Giardiasis (ဂ်ီရာဒီေရးစစ္)

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Giardiasis (ဂ်ီရာဒီေရးစစ္) ကဘာလဲ။

  • သန္႔ရွင္းမႈနည္းတဲ့ေနရာေတြနဲ႔ မသန္႔ရွင္းတဲ့ေရေသာက္သံုးေနရတဲ့ ေနရာေတြမွာ ေနထိုင္တဲ့သူေတြအေနနဲ႔ giardiasis ေရာဂါအလြယ္တကူျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ အဲဒီေရာဂါဟာ အဏုျမဴမွန္ေျပာင္းနဲ႔ ၾကည့္မွျမင္နိုင္တဲ့၊ေသးငယ္တဲ့ giardia lamblia လို႔ေခၚတဲ့ ကပ္ပါးေကာင္ေၾကာင့္ ျဖစ္ရတာပါ။
  • ဒီကပ္ပါးေကာင္ေတြဟာ မဖြံ႕ျဖိဳးေသးတဲ့၊ ေတာရြာလို ေနရာေတြရဲ႕ စမ္းေခ်ာင္းေတြ၊ ကန္ေတြ၊ မွာအျပင္ ျမဴနီစပယ္ ေရေပးေ၀မႈေတြ၊ ေရကူးကန္ေတြ ၊ေရတြင္းေတြ မွာလည္း ေတြ႕ရနိုင္္ပါတယ္။

ဒီလို giardia ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းဟာ လူတစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ထိေတြ႕ျခင္း (သို႔) အစားအစာ ေတြမွ တစ္ဆင့္ ကူးစက္နို္င္ပါတယ္။ အိမ္ေမြးေခြး၊ ေၾကာင္ေလးေတြမွာလည္း giardia ေရာဂါပိုးမၾကာခဏ အ၀င္ခံရတတ္ပါတယ္။ သင့္အေနနဲ႔ ေရာဂါပိုးနဲ႔ ထိေတြ႕ထားတဲ့ အစားအစာ ေတြကို စားျခင္း၊ အရည္ေတြကို ေသာက္သံုးျခင္းျဖင့္ giardiasis  ေရာဂါျဖစ္လာနို္င္ပါတယ္။

Giardiasis (ဂ်ီရာဒီေရးစစ္)က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါက အရမ္းအျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါ တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္အသက္အရြယ္မွာ မဆို ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ သို႔ေပမယ့္လည္း ဒီေရာဂါကုိ ျဖစ္ဖို႔အားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြကို ေလ်ွာ့ခ် ျခင္းအားျဖင့္ ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ရရွိနိုင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Giardiasis (ဂ်ီရာဒီေရးစစ္)ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Giardiasis ေရာဂါရဲ႕ အျဖစ္မ်ားတဲ့ေရာဂါ လကၡဏာေတြကေတာ့-

Giardiasisေရာဂါျဖစ္ျပီဆိုရင္ ေရာဂါလကၡဏာေတြ မျပတာလည္းျဖစ္နုိ္င္ပါတယ္။ ေရာဂါလကၡဏာ မျပေပမယ့္ ကပ္ပါးေကာင္ကေတာ့ ခႏၶာကုိယ္ထဲမွာ ဆက္ရွိေနနိုင္ျပီး မစင္ေတြမွ တစ္ဆင့္ အျခားသူေတြဆီကို ပ်ံ႕ႏွ႔ံသြားနိုင္ပါတယ္။ နာမက်န္းျဖစ္တဲ့သူေတြ ဆိုရင္ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ေရာဂါပိုးထိေတြ႕ျပီး တစ္ပတ္မွ သံုးပတ္အတြင္း ျပလာနိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့

  • အရည္၀မ္း ( တစ္ခါတစ္ရံ အနံ႔ျပင္းျပီးဆိုးေသာ) ၀မ္းမ်ား နွင့္ ေပ်ာ့ျပီး ခၽြဲက်ိေသာ ၀မ္းမ်ား တစ္လွည့္စီ သြားျခင္း။
  • အားအင္နည္းျခင္း၊မအီမသာ ျဖစ္ျခင္း။
  • ၀မ္းဗိုက္ ေအာင့္ျခင္း၊ ေဖာင္းကားလာျခင္း။
  • ေလထိုးေလေအာင့္ျဖစ္ျခင္း။
  • မူးေ၀ျပီး အန္ခ်င္စိတ္ျဖစ္ေပၚျခင္း။
  • ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း။
  • ၀မ္းဗိုက္အတြင္း ေလ ေတြအရမ္းမ်ားေနျခင္း။
  • ေခါင္းကိုက္ခဲျခင္း။

အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါ လကၡဏာေတြထဲမွာ မပါတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာ အခ်ိဳ႕လည္းရွိနိုင္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ ေရာဂါ လကၡဏာ တစ္ခုခု နဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး သိလိုတာရွိပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုျပီးေဆြးေႏြးနိုင္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

တကယ္လို႔ သင့္မွာ အထက္ပါ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ျဖစ္လာျပီဆိုရင္ (သို႔)သိလိုတဲ့ အခ်က္ေတြရွိေနရင္ ေတာ့ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုသင့္ပါတယ္။ လူေတြရဲ႕ ခႏၶာကုိယ္ဟာ တစ္ဦးနဲ႔ တစ္ဦးတံု႔ျပန္မႈခ်င္း မတူပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘယ္ဟာက အေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို ေသခ်ာသိနိုင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲတမ္းေဆြးေႏြးတိုင္ပင္တာ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Giardiasis (ဂ်ီရာဒီေရးစစ္)ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

  • Giardia ေတြကို တိရိစာၦန္ေတြ နဲ႔ လူေတြရဲ႕ မစင္ေတြမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။ giardia ေတြဟာ အဲဒီ မစင္နဲ႔ ထိေတြ႕ကူးစက္ထားတဲ့ အစာ၊ ေရ နဲ႔ ေျမၾကီးေတြမွာလည္း ရွင္သန္ေနနို္င္ၾကပါတယ္။ သူတို႔ကပ္တြယ္ေနထိုင္တဲ့ သက္ရွိရဲ႕ ျပင္ပမွာလည္း အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္ၾကာၾကာ အသက္ရွင္နို္င္ၾက ပါတယ္။ အမွတ္တမဲ့ သတိမထားမိဘဲ အဲဒီ ကပ္ပါးေကာင္ေတြကို စားသံုးမိမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းေတြ ျဖစ္လာနို္င္ပါတယ္။
  • ထိေတြ႕ကူးစက္ခံထားရတဲ့ေရကို ေသာက္သံုးမိတာကေတာ့ ေရာဂါပိုး၀င္တဲ့ အျဖစ္အမ်ားဆံုး နည္းလမ္းတစ္ခုပါ။ giardia ကပ္ပါးေကာင္ေတြကို တစ္ကမာၻလံုးမွာရွိတဲ့ ေရကန္ေတြ၊ ေရအိုင္၊ ျမစ္ နဲ႔ ေခ်ာင္းေတြ အျပင္ စည္ပင္သာယာ ေရေပးေ၀စနစ္၊ ေရတြင္း

ေရကူးကန္ေတြ ၊ ေရကစားပန္းျခံေတြ စတဲ့ေနရာေတြမွာ ေတြ႕ရနိုင္ပါတယ္။ လယ္ယာ စိုက္ခင္းေတြမွ စီးဆင္းလာေသာေရမ်ား၊ အမႈိက္သရိုက္မ်ား(သို႔) တိရိစာၦန္ အညစ္အေၾကးမ်ား မွ စိမ့္ထြက္စီးဆင္းလာေသာ ေရမ်ား မွ တစ္ဆင့္ ေျမေအာက္ေရ နဲ႔ အျခားေျမမ်က္နွာျပင္ေပၚရွိေရမ်ားကို ကူးစက္နိုင္ပါတယ္။ ကေလးေတြသံုးတဲ့ ေသးခံေတြ၊၀မ္းေလ်ွာေနတဲ့ သူေတြက တစ္ဆင့္လည္း မေတာ္တဆ ေရကန္ေတြနဲ႔ အျခားေရေတြကို ကူးစက္ပ်ံ႕ပြားသြားနိုင္ပါတယ္။

  • အစားအစာေတြမွ တစ္ဆင့္ ေရာဂါပိုး၀င္တာကေတြက အျဖစ္နည္းပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ အဲဒီေရာဂါ ျဖစ္ေစတဲ့ကပ္ပါးေကာင္ေတြက အပူေၾကာင့္ ေသနိုင္လို႔ပါ။ မသန္႔ရွင္းတဲ့ လက္ေတြ နဲ႔ အစားအစာ ကိုင္တြယ္ျခင္း (သုိ႔) မသန္႔ရွင္းတဲ့ ေရာဂါပိုးထိေတြ႔ထားတဲ့ ေရနဲ႔ ေဆးေၾကာျပီး စားေသာက္ျခင္းက ကပ္ပါးေကာင္ေတြကို ပ်ံ႕နွံ႔ေစနိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြျဖစ္ပါတယ္။
  • သင့္လက္ေတြကေနတစ္ဆင့္ မစင္နဲ႔ ထိေတြ႕ကူးစက္သြားျပီးေတာ့လည္း ဒီ ေရာဂါျဖစ္လာနို္င္ပါတယ္။ ဥပမာ- ကေလးေလးရဲ႕ ေသးခံေတြကို အျမဲတမ္းလဲလွယ္ေပးေနရတဲ့ မိဘေတြ ဟာ ဆိုရင္ ပိုျပီး ျဖစ္နိုင္ေခ်မ်ားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေရာဂါအမ်ားအျပား ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ျမင့္မားတဲ့ ကေလးေစာင့္ေရွာက္ေရးေဂဟာ ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ကိုင္ေနသူေတြ နဲ႔ အဲလိုကေလးေစာင့္ေရွာက္ေရးေနရာေတြမွာ ေနတဲ့ကေလးေလးေတြ ဟာဆိုရင္လည္း ဒီေရာဂါ အျဖစ္မ်ားနိုင္ၾကပါတယ္။
  • စအိုေပါက္ထဲထိုးသြင္းျပီး လိင္ဆက္ဆံျခင္းျဖင့္လည္း ဒီေရာဂါပိုးကူးစက္နုိင္ပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

Giardiasis (ဂ်ီရာဒီေရးစစ္) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

Giardiasis ေရာဂါျဖစ္ဖို႔ အားေပးေနတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။

  • ကေလးမ်ား။ giardia ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္း ဟာ လူၾကီးေတြထက္စာရင္ကေလးေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကေလးေတြဟာ ကေလးေစာင့္ေရွာက္ေရး ေနရာေတြမွာ ေနရတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ ကေလးေသးခံ ေတြ၀တ္ဆင္ရတဲ့ အတြက္ မစင္ေတြ နဲ႔ အထိအေတြ႔ပိုမ်ားပါတယ္။ ကေလးငယ္ေတြနဲ႔ ေနတဲ့သူေတြ (သို႔) အလုပ္လုပ္ရတဲ့သူေတြ က giardia ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းေတြျဖစ္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းပိုမ်ားနိုင္ပါတယ္။
  • ေသာက္သံုးေရ သန္႔ရွင္း လံုျခံဳမႈ မရွိျခင္း။

Giardiasis ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းဟာ ေသာက္သံုးေရ သန္႔ရွင္းမႈ နည္းပါးတဲ့ေနရာေတြ(သို႔) မသန္႔ရွင္းတဲ့ ေနရာေတြမွာ ျဖစ္ပြားမႈမ်ားပါတယ္။ တကယ္လို႔ သင္ဟာgiardiasis ေရာဂါပိုး၀င္တာ အျဖစ္မ်ားတဲ့ေနရာကို ခရီးသြားတယ္ဆိုရင္ ( အထူးသျဖင့္ သင္ဟာ သင္စားေသာက္တဲ့ အစားအေသာက္နဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး ေသေသခ်ာခ်ာ ဂရုမစိုက္ဘူးဆိုရင္) သင့္အတြက္ ေရာဂါပိုး၀င္နိုင္ေခ်မ်ားပါတယ္။ အဲလို giardiasis ပိုး၀င္ျခင္း အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေနရာေတြကေတာ့ ရြာ(သို႔) ေတာၾကိုေတာင္ၾကားေနရာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

  • စအိုေပါက္ထဲသို႔ ထိုးသြင္း လိင္ဆက္ဆံသူေတြ။

အကာအကြယ္ ကြန္ဒံုးအသံုးမျပဳပဲ လိင္ဆက္ဆံျခင္းကလည္း ဒီေရာဂါပိုး နဲ႔ အျခားေသာ လိင္ဆက္ဆံျခင္းကေနတစ္ဆင့္ကူးစက္ နိုင္တဲ့ ေရာဂါပိုးေတြ ၀င္နိုင္ေျခပိုမ်ားေစနို္င္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Giardiasis (ဂ်ီရာဒီေရးစစ္)ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

  • မစင္ကို စစ္ေဆးျခင္း။ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္မစင္အား စစ္ေဆးခ်က္မ်ား ျပဳလုပ္ျပီး giardia ကပ္ပါးေအာင္မ်ားကို ရွာေဖြနိုင္ပါတယ္။
  • Enteroscope ထည္ျ့ခင္း။ လည္ေခ်ာင္းထဲမွ တစ္ဆင့္ အူလမ္းေၾကာင္းအတြင္းသို႔ ေပ်ာ့ေျပာင္းေသာ ပိုက္ထည့္သြင္းျပီး အစာလမ္းေၾကာင္းအား စစ္ေဆးျပီး အသားစ နမူနာယူေသာ နည္းလမ္းျဖစ္ပါတယ္။

Giardiasis (ဂ်ီရာဒီေရးစစ္)ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

  • မ်ားေသာအားျဖင့္ေတာ့ giardiasis ေရာဂါဟာ သူ့အလိုလို ေပ်ာက္ကင္းသြားနိုင္ပါတယ္။ကူးစက္ေရာဂါ ဆိုးေနပါက (သို႔) ၾကာေနပါက ေဆးေသာက္ဖို႔္လိုအပ္ပါတယ္။
  • ဆရာ၀န္အမ်ားစုကေတာ့ ေရာဂါ သူ႔အလိုလိုေပ်ာက္သြားတဲ့ အထိ မထားဘဲ antiparasitic လို႔ေခၚတဲ့ ကပ္ပါးေကာင္ကို ေသေစနိုင္တဲ့ ေဆးေတြနဲ႔ ကုသဖို႔ အၾကံျပဳနုိင္ၾကပါတယ္။ Metronidazole, Tinidazole, Nitazoxandine, Paromomycin အစရွိတဲ့ ပိုသတ္ေဆးေတြကို giardiasis ေရာဂါကုိ ကုသဖို႔ အသံုးျပဳေလ့ရွိပါတယ္။
  • ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြ အတြက္ကေတာ့ ဒီလို ပိုးသတ္ေဆးေတြက ကေလးေလးအေပၚမွာ ဆိုးက်ိဳးသတ္ေရာက္မႈေတြ ေပးနိုင္တာေၾကာင့္ တသမတ္တည္း ေဆးေပး ကုသေလ့မရွိပါဘူး။ ေရာဂါ လကၡဏာ မဆိုးေသးပါက ဆရာ၀န္က ကိုယ္၀န္သံုးလပတ္ျပီး တဲ့အထိ အခ်ိန္ဆြဲ ကုသ နိုင္ပါတယ္။ကုသမႈ လိုအပ္ပါက အေကာင္းဆံုးကုသမႈ ရရွိနိုင္ေအာင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ နိုင္ပါတယ္။

ေနထိုင္မႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းမ်ားႏွင့္အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္း

Giardiasis ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးနို္င္မယ့္ ေနထိုင္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းေတြနဲ႔ အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္းေတြက ဘာေတြလဲ?

ေအာက္ပါ ေနထိုင္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းေတြနဲ႔ အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္းေတြက သင့္အတြက္ ဒီေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးနိုင္ဖို႔ ကူညီနိုင္ပါလိမ့္မယ္။

  • လက္ေတြကို စင္ၾကယ္ေအာင္ေဆးေၾကာပါ။
  • ေရစိမ္းေတြကို သန္႔စင္ေအာင္က်ိဳခ်က္ သံုးပါ။
  • ေရကူးကန္ေတြ၊ ေရကန္ေတြ၊ စမ္းေခ်ာင္းေတြမွာ ေရကူးတဲ့အခါ ပါးစပ္ကိုပိတ္ထားျပီး ေရကို မျမိဳခ်မိေအာင္ေနပါ။
  • ေရသန္႔ေရဘူးေသာက္သံုးပါ။ ေသာက္ေရ၊ သံုးေရ မသန့္ရွင္းတဲ့ ေနရာေဒသေတြဆီကို ခရီးသြားမယ္ဆိုရင္ ေရသန္႔ေရဘူးနဲ႔ပဲ ေသာက္သံုးျပီး၊ ေရသန္႔ေရဘူးနဲ႔ပဲ သြားတိုက္တာေတြလုပ္ပါ။ ေရသန္႔ေရဘူးကလည္း ကိုယ္တိုင္ သံုးစြဲခါမွ ဖြင့္ေဖာက္တာမ်ိဳး ျဖစ္ပါေစ။ အရင္ကတည္းက ေဖာက္ထားျပီး ၊ကိုယ္တိုင္ဖြင့္ေဖာက္ထားတာမ်ိဳး မဟုတ္ရင္ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။
  • လိင္ဆက္ဆံတဲ့အခါ အကာကြယ္ပါျပီး လံုျခံဳတဲ့ ဆက္ဆံမႈမ်ိဳး ျဖစ္ပါေစ။
  • ေသခ်ာ မသန္႔စင္ထားတဲ့၊ (သို႔) မက်ိဳခ်က္ထားတဲ့ ေရေတြကို မေသာက္သံုးပါနဲ႔။

သင့္မွာ ေမးစရာေမးခြန္းေတြ ရွိေနပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးျပီး သင့္အတြက္ ပိုေကာင္းမြန္တဲ့ အေျဖကိုရွာေဖြ နိုင္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 2, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 23, 2018

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။