Hepatic Encephalopathy (အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာ္က္ေရာဂါ)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Hepatic Encephalopathy (အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာ္က္ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္ေရာဂါဆိုသည္မွာ အသည္း ပ်က္စီးေသာ သူမ်ားတြင္ အျပဳအမူ၊ စိတ္အေျခအ ေနႏွင့္ အာရံုေၾကာစနစ္ ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္ျခင္းကို ေခၚပါသည္။ ေသြးလည္ပတ္မႈစနစ္ ႏွင့္ ဦးေႏွာက္တြင္ အမိုနီးယား (ammonia) မ်ားျခင္းသည္ ဤေျပာင္းလဲမႈမ်ားကို ျဖစ္ေစသည္ဟု ထင္ပါသည္။ အစာ အိမ္ႏွင့္ အူအတြင္းရိွ ဘက္တီးရီးယားသည္ အမိုနီးယားကို ျပဳလုပ္သည္။ အမ်ားအားျဖင့္ အသည္းသည္ အမိုနီးယားကို ဓာတ္ေျပာင္းလဲပစ္သည္ (အမိုနီးယားကို အႏၱရာယ္ မရိွ ေအာင္လုပ္ျခင္းျဖစ္သည္)။ သို႔ေသာ္လည္း အသည္းေရာဂါ ရိွသူမ်ားသည္ အသည္းအလုပ္မလုပ္ျခင္းေၾကာင့္ အမိုနီးယား မ်ား ပိုမ်ားေနပါသည္။ အမိုနီးယားသည္ ေသြးတြင္းဝင္ကာ ဦးေႏွာက္သို႔ေရာက္ရိွသည္။ ဦးေႏွာက္ လုပ္ငန္းမ်ားကို ေႏွာင့္ ယွက္ျပီး ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကို ျဖစ္ေစသည္။

Hepatic Encephalopathy (အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာ္က္ေရာဂါ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဤဦးေႏွာက္ေရာဂါသည္ အသည္းေျခာက္သူမ်ား အား လံုး၏ ၅၀ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္တြင္ ျဖစ္ပြားသည္။ မကုသပါက သတိမရျဖစ္ျခင္းႏွင့္ ေသဆံုးျခင္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ၎သည္ ကူးစက္ပ်ံ႕ပြားျခင္း မရိွပါ။ မိဘမွ ကေလးသို႔ ကူးျခင္းလည္း မရိွပါ။

လကၡဏာမ်ား

Hepatic Encephalopathy (အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာ္က္ေရာဂါ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္ေရာဂါ၏ အဓိက ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ မည္သည့္ေနရာသို႔ ေရာက္ေနမွန္းမသိျခင္း၊ သတိေမ့တတ္ျခင္း ႏွင့္ စိတ္ရႈပ္ေထြးျခင္းတို႔ ျဖစ္သည္။ အိပ္ခ်င္ေနျပီး စိတ္ေနစိတ္ထား ေျပာင္းလဲျခင္း၊ ေလးလံထုိင္းမႈိုင္းျခင္း၊ မွတ္ဥာဏ္ ဆံုးရံႈးျခင္း ႏွင့္ သတိမရျခင္းတို႔ ျဖစ္ႏိုင္ သည္။
အျခားလကၡဏာမ်ားမွာ အသားဝါျခင္း၊ စကားေျပာရာ တြင္ ခက္ခဲျခင္း၊ တုန္ရီျခင္း၊ တုန္လႈပ္ျပီး ညီညြတ္မႈမရိွေသာ လႈပ္ရွားမႈမ်ားျဖစ္ျခင္းတို႔ ပါဝင္သည္။
ထို႔အျပင္ အသည္းေရာဂါလကၡဏာမ်ား ျဖစ္ေသာ အ သားဝါျခင္း၊ ရင္သားၾကီးျခင္း၊ ေဝွးေစ့ေသးျခင္း (အမ်ိဳးသား မ်ားတြင္)၊ ေရဖ်ဥ္းစြဲျခင္း ႏွင့္ ေျခေထာက္ မ်ား ေဖာေရာင္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။
အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္ေရာဂါကို အဆင့္ ၁မွ ၄အထိ ပိုင္းျခားထားသည္။ အဆင့္ (၁) တြင္ အနည္းငယ္ စိတ္ ရႈပ္ေထြးျခင္း၊ အာရံုစိုက္မႈ နည္းျခင္း၊ ေဒါသထြက္လြယ္ျခင္း၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အလုပ္မ်ား လုပ္ႏိုင္စြမ္းက်ျခင္းတို႔ ျဖစ္သည္။ အဆင့္ (၂) တြင္ ထံုထိုင္းေလးလံျခင္း၊ ငိုက္မ်ဥ္းျခင္း၊ ကိုယ္ေရ ကိုယ္ေသြး ေျပာင္းလဲျခင္း၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အလုပ္မ်ားလုပ္ ရာတြင္ ျပႆနာအၾကီးအက်ယ္ တက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္သည္။ အဆင့္ (၃) တြင္ အိပ္ခ်င္လာသည္ (သို႔ေသာ္ ႏိုး၍ရသည္)။ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အလုပ္မ်ား မလုပ္ႏို္င္ပါ။ မည္သည့္ေနရာမွန္း မသိေတာ့ပါ (ေနရာႏွင့္ အခ်ိန္)။ အဆင့္ (၄) တြင္ သတိလစ္ ေမ့ေျမာျခင္း ျဖစ္သည္။
အထက္တြင္ ေဖာ္ျပ မထားေသာ အျခားလကၡဏာ မ်ားလည္းရွိႏုိင္ပါသည္။ အကယ္၍ သင့္ဆီတြင္ ေရာဂါ လကၡဏာ တစ္ခုခု ရွိေနသည္ဟု စိုးရိမ္ပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြး တုိင္ပင္သင့္သည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင္ သို႔မဟုတ္ သင့္ေဆြမ်ိဳးမ်ားတြင္ အထက္ေဖာ္ျပပါ လကၡဏာမ်ား ရိွပါက အထူးသျဖင့္ အရင္က အသည္းေရာဂါ ျဖစ္ဖူးသူမ်ားတြင္ ရိွပါက ဆရာဝန္အား အေၾကာင္းၾကားပါ။ ေရာဂါသည္ လ်င္ျမန္စြာ တိုးပြားလာျပီး ျပင္းထန္စြာ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေစပါသည္။ ဆရာဝန္ႏွင့္ တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးျခင္း သည္ သင္၏အေျခအေန ေကာင္းမြန္ရန္ အတြက္ အေကာင္း ဆံုး ျဖစ္ပါသည္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Hepatic Encephalopathy (အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာ္က္ေရာဂါ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အသည္းကို ဖ်က္ဆီးျပီး အသည္းလုပ္ငန္း က်ရံႈးမႈကို ျဖစ္ေစေသာ ေရာဂါမ်ားသည္ အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္ေရာဂါကို ျဖစ္ေစသည္။ ထိုေရာဂါ အခ်ိဳ႕မွာ ဗိုင္း ရပ္စ္ ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ အသည္းေရာင္ေရာဂါ ( အသည္း ေရာင္ေရာဂါ ဘီ ႏွင့္ အသည္းေရာင္ေရာဂါ စီ) ၊ ျပင္းထန္ ေသာ ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈမ်ား၊ ကိုယ္ခံအားျပန္လည္ တိုက္ ခိုက္မႈ ေရာဂါမ်ား၊ ကင္ဆာေရာဂါ တို႔ျဖစ္ သည္။
စတီးရြိဳက္မပါေသာ အေရာင္က်ေဆးမ်ား စေသာ ေဆး မ်ားႏွင့္ အရက္ကဲ့သို႔ အဆိပ္အေတာက္မ်ားသည္ လည္း ေရာဂါကို ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။
အသည္းေျခာက္ေရာဂါရိွသူမ်ားသည္ စိတ္ျငိမ္ေဆးမ်ား ႏွင့္ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးမ်ား သံုးျခင္းျဖင့္ ေရာဂါရႏိုင္ သည္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို ဘာ ေတြက ျမင့္ေစသလဲ။

အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို ျမင့္ေစေသာ အခ်ိဳ႕အခ်က္မ်ားမွာ-
• ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္ျခင္း
• ပရိုတင္းဓာတ္မ်ား အလြန္စားျခင္း
• အူ၊ အစာအိမ္၊ အစာေရျမိဳမွ ေသြးထြက္ျခင္း
• ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈမ်ား
• ေက်ာက္ကပ္ျပႆနာမ်ား
• ခႏၶာကိုယ္တြင္ ေအာက္စီဂ်င္ပမာဏ နည္းျခင္း
• အဓိက အာရံုေၾကာစနစ္ကို ဖိႏွိပ္ေသာ ေဆးမ်ား (ဥပမာ- Barbiturates၊ benzodiazeoine စိတ္ျငိမ္ေဆးမ်ား)

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Hepatic Encephalopathy (အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာ္က္ေရာဂါ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဆရာဝန္သည္ ခႏၶာကိုယ္စစ္ေဆးမႈကို ျပည့္စံုေအာင္ ျပဳ လုပ္လိမ့္မည္။ အျခား ျပႆနာမွ ခဲြျခားသိႏိုင္ရန္ ေသြးစစ္ ျခင္း၊ ဓာတ္မွန္ရိုက္ျခင္းတို႔ကို ျပဳလုပ္ႏိုင္သည္။ အဘယ္ ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္ေရာဂါ သည္ အျခားေရာဂါမ်ား၏ လကၡဏာမ်ားႏွင့္ ဆင္တူေသာ ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ထိုေရာဂါမ်ားမွာ အရက္ျဖတ္ျခင္း၊ စိတ္ျငိမ္ ေဆး အလြန္အကၽြံေသာက္မိျခင္း၊ ဦးေႏွာက္အေျမွးပါး ေရာင္ ျခင္း၊ ေသြးတြင္း သၾကားဓာတ္နည္းျခင္း၊ ဦးေႏွာက္ကင္ဆာ၊ ဦးေႏွာက္တြင္ ေသြးခဲပိတ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။

Hepatic Encephalopathy (အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာ္က္ေရာဂါ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္ေရာဂါသည္ အေရး ေပၚအေျခအေနတစ္ခုျဖစ္ျပီး ေဆးရံုတက္ရန္ လိုအပ္သည္။ ကုသမႈ၏ ရည္ရြယ္ခ်က္သည္ ျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းကို ရွာ၍ ကုသရန္ ျဖစ္သည္။ ဥပမာ- ေဆးမ်ား၊ အစာအိမ္ႏွင့္ အူ လမ္းေၾကာင္းေသြးထြက္ျခင္း၊ ဇီဝကမၼ ျပႆနာမ်ား။ အထူး သျဖင့္ ျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းသည္ အစာအိမ္ႏွင့္ အူ လမ္းေၾကာင္း ေသြးထြက္ျခင္းျဖစ္ပါက ခ်က္ခ်င္း ကုသရန္ လို အပ္သည္။
Lactulose ဟူေသာ ေဆးသည္ ဝမ္းေပ်ာ့ေဆးျဖစ္ျပီး အူအား ရွင္းလင္းရန္ ကူညီသည္။ ထိုအခါ ဘက္တီးရီးယား မ်ားသည္ အမိုနီးယားကို မထုတ္လုပ္ႏိုင္ေတာ့ေပ။ တစ္ခါတစ္ရံ neomycin ဟူေသာ ပဋိဇီဝေဆးကို အသံုးျပဳႏိုင္သည္။ ထို ေဆးသည္ အူအတြင္းရိွ ဘက္တီးရီးယားမ်ားကိုု သတ္ကာ အမိုနီးယားကို နည္းေစသည္။

လူေနမႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား အသံုးျပဳျခင္း သည္ အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္ေရာဂါ ကို ကုသရာတြင္ ဘယ္လို အေထာက္ အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ပါ လူေနမႈပံုစံမ်ား ႏွင့္ အိမ္သံုး ကုထံုးမ်ား သည္ အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္ေရာဂါ ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ ပါသည္။
• အသည္းေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ဦးေႏွာက္ေရာဂါကို အရင္ အေျခအေနျပန္ေရာက္ေအာင္ ကုသႏိုင္သည္။ သို႔ ေသာ္လည္း သတိျပန္မရပါက ေသဆံုးႏိုင္မႈ ျမင့္ပါ သည္။
• အသည္းေရာဂါရိွေသာ မိသားစုဝင္တြင္ အျပဳအမူ၊ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြး ႏွင့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေျပာင္းလဲ မႈမ်ား ျဖစ္ပါက ဆရာဝန္အား အေၾကာင္းၾကားပါ။
• အရက္မေသာက္ပါႏွင့္။ အထူးသျဖင့္ အသည္း ေျခာက္ျခင္း ျဖစ္ေနပါက။
• အသည္းေရာဂါရိွသူမ်ားတြင္ အလြယ္တကူဝယ္၍ ရေသာ အိပ္ေဆးမ်ားသည္ ေရာဂါကို ျဖစ္ေစသည္။
အကယ္၍ သင့္တြင္ ေမးခြန္းမ်ား ရွိပါက သင့္အတြက္ သင့္ေတာ္ေသာ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ရန္ ဆရာ၀န္ ႏွင့္ ေဆြးေႏြး တိုင္ပင္ သင့္ပါသည္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 20, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 18, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။