Goiter (လည္ပင္းၾကီးျခင္း)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Goiter (လည္ပင္းၾကီးျခင္း) ကဘာလဲ။

လည္ပင္းၾကီးျခင္းဆိုတာ တကယ္ေတာ့ လည္ပင္းမွာရွိတဲ့ သိုင္းရြိဳက္ဂလင္းပံုမွန္မဟုတ္ၾကီးထြားလာတာျဖစ္ပါတယ္။ အလံုးအက်ိတ္ကင္ဆာေတာ့မဟုတ္ပါဘူး၊ မ်ားေသာအားျဖင့္ နာက်င္မႈမရွိေပမယ့္ ၾကီးမားလြန္းရင္ေတာ့ ေခ်ာင္းဆိုးေစျပီး မ်ိဳရ၊ အသက္ရွဴရခက္ေစပါတယ္။

Goiter (လည္ပင္းၾကီးျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အလြန္ကိုအျဖစ္မ်ားျပီး အမ်ိဳးသမီးေတြမွာမ်ားေသာအားျဖင့္ ပိုျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္နုိင္ျပီး အားေပးေသာအေျခအေနမ်ားကုိေရွာင္ျခင္းျဖင့္ ထိန္းသိမ္းနိုင္တယ္။

လကၡဏာမ်ား

Goiter (လည္ပင္းၾကီးျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

  • လည္ပင္းအေျခမွာသိသာတဲ့အဖုေပၚလာျခင္း – မိတ္ကပ္လိမ္းခ်ိန္၊ မုတ္ဆိတ္ရိတ္ခ်ိန္ဆိုပုိသိသာပါတယ္။
  • လည္ေခ်ာင္းတြင္တင္းၾကပ္ျခင္း
  • ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
  • အသံေျပာင္းျခင္း
  • မ်ိဳရခက္ျခင္း
  • အသက္ရွဴရခက္ျခင္း

ေဖာ္ျပထားေသာလကၡဏာေတြအျပင္ တျခားလကၡဏာေတြလည္းရွိနုိင္တာေၾကာင့္ အေသးစိတ္အတြက္ဆရာ၀န္နဲ႔တိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

တကယ္လို႔အထက္လကၡဏာမ်ားေတြ႔ရရင္ ဒါမွမဟုတ္ သိလိုသည္မ်ားရွိပါက ဆရာ၀န္ျပနုိင္ပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္န႔ဲတစ္ေယာက္ ခႏၶာကုိယ္အလုပ္လုပ္ပံုခ်င္းမတူတာေၾကာင့္ သင့္အတြက္အေကာင္းဆံုးအေျဖရဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔တုိင္ပင္တာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Goiter (လည္ပင္းၾကီးျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ဘာေၾကာင့္လည္ပင္းၾကီးရသလဲ

  • အိုင္အိုဒင္းဓာတ္နည္းျခင္း- အိုင္အိုဒင္းဓာတ္ဟာ သိုင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းထုတ္ေပးရာမွာ လိုအပ္ေသာဓာတ္ျဖစ္တယ္။ ပင္လယ္ေရနဲ႔ ကန္းရိုးတန္းရွိေျမတြင္အမ်ားအားျဖင့္ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ အိုင္အိုဒင္းဓာတ္နည္းျခင္းကုိ ေဂၚဖီထုပ္၊ ေဂၚဖီပန္း၊ ပန္းမုန္လာစသည့္ ေဟာ္မုန္းတားေသာစားစရာမ်ားက ပုိဆိုးေစပါတယ္။
  • Graves’ ေရာဂါ – တခါတရံ သုိင္းရြိဳက္ဂလင္းမွ အလုပ္လုပ္မ်ားျပီး သုိင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းအထုတ္မ်ားလွ်င္လည္း လည္ပင္ၾကီးနိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါမွာဆိုရင္ ကုိယ္ခံအားစနစ္မွထုတ္လိုက္ေသာ ပဋိပစၥည္းေတြက သုိင္းရြိဳက္ဂလင္းကိုမွားယြင္းတိုက္ခိုက္ျပီး သုိင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းအမ်ားအျပားထုတ္ေစပါတယ္။ ထုိကဲ့သုိ႔အလုပ္မ်ားမ်ားလုပ္ေစျခင္းေၾကာင့္ သိုင္းရြိဳက္ဂလင္းၾကီးမားေရာင္ရမ္းလာတတ္ပါတယ္။
  • Hashimoto’s ေရာဂါ – သုိင္းရိြဳက္ဂလင္းအလုုပ္နည္းျခင္းေၾကာင့္လည္း လည္ပင္းၾကီးနိုင္ပါတယ္။ Graves’ ေရာဂါလိုပဲ Hashimoto’s ေရာဂါဟာ ကုိ္ယ္ခံအားစနစ္မွားယြင္းတိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ျဖစ္လာတာပါ။ ဒါေပမယ့္ သိုင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းပိုထုတ္ေစတာမဟုတ္ဘဲ ေလ်ာ့ထုတ္ေစတာျဖစ္တယ္။ ထိုကဲ့သုိ႔ေဟာ္မုန္းနည္းေနျခင္းေၾကာင့္ သုိင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းမ်ားလာေစမည့္ TSH ေဟာ္မုန္းကို pituitary ဂလင္းဟုေခၚသည့္ ေခါင္းရွိဂလင္းတစ္ခုမွပိုထုတ္လိုက္ပါတယ္။ ထို TSH ေဟာ္မုန္းေတြရဲ႔လံႈ႕ေဆာ္မႈနဲ႔ အလုပ္ပိုလုပ္ရတာေၾကာင့္ သုိင္းရြိဳက္ဂလင္းၾကီးလာျပီး လည္ပင္းၾကီးလာရပါတယ္။
  • အဖုမ်ားစြာနဲ႔သုိင္းရြိဳက္ၾကီးျခင္း – ဒီအေျခအေနမွာေတာ့ သုိင္းရြိဳက္ဂလင္းရ႕ဲ နွစ္ဖက္စလံုးမွာ အဖုငယ္မ်ား၊ သုိ႔ အရည္အိတ္မ်ားေပၚလာျပီး ဂလင္းတစ္ခုလံုးအရြယ္ၾကီးလာျခင္းျဖစ္တယ္။
  • အဖုအက်ိတ္တစ္ခုသာေပၚျခင္း – ဒါကေတာ့ သုိင္းရြိဳက္ဂလင္းေပၚမွာ အဖုတစ္ခုတည္းသာေပၚလာျခင္းျဖစ္ျပီး မ်ားေသာအားျဖင့္ကင္ဆာမဟုတ္ပါဘူး။
  • သုိင္းရြိဳက္ကင္ဆာ – သာမန္သိုင္းရြိဳက္အလံုးအက်ိတ္မ်ားနဲ႔ုယွဥ္ရင္ သုိင္းရြိဳက္ကင္ဆာဆုိတာ အလြန္ကိုအျဖစ္နည္းပါတယ္။ ကင္ဆာေတြက မ်ားေသာအားျဖင့္ ဂလင္းရဲ႕တစ္ဖက္ထဲမွာသာျဖစ္ေလ့ရွိတယ္။
  • ကုိယ္၀န္ရွိျခင္း – ကုိယ္၀န္ေဆာင္စဥ္မွာထုတ္တဲ့ေဟာ္မုန္း- HCG ေဟာ္မုန္းကလည္း သုိင္းရြိဳက္ဂလင္းကို အနည္းငယ္ၾကီးေစတတ္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

Goiter (လည္ပင္းၾကီးျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

  • အိုင္အိုဒင္းအစားနည္းျခင္း – အိုင္အိုဒင္းနည္းေသာေနရာတြင္ေနသူမ်ား၊ စားသံုးမႈနည္းသူေတြမွာ လည္ပင္းၾကီးနုိင္ပါတယ္။
  • အမ်ိဳးသမီးျဖစ္ေနျခင္း – အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ သုိင္းရြိဳက္ေရာဂါေတြအျဖစ္မ်ားတာေၾကာင့္ လည္ပင္းၾကီးေရာဂါအျဖစ္မ်ားပါတယ္။
  • အသက္အရြယ္ – အသက္ၾကီးလာတာနဲ႔အမွ် လည္ပင္းၾကီးလာနုိင္ပါတယ္။
  • ေရာဂါအေျခအေန – မိသားစုမွာ သုိ႔ ကုိယ္တိုင္ ကိုယ္ခံအားမွားယြင္းအလုပ္လုပ္ေသာ ရာဇ၀င္ရွိပါက ျဖစ္နုိင္ေခ်ပိုမ်ားပါတယ္။
  • ကိုယ္၀န္ေဆာင္ျခင္း၊ ေသြးဆံုးျခင္း – ကိုယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္နဲ႔ ေသြးဆံုးခ်ိန္ေတြမွာ သိုင္းရြိဳက္ျပႆနာေတြျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။
  • ေဆး၀ါးမ်ား – တခ်ိဳ႕ေသာေဆးမ်ား – စိတ္ဓာတ္က်ျခင္းအတြက္ေဆးမ်ား၊ ဗိုင္းရပ္စ္သတ္ေဆးမ်ား၊ နွလံုးေဆးမ်ား(Cordarone, Pacerone) ၊ စိတ္ေရာဂါအတြက္ေဆးမ်ား(Lithobid),  ကလည္း ေရာဂါျဖစ္နုိင္ေခ်တိုးေစပါတယ္။
  • ဓာတ္ေရာင္ျခည္ထိေတြ႔မႈ – ရင္ဘတ္ေနရာမွာ ဓာတ္ေရာင္ျခည္နဲ႔ကုသမႈေတြရွိထားရင္ သုိ႔မဟုတ္ န်ဴကလိယလုပ္ငန္းမ်ား၊ ေပါက္ကြဲမႈမ်ား၊ စမ္းသပ္မႈမ်ားတြင္ ထိေတြ႔မႈမ်ားရွိထားပါက ျဖစ္နုိင္ေခ်တိုးနုိင္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Goiter (လည္ပင္းၾကီးျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

လည္ပင္းကိုစမ္းသပ္ၾကည့္ရံုနဲ႔ သုိင္းရြိဳက္ဂလင္းၾကီးေနျခင္းကို သိနုိင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕အေျခအေနေတြမွာေတာ့ အက်ိတ္ငယ္ေလးမ်ားရွိမရွိစမ္းသပ္ၾကည့္ဖို႔လိုပါလိမ့္မယ္။ စစ္ေဆးမႈေတြကေတာ့-

  • ေဟာ္မုန္းစစ္ေဆးမႈ – သိုင္းရြိဳက္ဂလင္းနဲ႔ ဂလင္းမွထုတ္ေသာ ေဟာ္မုန္းပမာဏကိုသိရန္ ေသြးစစ္ေဆးနုိင္တယ္။ သိုင္းရြိဳက္အလုပ္နည္းပါက ေဟာ္မုန္းပမာဏနည္းေနနုိင္ျပီး ထိုပမာဏကိုမ်ားေစဖို႔အတြက္ သုိင္းရြိဳက္ဂလင္းကိုအားေပးေသာ TSH ေဟာ္မုန္းပမာဏေတြကေတာ့ မ်ားေနပါလိမ့္မယ္။ သုိင္းရြိဳက္အလုပ္မ်ားျခင္းေၾကာင့္ရေသာ လည္ပင္းၾကီးျခင္းမ်ိဳးတြင္ေတာ့ ေသြးတြင္း သိုင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းပမာဏမ်ားျပီး TSH ေဟာ္မုန္းပမာဏေတာ့ နည္းေနပါလိမ့္မယ္။
  • ပဋိပစၥည္းစစ္ေဆးျခင္း – တခ်ိဳ႕ေသာလည္ပင္းၾကီးျခင္းဟာ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ ပဋိပစၥည္းေတြထုတ္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္တာပါ။ ထို ပဋိပစၥည္းေတြကိုေတြ႔ရဖို႔ ေသြးစစ္နုိင္ပါတယ္။
  • အာထရာေဆာင္း – လည္ပင္းကိုအာထရာေဆာင္းရိုက္ျပီး ပံုရိုက္ေဖာ္ၾကည့္ကာ သိုင္းရြိဳက္အရြယ္အစား၊ အဖုအက်ိတ္မ်ားရွိမရွိစစ္ေဆးၾကည့္မွာျဖစ္တယ္။
  • သုိင္းရြိဳက္စကင္ – ေရဒီယိုသတၲိၾကြပစၥည္းမ်ားကို တံေတာင္ဆစ္ရွိ ေသြးျပန္ေၾကာမွထိုးသြင္းမွာျဖစ္တယ္။ ကုတင္ေပၚမွာေခါင္းေမာ့ကာလွွဲေနျပီး အထူးကင္မရာမ်ားမွ သုိင္းရြိဳက္ပံုရိပ္ကိုဖမ္းယူရိုက္ကူးမွာျဖစ္တယ္။ ၾကာခ်ိန္မွာ ေရဒီယုိသတၲိၾကြပစၥည္းမ်ား သိုင္းရြိဳက္ဂလင္းဆီေရာက္မည့္အခ်ိန္ေပၚမူတည္ကာ ကြဲျပားသြားနုိင္ျပီး ထိုစစ္ေဆးမႈမွာ အာထရာေဆာင္းထက္ ပိုျပီးတိက်ေသာ္လည္း ပိုထိခိုက္နုိင္ေခ်မ်ားကာ အခ်ိန္ပိုကုန္၊ ပိုအကုန္အက်မ်ားပါတယ္။
  • အသားစစစ္ေဆးျခင္း – အာထရာေဆာင္းအကူအညီျဖင့္ သိုင္းရြိဳက္ဂလင္းဆီ အပ္ငယ္ျဖင့္ထိုးယူကာ တစ္သွ်ဴးစ သို႔ အရည္ယူျပီး စစ္ေဆးျခင္းျဖစ္တယ္။

Goiter (လည္ပင္းၾကီးျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

သိုင္းရြိဳက္အရြယ္အစား၊ လကၡဏာမ်ားနွင့္ ျဖစ္ေစေသာအေၾကာင္းအရင္းေတြေပၚမူတည္ျပီး ကုသမႈကကြဲျပားနုိင္ပါတယ္။

  • ေစာင့္ၾကည့္ျခင္း – တကယ္လို႔ အရြယ္သိပ္မၾကီးဘဲ ျပႆနာၾကီးၾကီးမားမားမရွိပါက အရင္ဆံုးေစာင့္ၾကည့္ပါလိမ့္မယ္။
  • ေဆး၀ါးမ်ား – သိုင္းရြိဳက္အလုပ္နည္းပါက levothyroxine (Levothroid, Synthroid) တို႔ျဖင့္သုိင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းအစားထိုးကုသမႈက လကၡဏာေတြကိုသက္သာေစသလို pituitary ဂလင္းမွ ေဟာ္မုန္းထြက္ျခင္းနည္းေစတာေၾကာင့္ လည္ပင္းၾကီးျခင္းကိုေလ်ာ့က်ေစပါလိမ့္မယ္။ သိုင္းရြိဳက္ဂလင္းေရာင္ရမ္းျခင္းအတြက္ေတာ့ aspirin သို႔ စတီးရြိဳက္တစ္မ်ိဳးေပးနုိင္ျပီး သိုင္းရြိဳက္အလုပ္မ်ားျခင္းအတြက္ကေတာ့ ေဟာ္မုန္းပမာဏကိုထိန္းညွိေပးမယ့္ ေဆးကုသမႈမ်ိဳးလိုပါလိမ့္မယ္။
  • ခြဲစိတ္မႈ – သိုင္းရိြဳက္ဂလင္းက မ်ိဳရ၊ အသက္ရွဴရခက္ေလာက္ေအာင္ ၾကီးမာလြန္းရင္ သုိ႔ အဖုအက်ိတ္မ်ားစြာနဲ႔ျဖစ္ေနလွ်င္ ထို သုိင္းရြိဳက္ဂလင္းတစ္စိတ္တစ္ပိုင္း သုိ႔ တစ္ခုလံုးဖယ္ပစ္ရနုိင္ပါတယ္။ သိုင္းရြိဳက္ကင္ဆာေတြမွာလည္း ခဲြစိတ္ဖယ္ထုတ္ရတတ္ျပီး ခြဲစိတ္အျပီးမွာ ဖယ္ပစ္တဲ့သုိင္းရြိဳက္အရြယ္ေပၚမူတည္ကာ levothyroxine ေသာက္ရနုိင္ပါတယ္။ေ
  • ေရဒီယိုသတၲိၾကြအိုင္အိုဒင္း – တခ်ိဳ႕အေျခအေနေတြမွာေတာ့ ေရဒီယိုသတၲိၾကြအိုင္အိုဒင္းကိုသံုးနုိင္ပါတယ္။ ထိုေရဒီယိုသတၲိၾကြအိုင္အိုဒင္းကို ပါးစပ္မွေသာက္သံုးရျပီး ေသြးေၾကာမွတဆင့္ သိုင္းရြိဳက္ဂလင္းဆီေရာက္ကာ သုိင္းရြိဳကဆဲလ္ေတြကို ဖ်က္ဆီးေပးပါတယ္။ ထိုနည္းဟာ လည္ပင္းၾကီးျခင္းကိုသက္သာေစနုိင္ေပမယ့္ သိုင္းရြိဳက္အလုပ္နည္းျခင္းျဖစ္သြားေစတတ္ပါတယ္။ ေနာက္ပို္င္းမွာ levothyroxine လိုမ်ိဳး သိုင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းေထာက္ပ့ံမႈလိုလာနုိင္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 2, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။