Kidney Injury (ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Kidney Injury (ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း) ကဘာလဲ။

ေက်ာက္ေအာက္ပိုင္းမွာတည္၇ွိေနတဲ့ အဂၤါအစံုျဖစ္ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္တစ္လံုးက ေက်ာရိုးရဲ႔တစ္ဘက္တစ္ခ်က္စီမွာ ရွိပါတယ္။ ေသြးေတြကိုစစ္ေပးျပိီး ကုိယ္အတြင္းအဆိပ္ေတြကို ဖယ္ရွားေပးပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ေတြဟာ အဆိပ္ေတြကို ဆီးအိတ္ဆီပို႔ေပးပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္က ဆီးသြားစဥ္မွာ အဆိပ္ေတြကိုဖယ္ထုတ္လုိက္ပါတယ္။

ေက်ာက္ကပ္ေတြက ခႏၶာကိုယ္အတြင္းအညစ္အေၾကးေတြကို လံုလံုေလာက္ေလာက္မစစ္ေပးနုိင္ေတာ့တဲ့အခါက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

Kidney Injury (ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္းက အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ပြားနုိင္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Kidney Injury (ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္းရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ဆီးပမာဏနည္းျခင္း
  • ေက်ာက္ကပ္က အညစ္အေၾကးေတြကို မဖယ္ထုတ္ေပးနုိင္ေတာ့တာေေၾကာင့္ အရည္ေတြစုမိျပီး ေျခေထာက္၊ ေျခခ်င္း၀တ္ေရာင္ျခင္းေဖာျခင္း၊ေျခဖ၀ါးေရာင္ျခင္း
  • အသက္ရွဴတိမ္ျခင္း
  • အလြန္အမင္းအိပ္ခ်င္ငုိက္မ်ည္းျခင္း ေမာပန္းျခင္း
  • နာတာရွည္မူးေ၀ျခင္း
  • မေရမရာျဖစ္ျခင္း
  • ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းက်ပ္ျခင္း
  • တက္ျခင္း
  • သတိလစ္ျခင္း

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Kidney Injury (ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္းျဖစ္နုိင္ေခ်မ်ားတာေတြကေတာ့ ေအာက္ပါအခ်က္ေတြထဲကတစ္ခုသိုိ႔ တစ္ခုထက္ပိုျပီးခံစားေနရသူေတြမွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္နုိင္ေခ်ရွိပါတယ္။

ေက်ာက္ကပ္ဆီသို႔ေသြးအေရာက္နညး္ျခင္း – ရုတ္တရက္ေက်ာက္ကပ္ဆီကို ေသြးအေရာက္နည္းျခင္းက ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္းကို ျဖစ္ေစနုိင္ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ေသြးအေရာက္နည္းျခင္းကို ျဖစ္ေစနုိင္တဲ့ေရာဂါေတြကေတာ့

  • နွလံုးတိုက္ခိုက္ခံရဖူးျခင္း
  • နွလံုးေရာဂါ
  • အသည္းေျခာက္ျခင္း၊ အသည္းပ်က္စီးျခင္း
  • ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္ျခင္း
  • ဆိုး၇ြားေသာမီးေလာင္ဒဏ္ရာ
  • ဓာတ္မတည့္မႈျဖစ္စဥ္မ်ား
  • ေသြးဆိပ္သင့္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာ ျပင္းထန္တဲ့ကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း

ေသြးေပါင္ညွိေပးတဲ့ေဆးေတြနဲ႔အေ၇ာင္က်ေဆးေတြကလည္း ေသြးအေ၇ာက္နည္းေစနုိင္ပါတယ္။

ဆီးစြန္႔ျခင္းဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား- ခႏၶာကိုယ္က ဆီးမစြန္႔နုိင္ေတာ့တဲ့အခါမွာ အဆိပ္အေတာက္ေတြစုပံုလာျပီး ေက်ာက္ကပ္ကို၀န္ျဖစ္ေစနိုင္ပါတယ္။ ကင္ဆာေရာဂါအခ်ိဳ႔က ဆီးလမ္းေၾကာင္းကို ပိတ္ဆို႔ထားနုိင္ပါတယ္။ ဆီးက်ိတ္( ေယာက်ၤားမ်ားတြင္အမ်ားဆံုးေတြ႔ရေလ့ရွိေသာအမ်ိဳးအစား)၊ အူမၾကီး၊ သားအိမ္ေခါင္းနဲ႔ ဆီးအိတ္ကင္ဆာတို႔ပါ၀င္ပါတယ္။ အျခားအေျခအေနေတြကေနလည္း ဆီးစြန္႔ျခင္းကိုအဟန္႔အတားျဖစ္ေစနုိင္ျပီး ေက်က္ကပ္ပ်က္စီးျခင္းကို ျဖစ္ေစနုိ္င္ပါတယ္။

  • ေက်ာက္ကပ္ေက်ာက္တည္ျခင္း
  • ဆီးက်ိတ္ၾကီးျခင္း
  • ဆီးလမ္းေၾကာင္းအတြင္း ေသြးခဲျခင္း
  • ဆီးအိတ္ကို ေထာက္ပံ႔ေပးတဲ့အာရုံေၾကာမ်ား ပ်က္စီးျခင္း

အျခားအေၾကာင္းရင္မ်ား- အခ်ိဳ႔ေသာေရာဂါနဲ႔အေျခအေနေတြေၾကာင့္လည္း ေက်က္ကပ္ပ်က္စီးျခင္းကို ျဖစ္ေစနုိင္ပါတယ္။

  • ေက်ာက္ကပ္အတြင္းဒါမွမဟုတ္အနီးတစ္၀ိုက္တြင္ ေသြးခဲျခင္း
  • ကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း
  • သတၱဳအဆိပ္သင့္ျခင္း
  • ေဆးအရက္
  • ေသြးေၾကာေရာင္ျခင္း
  • ခႏၶာကိုယ္အစိတ္အပိုင္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေရာင္ရမ္းျခင္းကိုျဖစ္ေစတဲ့ ခုခံအားစနစ္ေဖာက္လြဲေဖာက္ျပန္ျဖစ္ျခင္း လူးပတ္စ္ေရာဂါ
  • ေက်ာက္ကပ္မွာရွိတဲ့ ေသြးေၾကာငယ္ေလးေတြေရာင္ရမ္းျခင္း
  • မ်ားေသာအားျဖင့္ အူေတြကိုကူးစက္၀င္ေရာက္ေလ့ရွိတဲ့ ဘတ္တီးရိီးယားမ်ားကူးစက္၀င္ေရာက္ျခင္းေၾကာင့္ ေသြးနီဥမ်ားေပါက္ကြဲျခင္းေရာဂါစု
  • ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီအတြင္း ေသြးဆဲလ္မ်ားမွျဖစ္တဲ့ကင္ဆာ
  • အေရျပားကိုသက္ေရာက္တဲ့ ခုခံအားစနစ္ေဖာက္လြဲေဖာက္ျပန္ျဖစ္ျခင္း
  • ေသြးေၾကာငယ္မ်ားအတြင္း ေသြးခဲျခင္းကိုျဖစ္ေစတဲ့ ေရာဂါ
  • ကင္ဆာကုေဆးမ်ားနဲ႔ ခုခံအားစနစ္ေဖာက္ျပန္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာေရာဂါေတြမွာ အသံုးျပဳတဲ့ဓာတုကုထံုးေဆးမ်ား
  • ခႏၶာကိုယ္အစိတ္အပိုင္းမွန္းဆပံုေဖာ္စစ္ေဆးျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ရာတြင္အသံုးျပဳေသာဆုိးေဆးမ်ား
  • အခ်ိဳ႔ေသာပဋိဇီ၀ေဆးမ်ား

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

Kidney Injury (ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္းျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • ဆီးခ်ိဳေရာဂါ
  • ေသြးတိုးေရာဂါ
  • နွလံုးေရာဂါ
  • ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးဖူးျခင္း

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Kidney Injury (ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

စစ္ေဆးစမ္းသပ္မႈနညး္လမ္းေတြ အမ်ားၾကိီးရွိပါတယ္။

  • ဆီးစစ္ျခင္း –

ဆီးနမူနာကိုယူျပီး ဆီးအတြင္းပံုမွန္မဟုတ္ဘဲပရိုတိန္း၊သၾကားပါ၀င္ေနျခင္း ကဲ့သို႔ေသာပံုမွန္မဟုတ္ျခင္းမ်ားကို စမ္းသပ္နုိင္ပါတယ္။ သင့္ဆရာ၀န္က ေသြးနီဥ၊ေသြးျဖဴဥပမာဏ၊ ဘတ္တီးရီးယားမ်ားနဲ႔ ပါ၀င္သမ်ွဆဲလ္မ်ားအားလံုးအေရအတြက္

ကိုတုိင္တာနို္င္တဲ့ ဆီးအနည္ထုိင္ျခင္းစမ္းသပ္နည္းကိုလည္း အသံုးျပဳပါလိမ့္မယ္။

  • ဆီးပမာဏတုိင္းတာျခင္း-

ဆီးသြားတဲ့ပမာဏကိုတုိင္းတာျခင္းျဖင့္ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္းကို အလြယ္ကူဆံုးေရာဂါအတည္ျပဳနုိ္င္ပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ ဆီးနည္းနည္းသြားျခင္းက အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာေနမေကာင္းျခင္းမ်ား၊ ထိခုိက္ဒဏ္ရာမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဆိီးလမ္းေၾကာင္းပိတ္ဆို႔ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ေက်ာက္ကပ္ေေရာဂါကို ညႊန္ျပေနပါတယ္။

  • ေသြးနမူနာမ်ား-

ေက်ာက္ကပ္ကေနစြန္႔ထုတ္စစ္ထုတ္ေပးလိုက္တဲ့ blood urea nitrogen (BUN) and creatinine (Cr)ကဲ့သို႔ေသာပစၥည္းမ်ားကို တုိင္းတာနုိင္ပါတယ္။ ေသြးတြင္းပမာဏမ်ားေနျခင္းက ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္းကို ညႊန္ျပေနပါတယ္။

  • ပံုေဖာ္မွန္းဆျခင္း-

အယ္လ္ထရာေဆာင္း၊ အမ္အာအိုင္၊ စီတီစကန္စတဲ့နည္းေတြနဲ႔ ဆီးလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလ်ွက္နဲ႔အတူ ေက်ာက္ကပ္ကိုပါပံုေဖာ္မွန္းဆနုိင္ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္မ်ားအတြင္း ပိတ္ဆို႔မႈ၊ ပံုမမွန္မႈမ်ားရွိမရွိ ဆရာ၀န္ကအေျဖရွာနုိင္ပါလိ္မ့္မယ္။

  • ေက်ာက္ကပ္တစ္ရွဴးနမူနာ-

တစ္ရွဴးနမူနာေတြကုိ ပံုမွန္မဟုတ္ဘဲအနည္ထုိင္ျခင္း၊ ဒဏ္ရာျဖစ္ျခင္းဒါမွမဟုတ္ ကူးစက္ပိုးေတြကို စမ္းသပ္ဖုိ႔အတြက္ သံုးနုိင္ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္တစ္ရွဴးစထုတ္ျခင္းနည္းနဲ႔ တစ္ရွွဴးနမူနာကိုထုတ္ယူပါတယ္။ တစ္ရွဴးစထုတ္ယူျခင္းနည္းက မ်ားေသာအားျဖင့္နုိးေနတဲ့အခ်ိန္မွာ လုပ္ေဆာင္ေလ့ရွိတဲ့ရုိးရွင္းတဲ့နညး္လမ္း ျဖစ္ပါတယ္။ မသက္မသာျဖစ္ျခင္းေတြကိုေရွာင္နုိင္ဖို႔ ထံုေဆးအသံုးျပဳနုိင္ပါတယ္။ တစ္ရွဴးထုတ္ယူတဲ့အပ္ကို အေရျပားမွေဖာက္ျပီး ေက်ာက္ကပ္အတြင္းထိထုိးထည့္လုိက္ျပိး အသားစကိုယူပါတယ္။ အိက္စ္ေရး၊ အယ္လ္ထရာေဆာင္းစက္ေတြနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္တည္ေနရာကိုသိနုိင္ျပီး ဆရာ၀န္ကိုအပ္ထုိးရာမွာ အကူအညီေပးပါတယ္။

Kidney Injury (ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စိိီးျခင္းအတြက္ ကုသမႈေျမာက္မ်ားစြာရွိေပမဲ့ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးရျခင္းအေၾကာင္းရင္းေပၚမူတည္ျပိီး ကုသမႈအမ်ိဳးအစားကြဲပါတယ္။ သင့္ဆရာ၀န္က သင့္အတြက္အေကာင္းဆံုးကုသမႈကို ဆံုးျဖတ္ေပးပါလိမ့္မယ္။

  • ေသြးသန္႔စင္ျခင္း-

စက္ကိုအသံုးျပဳျပီး ေသြးကိုစစ္ထုတ္သန္႔စင္ေပးျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္အတုိင္းလုပ္ေဆာင္ေပးပါတယ္။ ေသြးသန္႔စင္ျခင္းအမ်ိဳးအစားေပၚမူတည္ျပီး ၾကီးမားတဲ့စက္နဲ႔ခ်ိတ္ဆက္ထားတာမ်ိဳး ဒါမွမဟုတ္ အိတ္နဲ႔ဆက္ာထားနုိင္ပါတယ္။ ေသြးသန္႔စင္ျခင္းျပဳေနစဥ္အတြင္း ပိုတက္ဆီယမ္၊ ဆားနညး္တဲ့အစားအစာေတြကိုသာ ညႊန္းေလ့ရွိပါတယ္။ ေသြးသန္႔စင္ျခင္းက ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္းကို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္မကုသနုိင္ေပမဲ႔ ပံုမွန္ကုသမႈခံယူေနျခင္းမယ္ဆုိရင္ သင့္သက္တမ္းကိုရွည္ေစနုိင္ပါတယ္။

  • ေက်ာက္ကပ္အစားထုိးျခင္း-

ေနာက္ထပ္ကုသမႈနည္းလမ္းကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္အစားထုိးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ သင့္ခႏၶာကိုယ္နဲ႔ကိုက္ညီတဲ့ ေက်ာက္ကပ္ကိုလက္ခံရရွိုနိင္ဖုိ႔ အၾကာၾကီး ေစာင့္ရေလ့ရွိပါတယ္။ အစားထုိးကုသျခင္းရဲ႔အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္အသစ္ကအလုပ္ေကာင္းေကာင္းလုပ္နုိင္တာေၾကာင့္ ေသြးသန္႔စင္ျခင္းထပ္လုပ္စရာမလုိေတာ့ပါဘူး။ မေကာင္းတာကေတာ့ ခုခံအားဖိနွိပ္ေပးတဲ့ေဆးေတြကို ခြဲစိတ္ကုသမႈေနာက္ပိုင္း အသံုးျပဳရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဆးေတြမွာ သက္ဆိုင္ရာေဘးထြက္္ဆိုးက်ိဳးေတြရွိေနျပီး အခ်ိဳ႔ကျပင္းထန္ပါတယ္။ အစားထုိးခြဲစိတ္ျခင္း မေအာင္ျမင္တာမ်ိဳးလည္း ျဖစ္သြားနုိင္ျပီး အသက္အႏၱရာယ္ေပးနုိင္ပါတယ္။

 

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက  ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက ကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

ေဆးဆုိင္ေတြမွာအလြယ္တကူ၀ယ္နုိင္တဲ့ေဆးေတြရဲ႔ ေဆးညႊန္းအတုိင္းလိုက္နာပါ။ (အက္စပရင္ကဲ့သို႔ေသာအသံုးမ်ားတဲ့ေဆး)ပမာဏအမ်ားၾကီးသံုးစြဲျခင္းက အခ်ိန္တုိအတြင္း အဆိပ္အေတာက္ေတြမ်ားလာနုိင္ျပိး ေက်ာက္ကပ္ကို၀န္ပိေစနုိင္ပါတယ္။

အိမ္တြင္းအသံုးျပဳသန္႔စင္ေဆး၊ ေဆးရြက္ၾကီး၊ ပိုးသတ္ေဆးနဲ႔ အျခားအဆိပ္ျဖစ္ေစနုိင္တဲ့ပစၥည္းမ်ား စတဲ့ဓာတုပစၥည္းေတြနဲ႔ ထိေတြ႔ျခင္းကိုေရွာင္ျခင္း

ဆရာ၀န္အၾကံေပးသည့္အတုိင္း၊ ေဆးညႊန္းမွာပါသည့္အတုိင္း လုိက္နာျခင္း

က်န္းမာတဲ့လူေနမႈပံုစံကို ထိန္းသမ္းထားျခင္း

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ အောက်တိုဘာ 28, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 12, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ