Hypopituitarism (ပီက်ဴေရထရီဂလင္း ေကာင္းမြန္စြာ အလုပ္မလုပ္ျခင္း ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Hypopituitarism (ပီက်ဴေရထရီဂလင္း ေကာင္းမြန္စြာ အလုပ္မလုပ္ျခင္း ) ကဘာလဲ။

ဦးေႏွာက္ေအာက္ေျခက ပီက်ဴေရထရီ ဂလင္းဟာ ေဟာ္မုန္းေတြကုိ မထုတ္လုပ္တဲ့၊ ထုတ္လုပ္တဲ့ ပမာဏ က လုံေလာက္မႈ မရွိတဲ့  အေျခအေနကို ပီက်ဴေရထရီဂလင္း ေကာင္းမြန္စြာ အလုပ္မလုပ္ျခင္း Hypopituitarism လို႔ေခၚပါတယ္။ pituitary  ဂလင္း ကို ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြ ပါ၀င္တဲ့ ဦးေႏွာက္ အစိတ္အပိုင္း ပီက်ဴေရထရီ ဒါမွမဟုတ္ hypothalamus မွာ ေရာဂါ ျဖစ္ေနတဲ့ အတြက္ ပီက်ဴေရထရီဂလင္း ေကာင္းမြန္စြာ အလုပ္မလုပ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပီက်ဴေရထရီေဟာ္မုန္းေတြ မထြက္လာဘူး၊ လိုအပ္တာထက္ အရမ္းနည္းေနမယ္ဆိုရင္ panhypopituitarism လို႔ေခၚပါတယ္။ ကေလးေတြမွာေရာ လူႀကီးေတြမွာပါ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

Hypopituitarism (ပီက်ဴေရထရီဂလင္း ေကာင္းမြန္စြာ အလုပ္မလုပ္ျခင္း ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အရြယ္မေရြး ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ အခ်က္္ေတြကို နားလည္ထားျခင္းအားျဖင့္ ေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို ေလွ်ာ႔ခ်ႏိုင္ပါတယ္။ ထပ္သိခ်င္တာရွိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ၾကည့္ပါ။

လကၡဏာမ်ား

Hypopituitarism (ပီက်ဴေရထရီဂလင္း ေကာင္းမြန္စြာ အလုပ္မလုပ္ျခင္း ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Hypopituitarism ရဲ႕ လကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

ပီက်ဴေရထရီေဟာ္မုန္းေတြက နည္းပါးေနတာလား၊ လုံး၀ မရွိသေလာက္ ျဖစ္ေနတာလား ဆိုတဲ့ ေဟာ္မုန္းပမာဏ အေပၚမူတည္ၿပီး ေရာဂါ လကၡဏာေတြက အမ်ဳိးမ်ဳိး ေျပာင္းလဲ ႏိုင္ပါတယ္။ ေအာက္ပါ လကၡဏာေတြ ပါ၀င္တတ္ပါတယ္။

  • ေမာပန္းလြယ္ျခင္း
  • ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ဆင္းျခင္း
  • လိင္စိတ္က်ဆင္းျခင္း
  • အပူ အေအး အေျခအေနေတြမွာ ေနရထိုင္ရခက္ခဲျခင္း
  • အစားပ်က္ျခင္း
  • မ်က္ႏွာေဖာေရာင္ျခင္း
  • ေသြးအားနည္းျခင္း
  • ျမံဳျခင္း
  • အသာပူျခင္း၊ ဓမၼတာ မမွန္ျခင္း၊ ဆီးခုံေမြးကြ်တ္ျခင္း၊ ႏို႔တိုက္မိခင္မ်ား ႏို႔မထြက္ျခင္း
  • အမ်ဳိးသားမ်ားတြင္ မ်က္ႏွာ၊ ခႏၶာကိုယ္ေမြး မ်ားကြ်တ္ျခင္း
  • ကေလးမ်ား အရပ္ပုေနျခင္း

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေစာေစာသိ ေစာေစာကုမယ္ဆိုရင္ အေျခအေနပိုဆိုးမလာေအာင္၊ တျခားအေရးေပၚအေျခအေနေတြ မျဖစ္ေအာင္ တားဆီးေပးႏိုင္ပါတယ္။ တတ္ႏိုင္သမွ် ျမန္ျမန္ပဲ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ၾကည့္ပါ။ ခႏၶာကိုယ္လႈပ္ရွားမႈပုံစံဟာ လူတစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ မတူၾကပါဘူး။ ဘာက အေကာင္းဆုံးျဖစ္မယ္ ဆိုတာကို ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္္တာက အသင့္ေလ်ာ္ဆုံး ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Hypopituitarism (ပီက်ဴေရထရီဂလင္း ေကာင္းမြန္စြာ အလုပ္မလုပ္ျခင္း ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ဘာေတြက Hypopituitarism ကို ျဖစ္ေစတာလဲ။

ပီက်ဴေရထရီ ဂလင္းဟာ ထိခိုက္မႈ တစ္ခုခု ေၾကာင့္ ေဟာ္မုန္းထုတ္တဲ့ အလုပ္လုပ္ေဆာင္မႈ ရပ္တန္႔သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ – ဦးေႏွာက္ခြဲစိတ္ကုသျခင္း၊ ဦးေႏွာက္တြင္ ေရာဂါပိုးကူးစက္ျခင္း၊ ေခါင္းထိခို္က္ျခင္း စတာမ်ဳိးေတြ ျဖစ္ခဲ့မယ္ ဆိုရင္  ပီက်ဴေရထရီဂလင္းကို ထိခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။

တခ်ဳိ႕ အက်ိတ္ေတြကလည္း ဂလင္းရဲ႕ အလုပ္လုပ္ေဆာင္မႈကို ထိခိုက္ေစပါတယ္။ ေအာက္ပါ အေျခအေနေတြပါ၀င္ပါတယ္။

  • ဦးေႏွာက္အက်ိတ္
  • ပီက်ဳေရထရီ ဂလင္းအက်ိတ္ (Hypopituitarism အျဖစ္အမ်ားဆုံး အေၾကာင္းရင္း )
  • Hypothalamus က်ိတ္

တစ္ခါတစ္ေလ ဘာေၾကာင့္ Hypopituitarism ျဖစ္ရတယ္ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းရင္းကို ရွာမေတြ႕ပဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Hypopituitarism (ပီက်ဴေရထရီဂလင္း ေကာင္းမြန္စြာ အလုပ္မလုပ္ျခင္း ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ဘာေတြက Hypopituitarism ျဖစ္ေစတဲ့ အႏၱရာယ္ပိုမ်ားေစသလဲ။

ေအာက္ပါအေျခအေနေတြကို ေတြ႕ၾကံဳေနရမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ေရာဂါျဖစ္ႏို္င္ေခ် ပိုမ်ားပါတယ္။

  • နာတာရွည္ အဆုတ္ေရာဂါ Sarcoidosis
  • ခႏၶာကိုယ္တြင္ သံဓာတ္မ်ား အလြန္မ်ားေသာ မ်ဳိးရိုးလိုက္ေရာဂါ (Hemochromatosis)
  • Histiocytosis X (immune cell ေတြက ကိုယ္တြင္းအဂၤါေတြကို တိုက္ခိုက္တဲ့ ေရာဂါ)
  • ေလျဖတ္ျခင္း
  • တီဘီေရာဂါ
  • Lymphocytic hypophysitis ( ပီက်ဴေရထရီ ဂလင္းေရာင္ရမ္းျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာေရာဂါ တစ္မ်ဳိး)
  • ေသြးသြန္ျခင္း (ကေလးေမြးဖြားစဥ္တြင္ ေသြးမ်ား ဆုံးရႈံးျခင္း )
  • ဓာတ္ေရာင္ျခည္ အသုံးျပဳ ကုသျခင္းမ်ား

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Hypopituitarism (ပီက်ဴေရထရီဂလင္း ေကာင္းမြန္စြာ အလုပ္မလုပ္ျခင္း ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

တကယ္လို႔ Hypopituitarism ေရာဂါ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ဆရာ၀န္က သံသယ ရွိေနမယ္ ဆိုရင္ ခႏၶာကိုယ္ကို စစ္ေဆးဖို႔ လုပ္ေဆာင္ရမွာ ျဖစ္ၿပီး တခ်ဳိ႕ ေဆးစစ္ခ်က္ေတြကိုလည္း လုပ္ေဆာင္ရပါလိမ့္မယ္။

လုပ္ေလ့လုပ္ထရွိတဲ့ စစ္ေဆးခ်က္ အမ်ဳိးအစားေတြကေတာ့

  • ပီက်ဴေရထရီ ဂလင္းကေန ထုတ္လုပ္တဲ့ ေဟာ္မုန္းပမာဏကို စစ္ေဆးမယ့္ ေဆးစစ္ခ်က္ ကို လုပ္ရပါလိမ့္မယ္။ တစ္ခါတစ္ေလမွာ ပီက်ဴေရထရီဂလင္းက ထုတ္လုပ္တဲ့ ေဟာ္မုန္းက တျခားဂလင္းေတြကို ဘယ္လိုလံႈ႕ေဆာ္သလဲ ဆိုတာကို လည္း စစ္ေဆးပါလိမ့္မယ္။
  • CT-scan နဲ႔ MRI ၊ ပီက်ဴေရထရီ ဂလင္းမွာ အက်ိတ္က ထိခိုက္မႈ ရွိေနေစသလား ဆုိတာ ကို စစ္ေဆးေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေသြးမစစ္ခင္ ေဆးေသာက္ဖို႔ ဆရာ၀န္က ေဆးစာညႊန္းေပးပါလိ္မ့္မယ္။ အဲ့ဒီေဆးေတြက ေဟာ္မုန္းတခ်ဳိ႕ကို ထုတ္လုပ္ဖို႔ လံႈ႕ေဆာ္ေပးပါတယ္။ ေဆးမစစ္ခင္မွာ ဒီေဆးေတြ ေသာက္တာက သင့္ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ပီက်ဴေရထရီဂလင္း ဘယ္လိုအလုပ္လုပ္ေနသလဲ ဆိုတာကို ဆရာ၀န္က ပိုသိသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္ ေဟာ္မုန္းပမာဏက ေလ်ာ့ေနသလဲ ဆိုတာကို သိသြားတဲ့ အခါ အဲ့ဒီေဟာ္မုန္း နဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ကုိယ္တြင္း အဂၤါ တစ္ခ်ဳိ႕ကို စစ္ေဆးပါ လိမ့္မယ္။ တစ္ခါတစ္ေလမွာ ပီက်ဴေရထရီ ဂလင္း မဟုတ္ပဲ တျခား အဂၤါအစိတ္အပိုင္း ေတြလည္း ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။

Hypopituitarism (ပီက်ဴေရထရီဂလင္း ေကာင္းမြန္စြာ အလုပ္မလုပ္ျခင္း ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ေဟာ္မုန္းအထူးကု ပညာရွင္နဲ႔ ကုသတာ က အေကာင္းဆုံး ျဖစ္ပါတယ္။ ေဟာ္မုန္း အမ်ဳိးအစားအမ်ားႀကီးက ထိခိုက္ေနႏို္င္တာ ျဖစ္တဲ့ အတြက္ ကုသမႈ ပုံစံ တစ္မ်ဳိးတည္း နဲ႔ အဆင္မေျပေလာက္ပါဘူး။ ေယဘုယ် အားျဖင့္ ကုသျခင္းရဲ႕ ပန္းတိုင္က ေဟာ္မုန္းပမာဏေတြ ပုံမွန္အတိုင္း ျဖစ္သြားေစဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ပီက်ဴေရထရီ ဂလင္းကေန ထုတ္မေပးတဲ့ ေဟာ္မုန္းေတြကို အစားထိုးေပးမယ့္ နည္းလမ္းလည္းပါ၀င္ပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ ေဟာ္မုန္းပမဏကို ပုံမွန္ အတိုင္း စစ္ေဆးသြားဖို႔လိုပါတယ္။ ဆရာ၀န္က လိုအပ္တဲ့ ေဆးပမာဏကို ေသာက္သုံးဖို႔ ဆရာ၀န္က ခ်ိန္ဆ ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

တကယ္လို႔ ပီက်ဴေရထရီဂလင္းျပႆနာက အက်ိတ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေနတာဆိုရင္ေတာ့ ေဟာ္မုန္းကို နဂိုအတိုင္း ျပန္ျဖစ္ေအာင္ ခြဲစိတ္ဖို႔ လိုအပ္ပါလိမ့္မယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ အကိ်တ္ကို ဖယ္ထုတ္တဲ့ အခါ ဓာတ္ေရာင္ျခည္နဲ႔ ကုသတာလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

Hypopituitarism ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မယ့္ ဘ၀ေနထိုင္မႈ ပုံစံ နဲ႔ အိမ္တြင္းကုထုံးေတြက ဘာေတြ ျဖစ္မလဲ။

ေအာက္ပါနည္းလမ္းေတြကို လိုက္နာ ေဆာင္ရြက္ျခင္းအားျဖင့္ Hypopituitarism ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ပါတယ္။

  • ထိုင္ခုံခါးပတ္မ်ား ႏွင့္ ေလအိတ္မ်ား

ကားစီးတဲ့ အခါတိုင္း ထိုင္ခုံ ခါးပတ္ပတ္ပါ။ ကေလးငယ္ေတြ အေနနဲ႔ လုံျခံဳမႈ ရွိေအာင္ ကားေနာက္ခန္းမွာ ထိုင္သင့္ပါတယ္။ ကေလးေတြရဲ႕ ကိုယ္အေလးခ်ိန္နဲ႔ ခႏၶာကိုယ္အရြယ္အစား အတြက္ အထူးစီမံထားတဲ့ ထိုင္ခုံေတြမွာ ထိုင္ခိုင္းသင့္ပါတယ္

  • အရက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးသုံးစြဲမႈ

အရက္ေသာက္ၿပီး၊ ေဆးသုံးၿပီး ကားမေမာင္းပါနဲ႔။ ေဆးေသာက္ၿပီးတဲ့အခါ ကားမေမာင္းသင့္ဘူး လို႔ ဆရာ၀န္ ညႊန္ထားတဲ့ ေဆးေတြေသာက္ၿပီးရင္လည္း ကားမေမာင္းပါနဲ႔။

  • အကာအကြယ္ ဦးထုပ္မ်ား

စက္ဘီး၊ စကိတ္ဘုတ္၊ ဆိုင္ကယ္၊ ႏွင္းေတာထဲသြားလာတဲ့ယာဥ္စီးျခင္း နဲ႔ တျခား ယဥ္ေတြ စီးတဲ့ အခါမွာ အကာအကြယ္ ဦးထုပ္မာေဆာင္းပါ။ ေဘ့စ္ေဘာ၊ လူခ်င္းတိုက္ခိုက္ရတဲ့ အားကစားမ်ား၊ စကိတ္စီးျခင္း၊ ႏွင္းေလွ်ာစီးျခင္း၊ စႏုိးဘုတ္စီးျခင္း သို႔မဟုတ္ ျမင္းစီးျခင္း စတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာလည္း ေခါင္းမွာ အကာအကြယ္ ဦးထုပ္ေဆာင္းသင့္ပါတယ္။

ေမးစရာေတြ ရွိေနမယ္ဆိုရင္ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီး ဘယ္နည္းလမ္းက အေကာင္းဆုံးျဖစ္မလဲဆိုတာကို အၾကံဥာဏ္ရယူပါ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 16, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 13, 2019

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။