Kidney Stones (ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္း)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. K Zin Thwe

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Kidney Stones (ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္း) ကဘာလဲ

ဆီးေက်ာက္ဆိုသည္မွာ ဆီးအတြင္း၌ပါေသာ ပစၥည္းမ်ားမွ ေက်ာက္ကပ္အတြင္း မာခဲခဲအနည္မ်ားက်ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ရျခင္းျဖစ္သည္။ ဒီျဖစ္စဥ္အား ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္းျဖစ္စဥ္ ဟုေခၚသည္။ ဆီးေက်ာက္မ်ားသည္ ေသးေသးေလးမွ လက္မေလာက္ထိ ႀကီးတတ္ပါ၏။

ေက်ာက္ကပ္မွ ဆီးအိမ္ဆီသို႔ ဆီးသယ္ေပးေသာျပြန္ (ဆီးျပြန္) မ်ားတြင္ ျပည့္ေနသည့္ ဆီးေက်ာက္အႀကီးႀကီးမ်ားကိုStaghorn (စတက္ဟြန္း)ေက်ာက္ဟုေခၚသည္။

Kidney Stones (ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္းသည္ ေတြ႔ရမ်ား၏။ ၎သည္ အသက္ ၄၀ ေက်ာ္ေသာ လူနာမ်ားတြင္ ေတြ႔ရမ်ားသည္။ ၎ျဖစ္ပြားႏိုင္ေျခကို ျမင့္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားအား ေလွ်ာ႔ခ်ျခင္းျဖင့္ စီမံႏိုင္သည္။ အခ်က္အလက္မ်ား ထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါသည္။

လကၡဏာမ်ား

Kidney Stones (ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ဆီးေက်ာက္တည္သူလူနာေတြမွာ တစ္၀က္ေလာက္သာ လကၡဏာမ်ား ျပတတ္သည္ျဖစ္သည္။ လကၡဏာ မေပၚလွ်င္ေတာင္မွ ဆီးေက်ာက္မ်ားသည္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုး၀င္ျခင္း၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိတ္ျခင္းမ်ားကဲ့သို ့ ျပႆနာမ်ား ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။ ဆီးျပြန္တြင္ ပိတ္ဆို ့မိေနေသာေက်ာက္မ်ားသည္ လကၡဏာမ်ားကိုေပၚေစပါသည္။

ေယဘုယ်အက်ဆံုးလကၡဏာသည္ အလြန္အမင္းနာက်င္ျခင္းျဖစ္ၿပီးထိုနာက်င္မႈသည္ ခါးေနရာက ေပၚလာကာ ဗိုက္ေအာက္ပိုင္းဆီသို႔႔ ေရြ႕သြားတတ္၏။ တျခားလကၡဏာမ်ားမွာ-

• ခါး၊ ေပါင္၊ ေပါင္ျခံႏွင့္ လိင္အဂၤါမ်ားနာျခင္း
• ဆီးတြင္ေသြးပါျခင္း
• ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း

ဆီးေက်ာက္သည္ ပိုးကူးစက္မႈကိုျဖစ္ေစပါကထပ္ေဆာင္းလကၡဏာအေနႏွင့္ ခ်မ္းတုန္ဖ်ားျခင္း၊ မၾကာခဏႏွင့္ရုတ္တရက္ ဆီးသြားလိုစိတ္ျဖစ္္ျခင္းႏွင့္ ဆီးသြားလွ်င္နာျခင္း၊ ေခၽြးထြက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ေစပါလိမ့္မည္။

အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္အထဲမွာ မပါ၀င္ေသးေသာ အျခားလကၡဏာမ်ားလည္း ရွိႏုိင္ပါေသးသည္။ အကယ္၍ကိုယ့္ဆီတြင္ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေအာက္ပါတို႔တြင္တစ္ခုခုရွိပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ဆက္သြယ္သင့္ပါသည္။
• အလြန္အမင္းအန္ျခင္း၊ မေနႏိုင္ေလာက္ေအာင္ အလြန္နာျခင္း
• နာက်င္မႈႏွင့္အတူပ်ိဳ႕ျခင္းအန္ျခင္း
• နာက်င္မႈႏွင့္အတူခ်မ္းတုန္ဖ်ားျခင္း
• ဆီးတြင္ေသြးပါျခင္း
• ဆီးသြားရခက္ခဲျခင္း

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Kidney Stones (ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ကယ္လ္စီယမ္၊ ယူရစ္အက္ဆစ္ (uric acid)၊ စစ္စတင္း (cysteine) သို႔မဟုတ္ စတူးဗုိက္ (struvite) (ေဖာ့စဖိတ္၊ မဂၢနီစီယမ္ ႏွင့္ အမိုနီယမ္ တို႔ပါသည့္ အေရာ) ကဲ့သုိ႔ေသာအခ်ိဳ႕ဓာတုပစၥည္းမ်ား ဆီးထဲ၌ အမ်ားအျပားပါလွ်င္ ဆီးေက်ာက္တည္ေစပါသည္။ ပရိုတင္းပါေသာ အစာမ်ား အစားမ်ားျခင္းႏွင့္ ေရေသာက္နည္းျခင္းသည္ ဆီးေက်ာက္တည္မႈကို ပိုျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။

၈၅ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ ဆီးေက်ာက္မ်ားသည္ ကယ္လ္စီယမ္ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ယူရစ္ အက္စစ္ (uric acid) ေက်ာက္မ်ားကိုေတာ့ ေဂါက္ေရာဂါရွိလွ်င္ ပိုေတြ႔ ရ၏။ စတူးဗုိက္ (Struvite)ေက်ာက္မ်ားသည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံရေသာဆီး (ပိုးကူးစက္ခံရေသာဆီးေက်ာက္)မ်ား တြင္ ေတြ႔ရမ်ားသည္။

Risk factors

Kidney Stones (ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ဆီးေက်ာက္တည္ႏိုင္ေခ်ကိုျမင့္မားေစသည့္ အေၾကာင္းမ်ားစြာရွိပါသည္။
• မိသားစုတြင္ ဆီးေက်ာက္တည္မႈရွိျခင္း
• ေရဓာတ္ဆံုးရံႈးျခင္း
• တစ္ခ်ိဳ႕အစားအစာမ်ား – ပရိုတင္း၊ ဆိုဒီယမ္ႏွင့္ သၾကားမ်ားေသာအစာမ်ား စားျခင္းသည္ အခ်ိဳ႕ဆီးေက်ာက္အမ်ိဳးအစား တည္ႏိုင္ေျခကို ျမင့္မားေစပါသည္။
• အ၀လြန္ျခင္း
• အစာေခ်စနစ္ေရာဂါမ်ားႏွင့္ ခြဲစိတ္မႈ – အစာအိမ္လမ္းေၾကာင္းလႊဲ ခြဲစိတ္ကုသမႈ၊ နာတာရွည္ အူလမ္းေၾကာင္းေရာင္ရမ္းေသာေရာဂါ သို႔မဟုတ္ နာတာရွည္၀မ္းသြားျခင္းတို႔သည္ ကယ္လစီယမ္ႏွင့္ ေရစုပ္ယူေသာျဖစ္စဥ္မ်ားကို ေျပာင္းလဲေစၿပီး ဆီးတြင္ ေက်ာက္ျဖစ္ေစမည့္ပစၥည္းမ်ားကို တိုးပြားေစပါသည္။
• အျခားေရာဂါအေျခအေနမ်ား – ဆီးေက်ာက္တည္ႏိုင္ေျခကို ျမင့္ေစေသာေရာဂါမ်ားႏွင့္ အေျခအေနမ်ားတြင္ renal tubular acidosis၊ ဆီးထဲတြင္ စစ္စတင္း (Cystine)ပါျခင္း၊ ပါရာသိုင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းမ်ားျခင္း၊ အခ်ိဳ႕ေဆးမ်ားႏွင့္ အခ်ိဳ႕ဆီးလမ္းေၾကာင္း ပိုး၀င္ျခင္း တုိ႔ ပါ၀င္ပါသည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Kidney Stones (ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဆရာ၀န္သည္ ေရာဂါရာဇ၀င္၊ စမ္းသပ္ျခင္း၊ဆီးစစ္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ပါမည္။ X-rays ဓာတ္မွန္ရုိက္ျခင္းသို႔မဟုတ္ အာထရာေဆာင္း ရိုက္၍ ၀မ္းဗိုက္တြင္းကိုေလ့လာရန္ လိုအပ္ပါမည္။ ဒီေလ့လာမႈမ်ားတြင္ ေက်ာက္တုံးအမ်ားစု (ကယ္လ္စီယမ္၊ cysteine ႏွင့္ struvtieေက်ာက္မ်ား)ကို ေတြ႔ႏုိင္သည္။

X –rays ဓာတ္မွန္သည္ ယူရစ္အက္ဆစ္ (uric acid) ေက်ာက္တံုးမ်ားကို မျပသႏုိင္ပါ။
ေသးငယ္ေသာေက်ာက္တုံးမ်ားကိုလဲ မျမင္ဘဲလြတ္သြားႏိုင္ပါသည္။ ကြန္ပ်ဴတာဓာတ္မွန္သည္ ဆီးေက်ာက္ေရာဂါရွာေဖြရန္ အလြန္သင့္ေတာ္ေကာင္းမြန္ျပီး ဆီးေက်ာက္ႏွင့္လကၡဏာတူအျခားေရာဂါမ်ားကိုလည္း ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ႏုိုင္ပါသည္။

ရွားပါးေသာျဖစ္ခဲသည့္ ေရာဂါအမည္ေကာင္းေကာင္းမတပ္ႏိုင္ေသာ အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ (intravenous pyelogramIVP) ဟု ေခၚေသာ အထူးဓာတ္မွန္တစ္မ်ိဳး ရိုက္ရႏိုင္သည္။ ဒီဓာတ္မွန္တြင္ ဆိုးေဆးကိုသံုးၿပီးဆီးလမ္းေၾကာင္းပံုေပၚေအာင္ လုပ္ကာ ဆီးေက်ာက္ကို ရွာႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။

Kidney Stones (ဆီးေက်ာက္တည္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ကုသမႈသည္ ေက်ာက္အရြယ္အစား၊ အေရအတြက္၊ တည္ရွိသည့္ေနရာ၊ ပိုးကူးစက္မႈရွိမရွိေပၚမူတည္၍ ကုသရပါမည္။ ေက်ာက္အမ်ားစုသည္ ဆရာ၀န္အကူအညီမလိုဘဲႏွင့္ အလိုလိုထြက္သြားတတ္ပါသည္။ ေသးငယ္ေသာေက်ာက္မ်ားကို ကုသရန္ အရိုးရွင္းဆံုးနည္းမွာ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ျခင္းျဖင့္ စြန္႔ထုတ္ဖို ့ၾကိဳးစားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ေဆးမ်ားကနာက်င္မႈကို သက္သာေစႏုိင္သည္။ ပိုးသတ္ေဆးမ်ားကို ပိုး၀င္မႈရွိလွ်င္ ေပးႏိုင္ပါသည္။
သူ႔အလိုလိုမထြက္ေသာ ေက်ာက္မ်ားကိုေတာ့ ဆီးႏွင့္က်ာက္ကပ္ ဆရာ၀န္မွ ခြဲစိတ္ဖယ္ရွားေပးရန္လိုႏိုင္ပါသည္။ ဆီးႏွင့္ေက်ာက္ကပ္ ဆရာ၀န္သည္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းၾကည့္မွန္ေျပာင္းကိုသံုးၿပီးဖယ္ရွားေပးႏိုင္ပါသည္။

တစ္ခါတစ္ရံ ျပင္းထန္ေသာလိႈင္းတိုမ်ားသံုးၿပီးဆီးမွစြန္႔ႏိုင္ေသာအပိုင္းေသးေသးေလးမ်ားအထိ ျဖိဳခဲြဖယ္ရွားႏိုင္ပါသည္။ ဒီကုသမႈကို extracorporeal shock wave lithotripsy (ESWL) ဟုေခၚသည္။
တစ္ခါတစ္ရံတြင္ ခြဲစိတ္ၿပီးဆီးေက်ာက္ကိုဖယ္ရန္ လိုအပ္ႏိုင္ပါသည္။ (percutaneous nephrolithotomy)

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 3, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဧပြီ 9, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။