Hemolytic anemia (ေသြးနီဥ ေပါက္ကြဲသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Hemolytic anemia (ေသြးနီဥ ေပါက္ကြဲသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ) ကဘာလဲ။

ေသြးေၾကာျပင္ပတြင္ ေသြးနီဥ ေပါက္ကြဲသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ သည္ ကိုယ့္ဆဲလ္ကို ဖ်က္ဆီးေသာ

ခုခံအား စနစ္ autoimmune ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ေကာင္းေသာ ေသြးနီဥမ်ားကို ေဘလံုး (spleen) မွ ဖ်က္ဆီး ေသာေၾကာင့္ ေသြးအားနည္း လာရျခင္းျဖစ္သည္။

အျခား ေသြးနီဥ ေပါက္ကြဲေစသည့္ အေၾကာင္းမ်ားမွာ –

ကူးစက္ေရာဂါ

အက်ိတ္မ်ား

ကိုယ့္ဆဲလ္ကို ဖ်က္ဆီးေသာ ခုခံအား စနစ္ (autoimmune)

ေဆး ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳး

ေသြးကင္ဆာ

အက်ိတ္ကင္ဆာ

ေသြးေၾကာထဲတြင္ ေပါက္ကြဲေသာ ေသြးအားနည္းေရာဂါမွာ သင့္ခႏၱာကိုယ္မွ ပံုစံ ခ်ိဳ႕ယြင္းေနေသာ ေသြးနီဥ ထုတ္လုပ္ေသာ ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ မ်ိဳးရိုးလိုက္ တတ္သည္။ sickle cell anemia ႏွင့္ Thalassaemia တို႕ျဖစ္သည္။

Hemolytic anemia (ေသြးနီဥ ေပါက္ကြဲသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ေသြးနီဥဖ်က္ဆီးခံရသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါသည္ အာဖရိကန္ အေမရိကန္ လူမ်ိဳးမ်ားတြင္ ပိုျဖစ္သည္။ sickle cell anemia သည္ အာဖရိကန္ အေမရိကန္ မ်ားတြင္ အျဖစ္ပိုမ်ားေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အသက္အရြယ္ မေရြး ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းမ်ားကို ေလ်ာ့ခ်ျပီးေရာဂါ ကို စီမံႏိုင္သည္။

လကၡဏာမ်ား

Hemolytic anemia (ေသြးနီဥ ေပါက္ကြဲသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းကို မူတည္ ျပီး ေရာဂါ လကၡဏာမ်ားလည္း မတူၾကပါ။ သို႕ေသာ္လည္း တူညီေသာ လကၡဏာ အခ်ိဳ႕ရွိသည္။

တျခားေသာေသြးအားနည္းေရာဂါ ႏွင့္ အခ်ိဳ႕လကၡဏာမ်ား ဆင္တူသည္။

ဆင္တူေသာ လကၡဏာမ်ားမွာ

အသားအေရာင္ ျဖဴေဖ်ာ့လာျခင္း

ပင္ပန္းလြယ္ျခင္း

ဖ်ားျခင္း

စိတ္ရႈပ္ေထြးျခင္း

ေခါင္းကိုက္ျခင္း

မူးေ၀ျခင္း

လႈပ္လႈပ္ ရွားရွား မလုပ္ ႏိုင္ျခင္း

ေသြးနီဥ ဖ်က္ဆီးခံရသည့္ ေသြးအားနည္း ေရာဂါတြင္ ေတြ႕ရေသာ အျခား လကၡဏာမ်ားမွာ

ဆီးေရာင္ ရင့္ျခင္း

အသားအေရာင္၀ါလာျခင္း ၊ မ်က္လံုးမ်ား၀ါလာျခင္း (အသည္းေရာင္ အသား၀ါ)

ႏွလံုးတြင္ အသံမ်ား ၾကားရျခင္း

ႏွလံုးခုန္ ႏႈန္းျမန္ျခင္း

ေဘလံုးၾကီးျခင္း

အသည္းၾကီးျခင္း

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Hemolytic anemia (ေသြးနီဥ ေပါက္ကြဲသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ေအာက္ေဖာ္ျပပါမ်ားမွာ ေသြးေၾကာျပင္ပ ေသြးနီဥေပါက္ကြဲေစသည့္ အေၾကာင္းမ်ား ျဖစ္သည္။

ေဘလံုးၾကီးျခင္း

အသည္းေရာင္ အသား၀ါ

Epstaion barr virus (အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ပိုးတစ္မ်ိဳး)

အူေရာင္ငန္းဖ်ား

Escherichia coli (အူလမ္းေၾကာင္းတြင္ရွိေသာ ပိုး)

Streptococcus

ေသြးကင္ဆာ

အက်ိတ္ကင္ဆာ

အက်ိတ္မ်ား

အေရျပားေလးဖက္နာ

Wiskott-Aldrich ေရာဂါ(ကိုယ့္ဆဲလ္ကို

ဖ်က္ဆီးေသာ ခုခံအား စနစ္

Autoimmune)

HELLP ေရာဂါ( ေသြးနီဥေပါက္ကြဲျခင္း ၊ အသည္း အင္ဇိုင္း မ်ားျခင္း ၊   )

အခ်ိဳ႕ေသာ ေဆးေသာက္ျခင္းေၾကာင့္လည္းျဖစ္ႏိုင္သည္။ ေဆးေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ ေသြးနီဥေပါက္ကြဲသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါဟုေခၚသည္။

ထိုသို႔ျဖစ္ေစေသာ ေဆးမ်ားမွာ

အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး (acetaminophen ,ibuprofen)

ပိုးသတ္ေဆး ( penicillin, ampicillin, methicillin)

အတက္ေပ်ာက္ေဆး (chlorpromazine)

Interferon alfa

ငွက္ဖ်ားေဆး (ကီြနင္း)

တီဘီေဆး ( rifampicin)

ေသြးမွားသြင္းျခင္းက အျပင္းအထန္ဆံုး ေသြးနီဥေပါက္ေသာ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ကိုုျဖစ္ေစသည္။ လူတိုင္းမွာ ေသြးအုပ္စု ေအ ၊ဘီ ၊ ေအဘီ သို႔မဟုတ္ အို ဆိုျပီးရွိတယ္ ။သင္ က ေသြးမွားသြင္းမိျပီ ဆိုရင္ သင့္ရဲ႕ခႏၱာကိုယ္ထဲကေသြးက အန္တီေဘာ္ဒီ (antibody) လို႔ေခၚတဲ့ ခုခံတဲ့ဆဲလ္ ေတြကို ထုတ္ျပီး အျပင္ကမွားသြင္းမိတဲ့ေသြးေတြကိုတိုက္ခိုက္တယ္။ ရလဒ္ အေနနဲ႕ကေတာ့ ေသြးနီဥ ေတြအလြန္လ်င္ျမန္ စြာဖ်က္ဆီးခံရတယ္။ ထို႕ေၾကာင့္ က်န္းမာေရး အေစာင့္အေရွာက္ ေပးတဲ့သူေတြက ေသြးမသြင္းမီ ေသြးအုပ္စုေသခ်ာ စစ္ေဆးဖို႔ အေရးၾကီးတယ္။

အခ်ိဳ႕ေသာျဖစ္ေစသည့္ အေၾကာင္းမ်ားမွာ ယာယီသာျဖစ္သည္။ ျဖစ္ေနေသာ အေၾကာင္းကိုရွာေဖြျပီး ကုသႏိုင္ပါက ထိုေရာဂါသည္ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္သည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Hemolytic anemia (ေသြးနီဥ ေပါက္ကြဲသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

သင္၏ ေဆးကုသမႈမွတ္္တမ္းမ်ား ၊ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား ကို ၾကည့္ျပီး ေရာဂါရွာေဖြျခင္းကိုစတင္သည္။ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈမ်ားျပဳလုပ္ေသာအခါ ဆရာ၀န္က သင့္၏အေရျပား အေရာင္ (ျဖဴေဖ်ာ့ ၊ ၀ါ ) ကို ၾကည့္မည္။ အသည္း ႏွင့္ ေဘလံုး ၾကီးေနလားဟုသိရွိရန္ ၀မ္းဗိုက္ အား အသာအယာဖိၾကည့္ျပီးနာက်င္မႈရွိ မရွိၾကည့္မည္။

ေသြးအားနည္းေရာဂါ ဟု သံသယရွိလွ်င္ တိက်ေသခ်ာေအာင္ ေသြးစစ္ေဆးမႈမ်ားျပဳလုပ္ မည္။

ေအာက္ပါေသြးစစ္ေဆးမႈမ်ားသည္ ေသြးနီဥ ေပါက္သည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ဟု အတည္ျပဳႏိုင္သည္။

ဘလီရူဘင္ (bilirubin) အသည္းမွဖ်က္ဆီးလိုက္ေသာ ေသြးနီဥ ပမာဏ

ေဟမိုဂလိုဘင္ (haemoglobin)ေသြးနီဥပမာဏ

အသည္းလုပ္ေဆာင္မႈ စစ္ေဆးျခင္း

Reticulocyte count ခႏၱာကိုယ္မွထုတ္လုပ္ေသာ ေသြးနီဥ ပမာဏ

အကယ္လို႕သင္၏ ေရာဂါအေျခအေန က ေသြးေၾကာအတြင္း ေသြးနီဥေပါက္ကြဲျခင္းလို႕ သံသယရွိလွ်င္ ေသြး၏ပံုစံ ၊အရြယ္အစား ကို အဏုၾကည့္မွန္ေျပာင္း ႏွင့္ၾကည့္သည္။

အျခားစစ္ေဆးမႈေတြက ဆီးအတြင္း ေသြးနီဥ ရွာေဖြျခင္းျဖစ္သည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ အေျခအေနမ်ားတြင္ ဆရာ၀န္က ရိုးတြင္းျခင္ဆီ ေဖာက္ျပီး ေသြးနီဥထုတ္လုပ္ေနေသာ ပမာဏႏွင့္ ပံုစံကိုစစ္ေဆးေစသည္။

Hemolytic anemia (ေသြးနီဥ ေပါက္ကြဲသည့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါ ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ေသြးသြင္းျခင္း

Immunoglobulin ပဋိဇီ၀ေဆးထိုးျခင္း

စတီးရိုက္ ျဖင့္ကုသျခင္း

ခြဲစိတ္ကုသျခင္း

ေသြးသြင္းျခင္း

ေသြးသြင္းျခင္းျဖင့္ ေသြးနီဥပမာဏလ်င္ျမန္စြာမ်ားလာသည္။ ေပါက္ကြဲသြားေသာ ေသြးနီဥမ်ားကိုလည္း အသစ္မ်ားႏွင့္အစားထိုးသည္။

Immunoglobulin

ပဋိဇီ၀ေဆးထိုးျခင္း

ေသြးပမာဏေလ်ာ့နည္းလာျခင္းက သင္၏ ခုခံအားစနစ္ကို က်ဆင္းေစသည္။ Immunoglobulin ထိုးျခင္းျဖင့္ သင္၏ခုခံအားစနစ္ကိုတိုးတက္ေကာင္းမြန္လာေစသည္။

စတီးရိုက္ထိုးျခင္း

သင္၏ထိုေရာဂါသည္ ကိုယ့္ဆဲလ္ကို

ဖ်က္ဆီးေသာ ခုခံအား

စနစ္

Autoimmune ေၾကာင့္ျဖစ္လွ်င္ စတီးရိုက္ ေပးရမည္။ ခုခံအားစနစ္မွ ေသြးနီဥမ်ား ကိုဖ်က္ဆီးေသာ antiboby ထုတ္ျခင္းကို တားဆီးလိမ့္မည္။

ခြဲစိတ္မႈ

အခ်ိဳ႕အေျခအေနမ်ားတြင္ ေဘလံုးခြဲထုတ္ရန္လိုအပ္သည္။ ေဘလံုးခြဲထုတ္ျခင္းျဖင့္ ေသြးနီဥမ်ားကို လ်င္ျမန္စြာ ဖ်က္ဆီးျခင္းကိုေလ်ာ့ေစသည္။ အျခားကုသမႈမ်ားကို အသံုးျပဳျပီးမွသာ ျပဳလုပ္မည္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက health condition ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

အခ်ိဳ႕သူမ်ားတြင္ လကၡဏာမ်ားသည္ မျပင္းထန္ေသာေၾကာင့္ ကုသစရာမလိုဘဲေပ်ာက္ကင္းသြားသည္။

အခ်ိဳ႕ကေတာ့ ကုသမႈမ်ားကို တစ္သက္လံုး လိုအပ္သည္။ ေသြးအားႏည္းေရာဂါ လကၡဏာမ်ားေပၚလာသည္ႏွင့္ ဆရာ၀န္ ႏွင့္ ျပသျခင္းျဖင့္ ေရရွည္ကုသမႈတြင္ ေကာင္းမြန္ေစသည္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ မတ် 12, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း မတ် 14, 2018

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။