Hypotension (ေသြးေပါင္က်ျခင္း)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Hypotension (ေသြးေပါင္က်ျခင္း) ဆိုတာဘာလဲ

ေသြးေပါင္က်တယ္ဆိုတာက ေသြးလႊတ္ေၾကာေတြ၊ ေသြးျပန္ေၾကာေတြကေနတဆင့္ ေသြးေတြစီးဆင္းမႈနည္းသြားတာေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ ေသြးေပါင္ခ်ိန္နည္းလာတဲ့လကၡဏာတစ္ရပ္ပါ။ ေသြးေၾကာေတြထဲမွာ ေသြးစီးဆင္းမႈ အရမ္းနည္းသြားတဲ့အခါ ဦးေႏွာက္၊ႏွလံုး နဲ႔ ေက်ာက္ကပ္တို႔လိုမ်ိဳး ခႏၶာကိုယ္အတြက္ အေရးပါတဲ့ ကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြဆီကို ေအာက္ဆီဂ်င္နဲ႔အာဟာရဓာတ္ေတြေရာက္ရွိမႈနည္းသြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုမ်ိဳးအေျခအေနက ကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြကို ပံုမွန္အလုပ္မလုပ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနကိုေရာက္ရွိသြားေစႏိုင္သလို ကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြ ထိခိုက္ပ်က္စီးတာမ်ိဳးအထိေတာင္ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

ေသြးေပါင္က်တာက အခ်ိဳ႕သူေတြမွာ ျပႆနာၾကီးၾကီးမားမားမရွိေပမယ့္ လူေတာ္ေတ္ာမ်ားမ်ားမွာေတာ့ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ ေသြးေပါင္က်တာက ေခါင္းမူးတာ၊သတိလစ္တာေတြေတာင္ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ေသြးေပါင္က်တာက အရမ္းျပင္း ထန္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အသက္အႏၱရာယ္ေတာင္ရွိႏိုင္ပါတယ္။

ဘယ္လုိအေျခအေနဆိုရင္ ေသြးေပါင္က်ေနတာလဲ

ေသြးေပါင္ခ်ိန္တိုင္းလိုက္လို႔  အေပၚေသြးက ၉၀ mm Hg ထက္နည္းေနျပီး ေအာက္ေသြးက ၆၀ mm Hg ထက္ နည္းေနခဲ့ရင္ ေသြးေပါင္က်ေနတယ္၊ လို႔ ယူဆရပါမယ္။

ေသြးေပါင္က်ေစရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းခံကေတာ့ ေတာ္ေတ္ာေလးမ်ားပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္မွာ ေရဓာတ္မလံုေလာက္တာကေနစလို႔ က်န္းမာေရးအေျခအေနနဲ႔ ခြဲစိတ္ကုသမႈခံယူစဥ္အတြင္း မွားယြင္းမႈတစ္စံုတရာျဖစ္တာေၾကာင့္ လည္း ေသြးေပါင္က်တာမ်ိဳးျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

ေသြးေပါင္က်ျခင္း (Hypotension) ျဖစ္ရင္ ဘယ္လိုလကၡဏာေတြျဖစ္ႏိုင္လဲ

ရုတ္တရက္ေသြးေပါင္က်သြားတဲ့အခါ –

  • ေခါင္းထဲမွာ ညီးစီစီျဖစ္လာမယ္
  • သတိလစ္မယ္
  • အျမင္ေတြေဝဝါးလာမယ္
  • ေအာ့အန္မယ္
  • ေျခကုန္လက္ပန္းက်လာမယ္
  • အာရံုမစိုက္ႏိုင္ေတာ့ဘူး ျဖစ္လာမယ္။

ရုတ္တရက္သတိလစ္သြားျခင္း

ေသြးေပါင္တအားက်သြားတဲ့အခါ အသက္အႏၱရာယ္ေတာင္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးေပါင္တအားက်ျပီး ရုတ္တရက္ သတိလစ္မသြားခင္မွာ ဒီလိုေတြျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

  • စိတ္ရႈပ္ေထြးလာမယ္ (အသက္အရြယ္ၾကီးရင့္သူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္)
  • အေရျပားမွာ ေခၽြးေစးေတြထြက္ျပီး ေအးလာမယ္၊
  • အေရျပားေတြျဖဴေဖ်ာ႔ေဖ်ာ႔ျဖစ္လာမယ္
  • အသက္ရႈႏႈန္းျမန္လာမယ္
  • အားမရွိသလိုျဖစ္လာျပီး ေသြးခုန္ႏႈန္းျမန္လာမယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာဆရာဝန္နဲ႔သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္လဲ

တကယ္လို႔ ေသြးေပါင္က်တာေၾကာင့္ ရုတ္တရက္သတိလစ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ လကၡဏာေတြျဖစ္လာျပီဆိုရင္ ျမန္ႏိုင္သမွ်ျမန္ျမန္ဆရာဝန္နဲ႔သြားေရာက္ျပသသင့္ပါတယ္။

တစ္ခါတေလခႏၶာကိုယ္မွာ ေရဓာတ္ခမ္းေျခာက္တဲ့အခါ မ်ိဳးမွာလည္း ေခါင္းမူးတာ၊ ညီးစီစီျဖစ္တာမ်ိဳးေတြခံစားရႏိုင္ ပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္က ေအးစက္လာျပီး ဘာမွမလုပ္ႏိုင္ေအာင္ ကတုန္ကယင္ျဖစ္လာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ နီးစပ္ရာေဆးခန္းကို အျမန္ဆံုးသြားေရာက္ျပသသင့္ပါတယ္။

အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

ဘာေတြက ေသြးေပါင္က်ျခင္း (Hypotension) ကိုျဖစ္ေစတာလဲ

ေသြးေပါင္က်တာက ေရာဂါအေျခအေနေၾကာင့္ျဖစ္နိုင္သလို ေသာက္သံုးေနတဲ့ေဆးဝါးေတြေၾကာင့္လည္းျဖစ္နိုင္ ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေသြးေပါင္က်တာကိုျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အျခားအေၾကာင္းအရင္းေတြလည္း ရွိပါေသးတယ္။

  • ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ျခင္း – ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကာလအတြင္းမွာ ေသြးေပါင္က်ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါက ျဖစ္ေနက်အေျခအေနတစ္ရပ္ပါ။ ကေလးေမြးဖြားျပီးခ်ိန္မွာ ေသြးေပါင္ခ်ိန္က ပံုမွန္ျပန္ျဖစ္သြားပါတယ္။
  • ႏွလံုးေရာဂါအခံရွိတာ – အခ်ိဳ႕ေသာႏွလံုးေရာဂါအေျခအေနေတြျဖစ္တဲ့ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းေႏွးတာ၊ ႏွလံုးအဆို႔ရွင္ျပႆနာ၊ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းတာနဲ႔ ရုတ္တရက္ႏွလံုးရပ္သြားတာေတြေၾကာင့္ ေသြးေပါင္ခ်ိန္က်ႏိုင္ပါတယ္။
  • ေဟာ္မုန္းကေမာက္ကမျဖစ္ျခင္း – ခႏၶာကိုယ္ထဲက ေဟာ္မုန္းေတြကို ကေမာက္ကမျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ parathyroid disease၊ adrenal insufficiency (Addison’s disease)၊ ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္က်ဆင္းျခင္း (hypoglycemia) တို႔ေၾကာင့္လည္းေသြးေပါင္က်ႏိုင္ပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳေရာဂါေၾကာင့္လည္း ေသြးေပါင္က်ႏိုင္ပါတယ္။
  • ခႏၶာကိုယ္မွာ ေရဓာတ္နည္းတဲ့အခါ – ခႏၶာကိုယ္မွာ ေရဓာတ္နည္းသြားတဲ့အခါ အားမရွိတာ၊ ေခါင္းမူးတာ နဲ႔ ေျခကုန္လက္ပမ္းက်တာမ်ိဳး ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။ ဖ်ားေနတာ၊ေအာ့အန္တာ၊ ဝမ္းေလွ်ာတာ၊ ဆီးသြားမ်ားတာ၊ ေလ့က်င့္ခန္းအျပင္းအထန္လုပ္တာေတြေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္မွာ ေရဓာတ္ကုန္ခမ္းႏိုင္ပါတယ္။
  • ေသြးဆံုးရံႈးတဲ့အခါ – ထိခိုက္ဒဏ္ရာရတာေၾကာင့္ ကိုယ္တြင္းအဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပင္ပ ကိုယ္အဂၤါအစိတ္အပိုင္းေတြမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေသြးထြက္မ်ားတဲ့အခါ ေသြးေပါင္က်တာမ်ိဳးျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။
  • ျပင္းထန္တဲ့ ကူးစက္ပိုးဝင္တာ – ေသြးေၾကာထဲကို ကူးစက္ေရာဂါပိုးေတြဝင္ေရာက္တဲ့အခါ septic shock လိုပေခၚတဲ့ အသက္အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ေသြးေပါင္က်တာမ်ိဳးျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။
  • ပင္းထန္တဲ့ဓာတ္မတည့္မႈျဖစ္တာ –  အစားအေသာက္ေတြ၊ ေဆးဝါးေတြ နဲ႔ ပိုးေကာင္ေတြရဲ႕ အဆိပ္ေတြေၾကာင့္ လည္း ေသြးေပါင္က်ႏိုင္ပါတယ္။ ဒာတ္မတည့္မႈေၾကာင့္ အေရျပားမွာ အသ္ပ်ဥ္ေတြထတာ၊ ယားယံတာ၊ ေလျပြန္ေတြေရာင္လာတာမ်ိဳးျဖစ္မယ္ဆိုရင္လည္း ေသြးေပါင္က်လာႏိုင္ပါတယ္။
  • အာဟာရမျပည့္တာ – စားသံုးေနတဲ့အစားအေသာက္ေတြထဲမွာ ဗီတာမင္ B-12 နဲ႔ folate တို႔လိုမ်ိဳး ခႏၶာကိုယ္အတြက္ ေသြးနီဥဆဲလ္ေတြကို ထုတ္ေပးႏိုင္တ့ဲဓာတ္ေတြမပါဝင္တဲ့အခါ ေသြးေပါင္က်ေစႏိုင္ပါတယ္။

Risk factors

ေသြးေပါင္က်ျခင္း (Hypotension) ကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစတာလဲ

ေသြးေပါင္က်တာကို အသက္အရြယ္မေရြး၊ က်ား၊မမေရြးၾကံဳေတြ႔ရႏိုင္ပါတယ္။  ဒါေပမယ့္ ဒီအခ်က္ေတြကေတာ့ ေသြးေပါင္က်ႏိုင္ေျခကို ျမင့္တက္ေစႏိုင္ပါတယ္။

  • အသက္အရြယ္ – အသက္ ၆၅ ႏွစ္အထက္ရွိျပီျဖစ္တဲ့ သက္ၾကီးရြယ္အိုေတြမွာ ေသြးေပါင္က်ႏိုင္ေျခက အျခားသူေတြထက္ပိုမ်ားေနပါတယ္။
  • ေဆးဝါးေတြ – ေသြးေပါင္က်ေဆးေသာက္သံုးေနရသူေတြနဲ႔ နာတာရွည္ေရာဂါခံစားေနရတာေၾကာင့္ ပံုမွန္ေဆးေသာက္သံုးေနရသူေတြမွာ ေသြးေပါင္က်ႏိုင္ေျခက ပိုမ်ားပါတယ္။
  • ေရာဂါအခံရွိေနတာ – Parkinson’s ေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ နဲ႔ ႏွလံုးေရာဂါခံစားေနရသူေတြမွာလည္း ေသြးေပါင္က်နိုင္ေျခက အျခားသူေတြထက္ပိုမ်ားေနပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ကုသမႈမ်ား

ေသြးေပါင္က်ျခင္း (hypotension) ကို ဘယ္လိုကုသမလဲ

ေသြးေပါင္က်တာကို ဘယ္လိုကုသမလဲဆိုတာက ျဖစ္ရတဲ့အေၾကာင္းရင္းခံေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။ ေသြးေပါင္က်တာကို ကုသတဲ့အခါ ႏွလံုးေရာဂါ၊ဆီးခ်ိဳနဲ႔ အျခားေရာဂါအေျခအေနေတြအတြက္ ကုသမႈခံယူေနရတာေတြကိုပါထည့္တြက္ဖို႔လိုပါမယ္။

တကယ္လို႔ ေအာ့အန္တာ နဲ႔ ဝမ္းသြားတာေတြေၾကာင့္ ေသြးေပါင္က်တာမ်ိဳးျဖစ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေရဓာတ္ဆံုးရံႈးတာေၾကာင့္ျဖစ္ရတဲ့ ေသြးေပါင္က်တာပါ။ ေရအလံုအေလာက္ေသာက္ေပးဖို႔လိုပါမယ္။ ေရဓာတ္ျပည့္ဝေအာင္ေနတာက ေသြးေပါင္က်တာမ်ိဳးမျဖစ္ေအာင္ကာကြယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ အခ်ိန္အၾကာၾကီး မတ္တတ္ရပ္ေနရတာကလည္း ေသြးေပါင္က်တာကိုျဖစ္ေစႏိုင္တာေၾကာင့္ အခ်ိန္အၾကာၾကီးမတ္တတ္ရပ္တာမ်ိဳးမလုပ္ပါနဲ႔။ ခႏၶာကိုယ္ကို သက္ေတာင့္သက္သာျဖစ္ေအာင္ထားေပးပါ။ စိတ္ဖိစီးေစမယ့္အေၾကာင္းအရာေတြကိုလည္း သိပ္မေတြးမိေအာင္ေနေပးဖို႔လိုပါမယ္။

ရုတ္တရက္သတိလစ္တာမ်ိဳးအထိ ေသြးေပါင္က်တာက ဆိုးလာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဆရာဝန္နဲ႔ခ်က္ခ်င္းျပသဖို႔လိုပါမယ္။

ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ား

ေသြးေပါင္က်တာ (Hypotension) ေၾကာင့္ ဘာေတြျဖစ္လာႏိုင္လဲ

ေသြးေပါင္က်တာ သိပ္မျပင္းထန္ရင္ေတာ့ ေခါင္းမူးတာ၊ အားမရွိသလိုျဖစ္တာ၊ မိုက္ခနဲမူးျပီး ရုတ္တရက္ လဲက်တာမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ လဲက်တာေၾကာင့္ မေတာ္တဆထိခိုက္တာမ်ိဳးလည္း ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

ေသြးေပါင္က်တာက အရမ္းျပင္းထန္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ခႏၶာကိုယ္အစိတ္အပိုင္းေတြက ေအာက္ဆီဂ်င္ကို အလံုအေလာက္မရရွိေတာ့ဘဲ ပံုမွန္လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကို မလုပ္ေဆာင္နိင္တာမ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္သလို ႏွလံုးနဲ႔ ဦးေႏွာက္ကို ထိခိုက္ပ်က္စီးတာမ်ိဳးေတြအထိျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာ အႀကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြ အတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 19, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 19, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။