Fungal Pneumonia (မွိုနမိုနီးယား ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Fungal Pneumonia (မွိုနမိုနီးယား ) ကဘာလဲ။

Fungal pneumonia ဆိုတာဟာ တစ္ခု(သို႔) တစ္ခုထက္ပိုတဲ့ ေရာဂါျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ မႈိေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ Fungal pneumonia ဟာ  spores လို႔ေခၚတဲ့ ပိုးမႊားရဲ႕ မ်ိဳးမႈန္ေတြ၊ conidia လို႔ေခၚတဲ့ ေရာဂါျဖစ္ေစတဲ့ မႈိရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတစ္မ်ိဳးကို ရႈရႈိက္မိရင္ (သို႔)နဂို ရွိျပီးသား ျမံဳေနတဲ့ ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းေတြ ျပန္လည္ထၾကြလာ တဲ့ အခါမ်ိဳးေတြမွာ ျဖစ္နို္င္ပါတယ္။

Fungal pneumonia ကိုေရာဂါ အမည္သတ္မွတ္နို္င္ဖို႔က ခက္ခဲနိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါအမည္သတ္မွတ္ရာမွာ မွန္ကန္တယ္လို႔ထင္ရတဲ့ အေျခခံ အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ရပါတယ္။ ေရာဂါ အမည္တပ္ျခင္းဟာ ေရာဂါ အေျခအေန၊ ဓါတ္မွန္၊ နဲ႔ ေသးငယ္တဲ့ပိုးမႊားေတြကို ေလ့လာျခင္း စတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ အေပၚမူတည္ေနပါတယ္။

လူနာ တစ္ဦးခ်င္းစီအတြက္ ေရာဂါ အေျခအေနတိုးတက္မႈကေတာ့ သူ႕ရဲ႕ ေရာဂါ အေျခအေနဆိုးရြားမႈေတြ၊ေနာက္ခံေရာဂါ အက်ိဳးရလဒ္ေတြ၊ လူနာရဲ႕ ခုခံအားစနစ္ ကိုတိုးတက္ေျပာင္းလဲေစနိုင္မယ့္ အခ်က္ေတြ ရွိနိုင္၊ မရွိနိုင္ နဲ႔လည္း ဆက္စပ္ေနပါတယ္။

Fungal Pneumonia (မွိုနမိုနီးယား ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါက အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါ တစ္ခုေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အမ်ိဳးသားေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြထက္ပိုျပီး ျဖစ္နို္င္ေခ်မ်ားပါတယ္။ ဘယ္အသက္အရြယ္မွာ မဆို ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

သို႔ေပမယ့္လည္း ဒီေရာဂါကုိ ျဖစ္ဖို႔အားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြကို ေလ်ွာ့ခ် ျခင္းအားျဖင့္ ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ရရွိနိုင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Fungal Pneumonia (မွိုနမိုနီးယား ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

Fungal pneumonia ရဲ႕ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြကေတာ့

  • ဖ်ားျခင္း။
  • ေခ်ာင္းေျခာက္ ဆိုးျခင္း။
  • ရင္ဘတ္တြင္ မသက္မသာ ခံစားရျခင္း။
  • အထူးသျဖင့္ လႈပ္ရွား လုပ္ေဆာင္ရတဲ့ အခါမ်ိဳးမွာ ေမာျခင္း၊ အသက္ရႈရ ခက္ခဲျခင္း။
  • ေခ်ာင္းဆိုးေသြးပါျခင္း။
  • အလံုးအက်ိတ္ေတြ ပံုမမွန္ပဲ ၾကီးေနျခင္း၊ အသက္ရႈ ေလလမ္းေၾကာင္း ပိတ္ျခင္း။
  • Aspergillus ႏွင့္ candida မ်ိဳးစိတ္ ျဖစ္ေသာ ေရာဂါပိုးအမ်ိဳးအစားမ်ား၀င္ျခင္း။

အဆုတ္အျပင္ဘက္ အျခားေနရာမ်ားမွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ေရာဂါ လကၡဏာေတြကေတာ့ ( အထူးသျဖင့္ ခုခံအားက်ဆင္းေနသူမ်ားတြင္) ဦးေႏွာက္အေျမွးပါးေရာင္ယမ္းျခင္း၊ ဦးေနွာက္အတြင္း အနာျဖစ္ျခင္း၊ အေရျပားေရာဂါမ်ား၊ ေက်ာက္ကပ္၊ အသည္း၊ ၾကြက္သားမ်ား၊ နွာေခါင္း အတြင္းလမ္းေၾကာင္းမ်ား နဲ႔ နွာေခါင္းအတြင္း ရွိ အေပါက္မ်ား၊ တစ္ကိုယ္လံုးရွိ ေသြးေၾကာ၊ ရိုးတြင္းျခင္ဆီမ်ားထိ ပိုး၀င္ျခင္းမ်ား ပါ၀င္နိုင္ပါတယ္။

အေပၚမွာ မေဖာ္ျပထားတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြရွိနုိင္ပါေသးတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေရာဂါ လကၡဏာ တစ္ခုခု နဲ႔ပတ္သတ္ျပီး သိလိုပါက ဆရာ၀န္နဲ႕ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

တကယ္လို႔ သင့္မွာ အထက္ပါ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ျဖစ္လာျပီဆိုရင္ (သို႔)သိလိုတဲ့ အခ်က္ေတြရွိေနရင္ ေတာ့ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုသင့္ပါတယ္။ လူေတြရဲ႕ ခႏၶာကုိယ္ဟာ တစ္ဦးနဲ႔ တစ္ဦးတံု႔ျပန္မႈခ်င္း မတူပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘယ္ဟာက အေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို ေသခ်ာသိနိုင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲတမ္းေဆြးေႏြးတိုင္ပင္တာ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Fungal Pneumonia (မွိုနမိုနီးယား ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

  • Cryptococcosis- yeast လို႔ေခၚတဲ့ မႈိတစ္မ်ိဳးနဲ႕ ထိေတြ႕ထားတဲ့ ေျမၾကီး၊ ေျမမႈန္ေတြကို ရႈရႈိုက္မိျခင္းျဖင့္ ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္း။ အဲဒီ ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းဟာ အဆုတ္ကို ထိခိုက္ေစနိုင္ျပီး ေနရာအနွံ႔လည္းျဖစ္နုိင္ပါတယ္။
  • Aspergillosis
  • ခုခံအားက်ေနတဲ့ သူေတြမွာ ရွားရွားပါးပါး Candidiasis ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းေၾကာင့္လည္း အဆုတ္နဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ ထိခိုက္မႈေတြျဖစ္နိုင္ပါတယ္။
  • Pulmonary scedosporiosis – ဒီလို ေရာဂါပိုး၀င္ျခင္းဟာ Allescheriaboydii ေၾကာင့္ျဖစ္ျပီး အဆုတ္ထိခိုက္ပါ၀င္မႈ အျဖစ္နည္းပါတယ္။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Fungal Pneumonia (မွိုနမိုနီးယား ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

fungal pneumonia  ျဖစ္ဖို႔ အားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။

  • ေသြးကင္ဆာ(သို႔) lymphoma ( ကင္ဆာကုထံုး ခံယူေနစဥ္)
  • ရိုးတြင္းျခင္ဆီ (သို႔) ေသြးဥဆဲလ္ေတြ အစားထိုးကုသျခင္း။
  • ခုခံအားက်ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ထားရတဲ့ကုသမႈ ခံယူျပီး ခႏၶာကုိယ္ အစိတ္အပိုင္းမ်ား အစားထိုးျခင္း။
  • စတီးရြိဳက္ ေဆးေတြၾကာရွည္ေသာက္သံုးေနရျခင္း။
  • ခုခံအားက်ဆင္းေသာေရာဂါ (AIDS ရွိေနျခင္း။)
  • အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ Neutrophil လုိ႔ေခၚတဲ့ ေသြးျဖဴဥတစ္မ်ိဳးနည္းေနျခင္း။
  • ေမြးရာပါ ခုခံအားက်ဆင္းေနတဲ့ ေရာဂါရွိျခင္း။
  • သရက္ရြက္ ထုတ္လိုက္ျခင္း။
  • ဒီေရာဂါပို ျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ ေမြးရာပါ အေၾကာင္းအရာေတြ ရွိေနျခင္း။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Fungal Pneumonia (မွိုနမိုနီးယား ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

  • Fungal pneumonia ကို နည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေရာဂါ အမည္သတ္မွတ္နို္င္ပါတယ္။ အရိုးရွင္းဆံုးနဲ႔ ေငြေၾကးအကုန္အက် အသက္သာဆံုး နည္းလမ္းကေတာ့ လူနာရဲ႕ အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းက ထြက္တဲ့ အရည္တစ္ခ်ိဳ႕ကို ကိုျပီး မႈိရွိ၊ မရွိ ေမြးျမဴစစ္ေဆးျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလို စစ္ေဆးခ်က္ေတြက မတိက်တဲ့အျပင္ အခ်ိန္အၾကာၾကီးလိုအပ္ျပီး fungal pneumonia မွာ ေရာဂါအမည္သတ္မွတ္ျခင္း ေနွာင့္ေနွးသြားျခင္းက ေသနႈန္းနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတယ္လို႔ ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားမွေဖာ္ျပထားတဲ့အတြက္ ဒီစစ္ေဆးခ်က္က သိပ္အေကာင္းၾကီးေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။
  • အျခား နည္းလမ္းတစ္ခုကေတာ့ အဏုၾကည့္မွန္ေျပာင္းၾကည့္ျခင္း ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီနည္းလမ္းကလည္း ေနွးျပီး မတိက်ပါဘူး။ ဒီလို နည္းလမ္းေတြကို အေထာက္အကူေပးနိုင္တာက ေတာ့ antigen ရွာေဖြစစ္ေဆးျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ဒီနည္းလမ္းကေတာ့ ျမန္ဆန္ေပမယ့္ အျခားနည္းလမ္းေတြ နဲ႔ ယွဥ္ရင္ သိပ္တိက်မႈမရွိတာ ကို ေတြ႕ရပါတယ္။
  • မ်ိဳးရိုးဗီဇ ေတြအေပၚအေျခခံထားတဲ့ ေမာ္လီက်ဴးေတြကို စစ္ေဆးတဲ့ စစ္ေဆးခ်က္ေတြကို လည္း လုပ္ေဆာင္နို္င္ျပီျဖစ္ပါတယ္။

မ်ိဳးရိုးဗီဇေတြ အေပၚအေျခခံထားတဲ့အတြက္ ဒီစစ္ေဆးခ်က္ဟာ မႈိေတြကို စစ္ေဆးနိုင္ဖို႔အတြက္ တိက်မႈအရွိဆံုးျဖစ္ေပမယ့္ဒီစစ္ေဆးခ်က္ဟာ pneumocystis jirovecii နဲ႔ aspergillus မႈိေတြကိုသာ စစ္ေဆးလို႔ရပါတယ္။

Fungal Pneumonia (မွိုနမိုနီးယား ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

  • Fungal pneumonia အတြက္ကုသမႈေတြမွာေတာ့ မႈိေတြကို သတ္ပစ္နိုင္တဲ့ ေဆးေတြ မျဖစ္မေနပါ၀င္မွာပါ။ ဘယ္လို မႈိေတြကို သတ္ပစ္နိုင္တဲ့ ေဆးေတြကို ေရြးခ်ယ္အသံုးျပဳရမယ္ဆိုတာကေတာ့ ဘယ္မႈိ အမ်ိဳးအစားေၾကာင့္ ျဖစ္နိုင္တယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္အေပၚ မူတည္ပါလိမ့္မယ္။
  • ယခုလက္ရွိမွာ ပိုးသတ္ေဆး၊ first-, second-, and third-generation triazoles နဲ႔ echinocandins စတဲ့မႈိေတြကို သတ္ပစ္ရွင္းပစ္နုိ္င္တဲ့ ေဆးအမ်ိဳးအစားေတြ အမ်ားၾကီး ရရွိေနပါျပီ။ Amphotericin B ကိုေတာ့ သိပ္အသံုးျပဳေလ့မရွိေတာ့ပါဘူး။ အဆိပ္အေတာင့္ ကို ေလ်ာ့နည္းေစေအာင္ liposomal formulation အေနနဲ႔ ေတာ့ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။

 

ေနထိုင္မႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းမ်ားႏွင့္အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္း။

Fungal pneumonia ကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးနို္င္မယ့္ ေနထိုင္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းေတြနဲ႔ အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္းေတြက ဘာေတြလဲ?

ေအာက္ပါ ေနထိုင္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္းေတြနဲ႔ အိမ္သံုးေဆးနည္းလမ္းေတြကို လိုက္နာျခင္းက သင့္အတြက္ fungal pneumonia ကို ထိန္းခ်ဳပ္နို္င္ဖို႔ အကူအညီေပးနိုင္ပါတယ္။

  • အထူးသျဖင့္ Cryptococcus neoformans ကဲ့သို႔ေသာ ခုခံအားက်ဆင္းေနခ်ိန္မွာ ေရာဂါျဖစ္ေစနိုင္တဲ့ မႈိပိုးမႊားေတြ၀င္ျခင္းကို ေရွာင္ရွားနိုင္ဖို႔အတြက္ HIV လူနာေတြ အေနနဲ႔ ေန႔စဥ္ပံုမွန္ ၾကိဳတင္ကာကြယ္ေဆးေတြ ေသာက္သံုးပါ။
  • အစားထိုးကုသမႈခံယူထားတဲ့ လူနာေတြ အေနနဲ႔လည္း မႈိေတြကိုတိုက္ထုတ္နိုင္တဲ့ ၾကိဳတင္ကာကြယ္မႈေတြ လုပ္ေဆာင္ထားသင့္ပါတယ္။
  • Fluconazole ေဆးဟာ အစားထိုးကုသမႈခံယူထားတဲ့ သူေတြမွာ မႈိေရာဂါပိုးမႊား၀င္ျခင္းကို တိုက္ထုတ္ကာကြယ္နိုင္ တဲ့ အက်ိဳးေက်းဇူးရွိပါတယ္။
  • အခ်ိန္အၾကာၾကီး Neutrophil လို႔ေခၚတဲ့ ေသြးျဖဴဥ အမ်ိဳးအစား တစ္မ်ိဳး နည္းေနတယ့္ သူေတြဟာ ပတ္၀န္းက်င္မွာရွိေနတဲ့ မႈိ မ်ိဳးမႈန္ေတြနဲ႔ အထိအေတြ႕မ်ားနိုင္တဲ့ အလုပ္ေတြျဖစ္တဲ့ ဥယ်ာဥ္စိုက္ျခင္း၊ (သို႔) အပင္အိုးမ်ား၊ ပန္းမ်ား နွင့္ ထိေတြ႕ရေသာ အလုပ္၊ သန္႔ရွင္းေရး၊ ေဆာက္လုပ္ေရးအလုပ္မ်ား၊ နဲ႔ မခ်က္ျပဳတ္ရေသးေသာ အသီးအရြက္ေတြကို ကိုင္တြယ္ျခင္း စတဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ပါတယ္။

သင့္မွာ ေမးစရာေမးခြန္းေတြ ရွိေနပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးျပီး သင့္အတြက္ ပိုေကာင္းမြန္တဲ့ အေျဖကိုရွာေဖြ နိုင္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 2, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 15, 2018

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။