HELLP Syndrome ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

HELLP syndrome ဆိုတာဘာလဲ။

HELLP syndrome က ကိုယ္၀န္ေဆာင္စဥ္မွာျဖစ္တဲ့ အသက္အႏၱရာယ္ေပးအေျခအေနျဖစ္တယ္။ ကိုယ္၀န္ဆိပ္သင့္တာနဲ႔ဆက္စပ္မႈရွိၿပီး ကိုယ္၀န္ေဆာင္ ၅-၈% မွာေတြ႔ရပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ကိုယ္၀န္ပတ္ ၂၀ ေျမာက္မွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ HELLP syndrome က အသည္းနဲ႔ေသြးမွာျဖစ္တဲ့ေရာဂါျဖစ္ၿပီး မကုသပဲထားလုိက္ရင္ အသက္ေသႏိုင္ပါတယ္။ HELLP syndrome ရဲ႕လကၡဏာေတြက အမ်ားႀကီးျဖစ္သလို မသဲမကြဲလဲျဖစ္တတ္တဲ့အျပင္ ကနဦးအစမွာ အတည္ျပဳဖို႔ခက္ပါတယ္။ HELLP ဆိုတာက အစပိုင္းဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးတဲ့အခါမွာ ေတြ႔ရတဲ့မူမမွန္စစ္ေဆးမႈေတြကို အစြဲျပဳေပးတာပါ။

  • Haemolysis (ေသြးဆဲလ္ကြဲပ်က္ျခင္း)
  • EL: အသည္းအင္ဇိုင္းတက္ျခင္း
  • LP: ေသြးမႊားဥအေရအတြက္နည္းျခင္း

ေသြးဆဲလ္ကြဲပ်က္တဲ့လူေတြမွာ ေသြးနီဥေတြ အရြယ္မတိုင္ခင္ ျမန္ျမန္ပ်က္စီးေနတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေသြးနီဥအေရအတြက္ နည္းလာၿပီး ေနာက္ဆံုးမွာ ေသြးအားနည္းေရာဂါျဖစ္လာပါတယ္။ ေသြးအားနည္းေရာဂါဆိုတာ ခႏၶာကိုယ္အစိတ္အပိုင္းေတြဆီေထာက္ပံ့ဖို႔ လံုေလာက္တဲ့ေအာက္စီဂ်င္ကို ေသြးက မသယ္ႏိုင္ေတာ့တဲ့ေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။

အသည္းအင္ဇိုင္းျမင့္တက္လာတာက အသည္းက လုပ္ငန္းေကာင္းေကာင္းမလုပ္ေတာ့တဲ့ လကၡဏာပါ။ ေရာင္ေနတဲ့အသည္း ထိခိုက္ထားတဲ့အသည္းက အင္ဇိုင္းအပါအ၀င္ ဓာတုပစၥည္းေတြကို ေသြးထဲထုတ္လႊတ္လိုက္ပါတယ္။

ေသြးမႊားဥဆိုတာက ေသြးစီးေၾကာင္းထဲက ေသြးခဲတာကိုကူညီေပးတဲ့ ဆဲလ္ေတြပါ။ သူတို႔ေတြ အရမ္းနည္းလာရင္ ေသြးအလြန္အကၽြံယိုျခင္း ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။

HELLP syndrome ဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ အျဖစ္မ်ားသလဲ။

HELLP syndrome ဆိုတာက ရွားပါးတဲ့ေရာဂါျဖစ္ၿပီး ကိုယ္၀န္အားလံုးရဲ႕ ၁% မွာသာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စိတ္ပူရမယ့္ေရာဂါႀကီးျဖစ္ၿပီး မိခင္ေရာ ကေလးကိုေရာပါ အသက္အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေစပါတယ္။ အခ်က္အလက္ေတြကို ထပ္ၿပီးသိလိုတယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔သာ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးေပးပါ။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

HELLP syndrome ရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

HELLP syndrome ရဲ႕လကၡဏာေတြက လူတစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး မတူပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အျဖစ္အမ်ားဆံုးဟာေတြကေတာ့…

  • ေနလို႔ထိုင္လို႔မေကာင္းျခင္း၊ ပင္ပန္းလြယ္ျခင္း
  • ဗိုက္နာျခင္း
  • ပ်ိဳ႕ျခင္း
  • အန္ျခင္း
  • ေခါင္းကိုက္ျခင္း

ေအာက္ပါတို႔ကိုလည္း ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

  • လက္၊ ေျခ၊ မ်က္ႏွာတို႔တြင္ ေဖာလာျခင္း
  • ဗိုက္နာျခင္း
  • ရုတ္တရတ္ အလြန္အမင္း၀လာျခင္း
  • အေၾကာင္းမရွိပဲ ေသြးထြက္မ်ားျခင္း
  • အျမင္ေ၀၀ါးျခင္း အျမင္အာရံုေျပာင္းျခင္း
  • ရင္ပူျခင္း၊ အစာမေၾကျခင္း
  • ပုခံုးနာျခင္း
  • အသက္ျပင္းျပင္းရွဴသည့္အခါ နာျခင္း

ရွားပါးေသာျဖစ္ရပ္မ်ားတြင္ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ စိတ္ရႈပ္ေထြးျခင္း၊ တက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလကၡဏာေတြက မ်ားေသာအားျဖင့္ HELLP syndrome ရင့္ေနေၾကာင့္ ေဖာ္ျပေနတာျဖစ္ၿပီး ဆရာ၀န္နဲ႔ခ်က္ခ်င္းကုသရန္ လိုေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။

အေပၚမွာေျပာထားတဲ့လကၡဏာေတြထဲမွာ မပါေသးတဲ့တျခားလကၡဏာေတြလည္း ရွိေနႏိုင္ပါတယ္။ တစ္ကယ္လို႔မ်ား ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခု ရွိေနႏိုင္လားဆိုၿပီး စိုးရိမ္ေနရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္နဲ႔သာ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးေပးပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသသင့္ပါသလဲ။

HELLP syndrome ရဲ႕လကၡဏာေတြက တုပ္ေကြးမိတာနဲ႔ အေတာ္ႀကီးကိုတူပါတယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ရင္ျဖစ္တတ္တဲ့လကၡဏာေတြလို႔လည္း ထင္ရတတ္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္မွာ တုပ္ေကြးနဲ႔တူတဲ့လကၡဏာေတြေပၚလာခဲ့ရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ခ်က္ခ်င္းျပဖို႔က အေရးႀကီးဆံုးပါပဲ။ ဆရာ၀န္ေတြကသာ ျပင္းထန္တဲ့ေရာဂါကို ညႊန္ျပေနတာဟုတ္မဟုတ္ သိႏိုင္ပါတယ္။

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲမွ တစ္ခုခုမ်ားရွိေနတယ္ဆိုလွ်င္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုပါလွ်င္ ဆရာဝန္ႏွင့္တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈက တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

ျဖစ္ပြားမႈအေၾကာင္းရင္းမ်ား

ဘာေတြက HELLP syndrome ျဖစ္ပြားေစသလဲ။

HELLP syndrome က မ်ားေသာအားျဖင့္ ကုိယ္၀န္ေဆာင္ေနာက္ဆံုး၃လအတြင္း ၃၇ ပတ္မတိုင္ခင္မွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ျဖစ္ရတဲ့အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ မသိရေသးပါဘူး။

ျဖစ္ပြားေစႏုိင္ေခ်ကို ျမင့္မားေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းမ်ား

ဘယ္အရာေတြက HELLP syndrome ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစပါသလဲ။

ကိုယ္၀န္ဆိပ္သင့္တာက အဓိကအႏၱရယ္ပါ။ သည္အေျခအေနကို ေသြးတိုးတာ၊ ေဖာတာနဲ႔ ကိုယ္၀န္ေနာက္ဆံုး ၃ လမွာ ျဖစ္တာကိုၾကည့္ၿပီး သိႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္၀န္ဆိပ္သင့္တဲ့ ကိုယ္၀န္ေဆာင္တိုင္း HELLP syndrome ျဖစ္တာမဟုတ္ပါဘူး။

တျခားအႏၱရာယ္ရွိအခ်က္ေတြက

  • အသက္ ၃၀ ေက်ာ္
  • Caucasian ျဖစ္ေနျခင္း
  • အ၀လြန္ေနျခင္း
  • ယခင္ကိုယ္၀န္ေဆာင္ဖူးျခင္း
  • အစားအေသာက္ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း
  • ဆီးခ်ိဳရွိျခင္း
  • ကိုယ္၀န္ဆိပ္သင့္ဖူးျခင္း

ယခင္ကိုယ္၀န္မွာလည္း ဒါမ်ိဳးျဖစ္ဖူးရင္ HELLP syndrome ျဖစ္ႏိုင္ေခ် အေတာ္ေလးမ်ားပါတယ္။ ဆိုရလွ်င္ ေနာက္ကိုယ္၀န္ေတြမွာ ျဖစ္ပြားလာႏိုင္ႏႈန္းက ၁၉-၂၇ % စီ တိုးသြားပါတယ္။ အခ်က္အလက္ေတြကိုထပ္သိလိုပါက ဆရာ၀န္နဲ႔တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးၾကည့္ပါ။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းနဲ႔ ကုသျခင္း

ယခုေဖာ္ျပထားတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ေဆးပညာဆုိင္ရာကၽြမ္းက်င္သူရဲ႕ အၾကံေပးခ်က္ေတြမွာ အစားထိုးရန္ မသင့္ေတာ္ပါဘူး။ ဆက္လက္သိရွိလိုတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြအတြက္ သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔သာ အျမဲတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

 HELLP syndrome ဟုတ္မဟုတ္ကို ဘယ္လိုအေျဖရွာအတည္ျပဳသလဲ။

HELLP syndrome ျဖစ္ေနၿပီလို႔သံသယျဖစ္တဲ့အခါ ဆရာ၀န္က သင့္ကိုစမ္းသပ္တာေတြ စစ္ေဆးတာေတြ ျပဳလုပ္ပါလိမ့္မယ္။ စမ္းသပ္တဲ့အခါ ဗိုက္မွာနာေနတာေတြ၊ အသည္းႀကီးတာနဲ႔ ဗိုက္ေဖာေနတာေတြကို စမ္းပါလိမ့္မယ္။ ဒါေတြက အသည္းျပႆနာကိုျပေနတာပါ။ ေသြးေပါင္လည္း တုိင္းပါလိမ့္မယ္။

ေရာဂါအတည္ျပဳဖို႔ ဆရာ၀န္ကိုအကူအညီျဖစ္ေစမယ့္ စစ္ေဆးမႈေတြလုပ္ရမယ္။

  • ေသြးမႊားဥနဲ႔ ေသြးနီဥအေရအတြက္ကို သိႏိုင္ဖို႔အတြက္ ေသြးစစ္ျခင္း
  • အသည္းအင္းဇိုင္းနဲ႔ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ ပရိုတင္းေတြပါမပါသိဖို႔ ဆီးစစ္ျခင္း
  • အသည္းမွာေသြးယိုေနတာရွိမရွိသိႏိုင္ဖို႔ MRI ရိုက္ျခင္း

HELLP syndrome ကို ဘယ္လိုကုသလဲ။

HELLP syndrome ဆိုတာေသခ်ာသြားရင္ ေနာက္ဆက္တြဲေတြကာကြယ္ဖို႔အတြက္ ကေလးကိုေမြးပစ္လိုက္တာ အေကာင္းနည္းပဲ။ ျဖစ္ရပ္အမ်ားစုမွာ ကေလးကို လမေစ့ပဲ ေမြးပစ္လုိက္ရပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ကုသမႈဆိုတာက သင့္ရဲ႕လကၡဏာေတြ၊ ေမြးရက္နဲ႔ဘယ္ေလာက္နီးေနၿပီလဲဆိုတာေတြေပၚ မူတည္ၿပီး အမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာင္းႏိုင္ပါတယ္။ HELLP syndrome က အေပ်ာ့စား၊ ကိုယ္၀န္ကလည္း ၃၄ ပတ္ေအာက္ပဲရွိေသးတယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္က ေအာက္ပါတို႔ကို အႀကံျပဳပါလိမ့္မယ္။

  • အိမ္ ဒါမွမဟုတ္ ေဆးရံုတက္ၿပီး အိပ္ယာမွာ အနားယူရန္
  • ေသြးအားနည္းေရာဂါနဲ႔ ေသြးမႊားဥနည္းတာအတြက္ ေသြးသြင္းရန္
  • တက္တာကိုကာကြယ္ဖုိ႔ မဂၢနီစီယမ္ဆာလ္ဖိတ္ေသာက္ရန္
  • ေသြးေပါင္ကိုထိန္းဖို႔ ေသြးက်ေဆးေသာက္ရန္
  • ေစာေစာမ်ားေမြးခဲ့ရသည္ရွိေသာ္ ကေလးရဲ႕အဆုတ္ရင့္ေနေစဖို႔အတြက္ ေကာ္တီကိုစတီးရြိဳက္သံုးရန္

ကုသမႈေနစဥ္မွာ ဆရာ၀န္က သင့္ရဲ႕ေသြးနီဥ၊ ေသြးမႊားဥ နဲ႔ အသည္းအင္ဇိုင္းလယ္ဗယ္ေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေပးပါလိမ့္မယ္။ ကေလးရဲ႕က်န္းမာေရးကို အနီးကပ္ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ လိုပါလိမ့္မယ္။ ဆရာ၀န္က ကေလးရဲ႕လႈပ္ရွားမႈ၊ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္း၊ ဖိစီးမႈနဲ႔ ေသြးစီးဆင္းႏႈန္းကိုသိဖို႔ မေမြးခင္လုပ္ရတဲ့ စစ္ေဆးမႈေတြကို လုပ္ခိုင္းႏိုင္ပါတယ္။

သင့္အေျခအေနက ကေလးကိုခ်က္ခ်င္းေမြးလိုက္ဖို႔ လိုေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ ေမြးဖြားမႈစတင္ဖို႔ ေဆးသံုးရပါလိမ့္မယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ျဖစ္ရပ္ေတြမွာ ခဲြေမြးဖို႔ လိုႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေသြးမႊားဥနည္းတာနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ေသြးခဲျပႆနာရွိေနၿပီးဆိုရင္ေတာ့ ေနာက္ဆက္တြဲအေျခအေနေတြ ရွိလာႏိုင္ပါတယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက HELLP syndrome ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ကိုယ္၀န္ဆိပ္သင့္သူေတြက HELLP syndrome မျဖစ္လာေအာင္ ေနထိုင္တဲ့ပံုစံေျပာင္းေပးရံုနဲ႔ ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါတယ္။ ေလ့က်င့္ခန္းမွန္မွန္လုပ္ျခင္း၊ ႏွံစားသီးႏွံ၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ သစ္သီးနဲ႔ အဆီမပါအသား စတာေတြလို ႏွလံုးေကာင္းေစတဲ့ အစားအေသာက္ေတြစာေပးတာတို႔ လုပ္ရပါမယ္။ HELLP syndrome ရဲ႕လကၡဏာေတြ စေပၚလာၿပီဆိုတာနဲ႔ ဆရာ၀န္ကို ခ်က္ခ်င္းဆက္သြယ္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ေစာစီးစြာ သိရွိကုသျခင္းက ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာေတြကို ေလ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္ပါတယ္။

တစ္ကယ္လို႔သင့္ဆီမွာ ေမးခ်င္တာေတြရွိေနတယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ရာအတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

 Hello Health Group သည္ ေဆးပညာဆိုင္ရာဆိုင္ရာ အႀကံေပးျခင္း၊ ေရာဂါအမည္တပ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ကုသမႈေပးျခင္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္မေပးပါ။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ နိုဝင်ဘာ 26, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 13, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။