Henoch-Schonlein Purpura (ေသြးေၾကာငယ္မ်ားေရာင္ရမ္းျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Henoch-Schonlein Purpura (ေသြးေၾကာငယ္မ်ားေရာင္ရမ္းျခင္း) ကဘာလဲ။

ေသြးေၾကာငယ္မ်ားေရာင္ရမ္းျခင္း ဆိုတာ အေရျပား၊ အဆစ္ေတြ၊  အူေတြ နဲ႔ ေက်ာက္ကပ္မွာရွိတဲ့ ေသြးေၾကာေလးေတြ ေရာင္ရမ္းၿပီး ေသြးယိုစမ္႔တဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ အေရျပားထဲမွာ ရွိတဲ့ ေရာင္ရမ္းေနတဲ့ ေသြးေၾကာေတြကေန ေသြးေတြစိမ့္ထြက္ေနၿပီး papura လို႔ေခၚတဲ့ အဖုအပိန္႔ေတြ ထြက္လာပါတယ္။ အူ နဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ထဲမွာ ရွိတဲ့ ေသြးေၾကာေတြကလည္း ေရာင္ရမ္းၿပီး ေသြးယိုစိမ့္ႏိုင္ပါတယ္။

Henoch-Schonlein Purpura (ေသြးေၾကာငယ္မ်ားေရာင္ရမ္းျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အရြယ္မေရြး ျဖစ္ႏိုင္တယ္ ဆိုေပမယ့္ အသက္ ၂ ႏွစ္ ကေန ၁၁ ႏွစ္ၾကား ကေလးငယ္ေတြ မွာ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါ ျဖစ္ပါတယ္။ အႏၱရာယ္ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းအခ်က္ေတြ ကို လိုက္နာၿပီး ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေျခကို ေလွ်ာ႕ခ်ႏိုင္ပါတယ္။ ထပ္သိခ်င္တာ ရွိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။

လကၡဏာမ်ား

Henoch-Schonlein Purpura (ေသြးေၾကာငယ္မ်ားေရာင္ရမ္းျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေသြးေၾကာငယ္မ်ားေရာင္ရမ္းျခင္းေရာဂါ ရဲ႕ လကၡဏာေတြက ဘာေတြ ျဖစ္မလဲ။

အေတြ႕ရမ်ားတဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • အဖုအပိန္႔မ်ား – အတြင္းေၾကဒဏ္ရာလို အနီေရာင္သမ္းေနတဲ့ အဖုအပိန္႔ေတြဟာ ဒီေရာဂါရဲ႕ အဓိက လကၡဏာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဖုအပိန္႔ေတြဟာ တင္ပါး၊ ေျခေထာက္နဲ႔ လက္ေတြမွာ ရွိေနႏိုင္ၿပီး လက္ေမာင္း၊ မ်က္ႏွာနဲ႔ ခႏၶာကုိယ္မွာလည္း ရွိႏိုင္ပါတယ္။ တင္းအားမ်ားတဲ့ ေနရာေတြ ဥပမာ – ေျခအိတ္ေမွ်ာ႕ႀကိဳးေနရာေတြ၊ ခါးေဘာင္းဘီေမွ်ာ႕ႀကိဳးေနရာေတြမွာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။
  • ေရာင္ရမ္းၿပီး နာက်င္ေနတ့ဲ အဆစ္မ်ား ( အဆစ္ေရာင္ေရာဂါ) – ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါရွင္ေတြမွာ အဆစ္ေတြ အဓိက အားျဖင့္ ဒူးနဲ႔ ေျခက်င္း၀တ္ ေတြမွာ နာက်င္တာမ်ဳိးခံစားရပါတယ္။ အဖုအပိန္႔ေတြ ေပၚလာၿပီး တစ္ရက္ ႏွစ္ရက္ေလာက္ေနရင္ အဆစ္ေတြ နာလာတတ္ပါတယ္။ ေရာဂါေပ်ာက္တာနဲ႔ အဆစ္နာတာ သက္သာသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
  • အစာအိမ္နဲ႔ အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာလကၡဏာမ်ား – ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါရွင္ ကေလးငယ္ေတြဟာ အစာအိမ္နဲ႔ အူလမ္းေၾကာင္းေရာဂါေတြ (အစာအိမ္ေအာင့္ျခင္း၊ မူးေ၀ေအာ့အန္ျခင္း၊ ေသြး၀မ္းသြားျခင္းေတြ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလကၡဏာေတြ ဟာ အဖုအပိန္႔ေတြ ထြက္မလာခင္ ႀကိဳတင္ေပၚလာေလ့ရွိပါတယ္။
  • ေက်ာက္ကပ္ – ေသြးေၾကာေရာင္တဲ့ ေရာဂါဟာ ေက်ာက္ကပ္ေတြကိုလည္း ထိခိုက္တတ္ပါတယ္။ အျဖစ္အမ်ားဆုံးကေတာ့ ဆီးထဲမွာ ပရိုတင္း ဒါမွမဟုတ္ ေသြး အျဖစ္ပါလာတတ္ၿပီး ဆီးမစစ္သေရြ႕ ဒီအခ်က္ကို မသိႏိုင္ပါဘူး။ ေရာဂါသက္သာသြားၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဒါမ်ဳိးမျဖစ္ေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ရွားရွားပါးပါး ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ ျဖစ္က်န္ရစ္တာမ်ဳိးလည္း ရွိဖူးပါတယ္။

အေပၚမွာ မျပထားတဲ့ လကၡဏာေတြ က်န္ခဲ့ပါေသးတယ္။ စိတ္ပူပန္မႈ တစ္စုံတစ္ရာရွိမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

တခါတစ္ေလမွာ ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါေၾကာင့္ ျပင္းထန္တဲ့ အူ၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ သင့္ကေလးမွာ ေသြးေၾကာေရာင္တဲ့ ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ထင္ရွားတဲ့ အဖုအပိန္႔ေတြ ေတြ႕ရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္ဆီ ခ်က္ခ်င္းသြားပါ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Henoch-Schonlein Purpura (ေသြးေၾကာငယ္မ်ားေရာင္ရမ္းျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါမွာဆိုရင္ ေသြးေၾကာငယ္အခ်ဳိ႕က ေရာင္ရမ္းလာၿပီး အေရျပား၊အဆစ္၊ ၀မ္းဗိုက္နဲ႔ အသည္းမွာ ေသြးယိုစိမ့္ေစပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ ဒီလို ေသြးေၾကာေတြ ေရာင္ရမ္းလာရတယ္ ဆိုတာကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိရေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အလြန္အမင္း တက္ၾကြေနတဲ့ ခုခံအားစနစ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔  ယူဆၾကပါတယ္။ ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါရွင္ တစ္၀က္ေလာက္ က အေအးမိျခင္း ဥပမာ – အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းအေပၚပိုင္း ပိုးကူးစက္ခံရတာမ်ဳိး ၿပီးတဲ့ ေနာက္မွာ ေနာက္ဆက္တြဲ ေရာဂါ အေနနဲ႔ ေပၚလာျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ႀကိဳတင္ျဖစ္ပြားတ့ဲ နာမက်န္းမႈေတြထဲမွာ  ေရာဂါမျဖစ္ခင္ တျခားႀကိဳတင္အခ်က္ေတြမွာ ေဆး၀ါး ကုသမႈတခ်ဳိ႕၊ အစားအစာ၊ အင္းဆက္အကိုက္ခံရတာ နဲ႔ ရာသီဥတု အေအးဒဏ္ တို႔လည္း ပါ၀င္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Henoch-Schonlein Purpura (ေသြးေၾကာငယ္မ်ားေရာင္ရမ္းျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ဘယ္အခ်က္ေတြက ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် ပိုမ်ားေစသလဲ။

ဒီေရာဂါ ျဖစ္ဖို႔ အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ အခ်က္ေတြအမ်ားႀကီး ရွိေနပါတယ္

  • အသက္ – ၂ ႏွစ္ ကေန ၆ ႏွစ္ၾကား ကေလးငယ္ေတြ နဲ႔ လူငယ္ေတြ မွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။
  • လိင္ – ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါဟာ ေယာက်ာၤးေလးေတြမွာ ပို အျဖစ္မ်ားပါတယ္။
  • လူမ်ဳိး – အသားျဖဴ လူမ်ဳိးေတြ နဲ႔ အာရွကေလး ငယ္ေတြ ျဖစ္ႏိုင္ ေျခပိုမ်ားပါတယ္။
  • ျဖစ္တတ္တဲ့ အခ်ိန္ – ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါက ေဆာင္းရာသီ၊ ေဆာင္းဦး နဲ႔ ေႏြဦးေတြ မွာ အျဖစ္မ်ားၿပီး ေႏြရာသီမွာ ျဖစ္ခဲပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Henoch-Schonlein Purpura (ေသြးေၾကာငယ္မ်ားေရာင္ရမ္းျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဓာတ္ခြဲခန္းရလဒ္မ်ား

စမ္းသပ္ခ်က္တစ္ခုတည္းနဲ႔ ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါ ခံစားေနရၿပီ လို႔ မဆိုႏိုင္ပါဘူး။ တျခားေရာဂါေတြနဲ႔ မလြဲမွားေစဖို႔ စမ္းသပ္ခ်က္တခ်ဳိ႕လုပ္ရပါမယ္။ ေအာက္ပါစမ္းသပ္ခ်က္ အမ်ဳိးအစား ေတြပါ၀င္ပါတယ္။

  • ေသြးစစ္ျခင္း – ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါရွင္ေတြရဲ႕ ေသြးထဲမွာ antibody ေတြ ပုံမွန္မဟုတ္တဲ့ ပမာဏ ရွိေနတတ္ပါတယ္။
  • ဆီးစစ္ျခင္း – ေသြးစစ္ၿပီးတဲ့ ေနာက္ ဆီးစစ္ၿပီး ေက်ာက္ကပ္က ပုံမွန္အတိုင္း အလုပ္လုပ္ေနသလား ဆိုတာကို စစ္ေဆးရတာ ျဖစ္ပါတယ္။
  • အသားစစစ္ေဆးျခင္း – အျခားစစ္ေဆးခ်က္ေတြက တစ္မ်ဳိးတစ္ဘာသာ ျဖစ္ေနမယ္၊ အဖုအပိန္႕ေတြကို သံသယ ရွိမယ္ ဆိရင္ ဆရာ၀န္ကေန မိုက္ခရိုစကုပ္ေအာက္စစ္ေဆးဖို႔ အေရျပားစ ေလး ေတာင္းပါလိ့မယ္။ ျပင္းထန္တဲ့ ေက်ာက္ကပ္နာမက်န္း ျဖစ္မႈ ရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္က ဘယ္လိုကုသမႈ ခံယူရမယ္ ဆိုတာကို သိေစဖို႔ ေက်ာက္ကပ္ အသားစ ထုတ္ယူခိုင္းမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
  • စကန္ရိုက္ျခင္း – ဗိုက္နာတာက တျခားေရာဂါေတြ ဥပမာ – အူပိတ္တဲ့ ေရာဂါ ေၾကာင့္လား ဆိုတာ စစ္ေဆးဖို႔ ဆရာ၀န္က ultrasound ရိုက္ခိုင္းပါလိမ့္မယ္။

Henoch-Schonlein Purpura (ေသြးေၾကာငယ္မ်ားေရာင္ရမ္းျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

prednisone  လိုမ်ဳိး အစြမ္းထက္တဲ့ စတီးရိြဳက္ေဆးေတြ (corticosteroids) ကို အသုံးျပဳၿပီး ကုသတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အျငင္းပြားေနၾကဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အစာအိမ္နဲ႔ အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ျပင္းထန္ေရာဂါေတြမွာ အဲ့ဒီေဆးေတြကို အသုံးျပဳေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီေဆးေတြသုံးရတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ဟာ တိက်ေသခ်ာမႈ မရွိရင္ ျပင္းထန္ဆိုးရြားတဲ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိး ေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ ေကာင္းက်ဳိး၊ ဆိုးက်ဳိးေတြ နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဆရာ၀န္နဲ႔ ေသခ်ာတိုင္ပင္ၾကည့္ပါ။

ခြဲစိတ္ကုသျခင္း

အူလမ္းေၾကာင္းမွာ ေခါက္ေနမယ္၊ စုတ္ျပဲေနတာ ရွိမယ္ဆိုရင္ ခြဲစိတ္ကုသဖို႔ လိုအပ္ပါလိမ့္မယ္။

ေနထိုင္မႈ ပုံစံ နဲ႔ အိမ္တြင္းကုထုံးမ်ား

ေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မယ့္ ေနထိုင္မႈ ပုံစံနဲ႔ အိမ္တြင္း ကုထုံးေတြက ဘာေတြ ျဖစ္မလဲ။

ေရာဂါအေျခအေနအတြက္ ေအာက္ပါ ေနထိုင္မႈ ပုံစံနဲ႔ အိမ္တြင္း ကုထုံးကို လိုက္နာေဆာင္ရြက္သင့္ပါတယ္။

ေရာဂါျဖစ္စကေလးငယ္ေတြနဲ႔ လူႀကီးေတြဟာ သက္ေတာင့္သက္သာ ရွိေနဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ အိပ္ရာထဲမွာ အနားယူၿပီး အရည္အမ်ားႀကီး ေသာက္သုံးကာ အိမ္တြင္း အနာေပ်ာက္ေဆး pain killer ေတြကလည္း အေထာက္အကူ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေမးစရာေတြ ရွိေနမယ္ဆိုရင္ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီး ဘယ္နည္းလမ္းက အေကာင္းဆုံးျဖစ္မလဲဆိုတာကို အၾကံဥာဏ္ရယူပါ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 16, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 12, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ