Intestinal Tuberculosis (အူလမ္းေၾကာင္းတြင္ တီဘီျဖစ္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. K Zin Thwe

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Intestinal Tuberculosis (အူလမ္းေၾကာင္းတြင္ တီဘီျဖစ္ျခင္း) ကဘာလဲ။

တီဘီဆုိတာဖြံျဖဳိးဆဲနုိင္ငံေတြမွာအျဖစ္မ်ားတဲ့ဘက္တီးရီးယားေရာဂါပုိးျဖစ္ျပီးအူလမ္းေျကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါလကၡဏာအပါအ၀င္ ေရာဂါလကၡဏာအမ်ိဳးမ်ဳိးျပနုိင္ပါသည္။တီဘီေရာဂါသည္ကူးစက္လြယ္ျပီးေဆးကုသမုွခ်က္ခ်င္းယူရန္လုိအပ္ပါသည္။

တီဘီေရာဂါပိုးသည္မ်ားေသာအားျဖင့္အဆုတ္ကုိကူးစက္တတ္ျပီးနာတာရွည္ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္းနွင့္အျခားလကၡဏာမ်ားျဖစ္ပြားတတ္ပါသည္။သုိ႔ေသာ္တစ္ခါတစ္ရံတြင္အက်ိတ္နွင့္အျခားကုိယ္အဂၤါမ်ား(ဥပမာအူလမ္းေျကာင္း)တြင္ျဖစ္ေစတတ္ေသာextrapulmonary(အဆုတ္ျပင္ပ၌ျဖစ္ေသာတီဘီ)မ်ားလည္းျဖစ္ပြားတတ္ပါသည္။

အူလမ္းေၾကာင္းတြင္ တီဘီျဖစ္ျခင္းသည္ ဖြံျဖဳိးဆဲနိင္ငံမ်ားတြင္အျဖစ္မ်ားျပီးတစ္ခါတစ္ရံတြင္ေရာဂါလကၡဏာျပသျခင္းမရွိပါ။

ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း၊ဗိုက္ရစ္ျခင္း၊ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္းတုိ့တစ္ခါတစ္ရံျဖစ္ေပၚတတ္ပါသည္။အူတီဘီရွိေသာလူအမ်ားစုသည္အဆုတ္တီဘီပါတြဲရွိေနတတ္သည္။
မိမိ၏သားသမီးကုိသင့္ေတာ္ေသာဆရာ၀န္နွင့္ျပသရန္မွာအလြန္အေရးျကီးပါသည္။တီဘီေရာဂါေဆးစေသာက္သည္ဆိုလွ်င္ပင္ေဆး၀ါးမ်ားစြာကိုအခ်ိန္မွန္မွန္လေပါင္းမ်ားစြာစြဲေသာက္ရန္လုိသည့္အျပင္ေရာဂါရွိသူတြင္အျခားေရာဂါမ်ား(ဥပမာ-ခုခံအားက်ဆင္းမုွေရာဂါ)ရွိ/မရွိပါစစ္ေဆးရန္လုိအပ္ပါသည္။

Intestinal Tuberculosis (အူလမ္းေၾကာင္းတြင္ တီဘီျဖစ္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကိုေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ဆရာ၀န္နဲ႔တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Intestinal Tuberculosis (အူလမ္းေၾကာင္းတြင္ တီဘီျဖစ္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

တိတိက်က်ေျပာ၍မရပါ။မ်ားေသာအားျဖင့္ဗိုက္တစ္ျပင္လုံး(သုိ့)ဗိုက္တစ္ေနရာမွေအာင့္ျခင္း၊ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း၊ညဘက္ေခ်ြးေစးျပန္ျခင္း၊ဖ်ားျခင္း၊အန္ျခင္း၊နုံးျခင္း၊၀မ္းေလ်ာ၊၀မ္းပိတ္ျခင္း(သုိ့)၀မ္းထဲေသြးပါျခင္းတို႔ျဖစ္တတ္ပါသည္။အူလမ္းေျကာင္းတြင္အနာျဖစ္၍္၀မ္းပ်က္ျခင္း၊အူလမ္းေျကာင္းက်ဥ္း/က်ဳံ႕သြား၌ဗိုက္ေအာင့္ျခင္းမ်ားလဲျဖစ္တတ္သည္။ဗုိက္အရမ္းေအာင့္လွ်င္္အူေပါက္တာမ်ိဳးလဲျဖစ္တတ္ပါသည္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးသည္။တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီးစိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာအထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲကတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာမတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကိုသင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာကအေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Intestinal Tuberculosis (အူလမ္းေၾကာင္းတြင္ တီဘီျဖစ္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

(Primary)ႏြားမွတစ္ဆင့္ကူးစက္နိုင္ေသာ္လည္းႏြားနုိ့ကုိက်ိဳခ်က္ေသာက္ျခင္းေၾကာင့္ယခုအျဖစ္နည္းသြားပါျပီ။

(Secondary)အျဖစ္မ်ားျပီးတီဘီပုိးပါေသာသလိပ္အူလမ္းေၾကာင္းအတြင္း၀င္ေရာက္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။

Tubercle bacillusဟုေခၚသည့္တီဘီပုိးသည္၄င္း၏အခြံရွိအဆီမ်ားႏွင့္အစာအိမ္ကေခ်ဖ်က္ျခင္းကုိကာကြယ္နိုင္သည္။

ထုိ႔ေနာက္အူထဲသုိ႔၀င္ကာileum,jejunum,duodenumစသည့္အူသိမ္မ်ားကုိ္တစ္ဆင့္ျခင္းကူးစက္ပါသည္။ျပန္ရည္ေၾကာတစ္ရွဴးမ်ားျပားျခင္း၊ဘက္တီရီးယားပုိးကုိေခ်ဖ်က္မွဳအားနည္းျခင္းတုိ႔သည္အူသိမ္တြင္တီဘီျဖစ္မွဳနွုန္းမ်ားေစပါသည္။မီလီယာရီတီဘီတြင္လည္းေသြးမွတစ္ဆင့္အူထဲသုိ႔ပ်ံႏွံျခင္းေတြ႔ရျပီးအနားမွအဂၤါမွတစ္ဆင့္ပ်ံႏွံျခင္းလည္းရွိသည္။ခႏၶာကုိယ္ခုခံအားက်ဆင္းခ်ိန္တြင္ျငိမ္ေနေသာတီဘီပုိးသည္ထၾကြတတ္ပါသည္။

Risk factors

Intestinal Tuberculosis (အူလမ္းေၾကာင္းတြင္ တီဘီျဖစ္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

အူတီဘီျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစေသာအရာမ်ားမွာ

  • ခုခံအားက်ဆင္းမွဳေရာဂါ(HIV)ရွိသူမ်ား၊ခုခံအားက်ေနသူမ်ား
  • ဆီးခ်ိဳေရာဂါရွိသူမ်ား
  • ကုိယ္အေလးခ်ိန္က်ေသာသူမ်ား
  • ဦိးေခါင္း(သုိ႔)လည္ပင္းကင္ဆာ၊ေသြးကင္ဆာ၊Hodgkinေရာဂါရွိေသာသူမ်ား
  • Steroidပါေသာေဆးႏွင့္ေဆးကုသေနသူမ်ား၊အေရျပားေလးဘက္နာ၊ေသြးေလးဘက္နာရွိေသာသူမ်ား
  • ေက်ာက္၊သဲမွဳန္႔တုိ႔ကုိရွဴရာမွျဖစ္ေသာအသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းေရာဂါရွိေသာသူမ်ား။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Intestinal Tuberculosis (အူလမ္းေၾကာင္းတြင္ တီဘီျဖစ္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ပါ၀င္စမ္းသပ္မွဳမ်ားမွာ

  • ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္မွဳမ်ား=တီဘီလူနာတြင္ေသြးအားနည္းျခင္း၊ေသြျဖဴဥမ်ားျခင္း၊ESRတက္ျခင္းတုိ့အေတြ႔မ်ားသည္။
  • ဓာတ္မွန္ရုိက္ျခင္း=ရင္ဘတ္ဓာတ္မွန္သည္တီဘီရွိမရွိကုိျပႏုိင္သည္။သုိ့ေသာ္လည္းဓာတ္မွန္တြင္မေတြ႔ပါကတီဘီမဟုတ္ဟုမေျပာနိုင္ပါ။
  • Barium enema and barium mealစမ္းသပ္မွဳ။
  • Lymphagiography-ျပန္ရည္ေၾကာထဲသုိ႔ပစၥည္းတစ္ခုေဆးထုိးျပီးေနာက္ဓာတ္မွန္ရုိက္ျခင္း
  • အသံလွဳိင္းျဖင့္ရွာေဖြျခင္း
  • ကြန္ျပဴတာဓာတ္မွန္ရုိက္ျခင္း-ကင္ဆာေရာဂါရွိမရိွႏွင့္ေဆးသြင္းကုသျပီးေနာက္သက္သာမွဳရွိမရွိတြင္ကူညီေပးသည္။
  • Gallium citrateျဖင့္အူေယာင္ျခင္းရွိမရွိသိနိုင္သည္။
  • မွန္ေျပာင္းျဖင့္အူၾကည့္ျခင္း
  • ဗိုက္ကုိအေပါက္ေဖာက္၍မွန္ေျပာင္းၾကည့္ျခင္း
  • ေသြးထဲတြင္ရွိေသာantibodiesမ်ားကုိရွာေဖြျခင္းတုိ႔ျဖစ္သည္။

Intestinal Tuberculosis (အူလမ္းေၾကာင္းတြင္ တီဘီျဖစ္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

အူလမ္းေၾကာင္းတီဘီကိုေဆးကုထုံးနွင့္ခြဲစိတ္ျခင္းတုိ႔ျဖင့္ကုသနုိင္သည္။ခြဲစိတ္ကုသမႈကိုေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ိဳးမ်ား ျဖစ္ေပၚလာခ်ိန္တြင္ အလုပ္မ်ားသည္။

ေဆးကုထုံး-:

Isoniazid (300 mg) and rifampin (600 mg)ကုိ၁၈-၂၄လထိေန႔စဥ္ေသာက္ျခင္းသည္အဓိကကုထုံးျဖစ္သည္။

သလိပ္တြင္ပုိးေကာင္ေရမ်ားေနလွ်င္streptomycinကုိတစ္ေန႔လွ်င္၁ဂရမ္ႏွင့္၂-၃လေပးႏုိင္သည္။

အူကိုဖံုးအုပ္ထားေသာအေမွးပါးပါေရာင္ေနလွ်င္steroidေဆးပါထပ္ထည့္နုိင္သည္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းကတီဘီေရာဂါကိုကုသရာမွာဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

 

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားကသင့္အေနျဖင့္ တီဘီေရာဂါကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာအကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

ယခုလက္ရွိတီဘီျဖစ္ေနသူသည္အျခားသူမ်ားကုိ္ မကူးစက္ရန္ဆရာ၀န္မွစိတ္ခ်ရျပီဟုမေျပာမခ်င္းအိမ္တြင္သာေနသင့္သည္။ရက္သတၱပတ္ေလာက္ဝကာနုိင္ျပီးဆရာ၀န္မွစိတ္ခ်ရျပီဟုေျပာမွသာပုံမွန္လုပ္ငန္းမ်ားကုိလုပ္ေဆာင္သင့္ပါသည္။

မိမိအိမ္သားမ်ားအားမကူးစက္ေစရန္သတိထားရမည္။ေလမွတစ္ဆင့္ကူးစက္နုိင္သည့္အတြက္မ်က္နွာဖုံးကုိႏွာေခါင္းႏွင့္ပါးစပ္လုံေအာင္တပ္ဆင္ရမည္။ေခ်ာင္းဆုိး၊ႏွာေခ်သည့္အခါတစ္ရွဴးႏွင့္ပါးစပ္အုပ္ျပီးေနာက္အိတ္ထဲသုိ႔ထည့္ကာလႊင့္ပစ္ရမည္။အခနး္ကုိေလ၀င္ေလထြက္ေကာင္းေအာင္ထားရမည္။ပန္းကာကုိျပဴတင္းေပါက္နားထားျခင္းျဖင့္အခန္းကုိပုိးမႊားေလွ်ာ့က်ေစနုိင္ပါသည္။

အေရးအျကီးဆုံးမွာေဆးကုိအခ်ိန္မွန္စြာႏွင့္ကာလျပည့္ေအာင္ေသာက္ရန္ျဖစ္သည္။ေဆးရပ္လုိက္ျခင္း(သုိ႔)ေက်ာ္သြားျခင္းျဖစ္လွ်င္ေဆးမမတုိးျခင္းျဖစ္ႏိုင္သည္။ထုိ႔ေၾကာင့္ေဆးေသာက္ရန္မိသားစု၀င္မ်ားအားသတိေပးခုိင္းျခင္းတုိ႔လုပ္ေဆာင္သင့္ပါသည္။

အကယ္၍သင့္မွာေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 3, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 29, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။