Hemiplegia (ခႏၶာကိုယ္တစ္ျခမ္းအားနည္းေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

Hemiplegia ဆိုတာဘာလဲ။

Hemiplegia သို႔ hemiparesis ဟာ ကိုယ္ခႏၶာ တစ္ျခမ္း အားနည္းတဲ့ အေျခအေနတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ထိခိုက္တဲ့ေနရာေပၚ မူတည္ၿပီး ဘယ္ဘက္ (သို႔) ညာဘက္ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ဦးေႏွာက္အတြင္း ေလျဖတ္တဲ့ေနရာဟာ ကိုယ္ခႏၶာ အားနည္းမႈျဖစ္တဲ့ အစိတ္အပိုင္းကို ဆံုးျဖတ္ေပးပါတယ္။

ဦးေႏွာက္ ဘယ္ဘက္ကို ထိခိုက္မိျခင္းဟာ ညာဘက္အားနည္းေစၿပီး ညာဘက္ကို ထိခိုက္မိျခင္းကေတာ့ ဘယ္ဘက္ကို အားနည္းေစပါတယ္။ လူနာမွာ Hemiplegia ရွိမယ္ဆိုရင္ သူတို႔ဟာ အားနည္းတဲ့ အပိုင္းကို လႈပ္ႏိုင္ဆဲျဖစ္ေပမယ့္ ႂကြက္သားအားနည္းသြားတာျဖစ္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕လူေတြမွာေတာ့ လံုးဝလႈပ္ႏိုင္ျခင္း မရွိပါဘူး။

  • ေမြးရာပါ Hemiplegia ဟာ မေမြးခင္၊ ေမြးေနစဥ္နဲ႔ ေမြးၿပီးခ်ိန္ေတြမွာ ဦးေႏွာက္ ထိခိုက္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။
  • ေနာက္မွျဖစ္တဲ့ Hemiplegia ကေတာ့ ေနာက္မွ ဖ်ားနာျခင္း (သို႔) ဒဏ္ရာရျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္တာျဖစ္ပါတယ္။

ကိုယ္ခႏၶာတစ္ျခမ္း အားနည္းျခင္းဟာ သင့္လက္ေမာင္း၊ လက္၊ ေျခေထာက္နဲ႔ မ်က္ႏွာႂကြက္သားေတြကို ထိခိုက္ပါတယ္။ ဒီအေျခအေနမွာ ေန႔စဥ္္လုပ္ေဆာင္ေနက် လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြျဖစ္တဲ့ စားျခင္း၊ အက်ႌလဲျခင္း၊ ေရခ်ိဳးခန္းအသံုးျပဳျခင္းေတြကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ျပန္ေကာင္းေစတဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္း၊ အိ္မ္မွာ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္းနဲ႔ ကူညီေပးတဲ့ ကိရိယာေတြဟာ လႈပ္ရွားမႈနဲ႔ ျပန္ေကာင္းလာမႈကို ကူညီေပးပါတယ္။

Hemiplegia ဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ အျဖစ္မ်ားသလဲ။

Hemiplegia ဟာ အလြန္အျဖစ္မ်ားၿပီး အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား။

Hemiplegia ရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

Hemiplegia ရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ထိိန္းညွိႏိုင္မႈ မရွိျခင္း
  • လမ္းေလွ်ာက္ရ ခက္ခဲျခင္း
  • အစာၿမိဳရခက္ခဲျခင္း
  • စကားေျပာရ ခက္ခဲျခင္း
  • ထံုက်င္ျခင္း၊ ကိုယ္ခႏၶာ တစ္ျခမ္းမွာ အာရံုခံစားမႈ ေပ်ာက္ဆံုးျခင္း
  • အရာဝတၳဳေတြကို ျမဲျမံစြာ မကိုင္ႏိုင္ျခင္း
  • လႈပ္ရွားမႈ ျပဳလုပ္ရာမွာ တိက်မႈ မရွိျခင္း
  • ႂကြက္သားအားနည္းျခင္း
  • ညွိႏိႈင္း ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မႈ မရွိျခင္း

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသသင့္ပါသလဲ။

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

ျဖစ္ပြားမႈအေၾကာင္းရင္းမ်ား။

ဘာေတြက Hemiplegia ျဖစ္ပြားေစသလဲ။

Hemiplegia ျဖစ္ရျခင္းရဲ႕ အဓိက အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ ဦးေႏွာက္အတြင္း ေသြးယိုစီးျခင္း၊ cerebrum မွ ေသြးေၾကာမ်ား ေရာဂါျဖစ္ျခင္းနဲ႔ ဦးေႏွာက္ကို သြားတဲ့ ေသြးစီးဆင္းမႈ ျပတ္ေတာက္ျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးေႏွာက္ထိခိုက္မိျခင္းဟာလည္း Hemiplegia ျဖစ္ပြားတဲ့ အျခား အေၾကာင္းရင္းတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ အျဖစ္နည္းတဲ့ အျခား အေၾကာင္းရင္းေတြကေတာ့ ဦးေႏွာက္အက်ိတ္ျဖစ္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္အနာျဖစ္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္အာရံုေၾကာဆဲလ္ေတြကို ဝန္းရံထားတဲ့ အလႊာပ်က္စီးတဲ့ ေရာဂါမ်ား၊ ဗိုင္းရပ္စ္၊ ဘက္တီးရီးယားပိုးဝင္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ေသြးေၾကာ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါမ်ား၊ ဦးေႏွာက္ေရာင္ျခင္းေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဦးေႏွာက္အတြင္း အနာတစ္ခုခုက Hemiplegia ျဖစ္ေစတဲ့အခါ ဒီအနာဟာ အားနည္းတဲ့ ဘက္ရဲ႕ ေျပာင္းျပန္ဘက္က ဦးေႏွာက္မွာ ျဖစ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ရွားပါးတဲ့ အေျခအေနေတြမွာ ပိုလီယို ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး အစရွိတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါပိုုးေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ၿပီး ေက်ာရိုးမ၊ brain stem နဲ႔ motor cortex ရဲ႕ အာရံုေၾကာဆဲလ္ေတြ ပ်က္စီးျခင္းေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ျဖစ္ပြားေစႏုိင္ေခ်ကို ျမင့္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား။

ဘယ္အရာေတြက Hemiplegia ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစပါသလဲ။

Hemiplegia ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • ေသြးေပါင္တက္ျခင္း
  • ႏွလံုးေရာဂါ
  • ေလျဖတ္ျခင္း
  • ေမြးရာပါ ထိခိုက္မိျခင္း
  • ကေလးေမြးရ ခက္ျခင္း
  • ကေလးငယ္ေတြမွာ ေမြးကင္းစ ေလျဖတ္ျခင္း
  • ဦးေႏွာက္ ဒဏ္ရာရျခင္း
  • ေခါင္းကိုက္ျခင္း
  • ဆီးခ်ိဳ
  • ဦးေႏွာက္အက်ိတ္
  • ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္း – အထူးသျဖင့္ ဦးေႏွာက္ေရာင္ျခင္းနဲ႔ ဦးေႏွာက္အေျမွးပါးေရာင္ျခင္း ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ျပင္းထန္တဲ့ ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္းေတြျဖစ္တဲ့ ေသြးဆိပ္တက္ျခင္းနဲ႔ လည္ပင္းအတြင္း အနာျဖစ္ျခင္းေတြဟာ မကုသရင္ ဦးေႏွာက္ကို ျပန္႔သြားႏိုင္ပါတယ္။
  • Leukodystrophies

ေသြးေၾကာေရာင္ျခင္း

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္း

ေယဘူယ်အသိေပးခ်က္ – ယခုေဖာ္ျပထားသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားမွာ ေဆးပညာဆုိင္ရာကၽြမ္းက်င္သူ၏ အၾကံေပးခ်က္မ်ားေနရာတြင္ အစားထိုးရန္ မသင့္ေတာ္ပါ။ ဆက္လက္သိရွိလိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္ရဲ႕ဆရာ၀န္နဲံ အျမဲတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

Hemiplegia ဟုတ္မဟုတ္ကို ဘယ္လိုအေျဖရွာအတည္ျပဳသလဲ။

ဆရာဝန္က ေရာဂါရာဇဝင္ေမးျမန္းျခင္းနဲ႔ စမ္းသပ္စစ္ေ္ဆးျခင္းကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ႂကြက္သားအားနည္းျခင္းကို ကိုယ္ခႏၶာစစ္ေဆးျခင္း၊ အာရံုေၾကာ ဆိုင္ရာ စစ္ေဆးျခင္းေတြျပဳလုပ္ၿပီး စမ္းစစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ႂကြက္သားအားနည္းျခင္း (သို႔) ေလျဖတ္ျခင္းရဲ႕ ပံုစံက အာရံုေၾကာစနစ္အတြင္း ထိခိုက္မိတဲ့ေနရာကို ေဖၚျပႏိုင္ပါတယ္။

ဆရာဝန္က Hemiplegia ရဲ႕ အေၾကာင္းရင္းကို သိိႏိုင္ဖို႔ စစ္ေဆးမႈအခ်ိဳ႕ကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဒီစစ္ေဆးမႈေတြကေတာ့

  • Complete blood count;
  • Blood biochemistry test;
  • Cranial computerized tomography;
  • Cranial magnetic resonance imaging;

•          An EEG (electroencephalogram) တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။

Hemiplegia ကို ဘယ္လိုကုသလဲ။

Hemiplegia ဟာ ျပန္ေကာင္းဖို႔ အခ်ိန္ၾကာတတ္ပါတယ္။ လူတိုင္းအတြက္ ေကာင္းတဲ့ ကုသမႈတစ္မ်ိဳးတည္းဆိုတာေတာ့ မရွိပါဘူး။ ကုသမႈဟာ Hemiplegia ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေပၚမ်ားစြာ မူတည္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကုသမႈေတြကေတာ့

  • ေသြးေပါင္က်ေဆး၊ ေကာ္လက္စထေရာက်ေဆးေတြကို အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။
  • ေသြးၾကဲေတြကို ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္ျခင္းကို ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔နဲ႔ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ေလျဖတ္ျခင္းကို ကာကြယ္ဖု႔ိ အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။
  • ပိုးသတ္ေဆးေတြကို ေသြးေၾကာထဲထိုးၿပီး ဦးေႏွာက္ေရာဂါပိုးဝင္ျခင္းကို တိုက္ခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။
  • ဦးေႏွာက္ေရာင္ျခင္း၊ ျပင္ပ အရာဝတၳဳ ပိတ္ေနျခင္းေတြကို ကုသဖို႔ ခြဲစိတ္မႈကိုလည္း ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။
  • ႂကြက္သားေပ်ာ့ေစတဲ့ ေဆးမ်ား
  • အျခားျပႆနာေတြျဖစ္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္လို႔မရတဲ့ ႂကြက္သား ညွစ္ျခင္းမ်ား၊ ေက်ာရိုးမထိခိုက္မိျခင္း၊ အရိုးႏု၊ အရြတ္ထိခိုက္ျခင္းေတြကို ေျဖရွင္းဖို႔ ခြဲစိတ္မႈျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။
  • ဒဏ္ရာရရွိမႈေတြကေန ဦးေႏွာက္ျပန္ေကာင္းဖို႔အတြက္ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ သူဟာ မထိခိုက္တဲ့ဘက္ကိုပါ သန္မာေစၿပီး ႂကြက္သား ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မႈ ေပ်ာက္ဆံုးျခင္းကို တိုးတက္ေစႏိုင္ပါတယ္။
  • Support groups, မိသားစု ပညာေပးျခင္း၊ advocacy
  • စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ သက္ေရာက္မႈေတြကို ကူညီေျဖရွင္းေပးဖို႔ psychotherapy

မသန္မာေပမယ့္ က်န္းမာေအာင္ physical therapy ျပဳလုပ္ျခင္း

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Hemiplegia ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ Hemiplegia ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • လႈပ္လႈပ္ရွားရွားေနပါ။
  • ေျခေထာက္သန္မာေစၿပီး ညီမွ်မႈကိုကူညီေပးမယ့္ ေလ့က်င့္ခန္းေတြ ျပဳလုပ္ပါ။
  • ျပားၿပီး၊ စြပ္ရလြယ္တဲ့ ဖိနပ္ကို စီးပါ။
  • ကူညီတဲ့ ကိရိယာေတြကို အသံုးျပဳသင့္ၿပီး လမ္းေလွ်ာက္စဥ္မွာ ပရိေဘာဂ အကူအညီကိုသာ မမွီခိုသင့္ပါဘူး။
  • အိပ္ငိုက္တဲ့ေဆးေတြ ေသာက္ေနစဥ္မွာ သတိထားပါ။
  • လမ္းေလွ်ာက္စဥ္ ဂရုစိုက္ပါ။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဩဂုတ် 20, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 5, 2017

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။