Gastrointestinal Bleeding (အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုစိမ့္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Gastrointestinal Bleeding (အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုစိမ့္ျခင္း) ကဘာလဲ။

အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုစိမ့္ျခင္း ဆုိတာ အစာေျချဖတ္ေရးလမ္းေၾကာင္း တစ္ေလ်ွာက္ မွာျဖစ္ႏွိင္တဲ့ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုျဖစ္တယ္။ ယိုစိမ့္ေသာေသြးကုိ စြန္႔ပစ္ လုိက္ေသာ ၀မ္းထဲမွာေသာ္လည္းေကာင္း၊ အန္ထုတ္လုိက္ေသာ အစာေဟာင္းမ်ားထဲမွာလည္းေကာင္း ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ ေသြးပါေသာ ၀မ္းဟာ အမဲေရာင္ သို႔မဟုတ္ ကတၱရာေစးပုံစံျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္ ေသြးယိုစိမ့္တုိင္း ထုိသို႔ေတြ႔ရမည္ မဟုတ္ပါ။ ေသြးယုိစိမ့္မွဳ အဆင့္ေပၚမူတည္ျပီး ေရာဂါလကၡဏာမွာ အေသးစား မွ ျပင္းထန္/အသက္အႏၱရာယ္စုိးရိမ္ရတဲ့ထိ ရွိတတ္ပါတယ္။

အစာအိမ္နဲ႔ အူမၾကီးမွာ ေသြးယုိစိမ့္တယ္ဆုိရင္ေတာ့ အေၾကာင္းရင္းကုိရွာရလြယ္ေသာ္လည္း အူသိမ္မွာျဖစ္တယ္ ဆုိရင္ေတာ့ အေၾကာင္းရင္းကုိရွာရခက္ႏုိင္ပါတယ္။  သို႔ေသာ္ ေနာက္ဆုံးေပၚ Imaging နည္းပညာေတြသုံးျပီး ေရာဂါရဲ႕ ဇစ္ျမစ္ကိုသိႏုိင္သလုိ၊ ခႏၱာကိုယ္ကို အနည္းငယ္ ထုိးေဖာက္ေသာ နည္းစနစ္မ်ားသုံးကာ ကုသႏုိင္ပါတယ္။

Gastrointestinal Bleeding (အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုစိမ့္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာ အလြန္အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြထက္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Gastrointestinal Bleeding (အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုစိမ့္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ဒီေနရာမွာ အူလမ္းေၾကာင္း သုိ႕မဟုတ္ အစာေဟာင္းအိမ္ ေသြးယုိစိမ့္ေနျပီလားလုိ႕ သံသယ ျဖစ္စရာ၊ သတိထားစရာ လကၡဏာေလးေတြရွိပါတယ္။ သင့္ရဲ႕စြန္႕ပစ္လုိက္တဲ့၀မ္းဟာ အနက္ေရာင္ျဖစ္မယ္ကတၦရာလုိေစးကပ္ေနမယ္၊ ဆုိရင္ အစာအိမ္ သုိ႕မဟုတ္ အေပၚပုိင္း အူလမ္းေၾကာင္း တစ္ေနရာရာမွာ ေသြးယုိစိမ့္ေနႏုိင္ပါတယ္။ အစာေဟာင္းအိမ္မွာ ေသြးယုိစိမ့္တယ္ဆုိရင္ေတာ့ ၀မ္းသြားတဲ့အခါမွာ ၀မ္းထဲ ေသြးပါ တာ သုိ႔မဟုတ္  အိမ္သာသုံးစကၠဴ သုံးလုိက္ရင္ စကၠဴမွာ ေသြး ေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္။ ထုိေသြးဟာ အနီေရာင္ရဲရဲျဖစ္ေနပါမယ္။ အန္တဲ့အထဲ ေသြးပါျခင္းဟာလဲ ေနာက္ထပ္ လကၡဏာ တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႕ သြားျပသင့္သလဲ?

အထက္ေဖၚျပပါ ေရာဂါလကၡဏာ ထဲကတစ္ခုခု သုိ႕မဟုတ္ ေကာ္ဖီေရာင္လုိ အညဳိေရာင္ေတြ အန္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္နဲ႕ ခ်က္ခ်င္းသြားျပသင့္ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံမွာ အသက္အႏၱရာယ္စုိးရိမ္ရတတ္ပါတယ္။ ေအာက္ပါ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားျဖစ္ေပၚလ်ွင္လည္း ခ်က္ခ်င္းေဆးကုသမွဳခံယူသင့္ပါတယ္။

  • ႏွဳတ္ခမ္းႏွင့္ အျခားခႏၱာကုိယ္ အစိတ္အပုိင္းမ်ား ျဖဴေျဖာ႕လာျခင္း၊
  • အားအင္ခ်ိနဲ႕လာျခင္း၊
  • မူးေ၀လာျခင္း၊
  • ေမာပန္းလာျခင္း၊

စတဲ့ လကၡဏာမ်ားဟာလဲ ျပင္းထန္ အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုစိမ့္ျခင္းရဲ႕ လကၡဏာမ်ားျဖစ္တတ္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Gastrointestinal Bleeding (အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုစိမ့္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ေသြးယုိစိမ့္ေသာေနရာေပၚမူတည္ျပီး အစာအိမ္နဲ႕အူလမ္းေၾကာင္းေသြးယုိစိမ့္ေစေသာေအၾကာင္းအရင္းအမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

အေပၚပုိင္းအူလမ္းေၾကာင္းေသြးယုိစိမ့္ျခင္း အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

အေပၚပုိင္းအူလမ္းေၾကာင္းေသြးယုိစိမ့္ျခင္း အေၾကာင္းအရင္းမ်ား ထဲမွာဆုိရင္ အစာအိမ္ႏွင့္ အူသိမ္ နံရံ အနာျဖစ္ျခင္းဟာ အဓိက အေၾကာင္းရင္းျဖစ္ပါတယ္။ H.pylori ဆုိတဲ့ ဘက္တီးရီးယားတစ္မ်ဳိး ဟာထုိသို႔အနာျဖစ္ျခင္းကုိ လွဳံ႕ေဆာ္ပါတယ္။ ထုိ႔အျပင္ အစာျပြန္တစ္ေလ်ွာက္ ေသြးျပန္ေၾကာမ်ား ေဖါင္းၾကြျပီး ေပါက္ျပဲျခင္းေၾကာင့္လည္း ေသြးယိုစိမ့္တတ္ပါတယ္။ ထုိအေျခအေနကို ေဆးပညာအရ Mallory-Weiss syndrome လို႔ေခၚပါတယ္။

ေအာက္ပုိင္းအူလမ္းေၾကာင္းေသြးယုိစိမ့္ျခင္း အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

ေအာက္ပုိင္းအူလမ္းေၾကာင္းေသြးယုိစိမ့္ျခင္း အေၾကာင္းအရင္းမ်ား ထဲမွာ အျဖစ္အမ်ားဆုံးအေၾကာင္းရင္းဟာ အူမၾကီးေရာင္ရမ္းျခင္း ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အူမၾကီးေရာင္ရမ္းေစတဲ့ အခ်က္မ်ားမွာ အူမၾကီး ပုိး၀င္ျခင္း၊ အစာအဆိပ္သင့္ျခင္း၊ ကပ္ပါးပိုး၀င္ျခင္း၊ Cohn’ disease ေခၚ အူမၾကီး အနာမ်ားျဖစ္၍ ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ အူမၾကီးသို႔ ေသြးစီးဆင္းမွဳနည္းျခင္း၊ တုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ လိပ္ေခါင္းျဖစ္ျခင္းဟာလည္း ေအာက္ပုိင္းအူလမ္းေၾကာင္း ႏွင့္ အစာေဟာင္းအိမ္ ေသြးယုိစိမ့္ျခင္း ရဲ႔အဓိက အေၾကာင္းအရင္းျဖစ္ပါတယ္။ လိပ္ေခါင္းဆုိတာ အစာေဟာင္းအိမ္နဲ႔ စအုိအူနံရံမွာ ေဖါင္းၾကြေနတဲ့ ေသြးျပန္ေၾကာမ်ားျဖစ္ပါတယ္။ ထုိေဖါင္းၾကြေနတဲ့ ေသြးျပန္ေၾကာမ်ား ေပါက္ျပီး ေသြးယုိစိမ့္ျခင္းျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

စအုိကဲြျခင္းေၾကာင့္လည္း ေအာက္ပုိင္းအူလမ္းေၾကာင္းေသြးယုိစိမ့္ျခင္းျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ၀မ္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ စျမင္းတုံးမ်ားသြားျခင္း တုိ႔ေၾကာင့္ စအုိကဲြတတ္ပါတယ္။

အထက္ပါျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ်မ်ား မရိွျခင္းေၾကာင့္ သင့္မွာ ့အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုစိမ့္ျခင္း မျဖစ္ဘူးလုိ႕ ေျပာလို႕မရႏိုင္ပါဘူး။ ဒီအခ်က္လက္မ်ားဟာ မွီျငမ္းၾကည္႕ရႈဖို႕အတြက္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အေသးစိတ္သိရိွလိုပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ တိုင္ပင္ ေဆြးေႏြးဖုိ႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Gastrointestinal Bleeding (အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုစိမ့္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ေအာက္ပုိင္းအူလမ္းေၾကာင္းေသြးယုိစိမ့္ျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းရင္းကုိရွာေဖြဖုိ႔ သင့္ဆရာ၀န္က သင့္အား ေရာဂါရဲ့ လကၡဏာမ်ားနဲ႔ ေရာဂါရာဇ၀င္ကုိ ေမးျမန္းျခင္းနဲ႔ အစျပဳပါလိမ့္မယ္။ ထုိ႔ေနာက္ ၀မ္းထဲေသြးပါမပါ ႏွင့္ အျခားေသာ tests မ်ား စစ္ေဆးရန္ ၀မ္းနမူနာကိုေတာင္းပါလိမ့္မယ္။ ေသြးအားနည္းျခင္း လကၡဏာမ်ားကိုလည္းရွာေဖြ ပါလိမ့္မယ္။ အေပၚပုိင္းအူလမ္းေၾကာင္းေသြးယုိစိမ့္ျခင္း ဇစ္ျမစ္ကိုရွာေဖြဖုိ႔ Endoscopy ဆုိတဲ့စစ္ေဆးမွဳတစ္ခုျပဳလုပ္ရႏုိင္ပါတယ္။ Endoscopy ဆုိတာ ေျပာ႔ေျပာင္းေသာ ျပႊန္တစ္ခုဧ။္ထိပ္တြင္ camera ငယ္ေလးတပ္ကာ အစာျပြန္တစ္ေလ်ွာက္ထည့္သြင္း၍ ဆရာ၀န္မွ စစ္ေဆးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ထုိ Camera ငယ္ျဖင့္ အစာလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္ မည္သည့္ေနရာတြင္ေသြးယုိစိမ့္ေနသည္ကို ျမင္ႏုိင္ပါသည္။ သုိေသာ္ Endoscopy သည္ အေပၚပုိင္းအူလမ္းေၾကာင္းကုိသာျမင္ႏုိင္ပါတယ္။ Endoscopy မွာမျမင္ႏုိင္တဲ့ ေသြးယုိစိမ့္မွဳမ်ဳိးဆုိရင္ Enteroscopy ျပဳလုပ္ရန္ ဆရာ၀န္က အၾကံျပဳပါလိမ့္မယ္။ Enteroscopy ဆုိတာ endoscopy နည္းတူပါပဲ။ သို႔ေသာ္သူ႔မွာ balloon ေသာၾကာင့္ ထုိ balloon ကုိ ေလေဖါင္းလုိက္ျခင္းျဖင့္ အူလမ္းေၾကာင္း ကုိလုိသလုိခ်ဲ႕ၾကည့္ႏုိင္ပါတယ္။

ေအာက္ပုိင္းအူလမ္းေၾကာင္းေသြးယုိစိမ့္ျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းရင္းကုိရွာေဖြဖုိ႔ဆုိရင္ေတာ့ colonoscopy ဆုိတဲ့ စစ္ေဆးမွဳ ကိုုျပဳလုပ္ပါလိမ့္မယ္။ Colonoscopy ဆုိတာကေတာ့ထိပ္တြင္ camera တပ္ဆင္ထားေသာ  ေသးငယ္ေျပာ့ေျပာင္းတဲ့ ျပြန္ေလးကုိ စအုိမွတစ္ဆင့္ အစာေဟာင္းအိမ္ ထဲသုိ႔ ထည့္ျပီး အူလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္ ေသြးယိုစိမ့္တဲ့ေနရာကုိရွာေဖြျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ လုိအပ္ပါက  biopsy အသားစအနည္းငယ္ယူျပီး စစ္ေဆးမွဳမ်ားလည္းလုပ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေဘးထြက္ဆုိးက်ဳိးမရွိတဲ့ ဓါတ္သတၱဳတစ္မ်ဳိးကို ေသြးျပန္ေၾကာမွတစ္ဆင့္ ထည့္သြင္းျပီး ဓါတ္မွန္ကိုအသုံးျပဳကာ ေသြးယုိစိမ့္တဲ့ေနရာကို ရွာေဖြႏုိင္ပါတယ္။ ထုိနည္းမ်ားနဲ႔ မေတြ႔ဘူးဆုိရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္က Pill Cam Test ဆုိတာကို ျပဳလုပ္ႏုိင္ပါတယ္။ Pill Cam Test ဆုိတာကေတာ့ Camera ေသးေသးပါတဲ့ ေဆးလုံးေလးကိုမ်ဳိခ်ရျပီး ထုိ Camera ကရုိက္လုိက္တဲ့ပုံမ်ား ကတစ္ဆင့္ မည္သည့္ေနရာတြင္ ေသြးယုိစိမ့္ေနသည္ကိုရွာေဖြျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

Gastrointestinal Bleeding (အစာအိမ္ႏွင့္အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုစိမ့္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

Endoscopy ဟာေရာဂါဇစ္ျမစ္ရွာေဖြေရးတြက္ပါမက ကုသေရးအတြက္ပါ အသုံး၀င္ပါတယ္။ အစာအိမ္နဲ႔အူလမ္းေၾကာင္းထဲ ပုိက္ေပ်ာ့ထည့္ရာတြင္ camera သာမက ေသြးတိတ္ေစတဲ့ ေဆးကိုပါ တစ္ပါတည္း ထည့္ျပီး ကုသႏုိင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေသြးယုိစိမ့္ေနေသာ ေသြးေၾကာကို ညွပ္ရန္ Clips ကိုလည္း တစ္ပါတည္းထည့္သြင္း ကုသႏုိုင္ပါတယ္။

အကယ္၍ ေသြးယုိစိမ့္ရျခင္းဟာ လိပ္ေခါင္းေၾကာင့္သာ ျဖစ္ခဲ့ရင္ မိမိဘာသာမိမိ ၀ယ္ယူရရွိႏုိင္ေသာ ေဆးဆုိင္မွေဆးမ်ားျဖင့္ သက္သာမည္မဟုတ္ပါ။ ဆရာ၀န္က လိပ္ေခါင္းကုိ က်ဳံ႕ေစရန္ အပူဓါတ္ ႏွင့္ ပိုးသတ္ေဆးမ်ား ကုိအသုံးျပဳကုသပါလိမ့္မည္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက အစာအိမ္နဲ႔အူလမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုစိမ့္မွဳ ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့္ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ မတ် 12, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 13, 2019

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။