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ပါမယ္။ အမ်ားစု ျပဳလုပ္ေလ့ရွိတဲ့ စစ္ေဆးမႈမ်ားမွာ-

ဓါတ္မွန္

ဆရာ၀န္က အရင္ဆံုး အရိုးက်ိဳးျခင္းနဲ႔ အရိုးပ်က္စီးယိုယြင္းတဲ့ေရာဂါမ်ားကို သိနိုင္ဖို႔ ဓါတ္မွန္ရိုက္ဖို႔ အၾကံျပဳပါလိမ့္မယ္။

CT scan

CT scan မ်ားမွာ ဓါတ္မွန္ကို ေထာင့္အမ်ိဳးမ်ိဳးမွ ရိုက္ထားျပီး ခႏၶာကုိယ္အတြင္းပိုင္းပံုရိပ္မ်ားကို ျဖတ္ပိုင္းပံုမ်ားအေနနဲ႔ ျမင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ CT scanမွ အရိ္ုးျပႆနာမ်ားႏွင့္ အပိုပစၥည္းမ်ားကို ျမင္နိုင္ေစပါတယ္။

Ultrasound

အသံလိႈင္းကို အသံုးျပဳျပီး ဒူးေခါင္းအတြင္းနဲ႔ အနီးတ၀ိုက္ရွိ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းတဲ့တစ္သွ်ဴးမ်ား၊ လႈပ္ရွားပံုမ်ားကို တိုက္ရိုက္ပံုေဖာ္ၾကည့္နိုင္တဲ့ နည္းပညာျဖစ္ပါတယ္။

သံလိုက္ဓါတ္မွန္

အရြတ္၊ အေၾကာ၊ အရိုးနုႏွင့္ ၾကြက္သားမ်ားထိခို္က္မႈကို အထူးသျဖင့္ ေတြ႔ျမင္နိုင္မယ့္ စစ္ေဆးမႈျဖစ္ပါတယ္။

Knee Sprain (ဒူးနာျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ေဆးမ်ား

ေသြးေလးဘက္နာ၊ ေဂါက္စတဲ့ေရာဂါေတြမွာ အနာသက္သာေစဖို႔နဲ႔ အေၾကာင္းရင္းခံကို ကုသနိုင္ဖို႔ ဆရာ၀န္က ေဆးညႊန္းေပးပါလိမ့္မယ္။

ကုထံုးမ်ား

ဒူးတ၀ိုက္ရွိ ၾကြက္သားမ်ားကို အားေကာင္းေစျခင္းျဖင့္ ဒူးဆစ္ကိုပုိခိုင္ေစပါတယ္။ ေပါင္အေရွ႔နဲ႔ ေပါင္အေနာက္ပိုင္းရွိ ၾကြက္သားမ်ားကို အဓိကထား ေလ့က်င့္ပါတယ္။ မမွန္ကန္တဲ့လႈပ္ရွားမႈပံုစံမ်ားကို ျပဳျပင္ျပီး အားကစားနဲ႔ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို နည္းစနစ္မွန္မွန္ ျပဳလုပ္ရပါမယ္။ ဟန္ခ်က္ထိန္ုးညွိတဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ားကလည္း အေရးၾကီးပါတယ္။

ထိုးေဆးမ်ား

အခ်ိဳ႔လူနာေတြကို အဆစ္ထဲတိုက္ရိုက္ေဆး သို႔မဟုတ္ အျခားအရာမ်ားထိုးဖို႔ ဆရာ၀န္က အၾကံျပဳပါတယ္။ ဥပမာ၊

  • စတီးရြဳိက္ေဆးမ်ား
  • Hyaluronic acid
  • ေသြးဥမႊားပါ၀င္ေသာ ေသြးရည္ၾကည္

ခြဲစိတ္မႈ

ခြဲစိတ္ကုသဖို႔ လိုအပ္တဲ့ထိခိုက္မႈမ်ိဳးျဖစ္ခဲ့လွ်င္လည္း ခ်က္ျခင္းခြဲစိတ္ရန္ မလိုပါ။ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မခ်မီ ခြဲစိတ္ကုသျခင္းႏွင္ ့မခြဲစိတ္ဘဲ ျပန္လည္သန္စြမ္းေရးျပဳလုပ္ျခင္းတို႔၏ အက်ိဳးအျပစ္မ်ားႏွင့္ သင့္အတြက္ အဆင္အေျပဆံုးကို ေရြးခ်ယ္ပါ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားကသင့္အေနျဖင့္ ဒူးနာျခင္းကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာအကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • ကားစီးလွ်င္ ထိုင္ခံုခါးပတ္ပတ္ပါ။
  • အလြန္ေလးေသာအရာမ်ားကို မသယ္ပါႏွင့္။ အျမင့္တက္ရန္ အေျခခိုင္ေသာ ေခြးေျခေလွကားထစ္ကို သံုးပါ။ ကုလားထိုင္ႏွင့္ အျခားအေျခမခိုင္ေသာ အရာမ်ားေပၚ မတက္ပါႏွင့္။
  • စကိတ္စီးျခင္း၊ ေဘာလံုးကစားျခင္းစသည့္ အားကစားနည္းမ်ားတြင္ ဒူးကာကုိ ၀တ္ဆင္ပါ။
  • ကိုယ္လက္လႈပ္္ရွား အားကစားမ်ား မျပဳလုပ္မီႏွင့္ ျပုလုပ္အျပီးတြင္ ၾကြက္သားမ်ားအတြက္ ေသြးပူေလ့က်င့္ခန္းအေနႏွင့္ အေၾကာေလွ်ာ့ပါ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 2, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 9, 2018

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။