Generalized Anxiety Disorder ( စိုးရိမ္ေသာကလြန္ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Generalized Anxiety Disorder ( စိုးရိမ္ေသာကလြန္ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

Generalize Anxiety disorder (GAD) ကို ကိစၥတစ္ခုအတြက္ စိုးရိမ္ေသာကေရာက္ရန္ အေၾကာင္းရင္းမရွိေသာ္လည္း အလြန္အက်ဴး စိုးရိမ္တတ္ျခင္း၊ ပူပန္ေသာကေရာက္တတ္ျခင္းႏွင့္ သတ္မွတ္ႏုိင္ပါသည္။ GAD ရွိေသာလူမ်ားမွာ အျမဲလိုလို အပ်က္ကိုသာေတြးေနတတ္ၿပီး က်န္းမာေရး၊ ေငြေၾကး၊ မိသားစု၊ အလုပ္၊ ေက်ာင္း စသည္တို႔ကို အျမဲေသာကေရာက္ေနတတ္သည္။ GAD ျဖစ္ေနသူမ်ား၏ ပူပန္ေသာကမွာ လက္ေတြ႔မဆန္သလို ျဖစ္ေနသည့္ကိစၥထက္ကို ပိုလြန္က်ဴးေနသည္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ေနစဥ္ဘ၀တြင္ ေတာက္ေလွ်ာက္ပူပန္ေနျခင္း၊ ေၾကာက္ျခင္းႏွင့္ စိတ္ညစ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္လာႏုိင္သည္။ ေနာက္ဆံုးတြင္ စိုးရိမ္စိတ္မွာ လူတစ္ကိုယ္လံုးကို အႏုိင္ရသြားၿပီး ေနစဥ္လုပ္ငန္းမ်ား အလုပ္၊ ေက်ာင္း၊ လူမႈေရးႏွင့္ ဆက္ဆံေရးတို႔တြင္ အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္လာပါသည္။

Generalized Anxiety Disorder ( စိုးရိမ္ေသာကလြန္ေရာဂါ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

GAD သည္ အသက္ႀကီးေသာသူမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားဆံုး စိုးရိမ္မႈေရာဂါတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ထိုအသက္အရြယ္တြင္ ျဖစ္ရေသာအေၾကာင္းရင္းမွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေခ်ာလဲျခင္း အျပင္းဖ်ားနာျခင္း စသည့္ ထိခိုက္စရာ အျဖစ္အပ်က္မွစတင္ျခင္းျဖစ္သည္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားမွာ အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ ၂ ဆ ပိုျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။  အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါသည္။

လကၡဏာမ်ား

Generalized Anxiety Disorder ( စိုးရိမ္ေသာကလြန္ေရာဂါ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ

  • အလြန္အက်ဴး ေတာက္ေလွ်ာက္ ပူပန္ေနျခင္း စိတ္တင္းၾကပ္ေနျခင္း
  • ျပႆနာမ်ားအား မမွန္မကန္ျမင္ျခင္း
  • ဂဏာမၿငိမ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ အျမဲတမ္းစိတ္တိုေနျခင္း
  • စိတ္ဆိုးမာန္ဆိုးျဖစ္ျခင္း
  • ၾကြက္သားမ်ားတင္းေနျခင္း
  • ေခါင္းကိုက္ျခင္း
  • ေခၽြးထြက္ျခင္း
  • အာရံုစိုက္ရခက္ျခင္း
  • ပ်ိဳ႕ျခင္း
  • အိမ္သာခဏခဏသြားခ်င္ျခင္း
  • ေမာပန္းလြယ္ျခင္း
  • အိပ္ရခက္ျခင္း အိပ္မေပ်ာ္ျခင္း
  • တုန္ေနတတ္ျခင္း
  • ထိတ္လန္႔တုန္လႈပ္လြယ္ျခင္း

ထို႔အျပင္ GAD ရွိေသာသူမ်ားမွာ တျခားေသာ စိုးရိမ္မႈဆိုင္ရာေရာဂါမ်ား (ဥပမာ အေၾကာက္ေရာဂါ သို႔မဟုတ္ ဖိုးဘီးယားမ်ား)၊ အစြဲလြန္ေရာဂါ၊ စိတ္က်ေရာဂါ ႏွင့္ မူးယစ္ေဆးျပႆနာ၊ အရက္စြဲျခင္းမ်ားပါ ရွိေနတတ္ပါသည္။

အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္အထဲမွာမပါ၀င္ေသးေသာ အျခားလကၡဏာမ်ားလည္း ရွိႏုိင္ပါေသးသည္။ အကယ္၍ကိုယ့္ဆီ၌ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ား ရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမည္ဆိုပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္၌ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္အလက္မ်ားထဲမွ တစ္ခုခုရွိခဲ့လွ်င္ သင့္ဆရာ၀န္ႏွင့္ ဆက္သြယ္သင့္သည္။

  • စိတ္အလြန္ပူတတ္ျခင္း – အလုပ္၊ ဆက္ဆံေရာ သို႔မဟုတ္ သင့္ေနစဥ္ဘ၀ကို အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္သည္အထိ ပူပန္တတ္ျခင္း
  • စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း – အရက္ ေဆးစြဲျပႆနာ၊ သို႔မဟုတ္ စိုးရိမ္စိတ္ႏွင့္တြဲေနေသာ တျခားစိတ္ေရာဂါမ်ားရွိေနလွ်င္
  • ကိုယ့္ကိုယ္သတ္ေသခ်င္ျခင္း – အေရးေပၚကုသမႈ ခ်က္ခ်င္းခံယူပါ။

သင္၏ပူပန္ေသာကမ်ားမွာ အလြယ္တကူေပ်ာက္မသြားပဲ အခ်ိန္ႏွင့္အမွ်ပိုပိုဆိုးလာႏုိင္သည္။ စိုးရိမ္စိတ္မလြန္ကဲခင္ အထူးကုႏွင့္ျပသဖို႔ ႀကိဳးစားပါ။ ေစာေစာကုလွ်င္ ပိုလြယ္ကူေစပါလိမ့္မည္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Generalized Anxiety Disorder ( စိုးရိမ္ေသာကလြန္ေရာဂါ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

တျခားေသာ စိုးရိမ္စိတ္ဆုိင္ရာေရာဂါမ်ားကဲ့သို႔ပင္ GAD မွာလည္း အေၾကာင္းရင္းကို တိတိက်က် နားမလည္ေသးပါ။ သို႔ေသာ္လည္း မ်ိဳးရိုးဗီဇအျပင္ ျဖစ္ပြားေစသည့္ အႏၱရာယ္မ်ား ရွိေနႏုိင္ပါသည္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Generalized Anxiety Disorder ( စိုးရိမ္ေသာကလြန္ေရာဂါ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

Generalize Anxiety disorder ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာရွိပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • ကိုယ္ေရကိုယ္ေသြး – လူတစ္ေယာက္၏ စရိုက္တြင္ ရွက္ေၾကာက္တြန္႔ဆုတ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ အပ်က္သာျမင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ အႏၱရာယ္ျဖစ္သမွ် အကုန္ေရွာင္ေနျခင္း တို႔ရွိေနပါက တျခားသူမ်ားထက္ GAD ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ပိုမ်ားပါသည္။
  • မ်ိဳးရိုးဗီဇ – GAD မွာ မ်ိဳးရိုးလိုက္တတ္၏။

အမ်ိဳးသမီးျဖစ္ျခင္း – GAD ရွိေနေၾကာင္း အတည္ျပဳခံရေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားမွာ အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ အေရအတြက္ပိုမ်ားပါသည္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Generalized Anxiety Disorder ( စိုးရိမ္ေသာကလြန္ေရာဂါ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

GAD အားအတည္ျပဳရန္အတြက္ ဆရာ၀န္မွ ေအာက္ပါတို႔ကို ျပဳလုပ္ပါလိမ့္မည္။

  • သင္၏စိုးရိမ္စိတ္မွာ ေအာက္ခံေရာဂါအေၾကာင္း တစ္ခုခုႏွင့္ဆက္စပ္မႈရွိမရွိသိရန္ စမ္းသပ္ပါလိမ့္မည္။
  • ေရာဂါတစ္ခုခုအား သံသယရွိပါက ေသြးစစ္ ဆီးစစ္ ႏွင့္ တျခားစစ္ေဆးမႈမ်ားကို လုပ္ခိုင္းပါမည္။
  • သင့္လကၡဏာမ်ားႏွင့္ ေရာဂါရာဇ၀င္ကို အေသးစိတ္ေမးပါလိမ့္မည္။
  • အတည္ျပဳရာတြင္ အကူအညီျဖစ္ရန္ စိတ္ပညာဆိုင္ရာ ေမးခြန္မ်ားကိုသံုးပါလိမ့္မည္။

မ်ားစြာေသာ ကၽြမ္းက်င္သူတို႔မွာ အေမရိကန္ စိတ္ေရာဂါအထူးကုအဖြဲ႕အစည္းမွ ထုတ္ျပန္ေသာ Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5) ပါ အခ်က္မ်ားသံုးၿပီး စိတ္အေျခအေနအား ေရာဂါအမည္တပ္ၾကပါသည္။ ထိုညႊန္တမ္းကို အာမခံကုမၸဏီမ်ားမွ စားရိတ္ထုတ္ေပးရန္အတြက္လည္း သံုးၾက၏။ DSM-5 အခ်က္မ်ားတြင္ ေအာက္ပါတို႔ပါ၀င္သည္။

  • ရက္သတၱပတ္တစ္ခုအတြင္း ရက္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား၌ ျဖစ္ရပ္မ်ားစြာတုိ႔အတြက္ စိုးရိမ္စိတ္ႏွင့္ ပူပန္ေသာက အလြန္အက်ဴးျဖစ္ေနျခင္း အနည္းဆံုး ၆ လေလာက္ရွိေနသည္။
  • ပူပန္တတ္သည့္စိတ္အား ထိန္းခ်ဳပ္ရာတြင္ အခက္အခဲရွိသည္။
  • ေအာက္ပါ လကၡဏာမ်ား အရြယ္ေရာက္သူတြင္ အနည္းဆံုး ၃ ခု၊ ကေလးမ်ားတြင္ ၁ ခု ရွိေနသည္ – ဂဏာမၿငိမ္ျခင္း၊ ေမာပန္းလြယ္ျခင္း၊ အာရံုစိုက္ရာတြင္ျပႆနာရွိျခင္း၊ စိတ္ဆိုးမာန္ဆိုးလြယ္ျခင္း၊ ၾကြက္သားမ်ားေတာင့္တင္းေနျခင္း သို႔မဟုတ္ အိပ္ရခက္ျခင္း
  • စိုးရိမ္စိတ္ သို႔မဟုတ္ ပူပန္မႈမွာ သိသိသာသာ အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ေနေစသည္။ သို႔မဟုတ္ သင့္ေန႔စဥ္ဘ၀ကို ေႏွာက္ယွက္ေနသည္။
  • တျခားေသာ စိုးရိမ္စိတ္ဆုိင္ရာေရာဂါမ်ား ဥပမာ အေၾကာက္လြန္တတ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ထိခိုက္ၿပီးေနာက္ ဖိစီးမႈကေမာက္ကမေရာဂါ (PTSD)၊ မူးယစ္ေဆး၀ါးသံုးျခင္း သို႔မဟုတ္ ေရာဂါတစ္ခုခုရွိနျခင္း စသည္ကိစၥမ်ားႏွင့္ မသက္ဆိုင္ေသာ စိုးရိမ္စိတ္ျဖစ္ေနတတ္သည္။

GAD မွာ တျခားေသာ စိတ္ေရာဂါမ်ားႏွင့္ တြဲျဖစ္ေနတတ္ေသာေၾကာင့္ ေရာဂါကိုအတည္ျပဳျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္းမွာ စိန္ေခၚမႈတစ္ရပ္ျဖစ္ေစပါသည္။ GAD ႏွင္ တြဲေနတတ္ေသာ စိုးရိမ္စိတ္ဆုိင္ရာေရာဂါမ်ားမွာ –

  • ဖိုးဘီးယားမ်ား
  • အေၾကာက္လြန္တတ္ျခင္း
  • စိတ္က်ေရာဂါ
  • ေဆး၀ါးအလြဲသံုးစားတတ္ျခင္း
  • PTSD

e

Generalized Anxiety Disorder ( စိုးရိမ္ေသာကလြန္ေရာဂါ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

GAD အတြက္ အဓိက ကုသမႈႏွစ္မ်ိဳးမွာ စိတ္ကုျခင္းႏွင့္ ေဆး၀ါးမ်ားျဖစ္သည္။ ႏွစ္ခုေပါင္းကုသျခင္းက သင့္ကိုပိုအက်ိဳးမ်ားေစပါသည္။ ဘယ္ကုသမႈက အေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာ သိရန္အတြက္ သင့္ကိုစမ္းကုျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ခံရပါမည္။

စိတ္ကုသမႈ

စကားေျပာကုထံုး သို႔မဟုတ္ စိတ္ပညာဆုိင္ရာ အျပဳအမူကုထံုးဟုလည္းေခၚသည့္ စိတ္ကုသမႈတြင္ အထူးကုႏွင့္အတူတြဲကာ စိုးရိမ္စိတ္လကၡဏာမ်ားကို ေလ်ာ့မႈပါ၀င္ပါသည္။ ၎မွာ GAD အတြက္ ေကာင္းမြန္ေသာ ကုသမႈျဖစ္သည္။

Cognitive behaviourak ကုထံုးမွာ GAD အတြက္ အေကာင္းဆံုး စိတ္ကုသမႈပံုစံတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါသည္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ေရတိုသာကုသရၿပီး သင့္စိုးရိမ္စိတ္ေၾကာင့္ ေရွာင္ေနခဲ့ေသာအရာမ်ားကို တျဖည္းျဖည္းျပန္လုပ္လာႏုိင္ေအာင္ သင္ေပးျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုကုထံုးေၾကာင့္ သင့္အတြင္းစိတ္ကို ေအာင္ျမင္ေအာင္ တည္ေဆာက္ေစၿပီး လကၡဏာမ်ားပါ သက္သာလာမည္ျဖစ္သည္။

ေဆး၀ါးမ်ား

GAD အတြက္ ေဆးအမ်ိဳးအစားမ်ားစြာကို သံုးပါသည္။ ေအာက္ပါတို႔၏ အက်ိဳးအျပစ္မ်ားကို ဆရာ၀န္ႏွင့္ ေဆြးေႏြးပါ။

  • စိတ္က်ကုေဆးမ်ား – selective serotonin reuptake inhibitor (SSRI) ႏွင့္ serotonin norepinephrine reuptake inhibitor (SNRI) အမ်ိဳးအစားမ်ားမွာ ပထမတန္းကုသေဆးမ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။ GAD အားကုသရာတြင္သံုးေသာ စိတ္က်ကုေဆးနမူနာမ်ားမွာ escitalopram (Lexapro), duloxetine (Cymbalta), venlafaxine (Effexor XR) ႏွင့္ paroxetine (Paxil, Pexeva) တို႔ျဖစ္သည္။ ဆရာ၀န္မွ တျခား စိတ္က်ကုေဆးမ်ားကိုလည္း ေပးႏုိင္ပါသည္။
  • Buspirone – စိုးရိမ္စိတ္ကုေဆးျဖစ္ေသာ Buspirone ကို အေျခခံအေနျဖင့္ သံုးၾကပါသည္။ စိတ္က်ကုေဆးအမ်ားစုမွာ အစြမ္းအကုန္ျပဖို႔အတြက္ဆို ရက္သတၱပတ္မ်ားစြာ ၾကာတတ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။
  • Benzodiazepines – ကန္႔သတ္မႈရွိေသာ အေျခအေနတစ္ခ်ိဳ႕တြင္ ဆရာ၀န္မွ အဆိုပါ စိတ္ၿငိမ္ေဆးမ်ားကို စိုးရိမ္မႈေလ်ာ့ရန္အတြက္ ညႊန္ပါလိမ့္မည္။ ဥပမာအားျဖင့္ alprazolam (Niravam, Xanax), chlordiazepoxide (Librium), diazepam (Valium) ႏွင့္ lorazepam (Ativan) မ်ား။ Benzodiazepines ကို ရုတ္တရက္ျပင္းထန္ စိုးရိမ္စိတ္ေရာဂါအတြက္ ေရတိုအေနျဖင့္သာသံုးပါသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ ၎တို႔မွာ ေဆးစြဲတတ္ၿပီး သင့္တြင္ အရက္ မူးယစ္ေဆးျပႆနာရွိေနပါက ေကာင္းမြန္သည့္ ေရြးခ်ယ္မႈမဟုတ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Generalize Anxiety disorder ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားႏွင့္အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ Generalize Anxiety disorder ကိုကုသသည့္ေနရာႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ လုပ္ရာတြင္ အကူအညီေပးႏုိင္ပါသည္။

  • ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ တက္ၾကြေနပါေစ – ရက္အေတာ္မ်ားမ်ားတြင္ လႈပ္ရွားေနႏုိင္မည့္ ေန႔စဥ္ကိစၥမ်ားကို ခ်မွတ္ထားပါ။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္းက ဖိစီးမႈကိုေလ်ာ့ေစပါသည္။ ၎က သင္၏ စိတ္အေျခအေနကို တိုးတက္ေစၿပီး က်န္းမာေစပါလိမ့္မည္။ အစတြင္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္မလုပ္ပဲ တျဖည္းျဖည္း တိုးသြားေပးပါ။
  • အရက္ႏွင့္ တျခားစိတ္ၿငိမ္ေဆးမ်ားကို ေရွာင္ပါ။ ၎တို႔က စိုးရိမ္စိတ္ကို ပိုဆိုး၀ါးေစပါသည္။
  • ေဆးလိပ္ျဖတ္ပါ။ ေကာ္ဖီေလ်ာ့ၿပီး ျဖည္းျဖည္းခ်င္းျဖတ္ပါ။ နီကိုတင္းေရာ ကဖိန္းေရာက စိုးရိမ္စိတ္ကို ပိုတိုးေစတတ္ပါသည္။
  • ေျပေလ်ာ့ေစမည့္ နည္းမ်ားကိုသံုးပါ – စိတ္ကူးပံုေဖာ္သည့္နည္း၊ တရားထိုင္ျခင္းႏွင့္ ေယာဂတုိ႔မွာ စိုးရိမ္စိတ္ကို ေျပေလ်ာ့ေစေသာ နည္းစနစ္မ်ားျဖစ္ပါသည္။
  • အိပ္စက္မႈကို ဦးစားေပးပါ။ အနားေကာင္းေကာင္း ယူၿပီးၿပီဟု ခံစားႏုိင္ရန္အတြက္ လံုလံုေလာက္ေလာက္အိပ္စက္ေပးပါ။ အိပ္ေပ်ာ္ရခက္လွ်င္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ေတြ႔ပါ။
  • က်န္းမာစြာစားေသာက္ပါ။ ဥပမာ အသီးအရြက္၊ ဂ်ံဳၾကမ္း၊ ငါး စသည္တုိ႔ကို အဓိကထားစားျခင္းက စိုးရိမ္စိတ္ကို ေလ်ာ့က်ေစေၾကာင္း ေတြ႔ထားေသာ္လည္း သုေတသနထပ္လုပ္ရန္ေတာ့ လိုေနပါေသးသည္။

အကယ္၍သင့္၌ ေမးခြန္းမ်ားရွိသည္ဆိုပါက သင့္အတြက္သင့္ေတာ္ေသာ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ရာ ဆရာ၀န္ႏွင့္ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါသည္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ မတ် 12, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 13, 2019

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။