Hepatomegaly (အသည္းၾကီးျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Hepatomegaly (အသည္းၾကီးျခင္း) ကဘာလဲ။

Hepatomegaly ဟာ အသည္းႀကီးတဲ့ ေရာဂါတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ အသည္းႀကီးျခင္းဟာ ျပင္းထန္တဲ့ ေရာဂါေတြရဲ႕ လကၡဏာ တစ္ခုျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

Hepatomegaly (အသည္းၾကီးျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီအေျခအေနဟာ ရွားပါးၿပီး အသက္ႀကီးသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Hepatomegaly (အသည္းၾကီးျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Hepatomegaly ရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ပင္ပန္းျခင္း
  • ႂကြက္သားနာက်င္ျခင္း
  • ပ်ိဳ႕ျခင္း
  • အစာစားခ်င္စိတ္မရွိျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်ဆင္းျခင္း
  • အသားဝါျခင္း၊ မ်က္လံုးဝါျခင္း

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Hepatomegaly (အသည္းၾကီးျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

  • အရက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ အသည္းေရာဂါမ်ား
  • အရက္ေၾကာင့္ မဟုတ္ေသာ အသည္းေရာဂါမ်ား
  • အသည္းေရာင္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး (ေအ၊ ဘီ၊ စီ၊ ဒီ၊ အီး)
  • အသည္းကင္ဆာ၊ အျခားေနရာေတြမွ အသည္းသို႔ ျပန္႔လာေသာကင္ဆာ

အသည္းႀကီးျခင္းကို ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ အျဖစ္နည္းတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကေတာ့

ကင္ဆာ

  • အခ်ဳိ႕ေသြးကင္ဆာမ်ား
  • အခ်ိဳ႕ lymphoma မ်ား
  • Multiple myeloma

မ်ိဳးရိုးလိုက္ေသာ ေရာဂါမ်ား

  • Hemochromatosis
  • Wilson’s disease
  • Glycogen storage diseases
  • Gaucher’s disease

ႏွလံုးေသြးေၾကာဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား

  • အသည္းကုိ သြားေသာ ေသြးျပန္ေၾကာပိတ္ျခင္း (Budd- Chiari syndrome)
  • ႏွလံုးပ်က္စီးျခ္ငး
  • ႏွလံုးအဆို႔ရွင္ က်ဥ္းျခင္း

ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္း

  • အသည္း အနာျဖစ္ျခင္း (အမီးဘားပိုး၊ ဘက္တီးရီးယား)
  • အျခား ကပ္ပါးေရာဂါပိုးမ်ား
  • ကိုယ္ခႏၶာရွိ lice လို အေကာင္မ်ိဳးမွ ကူးစက္ခံရေသာ relapsing fever

အဆိပ္ေၾကာင့္ ပ်က္စီးျခင္း

  • ေဆးေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ အသည္းပ်က္စီျခင္း (acetaminophen (Tylenol, others) နဲ႔ amoxicillin-clavulanate (Augmentin, Amoclans))
  • အဆိပ္ျဖစ္ေစေသာ စက္ရံုေတြမွ ထြက္သာ ဓါတုပစၥည္းေတြျဖစ္တဲ့ tetrachloride နဲ႔ chloroform ေၾကာင့္ အသည္းအဆိပ္သင့္ျခင္း

ရႈပ္ေထြးေသာ အသည္းႏွင့္ စနစ္တစ္ခုလံုးထိေသာ ေရာဂါမ်ား

  • Amyloidosis
  • Autoimmune hepatitis
  • Primary biliary cirrhosis
  • Primary sclerosing cholangitis

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

 Hepatomegaly (အသည္းၾကီးျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

Hepatomegaly ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • အရက္အလြန္ေသာက္ျခင္း – အရက္အလြန္ေသာက္ျခင္းဟာ အသည္းကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါတယ္။

ေဆး၊ ဗီတာမင္၊ သတၱဳဓါတ္ေတြ အမ်ားအျပား ေသာက္ျခင္း။ လိုအပ္သည္ထက္ပိုၿပီး

  • ေသာက္ျခင္းဟာ အသည္းထိခိုက္ေစႏိုင္ပါတယ္။

ေဆးဘက္ဝင္အပင္ေတြျဖစ္တဲ့ comfrey,ma huangနဲ႔ mistletoe တို႔ဟာ အသည္းပ်က္စီးႏႈန္းကို ျမင့္တက္ေစႏိုင္ပါတယ္

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Hepatomegaly (အသည္းၾကီးျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အသည္းေရာဂါကို ရွာေဖြစမ္းသပ္ဖို႔အတြက္ ဆရာဝန္က နံရိုးရဲ႕ေအာက္ ဗိုက္အေပၚညာဘက္ပိုင္းမွာ အသည္းရဲ႕ အစြန္းကို စမ္းသပ္္မွာျဖစ္ၿပီး သူ႔အရြယ္အစား၊ ပံုစံ၊ နာက်င္မႈ ရွိမရွိကို စစ္ေဆးမွာျဖစ္ပါတယ္။ ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေပၚမူတည္ၿပီး ႀကီးေနတဲ့အသည္းဟာ ေပ်ာ့ျခင္း၊ မာျခင္း၊ ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္းေတြ ေတြ႔ရွိႏိုင္ပါတယ္။ အက်ိတ္ေတြကိုလည္း စမ္းမိႏိုင္ပါတယ္။

ဒီလိုစစ္ေဆးျခင္းဟာ အသည္းအရြယ္အစားကို အၾကမ္းမ်ဥ္းသိရွိႏိုင္ပါတယ္။ ေသခ်ာေအာင္သိဖို႔ေတာ့ abdominal ultrasound ကစၿပီး imaging tests ေတြ လိုအပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ပိုမို အေသးစိတ္တဲ့ ပံုရိပ္ေတြ လိုအပ္တယ္ဆိုရင္ CT scan နဲ႔ MRI တို႔ကို လို္အပ္ႏိုင္ပါတယ္။

အျခားစစ္ေဆးမႈမ်ား

သင့္ဆရာဝန္က အသည္းႀကီးၿပီလို႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္တာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ အျခားအေၾကာင္းရင္းေတြကိုရွာဖို႔ စစ္ေဆးမႈေတြ ျပဳလုပ္သင့္ပါတယ္။ ဒီစစ္ေဆးမႈေတြကေတာ့

ေသြးစစ္ေဆးျခင္း – ေသြးစစ္ေဆးမႈဟာ အသည္းအင္ဇိုင္းပမာဏကို တိုင္းတာျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ သင့္အသည္းက်န္းမာေရးအေၾကာင္းကုိ အရိပ္အျမြက္ေျပာျပႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးစစ္ေဆးမႈေတြဟာ အသည္းႀကီးျခင္းကို ျဖစ္ေစတဲ့ အသည္းေရာင္ဗိုင္းရပ္စ္ေတြကိုလည္း စစ္ေဆးႏိုင္ပါတယ္။

Magnetic resonance elastography ဟာ shear waves ေတြကို အသံုးျပဳၿပီး အသည္းမာျခင္းကို စစ္ေဆးတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီစစ္ေဆးမႈဟာ ခြဲစိတ္ဖို႔မလိုအပ္တာေၾကာင့္ အသည္းအသားစယူျခင္းအစား သံုးႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

အသည္းအသားစယူျခင္း – သင့္ဆရာဝန္ဟာ ဓါတ္ခဲြခန္းမွာ စစ္ေဆးဖို႔ အသည္းအသားစ ယူႏိုင္ပါတယ္။ အသည္းအသားစ ယူျခင္းကုိ ေသးငယ္တဲ့ အပ္နဲ႔ အေရျပားကို ေဖါက္ကာ အသည္းအတြင္းကို စိုက္ၿပီး ယူတာျဖစ္ပါတယ္။ အပ္ဟာ အသည္းရဲ႕ အဓိက တစ္ရွဴးကို စုပ္ယူၿပီး ဓါတ္ခြဲခန္းကို ပို႔တာ စစ္ေဆးတာျဖစ္ပါတယ္။ သင့္ဆရာဝန္က Ultrasound နဲ႔ တြဲၿပီး အသံုးျပဳရတဲ့ အသားစယူျခင္းကိုလည္း ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

Hepatomegaly (အသည္းၾကီးျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

အသည္းႀကီးျခင္းကို ကုသျခင္းဟာ ျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေပၚမူတည္ၿပီး ကြာျခားမႈ ရွိပါတယ္။ အျဖစ္မ်ားတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြျဖစ္တဲ့ အရက္ေၾကာင့္နဲ႔ အရက္ေၾကာင့္ မဟုတ္ေသာ အသည္းအဆီဖံုးျခင္းေတြမွာ အရက္ကိုေရွာင္ျခင္း၊ က်န္းမာစြာ စားေသာက္ျခင္း၊ ေလ့က်င့္ခန္းပံုမွန္လုပ္ျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ေလွ်ာ့ျခင္းေတြ ျပဳလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ သိသာစြာ သက္သာေစႏိုင္ပါတယ္။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ Hepatomegaly ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • က်န္းမာစြာ စားေသာက္ပါ။ အသီးအရြက္၊ whole grains ႂကြယ္ဝစြာ ပါဝင္တဲ့ အစားအစာေတြကို စားသင့္ပါတယ္။
  • အရက္ကို အလယ္အလတ္သာေသာက္ပါ။ သင့္အတြက္ ဘယ္ေလာက္ေသာက္သင့္သလဲဆိုတာ ဆရာဝန္ကို ေမးျမန္းပါ။
  • ေဆး၊ ဗီတာမင္၊ ျဖည့္စြက္စာေတြ အသံုးျပဳေတာ့မယ္ဆိုရင္ ညႊန္ၾကားခ်က္ကို လိုက္နာပါ။ အၾကံျပဳထားတဲ့ ပမာဏကိုသာ အသံုးျပဳပါ။
  • ဓါတုပစၥည္းေတြနဲ႔ ထိမိျခင္းမွ ေရွာင္က်ဥ္ပါ။ aerosol cleaners၊ ပိုးသတ္ေဆးေတြနဲ႔ အျခားအဆိပ္ရွိတဲ့ ဓါတုပစၥည္းေတြကုိ ေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းတဲ့ေနရာေတြမွာသာ အသံုးျပဳသင့္ပါတယ္။
  • လက္အိပ္၊ လက္ရွည္ နဲ႔ မ်က္ႏွာစြပ္တို႔ကို အသံုးျပဳသင့္ပါတယ္။
  • က်န္းမာတဲ့ ကုိယ္အေလးခ်ိန္ကို ထိန္းသိမ္းပါ။ တကယ္လို႔ သင့္အေလးခ်ိန္က ပံုမွန္ပဲဆိုရင္ ႀကိဳးစားၿပီး ထိန္းသိမ္းသင့္ပါတယ္။ ကိုယ္ေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့ဖို႔လိုတယ္ဆိုရင္ေတာ့ သင္စားေနတဲ့ အစားအေသာက္ေတြထဲက တစ္ေန႔ကို ကယ္လိုရီနည္းနည္းစီေလွ်ာ့ခ်သင့္ၿပီး ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္သင့္ပါတယ္။ က်န္းမာစြာ ဘယ္လိုကိုယ္အေလးခ်ိန္ေလွ်ာ့သင့္သလဲဆိုတာ ဆရာဝန္ကို ေမးျမန္းသင့့္ပါတယ္။
  • ျဖည့္စြက္စာေတြကို သတိနဲ႔ အသံုးျပဳပါ။ ျဖည့္စြက္စာေတြ၊ ေဆးဘက္ဝင္အပင္ေတြကို အသံုးမျပဳခင္ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳးကို ႏႈိင္းယွဥ္ စဥ္းစားပါ။
  • ဒီထုတ္ကုန္ေတြဟာ အသည္းကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကိုယ္ခႏၶာေတာင့္တင္းေဆး၊ ပိန္ေဆးေတြနဲ႔ ေပါင္းစပ္ထားတဲ့ ပါဝင္ပစၥည္းေတြဟာ အသည္းကို ထိခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ ေရွာင္က်ဥ္သင့္တဲ့ အပင္ေတြကေတာ့ germander, chaparral, senna, mistletoe, comfrey, ma huang, valerian root, kava, celandine န႔ဲ green tea extracts တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဩဂုတ် 20, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 4, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။