H1N1 Flu (၀က္တုပ္ေကြး) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

H1N1 Flu (၀က္တုပ္ေကြး) ကဘာလဲ။

H1N1တုပ္ေကြး တစ္နည္းအားျဖင့္ ၀က္တုပ္ေကြးလို႔ေခၚတဲ့ေရာဂါကုိ H1N1ဗိုင္းရပ္ေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။ ရိုးရိုးတုပ္ေကြးနဲ႔အလားတူလကၡဏာေတြကို ျဖစ္ေစတဲ့ အသြင္ေျပာင္းတုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ၀က္ေတြမွာစေပၚလာျခင္းျဖစ္ျပီး လူလူခ်င္းအဓိကကူးစက္ပါတယ္။ လူေတြမွာ လတ္လေလာေတြ႔ေနရတဲံ ရာသီတုပ္ေကြးဗုိင္းရပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ၀က္ေတြမွာရွင္သန္ေပမဲ့လည္း ခ်က္ျပဳတ္ထားတဲ့၀က္သားကိုစားျခင္းျဖင့္ ေရာဂါမရနုိင္ပါဘူး။

၀က္တုပ္ေကြးဟာ ၂၀၀၉ခုနွစ္မွာ လူေတြမွာစတင္ေတြ႔ရွိခဲ့ျပီး ကူးစက္ပ်႔ံနွ႔ံမႈၾကီးက်ယ္တာေၾကာင့္ သတင္းေခါငး္ၾကီးပုိင္းျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ကူးစက္ပ်ံ႔နွ႔႔ံေရာဂါဆုိတာ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ တစ္ကမၻာလံုးသို႔ တုိက္နယ္အမ်ားအျပားမွာ ကူးစက္ျပန္႔နွ႔႔ံျပီး ျဖစ္ပြားတဲံေ၇ာဂါျဖစ္ပါတယ္။

H1N1 Flu (၀က္တုပ္ေကြး) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာ အလြန္အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

H1N1 Flu (၀က္တုပ္ေကြး) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

၀က္တုပ္ေကြးရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ေခ်ာင္းဆုိးျခင္း
  • ဖ်ားျခင္း
  • လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း
  • နွာရည္ယိုျခင္း
  • တစ္ကိုယ္လံုးကိုက္ခဲျခင္း
  • ေခါင္းကိုက္ျခ္င္း
  • ခ်မ္းတုန္ျခငး္
  • ေမာပန္းျခင္း
  • ၀မ္းေလ်ွာျခင္း
  • မူးေ၀ျခ္ငးေအာ့အန္ျခင္း

ရုိးရိုး၇ာသီတုပ္ေကြးလကၡဏာေတြနဲ႔ အေတာ္ေလးတူပါတယ္။ ရာသီတုပ္ေကြးလုိပဲ ၀က္တုပ္ေကြးကလည္း အဆုတ္ေရာင္ျခင္း၊ အဆုတ္ကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္းနဲ႔ အျခားအသက္ရွဴျပႆနာေတြအပါအ၀င္ ျပင္းထန္တဲ့အေျခအေနေတြကို ဦးတည္သြားနုိင္ပါတယ္။ ဆီးခ်ိဳနဲ႔ ပန္းနာရင္က်ပ္ေရာဂါေတြကို ပိုဆုိးေသြားေစနုိင္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေအာက္ပါလကၡဏာေတြတစ္ခုခုေတြ႔ခဲ့မယ္ဆုိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ျပသသင့္ပါတယ္။

ကေလးမ်ားတြင္

  • အသက္ရွဴျမန္ျခငး္ အသက္ရွဴခက္ျခင္း
  • အသားျပာျခင္း
  • အရည္လံုလံုေလာက္ေလာက္မေသာက္ျခင္း
  • မနႈိးျခင္း
  • ေနမထိထိုင္မသာျဖ္စ္ျခင္း
  • တုပ္ေကြးလကၡဏာမ်ား ပိုဆိုးေလာျပီး အဖ်ားနဲ႔ေခ်ာင္းဆုိးျခင္းကို ပိုဆုိးသြးေစပါတယ္။
  • အဖိမ့္မ်ားထျခင္းနဲ႔အတူ ဖ်ားျခင္း

အ၇ြယ္ေရာက္ျပီးသူမ်ားတြင္

  • အသက္ရွဴရခက္ျခင္း သို႔ အသက္ရွဴမ၀ျခင္း
  • ရင္ဘတ္ဗိုက္ေအာင့္ျခ္ငး
  • ရုတ္တရက္မူးေ၀ျခင္း
  • မေ၇မေ၇ာျဖစ္ျခင္း
  • ျပင္းျပင္းထန္ထန္ဆက္တုိက္အန္ျခင္း
  • တုပ္ေကြးလကၡဏာမ်ား ပိုဆိုးေလာျပီး အဖ်ားနဲ႔ေခ်ာင္းဆုိးျခင္းကို ပိုဆုိးသြးေစပါတယ္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

H1N1 Flu (၀က္တုပ္ေကြး) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

၀က္ေတြကိုသာကူးစက္ေလ့ရွိတဲ့ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္အသြင္တစ္မ်ိီဳးေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ သန္းေတြမွက္ေတြကေနကူးစက္တတ္တဲ့ အူေ၇ာင္ငန္းဖ်ားေရာဂါနဲ႔မတူတာက လူလူခ်င္းသာကူးစက္တတ္ျပီး တိ၇ိစၦာန္ကေနလူကို မကူးစက္ေစနုိင္ပါဘူး။ ၀က္တုပ္ေကြးက အလြန္အမင္းကူးစက္ပ်႔႔ံနွ႔တတ္ပါတယ္။ တံေတြး၊ ခြ်ဲေတြကတစ္ဆင့္ ပ်႔ံနွ႔ပါတယ္။

  • နွာေခ်ျခင္း
  • ေခ်ာင္းဆုိးျခင္း
  • ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ေနရာကို ကိုင္တြယ္မိျပိး မ်က္လံုးနဲ႔နွာေခါင္းကို ကိုင္ျခင္း

လူေတြေခ်ာင္းဆိုးနွာေခ်လုိက္တဲ့အခါမွာ ေလထဲကုိဗိုင္းရပ္ေတြ က်ဲျဖန္႔ေပးလုိက္သလို ျဖစ္သြားပါတယ္။ အမႈန္ေတြကိုကိုင္မိတာ၊ အမႈက်တဲ့ေနရာ( တံခါးလက္ကိုင္၊ ေဘစင္) ေတြကိုကိုင္မိတာ၊ ေရာဂါပိုး၇ွိသူကိင္ထားတဲံအရာေတြကို ကုိင္မိတာေတြက သင့္ဆီကိုကူးစက္ျပန္႔နွ႔ံေစနုိင္ပါတယ္။ လကၡဏာမျပခင္တစ္ရက္မွာတည္းက ကူးစက္ပိုးကျပန္႔နွ႔ံသြားနုိင္ျပိး ေနမေကာင္းျဖစ္ျပီး ၇ရက္ေလာက္ထိ ကူးစက္ျပန္္႔နွံသြားုနိင္ပါယ္။ ကေလးေတြမွာ ဆယ္ရက္ေလာက္ထိကူးစက္ျပန္႔နွ႔ံနုိင္ပါတယ္။

၀က္တုပ္ေကြးလို႔ေျပာေပမဲ့လည္း ၀က္ကင္၊ ၀က္ေပါင္ေျခာက္၊ အျခား၀က္နဲ႔ဆုိင္တဲ့စားေသာက္ကုန္ေတြကေန မကူးစက္နုိင္ပါဘူး။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

H1N1 Flu (၀က္တုပ္ေကြး) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • အသက္၆၅နွစ္အထက္
  • အသက္၅နွစ္ေအာက္ကေလးမ်ား
  • အစပရင္ကုထံုးေၾကာရွည္အသံုးျပဳေနတဲ့ အသက္၁၉နွစ္ေအာက္ ငယ္ရြယ္သူမ်ား
  • ခုခံအားက်ဆင္းေနတဲ့လူမ်ား ( ေအအိုင္ဒီအက္ေေရာဂါကဲ့သို႔ေသာ ေရာဂါမ်ားေၾကာင့္)
  • ကိုယ္၀န္ေဆာင္မ်ား
  • ပန္းနာရင္က်ပ္။ နွလံုးေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳ။ အာရံုေၾကာၾကြက္သားဆုိင္ရာ ေရာဂါမ်ားကဲ့သို႔ နာတာရွည္ေရာဂါသည္မ်ား
  • ေစာင့္ေ၇ွက္မႈေဂဟာမွလူနာမ်ား ေရရွည္ေစာင့္ေ၇ွာက္မႈခံယူေနရသူမ်ား

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

H1N1 Flu (၀က္တုပ္ေကြး) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

သင့္ဆ၇ာ၀န္က သင့္ကိုယ္မွအရည္နမူနာယူျပီး စမ္းသပ္စစ္ေဆးျပီး ေရာဂါရွာေဖြနုိင္ပါတယ္။ နမူနာယူဖို႔အတြက္ဆုိရင္ ဆရာ၀န္သို႔သူနာျပဳက သင့္လည္ေခ်ာင္းသို႔ နွာေခါင္းမွအရည္ကို ဂြမ္းစနဲ႔တို႔ယူပါလိမ့မ္ယ္။ သုတ္ယူထားတဲ့အေရည္နမူနာကို မ်ိဳးရိုးဗီဇဆုိင္ရာနဲ႔ ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးျခင္းနည္းလမ္းေေတြကို အသံဳးျပဳျပီး ဗီုင္းရပ္အမ်ိဳးအစားကို အတိအက်ခြဲထုတ္နုိင္ပါတယ္။

 

H1N1 Flu (၀က္တုပ္ေကြး) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

၀က္တုပ္ေကြးေ၇ာဂါအမ်ားစုက ေဆးေပးကုသမႈမလုိအပ္ပါဘူး။ တုပ္ေကြးရဲ႔ေနာက္ဆက္တြဲေတြ ျဖစ္လာနုိင္ေခ်မရွိရင္ သင္ကဆရာ၀န္နဲ႔ျပဖို႔ေတာင္ မလုိပါဘူး။ သင့္အေနနဲ႔ လကၡဏာေတြ သက္သာလာေအာင္နဲ႔ အျခားလူေတြဆီမပ်႔႔ံနွ႔ံေအာင္ပဲ ကာကြယ္သင့္ပါတယ္။

ဗိုင္းရပ္ဆန္႔က်င္ေဆး oseltamivir (Tamiflu) and zanamivirကို အၾကံေပးေထာက္ခံထားပါတယ္။ ေရာဂါပိုးက ေဆးယဥ္သြားနုိင္တဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္ေၾကာင့္ တုပ္ေကြးေနာက္ဆက္တြဲေတြရနုိင္ေခ်မ်ားသူေတြမွာပဲ သံုးေလ့ရွိပါတယ္။ က်န္းမာေရးေကာင္းတဲ့လူအေနနဲ႔ေတာ့ ၀က္တုပ္ေကြးကူးခဲ့ရင္ေတာ့ ခုခံအားနဲ႔ျပန္တုိက္နုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက health condition ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ health condition ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • ျပည့္ျပည့္၀၀အနားယူျခင္း – ကူးစက္ပိုးေကိုတုိက္ရာမွာ ခုခံအားစနစ္ိကုိအားေပးနုိင္တာေၾကာင့္ ျဖ္စပါတယ္။
  • ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္ျခင္းကို ကာကြယ္ဖို႔ ေရနဲ႔တျခ္ားအေရည္မ်ားလံုလံုေလာက္ေလာက္ေသာက္ျခ္ငး – စြပ္ျပဳတ္နဲ႔ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ေတြက ဆံုးရႈံးသြားတဲ့အရည္ေတြအတြက္ ျပန္လည္ျဖည့္တင္းေပးနို္င္ပါလိမ့္မယ္။
  • ေခါင္းကိုက္တာလည္ေခ်ာင္းနာတာေတြအတြက္ တရား၀င္အကုိက္အခဲေပ်က္ေဆးေတြကို ၀ယ္ေသာက္ပါ။
  • ဆပ္ျပာသို႔ လက္သန္႔စင္ေဆးေတြသံုးျပီး လက္မၾကာခဏေဆးေၾကာပါ။
  • နွာေခါင္း၊ ပါးစပ္၊ မ်က္လံုးေတြကူိ မကိုင္ပါနဲ႔။ ( တယ္လိီဖုန္း၊ စားပြဲစတာေတြမွာ ေရာဂါပိုးရွင္ေနုနုိင္တာေၾကာင့္ဖျစ္ပါတယ္။ )
  • ေနမေကင္းဖ်ားနာေန၇င္ အလုပ္သို႔ေက်ာင္းမသြးာာားပဲ အိမ္မွာပဲေနပါ။
  • ၀က္တုပ္ေကြးျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ လူစည္ကားတဲ့ေနရာေတါကို ေ၇ွာင္ပါ။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ အောက်တိုဘာ 28, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဇန်နဝါရီ 17, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ