Iron poisoning (သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Iron poisoning (သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္း) ကဘာလဲ။

အားေဆးေတြလိုမ်ိဳး သံဓာတ္ပါတဲ့ေဆးေတာင့္ေတြ အမ်ားၾကီး၀မ္းထဲေရာက္သြားတဲ့အခါမွာ သံဓာတ္အဆိပ္သင့္တတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကေလးေတြမွာ ျဖစ္တာမ်ားပါတယ္။၆ႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြ ကေလးေသာက္တဲ့အားေဆး ဒါမွမဟုတ္ လူၾကီးေသာက္တဲ့အားေဆးေတြကို မ်ိဳခ်လိုက္မိတဲ့အခါမွာ သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္းျဖစ္ပြားလာပါတယ္။ အဲဒီကေလးေတြက သူတို႔ဘယ္ေလာက္ထိ မ်ိဳခ်မိလိုက္ၾကတယ္ဆိုတာ သင့္ကို ေျပာျပႏိုင္မွာမဟုတ္ပါဘူး။

သံဓာတ္ဆားေတြကို ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ၀ယ္ယူရရွိႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာေျပာရရင္ ဖဲရပ္ဆာလဖိတ္ဟာ အစက္ခ်ေဆး၊ ေဆးရည္၊ အခ်ိဳရည္၊ ေဆးေတာင့္၊ ေဆးျပားတို႔ပံုစံျဖင့္ ေစ်းကြက္ထဲမွာရွိပါတယ္။သံဓာတ္အားေဆးေတြဟာ ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားမပါဘဲ ၀ယ္ယူရရွိႏိုင္တဲ့အျပင္ က်ယ္ျပန္႔စြာ အသံုးျပဳလ်က္ရွိပါတယ္။ ထုတ္ပိုးမႈကလည္း ကေလးအတြက္ လံုျခံဳတာရွိသလို မလံုျခံဳတာလည္းရွိပါတယ္။

ဘယ္ပမာဏက အဆိပ္သင့္ေစမယ္ဆိုတာကေတာ့ ကေလးရဲ႕အရြယ္အစားနဲ႔ ဆိုင္ပါတယ္။ အသက္၃ႏွစ္ကေလးကို အဆိပ္ျဖစ္ေစတဲ့ ပမာဏက အသက္၈ႏွစ္ကေလးအတြက္ေတာ့ ဘာမွသိပ္ထူးျခားေစမွာမဟုတ္ပါဘူး။ အဆိပ္ျဖစ္ေစႏိုင္မည့္ တြက္ခ်က္ထားေသာ ပမာဏကေတာ့ ကိုယ္အေလးအခ်ိန္၁ကီလိုဂရမ္မွာ ၁၀မီလီဂရမ္(10mg/kg) ျဖစ္ပါတယ္။

သံဓာတ္ကို ေသာက္ေဆးပံုစံအမ်ိဳးအမ်ိဳးႏွင့္ ၀ယ္ယူရရွိႏိုင္ပါတယ္။

သၾကားလံုးလိုမ်ိဳး သံဓာတ္အားေဆးေတြ စားမိမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဘာလကၡဏာမွ ျပမွာမဟုတ္ပါဘူး။ အဓိကလကၡဏာကေတာ့ အားေဆးပုလင္းပြင့္ေနတာပါပဲ။ ကေလးစားမိတယ္ဆိုတာ သိတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သံသယရွိတာပဲျဖစ္ျဖစ္ တတ္နိုင္သမွ်ခ်က္ခ်င္း ေဆးရံုကို ေျပးတာအေကာင္းဆံုးပါပဲ။

Iron poisoning (သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အသက္အရြယ္မေရြး ေတာ္ေတာ္ေလးကို အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ မိန္းမေတြမွာ ပိုျပီးျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အႏၱရယ္ရွိအခ်က္မ်ားကို ေရွာင္က်ဥ္ျခင္းအားျဖင့္ ရင္ဆိုင္ႏိုင္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Iron poisoning (သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

သံဓာတ္အားေဆးအလြန္အကြ်န္ေသာက္သံုးျပီး ၆နာရီအတြင္းမွာ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျပလာပါလိမ့္မယ္။ သံဓာတ္ဟာ အူနံရံေတြကို စားျပီး အစာအိမ္ကိုလည္း ကလိပါတယ္။ သံဓာတ္အဆိပ္သင့္တဲ့သူေတြမွာ ေအာက္ပါလကၡဏာေတြ ေတြ႔ရွိႏိုင္ပါတယ္။

  • အလြန္အက်ဴးအန္ျခင္း
  • ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလ်ာျခင္း
  • ဗိုက္နာျခင္း
  • ေသခ်ာမကုသပါက ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္ျခင္းႏွင့္ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း
  • ကေလးမ်ားတြင္း ေသြးအန္ျခင္း၊ ေသြး၀မ္းသြားျခင္း

ကုသေစာင့္ေရွာက္မႈေတြနဲ႔ဆိုရင္ အစာအိမ္နဲ႔အူလမ္းေၾကာင္းျပႆနာေတြဟာ ၆နာရီကေန ၂၄နာရီအတြင္း သက္သာလာႏိုင္ဖြယ္ရွိပါတယ္။ အဆိပ္မိျခင္းကို ေသခ်ာစြာမကုသမိပါက ေရွာခ္ျဖစ္ျပီး ေသႏိုုင္ပါတယ္။

သံဓာတ္ဘယ္ေလာက္ထိ စားထားတယ္ဆိုတာက အဆိပ္မိျခင္းအတြက္ သဲလြန္စတစ္ခုျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ သံဓာတ္နည္းျခင္းေၾကာင့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါအတြက္ ေသာက္သံုးရမယ့္ ပမာဏကေတာ့ 3-6 mg/kg/day ပါပဲ။ 10-20mg/kg သံဓာတ္သန္႔သန္႕ဆိုရင္ေတာ့ အဆိပ္ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ 50mg/kg ဆိုရင္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးဆိုးဆိုးရြားရြားအဆိပ္သင့္ႏိုင္ပါျပီ။

အထက္တြင္မေဖာ္ျပထားေသာ လကၡဏာမ်ားလည္းရွိပါေသးတယ္။ ေရာဂါလကၡဏာေတြနဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး သိခ်င္တာေတြရွိမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေရာဂါလကၡဏာေတြမျပရင္ေတာင္မွ သံဓာတ္အားေဆးေတြကေလးမ်ိဳခ်လိုက္မယ္လို႔ သံသယရွိမယ္ဆိုရင္ နီးစပ္ရာေဆးရံု၊ေဆးခန္းတို႔မွာ သြားေရာက္ျပသေပးပါ။ ေဆးဘူးကိုလည္း တစ္ပါတည္းယူေဆာင္လာခဲ့ပါ။ 

သံဓာတ္အားေဆးေတြနဲ႔ ေဆးဘူးေတြၾကားထဲမွာ ကေလးကိုေတြ႔မယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ သူမ်ိဳခ်လိုက္တယ္လုိ႕ လာေျပာမယ္ဆိုရင္ ေဆးရံုအေရးေပၚဌာနကို သြားေရာက္ျပသေပးပါ။ 

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Iron poisoning (သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

သံဓာတ္အားျဖည့္ေဆးေတြ အလြန္အကြ်န္ေသာက္သံုးမိလိုက္တဲ့အခါမွာ သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္းျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကေလးေတြျဖစ္တာမ်ားပါတယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေနစဥ္အတြင္း သံဓာတ္အားျဖည့္ေဆးေသာက္တတ္ၾကပါတယ္။ ထိုေဆးေတြကို ထားခ်င္တိုင္းထားမယ္ဆိုရင္ စပ္စုတတ္တဲ့ကေလးေတြ ေကာက္စားသြားႏိုင္ပါတယ္။

ဘယ္အားေဆးမဆိုကေလးေတြအတြက္ အႏၱရယ္ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ၀ါးစားႏိုင္တဲ့ သၾကားလံုးပံုစံ အားေဆးေတြမ်ားလာတာေၾကာင့္ အဆိပ္သင့္ႏိုင္ေျခပိုမ်ားလာပါတယ္။ ထိုအေၾကာင္းအရာေၾကာင့္ ေဆး၀ါးစက္ရံုေတြဟာ သၾကားလံုးနဲ႕သိပ္မတူေအာင္ ထုတ္လုပ္လာၾကပါတယ္။ ဗီတာမင္ေတြကလည္း ကေလးေတြအတြက္ သီးသန္႔ေဖာ္မ်ဴလာေတြနဲ႔ထုတ္လာပါတယ္။

ဆရာ၀န္ညႊန္လို႔ သံဓာတ္အားျဖည့္ေဆးေတြေသာက္မယ္ဆိုရင္ ေဆးေသာက္ဖို႔လြတ္သြားမည္ဆိုပါက ဘာလုပ္ရမယ္ဆိုတာကို သိထားဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားထားတာထက္ပိုျပီး မေသာက္ပါႏွင့္။ အိမ္မွာကေလးေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သူတို႔နဲ႔ ေ၀းရာမွာထားျပီး လံုျခံဳစြာသိမ္းဆည္းထားပါ။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

Iron poisoning (သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ႏိုင္ေျချမင့္မားေစတဲ့အရာေတြကေတာ့ ေအာက္ပါတို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။

ေရာဂါစစ္ေဆးကုသျခင္း

သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္းကို ဘယ္လိုစစ္ေဆးေတြ႔ရွိမွာလဲ။

ကေလးစားမိလိုက္တဲ့ သံဓာတ္အားျဖည့္ေဆးပမာဏနဲ႔ အမ်ိဳးအစားကို ေျပာျပႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ေျပာျပေပးပါ။

စစ္ေဆးမႈကေတာ့ ကေလးကို အကဲခတ္ျခင္းျဖင့္ ျပဳလုပ္တာမ်ားပါတယ္။ ရုပ္ပိုင္ဆိုင္ရာစစ္ေဆးမႈမွာ ပံုမွန္ပဲလို႔ အေျဖထြက္မယ္၊ ၆နာရီေလာက္အထိ ဘာလကၡဏာမွမျပဘူးဆိုရင္ အနည္းငယ္အဆိပ္သင့္ျခင္းျဖစ္ႏိုင္သလို သံဓာတ္အားျဖည့္ေဆးေတြ မစားမိလိုက္တာလဲျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေအာက္ပါတို႔၏ ခႏၶာကိုယ္တြင္း ပမာဏကို သိရွိရန္အတြက္ ကေလးကို ေသြးေဖာက္ပါလိမ့္မယ္။

  • သံဓာတ္ပမာဏ
  • ေသြးျဖဴဥအေရအတြက္
  • ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္

အစာအိမ္နဲ႔အူလမ္းေၾကာင္းမွာ သံဓာတ္အားျဖည့္ေဆးေတြရွိမရွိကို သိဖို႔ ဗိုက္ကို ဓာတ္မွန္ရိုက္ခိုင္းပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း တစ္ခါတစ္ေလ အဲဒီမွာ ရွိေနေပမယ့္လည္း မေတြ႔ရတတ္ပါဘူး။ ဓာတ္ခြဲခန္းစစ္ေဆးမႈေတြနဲ႔ ပံုရိပ္ေဖာ္စစ္ေဆးမႈေတြနဲ႔တင္ အတည္ျပဳဖို႔ မလံုေလာက္ေသးပါဘူး။ အခ်ိဳ႕စစ္ေဆးမႈေတြဟာ စစ္ေဆးမႈေတြျပဳလုပ္ဖို႔အတြက္ ေႏွးေကြးလြန္းတာေတြရွိပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ။

Iron poisoning (သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

Iron poisoning (သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

သံဓာတ္အဆိပ္မိတယ္ဆိုတာ စစ္ေဆးေတြ႔ရွိျပီဆုိတာနဲ႔ ဆရာ၀န္က ကေလးအသက္ပံုမွန္ရႈ၊မရႈကို ေသခ်ာေအာင္ ၾကည့္ပါလိမ့္မယ္။ ျပီးေတာ့ ၀မ္းတြင္းသန္႔ရွင္းသြားေစဖို႔ ၀မ္းႏႈတ္ေဆးအျပင္းစားေပးပါလိမ့္မယ္။

ဆိုးဆိုးရြားရြားအဆိပ္သင့္ေနမယ္ဆိုရင္ ဓာတုအဆိပ္ေျဖေဆးကို အေၾကာထဲကေနထိုးခ်ပါလိမ့္မယ္။ အဆိပ္ေျဖေဆးေတာ့ ဆဲလ္ေတြထဲမွာရွိတဲ့ သံဓာတ္ကို သြားေပါင္းျပီး ဆီးထဲပါသြားေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္တဲ့ Deferoxamine mesylate(Desferal) ျဖစ္ပါတယ္။  ထိုေဆးကို အေၾကာေဆးအျဖစ္ေပးႏိုင္သလို ေသနတ္နဲ႔လည္းျပစ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ အနီ၊လိေမၼာ္ေရာင္အျဖစ္ဆီးအေရာင္ေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ ေသြးေပါင္ခ်ိန္က်တာေတြကေတာ့ ထိုးေဆးရဲ႕ အေတြ႕႔ရမ်ားေသာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြျဖစ္ပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ေတာ့ ၂၄နာရီထက္ပိုျပီး ေပးဖို႔မလိုအပ္ပါဘူး။

အစာအိမ္အတြင္းမွ ျပြန္ျဖင့္စုပ္ထုတ္ျပစ္ျခင္းကိုလည္း ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ေယဘုယ်အားျဖင့္ေတာ့ စားမိျပီးခ်င္း ၁နာရီအတြင္း ျပဳလုပ္မွသာ အသံုး၀င္ပါတယ္။ ျပြန္ထည့္ျခင္းက အျခားထပ္တိုးေရာဂါေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္ျပီး အခ်ိဳ႕ေဆးလံုးေတြကို အစာအိ္မ္ကမေခ်ဖ်က္ရေသးဘူးဆိုရင္ ျပြန္နဲ႔မဆန္႔ပဲျဖစ္တတ္ပါတယ္

အျခားေဆးေတြကိုပါ မ်ိဳခ်မိလုိက္မိမယ္လို႔ သံသယရွိမယ္ဆိုရင္ အထူူးျပလုပ္ထားတဲ့ မီးေသြးကို ေသာက္ခိုင္းပါလိမ့္မယ္။ ထိုမီးေသြးက သံဓာတ္ကို သြားမေပါင္းေသာ္လည္း အျခားေဆးေတြကိုေတာ့ စုပ္ယူျပစ္ႏိုင္ပါတယ္။

လူေနမႈဘ၀ပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္အိမ္တြင္းေဆးနည္းမ်ား

သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္းကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ဖို႔ လူေနမႈဘ၀ပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္တြင္းေဆးနည္းေတြက ဘာေတြလဲ။

ေအာက္ပါလူေနမႈဘ၀ပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္တြင္းေဆးနည္းေတြက သံဓာတ္အဆိပ္သင့္ျခင္းကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ေစဖို႔ ကူညီေပးႏိုင္ပါတယ္။

ကေလးကသံဓာတ္အားျဖည့္ေဆးေတြ စားလိုက္မိမယ္လို႔ သံသယရွိမယ္ဆိုရင္ ေဆးရံုသို႔ ခ်က္ခ်င္းသြားျပေပးပါ။ နီးစပ္ရာေဆးရံုေတြကို ဖုန္းဂ်ီပီအက္စ္မွာ ရွာေဖြႏိုင္ပါတယ္။

လက္နဲ႔ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေဆးနဲ႔ပဲျဖစ္ အန္ေအာင္မလုပ္ပါႏွင့္။ ကေလးကတကယ္ပဲသံဓာတ္အဆိပ္မိတယ္၊ မမိဘူးဆိုတာကို စစ္ေဆးဖို႔ ခက္ခဲသြားပါလိမ့္မယ္။

ေသာက္မိလိုက္တဲ့ ေဆးဘူးကို ေဆးရံုသို႔ တစ္ပါတည္းယူေဆာင္လာခဲ့ပါ။

ကာကြယ္နည္းမ်ား

  • ကေလးေတြယူလို႔မရတဲ့ေနရာေတြမွာ ေဆးေတြကို ထားပါ။
  • ေသခ်ာအဖံုးပိတ္ထားတယ္ဆိုတာက ကေလးေတြလံုျခံဳျပီလို႔ အာမမခံႏိုင္ပါဘူး။
  • ေဆးေတြဟာ သၾကားလံုးမဟုတ္ဘူး၊ အႏၱရယ္ရွိတယ္ဆိုတာကို ကေလးအားသိေအာင္ ေျပာျပပါ။ 

သိခ်င္တာေတြရွိမယ္ဆိုရင္ အေကာင္းဆံုးေျဖရွင္းနည္းလမ္းေတြကို ပိုမိုသေဘာေပါက္နားလည္ေစႏိုင္ရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

 

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 2, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 8, 2018

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။