Hepatitis A (အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. K Zin Thwe

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Hepatitis A (အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ေရာဂါ ဆိုတာ ေအ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ အလြန္ ကူးစက္နိုင္တဲ့ အသည္းေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေရာဂါပိုးဟာ အသည္းကို ေရာင္ေစျပီး အသည္းလုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို ထိခိုက္ေစတဲ့ အသည္းေရာင္ ေရာဂါပိုးအမ်ိဳးအစားေတြထဲက တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

လူအမ်ားစုမွာေတာ့ ေထြေထြထူးထူး ေရာဂါ ၾကီးၾကီးမားမား မျပပဲ ၂ လ မွ ၆ လ အတြင္း ေပ်ာက္ကင္းသြားတတ္ၾကပါတယ္။ သို႔ေသာ္ တစ္ခ်ိဳ႔အသည္းေရာင္ ေအ ေရာဂါေတြမွာ ႏွလံုးစြမ္းေဆာင္ရည္က်ဆံုးတဲ့အထိ ရွားရွားပါးပါး ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

Hepatitis A (အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ေရာဂါ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ေရာဂါသည္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ဒီေရာဂါ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေဒသကို ခရီးသြားျပီးေနာက္ ကူးလာတဲ့သူနွင့္ အတူေနထိုင္ျခင္း သို႔ လိင္ဆက္ဆံျခင္းတို့မွာ ကူးစက္ၾကပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Hepatitis A (အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ေရာဂါ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ပထမဆံုး သင္သိထားရမွာက လူတိုင္းမွာေတာ့ ေရာဂါလကၡဏာမျပနိုင္ဘူး ဆိုတာပါပဲ။ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ကူးစက္ခံရျပီးေနာက္ တစ္လအတြင္းေပၚလာနိုင္ပါတယ္။

၄င္းတို႔မွာ-

  • အသား၀ါျခင္း
  • ျဖဴေဖ်ာ့ေသာ သို႔ ရႊံေစးေရာင္ မစင္သြားျခင္း
  • ဆီးအေရာင္ရင့္ျခင္း
  • ခႏၶာကိုယ္အနံ႔ ယားယံျခင္း

ထို႔အျပင္ တျခား တုပ္ေကြးကဲ့သို႔ေသာ လကၡဏာေတြလဲ ျပနိုင္ပါတယ္။

ဥပမာ-

  • ေမာပန္းႏြြမ္းနယ္ျခင္း
  • အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း
  • ပ်ိဳ႕ျခင္း
  • အန္ျခင္း
  • အဖ်ားေငြ႔ေငြ႔ ရွိျခင္း
  • ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ေအ ေရာဂါလကၡဏာေတြ သင့္မွာ ျပလာျပီဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ့ သြားျပပါ။

အကယ္လို႔ သင့္မွာ အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ  ပိုးကူးမိတယ္ ဆိုလွ်င္ ကူးျပီး ၂ ပတ္အတြင္း အသည္းေရာင္ ေအ ကာကြယ္ေဆး သို႔ immunoglobulin ကုထံုးတို႔နွင့္ ကာကြယ္နိုင္ပါေသးတယ္။

ေအာက္ပါ အေၾကာင္းအရာေတြ သင့္မွာ ရွိလွ်င္ ဆရာ၀န္ သို႔ ေဒသခံ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳ ဌာနကို အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ေအ ကာကြယ္ေဆးထိုးသင့္ မထိုးသင့္ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

  • သင္ဟာ လတ္တေလာတြင္ တျခားေသာ နိုင္ငံ အထူးသျဖင့္ မက္ဆီကို သို႔ အေမရိက ေတာင္ပိုင္း သို႔ အလယ္ပိုင္း နွင့္ တျခားေသာ သန္႔ရွင္းမွဳ အားနည္းတဲ့ အရပ္ေဒသသို႔ ခရီးသြားထားျခင္း
  • သင္လတ္တေလာ စားခဲ့တဲ့ စားေသာက္ဆိုင္က အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ပိုးပ်ံ႔နွံံ႔ေနတယ္လို့ သတင္းထြက္လာျခင္း
  • သင္နဲ့ အတူေနထိုင္သူ သို႔ သင့္ရဲ့ေစာင့္ေရွာက္သူက အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ပိုးရွိသည္ဟု အေျဖထြက္ထားျခင္း
  • လက္တေလာတြင္ အသည္းေရာင္အသား၀ါေအ ပိုးရွိတဲ့ သူနွင့္ လိင္ဆက္ဆံမွဳ ျပဳထားျခင္း

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Hepatitis A (အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ေရာဂါ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ေအ ေရာဂါကို အသည္းေရာင္ ေအ ဗိုင္းရပ္စ္က ျဖစ္ေစပါတယ္။ အသည္းေရာင္ ေအ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ကူးစက္ေစတဲ့ နည္းလမ္းေတြ အမ်ားၾကီး ရွိပါတယ္။

၄င္းတို႔မွာ-

  • ေရာဂါပိုးရွိျပီး လက္ကို အိမ္သာတက္ျပီး မေဆးတတ္တဲ့သူ ျပင္ဆင္ထားတဲ့ အစားကို စားမိျခင္း
  • မသန္႔ရွင္းတဲ့ ေရကို ေသာက္သံုးမိျခင္း
  • မသန္႔ရွင္းတဲ့ ေရထဲက ငါးကို အစိမ္းစားမိျခင္း
  • ေရာဂါလကၡဏာမျပဘဲ ေရာဂါပိုးရွိေနသူနွင့္ အနီးကပ္ ထိေတြ႔မွဳ ရွိျခင္း
  • ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ရွိသူနွင့္ လိင္ဆက္ဆံမွဳ ျပဳျခင္း

Risk factors

 Hepatitis A (အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ေရာဂါ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ေအ ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။

ဥပမာအားျဖင့္-

  • အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ေအ ျဖစ္နိုင္ေခ်မ်ားတဲ့ ေနရာေဒသမွာ ခရီးသြားျခင္း သို႔ အလုပ္လုပ္ကိုင္ျခင္း
  • ကေလးေစာင့္ေရွာက္မွဳ မွာ ပါ၀င္ျခင္း သိူ႔ ကေလးေစာင့္ေရွာက္မွဳ ဌာနမွာ အလုပ္လုပ္ကိုင္ျခင္း
  • ေယာက်ာ္းျခင္း လိင္တူဆက္ဆံျခင္း
  • HIV ပိုးရွိေနျခင္း
  • Hemophilia ကဲ့သို႔ ေသြးေရာဂါရွိေနျခင္း
  • ေရာဂါျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ ေဆးမ်ားထိုးျခင္း
  • အသည္းေရာင္ ေအ ပိုးရွိသူနွင့္ အတူေနထိုင္ျခင္း
  • အသည္းေရာင္ ေအ ပိုးရွိသူနွင့္ ပါးစပ္ သို့ စအို ထိေတြ႔မွဳ ရွိျခင္း

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Hepatitis A (အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ေရာဂါ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ေသြးစစ္ျခင္းျဖင့္ သင့္ကိုယ္ထဲမွာ အသည္းေရာင္ ေအ ပိုးရွိမရွိ သိနိုင္ပါတယ္။ သင့္ဆီက ပံုမွန္အားျဖင့္ သင့္ ေသြးျပန္ေၾကာမွ ေသြးနမူနာ စုပ္ယူျပီး ဓာတ္ခြဲခန္းပို႔ စမ္းသပ္ပါတယ္။

 

Hepatitis A (အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ေရာဂါ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

အသည္းေရာင္ ေအ ပိုးအတြက္ သီးသန့္ထုတ္လုပ္ထားတဲ့ ကုသမွဳရယ္လို့ေတာ့မရွိပါဘူး။ သင့္ခႏၶာကိုယ္ က အလိုအေလ်ာက္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကို တိုက္ထုတ္ပါလိမ့္မယ္။ ေရာဂါသည္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာေတာ့ အသည္းက ေျခာက္လအတြင္း ျပန္လည္ ေကာင္းမြန္နိုင္ပါတယ္။

လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကိုေတာ့ အိမ္မွာပဲ ဂရုစိုက္ ကုသနိုင္ပါတယ္။ ထိုအေျခအေနအတြင္းမွာ တျခားလူေတြနဲ့ ထိေတြ႔မွဳကို အတတ္နိုင္ဆံုး ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ျပီး သင့္ဆရာ၀န္နဲ့ က်န္းမာေရး အေျခအေနကို ေစာင့္ၾကည့္ရန္ ပံုမွန္ ျပသသင့္ပါတယ္။

အသည္းေရာင္ ေအ ပိုးက သင့္ကို ပင္ပန္းေစတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ သင္လည္း အနားယူသင့္ပါတယ္။ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ သို႔ ႏြားနို႔ကဲ့သို႔ေသာ အာဟာရျဖစ္ေစတဲ့ အစားအေသာက္ေတြ စားေသာက္သင့္ပါတယ္။

ထို႔ျပင္ ကာကြယ္ေဆးမထိုးရေသးဘဲ သင္နွင့္ လာေရာက္ ထိေတြ႔ဆက္ဆံမိသူေတြကို သူတို့ဆရာ၀န္က ၂ ပတ္အတြင္း ကာကြယ္ေဆးထိုးေပးသင့္ပါတယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • သင့္မွာ အသည္းေရာင္ ေရာဂါရွိေနလွ်င္ သို႔ အသည္းေရာင္ ေရာဂါသည္ကို ျပဳစုကိုင္တြယ္ေနရလွ်င္ အထူးသျဖင့္ မစင္နဲ့ ထိေတြ႔မိတယ္ဆိုလွ်င္ လက္ကို ေသခ်ာ စင္ၾကယ္ေအာင္ ေဆးပါ။
  • သီးျခား သို႔ တစ္ခါသံုး ဇြန္း၊ခြက္တို့ကို သံုးပါ။
  • သင္ဟာ ေန႔ကေလးထိန္းေက်ာင္းမွာ အလုပ္လုပ္လွ်င္ ကေလးေသးခံလဲျပီး ႏွင့္ တျခား ဘာမွ မလုပ္ကိုင္ခင္မွာ လက္ကို ေသခ်ာေစးေၾကာပါ။စားေသာက္ဆိုင္ ၀န္ထမ္းမ်ားက လက္ကို အျမဲတမ္း မွန္ကန္စြာ ေဆးေၾကာသင့္ပါတယ္။
  • အလုပ္မွာ မစင္ နွင့္ တျခားခႏၶာကုိယ္အညစ္အေၾကးေတြနဲ့ ထိေတြ႔ရေတာ့မယ္ဆိုလွ်င္ လက္အိတ္၊ မ်က္မွန္ အစရွိတဲ့ စိတ္ခ်ရတဲ့ အကာအကြယ္ေတြကို သံုးပါ။
  • သင့္ရဲ့ အသည္းေရာင္ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ၄ ပတ္အတြင္း ေပ်ာက္ကင္းမသြားဘူးဆိုလွ်င္ ဆရာ၀န္ေခၚပါ။
  • အသည္းေရာင္အသား၀ါ ေအ ေရာဂါသည္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ေမာပန္းတတ္တာေၾကာင့္ ခဏခဏ အနားယူဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။
  • သင္ဟာ ပ်ိဳ ႔ ခ်င္ ၊ အန္ခ်င္လာနိုင္တဲ့ အတြက္ အာဟာရ ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ အစားအေသာက္ ဥပမာ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ နွင့္ နို႔တ႔ိုုကို ေသာက္သံုးသင့္ပါတယ္။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

 

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 3, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း အောက်တိုဘာ 12, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။