Gastroenteritis (အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္း ေရာင္ရမ္းျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Gastroenteritis (အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္း ေရာင္ရမ္းျခင္း) ကဘာလဲ။

အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္းေရာင္ရမ္းျခင္းဟာ ေရာဂါပိုးဝင္ေရာက္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ အူနံရံေတြ ေရာင္ရမ္းျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ လူအခ်ိဳ႕က အစာအိမ္နာတယ္လို႔ ေျပာၾကေပမယ့္ အမွန္က အစာအိမ္ အူလမ္းေၾကာင္းေရာင္ရမ္း ျခင္း လို႔ ေခၚပါတယ္။ ကူးစက္ေရာဂါပိုး အမ်ားစုဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေတြျဖစ္ၿပီး အခ်ိဳ႕ကေတာ့ဘက္တီးရီးယား (သို႔) ကပ္ပါးေကာင္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ညစ္ညမ္းတဲ့ အစားအစာနဲ႔ေရေတြ၊ ေရာဂါျဖစ္ေနတဲ့လူက တစ္ဆင့္ ကူးစက္ဝင္ေရာက္တတ္ပါတယ္။ အူေရာင္ျခင္းေၾကာင့္ အဓိက ျဖစ္တဲ့ ျပႆနာက ေရဓါတ္ခန္းေျခာက္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပ်ိဳ႕အန္ျခင္းနဲ႔ ဝမ္းေလွ်ာျခင္းေတြ ျဖစ္တဲ့အခါမွာ ေရဓါတ္အမ်ားႀကီး ဆံုးရံႈးတတ္ပါတယ္။

Gastroenteritis (အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္း ေရာင္ရမ္းျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာ အလြန္အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ သူဟာ ကေလးေတြ၊ အသက္ႀကီးတဲ့လူေတြနဲ႔ ကိုယ္ခံအားမေကာင္းတဲ့လူေတြမွာ ပိုျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အေကာင္းဆံုး ကာကြယ္ျခင္းကေတာ့ လက္ေဆးျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔တုိင္ပင္ ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Gastroenteritis (အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္း ေရာင္ရမ္းျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

အစာအိမ္ အူလမ္းေၾကာင္းေရာင္ရမ္း ျခင္း ရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့
• ဗိုက္နာျခင္း
• ဝမ္းေလွ်ာျခင္း
• ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း
• ပိန္သြားျခင္း
• အဖ်ားတက္ျခင္
• တုန္ျခင္း (သို႔႔) ေခါင္းကိုက္ျခင္း
ျဖစ္ပြားတဲ့အေၾကာင္းရင္းေပၚမူတည္ၿပီး ဒီလကၡဏာေတြဟာ ေရာဂါပိုးဝင္ေရာက္ၿပီး ၁ရက္ကေန ၃ ရက္အတြင္းမွာ ျဖစ္ေပၚႏိုင္ၿပီး ၁ရက္ ကေန ၂ ရက္ေလာက္ ၾကာျမင့္တတ္ပါတယ္။ ၁၀ ရက္အထိလည္း ၾကာျမင့္ႏိုင္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါ လကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္မွာ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္အလက္ေတြထဲက တစ္ခုခုရွိခဲ့ရင္ သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ ဆက္သြယ္သင့္ပါတယ္။
• ၂၄ နာရီအတြင္း ဝမ္းဆက္တိုက္သြားျခင္း (သို႔) ဝမ္းတြင္း ေသြးပါျခင္း
• ၂ ရက္ထက္ပိုၿပီး အန္ျခင္း (သို႔) ေသြးအန္ျခင္း
• ေရဓါတ္ခန္းေျခာက္ျခင္း (ေရငတ္ျခင္း၊ ပါးစပ္ေျခာက္ျခင္း၊ အဝါရင့္ေရာင္ ဆီးသြားျခင္း၊ ဆီးသြားနည္းျခင္း)
• အဖ်ားတက္ျခင္း (၄၀ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္(သို ့) ၁၀၄ ဒီဂရီ ဖာရင္ဟိုက္)
ေမြးကင္းစနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြအတြက္ကေတာ့ ေအာက္ပါ လကၡဏာေတြရွိရင္ ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။
• အဖ်ားတက္ျခင္း (၃၈.၉ ဒီဂရီစင္တီဂရိတ္ (သို ႔) ၁၀၂ ဒီဂရီ ဖာရင္ဟိုက္)
• စိတ္တိုေနျခင္း
• ႏႈံးခ်ိေနျခင္း
• ေသြးဝမ္းသြားျခင္း
• ေရဓါတ္ခန္းေျခာက္ျခင္း လကၡဏာမ်ား
• နာရီေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာေအာင္ အန္ျခင္း
• ၆ နာရီအတြင္း ေသးခံ လဲရန္္ မလိုျခင္း
• ပံုမွန္ မဟုတ္ေသာ အိပ္ျခင္း

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Gastroenteritis (အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္း ေရာင္ရမ္းျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အစာအိမ္ အူလမ္းေၾကာင္းေရာင္ရမ္း ျခင္း ဟာ ဗိုင္းရပ္စ္၊ ဘက္တီးရီးယားနဲ႔ ကပ္ပါးေရာဂါပိုးေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။ သူ႔ကို ညစ္ညမ္းတဲ့အစားအစာ၊ ေရနဲ႔ ေရာဂါရွိတဲ့သူနဲ႔ ထိေတြ႔မိျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါပိုးေတြအတြက္ အျဖစ္အမ်ားဆံုး အူေရာင္ေရာဂါပိုးကေတာ့ novovirus နဲ႔ rotavirus ဗုိင္းရပ္စ္ပိုးတို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။အခ်ိဳ႕အျဖစ္နည္းတဲ့ အေျခအေနေတြမွာေတာ့ အူေရာင္ျခင္းကို ျဖစ္ေစတဲ့ ဘက္တီးရီးယားပိုးဟာ Ecoli နဲ႔ salmonella တို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတုိ႔ကုိ ညစ္ညမ္းၿပီး မခ်က္ရေသးတဲ့ အသားနဲ႔ ၾကက္ဥေတြမွာ ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။

Risk factors

ငါ့ဆီမွာ Gastroenteritis (အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္း ေရာင္ရမ္းျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

အစာအိမ္ အူလမ္းေၾကာင္းေရာင္ရမ္း ျခင္း ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္
• အသက္ – အသက္ႀကီးတဲ့သူေတြမွာ ကိုယ္ခံအားစနစ္ အားနည္းတတ္ၿပီး ေရာဂါပိုးပိုမို ဝင္ေရာက္ႏိုင္ပါတယ္။ ကေလးေတြနဲ႔ ေမြးကင္းစေတြမွာလည္းကိုယ္ခံအား နည္းတတ္ပါတယ္။
• ကိုယ္ခံအားနည္းျခင္း – HIV သို႔ ကင္ဆာေဆးသြင္းကုသျခင္းလိုမ်ိဳး အေျခအေနေတြဟာ ကိုယ္ခံအားနည္းေစပါတယ္။
• ေရညစ္ညမ္းျခင္း – သင္ေနတဲ့ေနရာမွာ ေရညစ္ညမ္းရင္ အစာအိမ္ အူလမ္းေၾကာင္းေရာင္ရမ္း ျခင္း ေရာဂါ ပိုျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
• တစ္ကုိယ္ရည္ သန္႔ရွင္းမႈ အားနည္းျခင္း – လက္ေသခ်ာမေဆးရင္ ေရာဂါပိုး ဝင္ေရာက္ႏိုင္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Gastroenteritis (အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္း ေရာင္ရမ္းျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

• ေရာဂါရာဇဝင္ေမးျခင္းနဲ႔ စမ္းသပ္စစ္ေဆးျခင္း
• ဝမ္း နမူနာ ယူၿပီး ဘက္တီးရီးယား (သို႔) ကပ္ပါးေကာင္ကို စစ္ေဆးျခင္း

Gastroenteritis (အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္း ေရာင္ရမ္းျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္းေရာင္ရမ္းျခင္းကို ကုသမႈဟာ အနားယူမႈနဲ႔ ေရဓါတ္ျဖည့္တင္းဖို႔က အဓိကျဖစ္ပါတယ္။ ေရာဂါလကၡဏာ
ေတြကို သက္သာေစမယ့္ ေဆးေတြကို ဆရာဝန္က ေပးပါလိမ့္မယ္။ ဘက္တီးရီးယား ေရာဂါပိုးဆိုရင္ေတာ့ ပိုးသတ္ေဆးေသာက္ ႏိုင္ပါတယ္။
အစာအိမ္ အူလမ္းေၾကာင္းေရာင္ရမ္း ေနတယ္လို႔ သံသယရွိတယ္ဆိုရင္
• အစာစားျခင္းကို ခဏရပ္ၿပီး အစာအိမ္ကို အနားေပးပါ။
• အရည္မ်ားမ်ား ေသာက္ပါ။
• အစာေၾကလြယ္တဲ့အ စာေတြကိုစားပါ။
• ႏို႔၊ အရက္၊ ေကာ္ဖီ၊ အမာစာေတြနဲ႔ အဆီမ်ားတဲ့ အစာေတြကိုေရွာင္ပါ။
• အနားမ်ားမ်ားယူပါ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ အူေရာင္ျခင္း ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္
ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။
• ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားခ်က္ကို လိုက္နာပါ။
• အနားမ်ားမ်ားယူပါ။
• အရည္မ်ားမ်ားေသာက္ပါ။
• လက္မၾကာခဏေဆးပါ။ အထူးသျဖင့္ အိမ္သာတက္ၿပီးတိုင္း လက္ေဆးပါ။
• အစာေၾကလြယ္တဲ့ ေပ်ာ့ေျပာင္းတဲ့အစာေတြကို စားပါ။
• အစားအေသာက္ကိုင္တြယ္စဥ္မွာ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီညြတ္တဲ့ နည္းလမ္းကိုသံုးပါ။
အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဇူလိုင် 3, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဇူလိုင် 18, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ
သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။