Giant Cell Arteritis (ေသြးလႊတ္ေၾကာနံရံမ်ားေရာင္ျခင္း ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Giant Cell Arteritis (ေသြးလႊတ္ေၾကာနံရံမ်ားေရာင္ျခင္း ) ကဘာလဲ။

Giant Cell Arteritis မွာ ေသြးလႊတ္ေၾကာနံရံမ်ားေရာင္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ မၾကာခဏဆိုသလို ေခါင္း အထူးသျဖင့္ နားထင္ေနရာမ်ားမွ ေသြးလႊတ္ေၾကာမ်ားတြင္ ျဖစ္တတ္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ Giant Cell Arteritis ကို တစ္ခါတစ္ရံ နားထင္ေၾကာေရာင္ျခင္းဟုလည္း ေခၚၾကသည္။

Giant Cell Arteritis မွာ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ဦးေရျပားကို ထိလွ်င္နာျခင္း၊ ေမးရိုးနာျခင္းႏွင့္ အျမင္ျပႆနာမ်ားကို ျဖစ္ေစတတ္သည္။ မကုသပဲထားပါက ေလျဖတ္ျခင္း မ်က္ေစ့ကြယ္ျခင္းတုိ႔ ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။

Giant Cell Arteritis (ေသြးလႊတ္ေၾကာနံရံမ်ားေရာင္ျခင္း ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

Giant Cell Arteritis မွာ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္၏။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္ေသာအခ်က္အလက္မ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါသည္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါသည္။

လကၡဏာမ်ား

Giant Cell Arteritis (ေသြးလႊတ္ေၾကာနံရံမ်ားေရာင္ျခင္း ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Giant Cell Arteritis  ၏ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ ေခါင္းကိုက္ျခင္းႏွင့္ ထိလွ်င္နာျခင္း (ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါးနာျခင္း) တို႔ျဖစ္ၿပီး မ်ားေသာအားျဖင့္ နားထင္ႏွစ္ဖက္လံုးတြင္ ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ေရာဂါလကၡဏာစတင္ပံုမွာ တုပ္ေကြးႏွင့္ဆင္တတ္၏။ Giant Cell Arteritis ၏ အျဖစ္မ်ားေသာ လကၡဏာမ်ားတြင္ ေအာက္ပါတို႔ ပါ၀င္ပါသည္။

  • အျမဲတမ္း ျပင္းျပင္းထန္ထန္ေခါင္းကိုက္ေနျခင္း အထူးသျဖင့္ နားထင္ေနရာ
  • ဦးေရျပားအား ထိမိလွ်င္နာျခင္း
  • ၀ါးလွ်င္ သို႔မဟုတ္ ပါးစပ္က်ယ္က်ယ္ဟမိလွ်င္ ေမးရိုးနာျခင္း
  • ဖ်ားျခင္း
  • ေမာပန္းလြယ္ျခင္း
  • ဘာမွမလုပ္ရပဲ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ထိုးက်သြားျခင္း
  • အျမင္ကြယ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ႏွစ္ရိပ္ႏွစ္ထပ္ျမင္ျခင္း အထူးသျဖင့္ ေမရိုးနာေနသူမ်ား
  • မ်က္လံုးတစ္ဖက္ ရုတ္ရတ္ အျမင္ကြယ္သြားျခင္း

လည္ပင္း၊ ပုခံုး သို႔မဟုတ္ တင္ပဆံုးဆစ္မ်ား ေတာင့္တင္း နာက်င္ေနျခင္းမွာ ဆက္စပ္ေရာဂါ Polymyalgia rheumatic ၏ လကၡဏာမ်ားျဖစ္သည္။ Giant Cell Arteritis ျဖစ္ေသာ လူ ၅၀% တြင္ ၎ေရာဂါတြဲေနတတ္၏။

အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္အထဲမွာမပါ၀င္ေသးေသာ အျခားလကၡဏာမ်ားလည္း ရွိႏုိင္ပါေသးသည္။ အကယ္၍ကိုယ့္ဆီ၌ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ား ရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမည္ဆိုပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေခါင္းေတာက္ေလွ်ာက္ကိုက္လာျခင္း သို႔မဟုတ္ အထက္ပါလကၡဏာ တစ္ခုခုရွိလာပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ျပသရန္ မေႏွာင့္ေႏွးပါႏွင့္။ သင့္အား Giant Cell Arteritis ရွိေၾကာင္း အတည္ျပဳၿပီးပါက ေစာႏုိင္သေလာက္ျမန္ျမန္ေစာၿပီး ကုသမႈခံယူကာ အျမင္မကြယ္ရန္ ကာကြယ္လုိက္ပါ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Giant Cell Arteritis (ေသြးလႊတ္ေၾကာနံရံမ်ားေရာင္ျခင္း ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

Giant Cell Arteritis ေၾကာင့္ ေသြးလႊတ္ေၾကာနံရံမ်ား ေရာင္လာပါမည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေဖာင္းၾကြလာမည္။ ထိုေဖာင္းၾကြမ်ားမွာ ေသြးေၾကာမ်ားကိုက်ဥ္းသြားေစကာ ေသြးပို႔ႏႈန္းကို ေလ်ာ့ေစႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေအာက္စီဂ်င္ႏွင့္ မရွိမျဖစ္အာဟာရမ်ား တစ္ရွဴးမ်ားဆီသို႔ မေရာက္ၾကေတာ့ေပ။

ေသြးလႊတ္ေၾကာႀကီးမ်ား သို႔မဟုတ္ အလတ္စားမ်ားတြင္ အျမဲလိုလိုျဖစ္တတ္ေသာ္လည္း ေဖာင္းၾကြျခင္းမ်ားက နားထင္ရွိ ေသြးလႊတ္ေၾကာမ်ားတြင္သာ ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ၎တို႔မွာ နားေရွ႕ဖက္တြင္တည္ရွိၿပီး ဦးေရျပားထိေရာက္ေသာ ေသြးေၾကာမ်ားျဖစ္သည္။ တစ္ခါတစ္ရံ ေသြးေၾကာတစ္ေနရာတြင္သာ ေဖာင္းၾကြမႈျဖစ္ေစၿပီး က်န္သည့္ေနရတြင္ အေကာင္းအတုိင္းလည္း ရွိေနႏိုင္၏။

ဘာေၾကာင့္ထိုသို႔ေရာင္လာရေၾကာင္းကိုေတာ့ မသိရေသးပါ။ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ ဗီဇမ်ားႏွင့္ ဗီဇမ်ိဳးကြဲမ်ားမွာ ဒီအေျခအေနကို ပိုျဖစ္ေစေၾကာင္း ေတြ႔ရ၏။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Giant Cell Arteritis (ေသြးလႊတ္ေၾကာနံရံမ်ားေရာင္ျခင္း ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

Giant Cell Arteritis  ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာရွိပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • အသက္အရြယ္ – Giant Cell Arteritis မွာ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူမ်ားတြင္ ျဖစ္တတ္သည္။ အသက္ ၇၀ ႏွင့္ ၈၀ တို႔တြင္ အႏၱရာယ္ေပးလကၡဏာမ်ား ျပတတ္ေသာ္လည္း အသက္ ၅၀ ျဖစ္သည္မွာ ရွား၏။
  • လိင္ – အမ်ိဳးသမီးမ်ားမွာ ၂ ဆ ပိုျဖစ္ႏုိင္ေခ်မ်ားသည္။
  • လူမ်ိဳးႏွင့္ ေနထုိင္ရာေဒသ – Giant Cell Arteritis မွာ ေျမာက္ဥေရာပ သို႔မဟုတ္ စကန္ဒီေနးဗီးယန္အႏြယ္ လူျဖဴမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားဆံုးသည္။
  • Polymyalgia rheumatic – ၎ေရာဂါျဖစ္ျခင္းက Giant Cell Arteritis ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ပိုျမင့္ႏုိင္ပါသည္။
  • မိသားစုရာဇ၀င္ – တစ္ခါတစ္ရံတြင္ ထိုေရာဂါမွာ မ်ိဳးရိုးလိုက္တတ္ပါသည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Giant Cell Arteritis (ေသြးလႊတ္ေၾကာနံရံမ်ားေရာင္ျခင္း ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

Giant Cell Arteritis အတည္ျပဳရန္ခက္ခဲ၏ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ အေစာပိုင္းမွာလကၡဏာမ်ားမွာ တျခားေသာ အေျခအေနမ်ားႏွင့္ ဆင္တူေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ထုိေၾကာင့္ ဆရာ၀န္မွာ တျခားျဖစ္ႏုိင္ေသာ ျပႆနာမ်ားကို မဟုတ္ေၾကာင္းအတည္ျပဳရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္သည္။

Giant Cell Arteritis ကိုအတည္ျပဳရန္ ေအာက္ပါစစ္ေဆးမႈႏွင့္ လုပ္ထံုးမ်ားကို တစ္ခ်ိဳ႕ သို႔မဟုတ္ အကုန္လုပ္ရန္ လိုႏုိင္ပါသည္။

  • စမ္းသပ္ျခင္း – သင့္လကၡဏာမ်ားႏွင့္ ေရာဂါရာဇ၀င္ကို ေမးရံုသာမက စမ္းသပ္မႈမ်ားကိုလည္း လုပ္ပါလိမ့္မည္။ နားထင္မွေသြးလႊတ္ေၾကာမ်ားကို အထူးေပးၿပီး စမ္းသပ္ပါလိမ့္မည္။ မၾကာခဏဆိုသလို တစ္ဖက္ သို႔ ႏွစ္ဖက္လံုးမွေသြးလႊတ္ေၾကာမ်ားတြင္ ေသြးခုန္ႏႈန္ူနည္းၿပီး မာဆတ္ဆတ္ခံစားမႈမ်ိဳးႏွင့္အတူ ထိလွ်င္နာျခင္းတို႔ ေတြ႔ရွိရႏိုင္ပါသည္။
  • ေသြးစစ္ျခင္းမ်ား – သင့္၌ Giant Cell Arteritis ရွိေၾကာင္း ဆရာ၀န္မွ သံသယရွိလွ်င္ ESR ဆိုေသာ ေသြးစစ္မႈတစ္ခုလုပ္ရပါလိမ့္မည္။ ထိုစစ္ေဆးမႈတြင္ ေသြးနီဥမ်ား စမ္းသပ္ျပြန္ေအာက္သို႔ ဘယ္ေလာက္ျမန္ျမန္ အနည္က်ေၾကာင္း တုိင္တာပါသည္။ ESR ျမန္လွ်င္ သင့္ခႏၶာကိုယ္၌ ေရာင္ရမ္းမႈရွိေနေၾကာင္း သိရႏိုင္၏။ CRP ဆိုေသာ ေသြးစစ္မႈလည္း လုပ္ရႏိုင္သည္။ ၎မွာ အသည္းမွထုတ္ေသာ ပရိုတင္းတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ေရာင္သည့္အခါ ထြက္လာတတ္၏။ ကုသေနစဥ္တစ္ေလွ်ာက္ ေရာဂါအေျခအေနကို ၾကည့္ရန္အတြက္ ထုိစစ္ေဆးမႈမ်ားကို လုပ္ရႏိုင္ပါသည္။
  • အသားစစစ္ျခင္း – Giant Cell Arteritis အား အတည္ျပဳရန္ အေကာင္းဆံုးနည္းမွာ နားထင္ေသြးလႊတ္ေၾကာမွ အသားယူျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ထိုလုပ္ထံုးမွာ ထံုေဆးေပးၿပီး လုပ္ႏုိင္ေသာ္လည္း အမာရြတ္က်န္ျခင္း မအီမသာျဖစ္ျခင္းတုိ႔ ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ရလာေသာအသားစကို ဓာတ္ခြဲခန္း၌ အဏုၾကည့္မွန္ေျပာင္းႏွင့္ၾကည့္ရႈစစ္ေဆးမည္ျဖစ္သည္။

Giant Cell Arteritis တြင္ ပံုရိပ္ေဖာ္နည္းပညာမ်ားကိုလည္း သံုးႏိုင္ပါသည္။

  • သံလုိက္ေသြးေၾကာဓာတ္မွန္ (MRA) – ၎မွာ သံလိုက္ဓာတ္မွနႏွင့္ ေသြးေၾကာပံုရိပ္မ်ာပိုေကာင္းေစရန္ သံုးေသာဆိုးေဆးမ်ား ေပါင္းစပ္အသံုးျပဳေသာနည္း ျဖစ္ပါသည္။ စစ္ေဆးမႈမွာ ျပြန္ရွည္ပံုစံစက္ထဲ၀င္ရမည္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေနရာက်ဥ္းမ်ားကို ေၾကာက္တတ္ပါက ဆရာ၀န္အား ႀကိဳေျပာေပးပါ။
  • ေဒါ့ပလာအာထရာေဆာင္း – ၎မွာ အသံလိႈင္းမ်ားကိုသံုးၿပီး ေသြးေၾကာတစ္ေလွ်ာက္ ေသြးစီးသည့္ပံုရိပ္ေဖာ္ထုတ္ျခင္းျဖစ္သည္။
  • ပိုစီထရြန္ထုတ္လႊတ္ေသာဓာတ္မွန္ (PET) – ေရဒီယိုသတၱိၾကြပစၥည္းအနည္းငယ္ပါေသာ ေျခရာခံထိုးေဆးတစ္မ်ိဳးသံုးကာ ေသြးေၾကာပံုရိပ္ အေသးစိတ္ပံုေဖာ္ျခင္း ေရာင္သည့္ေနရာအား အထူးျပေစျခင္းတုိ႔ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။

Giant Cell Arteritis (ေသြးလႊတ္ေၾကာနံရံမ်ားေရာင္ျခင္း ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

Giant Cell Arteritis အားကုသရာတြင္ ပရက္နီဇိုလံုးေခၚေသာ ေကာ္တီကိုစတီးရိြဳက္ ပမာဏမ်ားမ်ား သံုးရျခင္းတုိ႔ ပါ၀င္ပါသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ အျမင္ဆံုးရႈံးမႈအား ကာကြယ္ရန္အတြက္ ခ်က္ခ်င္းကုသမႈလိုအပ္သည္ျဖစ္ရာ အသားစစစ္အား ေဆးအတည္မျပဳရေသးခင္ ေဆးစေပးရန္လိုေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။

ကုသမႈစတင္ခါစ ရက္အနည္းအတြင္း ပိုသက္သာလာသလို စခံစားရပါမည္။ အျမင္မကြယ္ေသးပါက သံုးလအတြင္ အျမင္ျပႆနာမ်ား ေပ်ာက္ကင္းသြားမည္ျဖစ္သည္။

ႏွစ္ႏွစ္ သို႔ ထိုထက္ပိုၿပီး ေဆးဆက္ေသာက္ရန္ လိုအပ္ႏုိင္သည္။ ပထမလၿပီးေနာက္ ဆရာ၀န္သည္ ေဆးကို တျဖည္းျဖည္းေလ်ာ့ေပးကာ ေကာ္တီကိုစတီးရိြဳက္မ်ား အနည္းဆံုးသံုးရမည့္ ပမာဏထိေအာင္ ေလ်ာ့ေပးပါလိမ့္မည္။

တစ္ခ်ိဳ႕လကၡဏာမ်ား အထူးသျဖင့္ ေခါင္းကိုက္ျခင္းမွာ ေဆးေလ်ာ့ေနစဥ္ ျပန္ျဖစ္လာတတ္သည္။ ထုိအေျခအေနမွာ Polymyalgia rheumatic လကၡဏာမ်ား စျဖစ္တတ္ေသာ အေျခအေနျဖစ္ပါသည္။ ထိုသို႔ေရာဂါျပန္ၾကြျခင္းမွာ ေကာ္တီကိုစတီးရိြဳက္မ်ား အနည္းငယ္တိုးေပးလိုက္လွ်င္ သက္သာသြားမည္ျဖစ္သည္။ မက္သိုထရီးစိတ္ဟုေခၚေသာ ေဆးကို ေကာ္တီကိုစတီးရြိဳက္၏ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား သက္သာေစရန္ ဆရာ၀န္မွ ေပးႏုိင္ပါသည္။

ေကာ္တီကိုစတီးရြိဳက္မ်ားမွာ အရိုးပြျခင္း၊ ေသြးတုိးျခင္းႏွင့္ ၾကြက္သားအားနည္းျခင္းမ်ားလို ျပင္းထန္ေသာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို ျဖစ္ေစပါသည္။ ထိုေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို ျပန္တုိက္ႏုိင္ရန္အတြက္ ဆရာ၀န္သည္ သင္၏ အရိုးသိပ္သည္းဆကို ေစာင့္ၾကည္ညပီး ကယ္လ္စီယမ္ႏွင့္ ဗီတာမင္ ဒီ ေပးျခင္း သို႔မဟုတ္ အရိုးမပ်က္ေစမည့္ တျခားေဆးမ်ားေပးျခင္းတုိ႔ ျပဳလုပ္ပါလိမ့္မည္။ ထို႔အျပင္ ေလ့က်င့္ခန္း၊ အစားအေသာက္ေျပာင္ျခင္းႏွင့္ ေသြးညွိေဆးမ်ားကို ေပးႏိုင္ပါသည္။ ေကာ္တီကိုစတီးရိြဳက္မ်ားကို တျဖည္းျဖည္းေလ်ာ့ၿပီး ရပ္လိုက္သည္ႏွင့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားမွာလည္း ေပ်ာက္သြားမည္ျဖစ္သည္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ မတ် 12, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 13, 2019

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။