Frostbite (ႏွင္းကိုက္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Frostbite (ႏွင္းကိုက္ျခင္း) ကဘာလဲ။

ႏွင္းကိုက္တယ္ဆိုတာ အရည္ျပားနဲ႕ ေအာက္မွာရိွတဲ့ တစ္ရႈးေတြေအးခဲသြားတာပဲျဖစ္တယ္။ ပထမဆံုးသင့္အေရျပားဟာ ေအးခဲျပီး နီလာမယ္၊ ျပီးရင္ထံုလာမယ္။ ျပီးရင္ ျဖဴေဖ်ာ့လာမယ္။ လက္ေခ်ာင္း၊ ေျခေခ်ာင္း၊ ႏွာေခါင္း၊  ေမးေစ့နဲ႕ ပါးျပင္ေတြဟာ အမ်ားအားျဖင့္ ႏွင္းကိုက္ခံရတဲ့ ေနရာေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ အေရျပားကို ေအးခဲျပီး ေလတုိက္တဲ့ ရာသီဥတုႏွင့္ ထိေတြ႕ျခင္းဟာ ႏွင္းကိုက္ခံရျခင္းကို ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့လည္း ႏွင္းကိုက္ျခင္းဟာ အ၀တ္အစား၀တ္ထားေျခအိတ္လက္အိတ္စြပ္ထားတဲ့ အေရျပားမွာလည္းျဖစ္တတ္ပါတယ္။ Frostnip လို႕ေခၚတဲ့ ႏွင္းကိုက္ျခင္းေၾကာင့္ ေအးခဲထံုက်င္ျခင္း (ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ျမန္မာလို ႏွင္းေအးခဲျခင္းလို႕နာမည္ေပးလိုက္တယ္) ဟာ အေရျပားကို အျပီးပ်က္စီးသြားျခင္းကို မျဖစ္ေစပါဘူး။ အနည္းငယ္ ပဲႏွင္းကိုက္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေရွးဦးသူနာျပဳနည္းအပါအ၀င္ အေရျပားကို ျပန္လည္ေႏြးေထြးလာေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးျခင္းနဲ႕တင္ကုသႏိုင္ပါတယ္။ တျခားေသာ ႏွင္းကိုက္မႈအဆင့္ေတြကေတာ့ အေရျပား၊တစ္ရႈး၊ၾကြက္သားနဲ႕ အရိုးေတြကိုထိခိုက္ေစတာေၾကာင့္ တိက်ေသာကုသမႈေတြလိုအပ္ပါတယ္။ ပိုး၀င္ျခင္းနဲ႕ အာရံုေၾကာမ်ားထိခိုက္ျခင္းတို႕ကို ႏွင္းကိုက္ျခင္းရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲျပသနာအေနနဲ႕ ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။

Frostbite (ႏွင္းကိုက္ျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ေအးခဲတဲ့ ရာသီဥတုရိွတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ အသက္အရြယ္မေရြး ႏွင္းကိုက္ခံရတတ္ပါတယ္။

အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္ေသာ အခ်က္မ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္းျဖင့္ ႏွင္းကိုက္ျခင္း ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။ေနာက္ထပ္သိရွိလိုသည္မ်ားအတြက္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။

လကၡဏာမ်ား

Frostbite (ႏွင္းကိုက္ျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ႏွင္းကိုက္္ျခင္းရဲ႕လကၡဏာေတြအေျမာက္အမ်ားရိွတဲ့ထဲက အျဖစ္မ်ားတဲ့ လကၡဏာေတြကေတာ့ ေအာက္ပါအတိုင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။

  • အစပိုင္းတြင္ အေရျပား ေအးခဲျပီး စူးရွမႈခံစားရျခင္း
  • ထံုက်ဥ္ျခင္း
  • အနီ၊အျဖဴ၊ ျဖဴျပေရာင္ႏွင့္ မီးခိုး၀ါေရာင္ စသျဖင့္ အေရျပားအေရာင္ေျပာင္းလဲျခင္း
  • မာတင္းတင္းႏွင့္ ဖေယာင္းကဲ့သို႕ ေျပာင္းလဲလာျခင္း
  • အရိုးဆစ္မ်ားႏွင့္ ၾကြက္သားမ်ားေတာင့္တင္းလာျခင္း
  • အခ်ိဳ႕ျပင္းထန္ေသာအေျခအေနမ်ားတြင္ ျပန္လည္ေႏြးေအာင္ျပဳလုပ္ေသာအခါအရည္ၾကည္ဖုမ်ားထလာျခင္း။

လက္ေခ်ာင္း၊ေျခေခ်ာင္း၊ႏွာေခါင္း၊ပါးႏွင့္ ေမးေစ့တုိ႕ အမ်ားအားျဖင့္ ႏွင္းကိုက္ေလ့ရွိပါတယ္။ အေရျပားထံုက်ဥ္ေနတာေၾကာင့္ သင့္ကို ႏွင္းကိုက္ေနျပီဆိုတာကို တျခားတစ္ေယာက္က မေျပာမခ်င္းသတိျပဳမိႏိုင္ေခ်နည္းပါတယ္။

  • ႏွင္းေအးခဲျခင္း(Frostnip)

ႏွင္းကိုက္ျခင္းရဲ႕ ပထမအဆင့္ကေတာ့ ႏွင္းေအးခဲျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ အေရျပားက ျဖဴေဖ်ာ့ရာက နီရဲလာျပီး ေအးခဲလာမယ္။ ဒီတုိင္းဆက္ျပီးေတာ့ အေအးထဲထားမယ္ဆိုရင္  စူးစူးခံစားရျပီး ထံုလာပါလိမ့္မယ္။ ျပန္ေႏြးေအာင္လုပ္ေတာ့မွသာ ကိုက္ခဲျပီး က်င္တတ္လာပါလိမ့္မယ္။ ႏွင္းေအးခဲတဲ့ အဆင့္ကေတာ့ အေရျပားကို အျပီးတုိင္ပ်က္စီးျခင္းမ်ိဳးမျဖစ္ေစပါဘူး

  • အေပၚယံႏွင္းကိုက္ျခင္း (Superficial frostbite)

ႏွင္းကိုက္ျခင္းရဲ႕ ဒုတိယအဆင့္ကေတာ့ နီရဲလာတဲ့ အေရျပားကေန ျဖဴေဖ်ာ့သြားျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ အေရျပားကေတာ့ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေနေပမဲ့ တစ္ရႈးအသားေတြထဲမွာေတာ့ အေရဓာတ္ေတြစတင္ခဲေနပါျပီ။ အေရျပားေႏြးလာတယ္လို႕သင္ခံစားေနရျပီဆို အေရျပားနဲ႕ပတ္သက္ျပီးေတာ္ေတာ္ထိထားျပီဆိုတဲ့ လကၡဏာျပေနျပီလို႕သိရပါမယ္။ ႏွင္းကိုက္ျခင္းရဲ႕ ဒီအဆင့္ေလာက္မွာ အေရျပားကို ျပန္ျပီး အေႏြးဓာတ္ေပးမယ္ဆိုရင္ အေရျပားက ေပ်ာ့တြဲတြဲနဲ႕ ခရမ္းျပာေရာင္မ်ိဳး ေျပာင္းျပီးေတာ့ ပူေလာင္ကိုက္ခဲျပီး ေရာင္ကိုင္းလာပါမယ္။ အေႏြးဓာတ္ေပးျပီး ၂၄ နာရီက ၃၆ နာရီအတြင္းမွာ အရည္ၾကည္ဖုေတြေပၚလာပါလိမ့္မယ္။

  • ျပင္းထန္ေသာႏွင္းကိုက္မႈ

ႏွင္းကိုက္မႈက အခ်ိန္ၾကာလာတာန႕ဲအမွ် အေရျပားအလြာအားလံုးနဲ႕ ေအာက္က တစ္ရႈးေတြကပါ ထိလာပါမယ္။ ေအးျခင္း၊နာျခင္းနဲ႕ မအီမသာျဖစ္တာေတြကို မခံစားရေတာ့ပဲနဲ႕ ထံုတာတစ္ခုတည္းပဲသိပါေတာ့မယ္။ ၾကြက္သားနဲ႕အဆစ္ေတြလည္း ေကာင္းေကာင္းလႈပ္မရသံုးမရျဖစ္လာပါမယ္။ ျပန္ျပီးအေႏြးဓာတ္ေပးလိုက္မယ္ဆုိရင္ေတာ့ ၁ ရက္ ၂ ရက္အတြင္းမွာ အရည္ၾကည္ဖုအၾကီးၾကီးေတြထလာပါလိမ့္မယ္။ ျပီးရင္ေတာ့ ႏွင္းကိုက္ျခင္းခံရတဲ့ ေနရာေတြဟာ တစ္ရႈးေတြ ေသသြားျပီ ျဖစ္တာေၾကာင့္မည္းလာမယ္၊ မာလာမယ္ ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေအာက္ပါမ်ားထဲမွ တစ္ခုခုျဖစ္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္နဲ႕သြားေရာက္တုိင္ပင္ပါ

  • အေပၚယံနဲ႕အတြင္းပိုင္းႏွင္းကိုက္ခံရေသာ လကၡဏာမ်ား – ျဖဴေဖ်ာ့ျခင္း၊ ထံုျခင္းနဲ႕ အရည္ၾကည္ဖုမ်ားေပါက္လာျခင္း။
  • ႏွင္းကိုက္ခံရေသာေနရာမွ ပိုမိုနာက်င္လာျခင္း၊ ေရာင္ျခင္း၊ ရမ္းျခင္းႏွင့္ အရည္မ်ားထြက္လာျခင္း။
  • ဖ်ားျခင္း။
  • အသစ္၊ရႈပ္ေထြးေသာ လကၡဏာမ်ား

အပူခ်ိန္ေလ်ာ့က်ျခင္း(သင့္ကိုယ္မွ အပူထုတ္လုပ္ႏိုင္စြမ္းထက္ အပူဆံုးရႈံးမႈကပိုမိုျမန္ဆန္ေနေသာ အေျခအေန)ကို မသၤကာျဖစ္ပါက အေရးေပၚေဆး၀ါးအကူအညီ အျမန္ရယူပါ။ အပူခ်ိန္ေလ်ာ့က်ျခင္းရဲ႕ လကၡဏာေတြကေတာ့

  • ခိုက္ခိုက္တုန္ျခင္း
  • စကား လံုးသြားျခင္း
  • ရီေ၀ကာ ညီညာစြာ မလႈပ္ရွားႏုိင္ျခင္း။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Frostbite (ႏွင္းကိုက္ျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အေရျပားနဲ႕ ေအာက္မွ တစ္ရႈးမ်ားေအးခဲသြားျပီဆိုရင္ေတာ့ ႏွင္းကိုက္ျခင္းျဖစ္ျပီလို႕ေျပာလို႕ရပါတယ္။ ေအးခဲဲတဲ့ ရာသီဥတုနဲ႕ ထိေတြ႕မႈမ်ားျခင္းဟာ ႏွင္းကိုက္ျခင္းကို အမ်ားဆံုးျဖစ္ေစတတ္တဲ့ အေၾကာင္းရင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ အရမ္းေအးခဲေနတဲ့ အရည္ေတြ၊ ေအးခဲေနတဲ့ သတၱဳေတြ နဲ႕ ေရခဲနဲ႕ တိုက္ရိုက္ အခ်ိန္တစ္ခုထိ ထိေတြ႕ေနျခင္းေတြ ေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ႏွင္းကိုက္ျခင္းကို ျဖစ္ပြားေစႏိုင္တဲ့ အခ်ိဳ႕အေျခအေနေတြကေတာ

  • ရာသီဥတုအေျခအေနႏွင့္ မလိုက္ဖက္ေသာ အ၀တ္အစားမ်ား၀တ္ဆင္ျခင္း။ ဥပမာ -ေအးခဲျပီး ေလတုိက္ စိုစြတ္ေသာရာသီဥတုကို မကာကြယ္ႏိုင္ေသာ အ၀တ္အစား သို႕မဟုတ္ အရမ္းတင္းၾကပ္ေနေသာ အ၀တ္အစားမ်ား။
  • ရာသီဥတုေအးခဲျပီးေလျပင္းေနခိုက္ အျပင္တြင္ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာေနျခင္း။ ေလရဲ႕ အပူခ်ိန္ အႏႈတ္ ၁၅ ဒီဂရီေအာက္ကို ေရာက္ခဲ့ျပီဆိုရင္ေတာ့ ေလေျဖးေျဖးပဲတိုက္ရင္ေတာင္မွ အႏၱရာယ္ရိွပါတယ္။ အပူခ်ိန္ အႏႈတ္ ၂၇ ဒီဂရီဆိုရင္ေတာ့ နာရီ၀က္အတြင္းမွာ အ၀တ္နဲ႕မဖံုးထားတဲ့ အေရျပား ဟာႏွင္းကိုက္ခံရႏုိင္ပါတယ္။
  • ေရခဲ၊ေအးခဲေသာအိတ္နဲ႕ ေအးခဲေနေသာ သတၱဳမ်ားႏွင့္ထိေတြ႕ျခင္း။

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

 Frostbite (ႏွင္းကိုက္ျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

ေအာက္ေဖာ္ျပပါအေျခအေနေတြႏွင့္ ၾကံဳေတြ႕ရျပီဆိုရင္ေတာ့ သင္ဟ အႏၱရာယ္ေတာ္ေတာ္ရိွေနျပီလို႕ ေျပာလို႕ရပါတယ္။

  • ေအးခဲေနေသာအခ်ိန္တြင္ ရာသီဥတုႏွင့္ လိုက္ဖက္ေအာင္မ၀တ္ထားျခင္း။
  • ႏႈံးခ်ိမႈ၊ ဆာေလာင္မႈ၊ ေရဓာတ္ဆံုးရံႈးမႈ၊ ကာယာအားကုန္ခန္းမႈ၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရမႈ ႏွင့္ အရက္ေသာက္သံုးျခင္းမ်ားေၾကာင့္ ကိုယ္ခႏာ အားနည္းေနျခင္း။
  • ေဆးလိပ္အလြန္အကြ်ံေသာက္ျခင္း။
  • ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ၊ စိတ္က်ေရာဂါ၊ ႏွလံုးႏွင့္ေသြးေၾကာဆိုင္ရာေရာဂါ ႏွင့္ ကိုယ္တြင္းေသြးေၾကာေရာဂါမ်ားခံစားေနရျခင္း။
  • ဘီတာဘေလာ့ကာ ေခၚ ႏွလံုးေရာဂါေဆးမ်ားေသာက္ေနရျခင္း။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Frostbite (ႏွင္းကိုက္ျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

သင္ႏွင္းကိုက္ခံေနရျပီလို႕ ဆရာ၀န္က ထင္ခဲ့လွ်င္၊ ဆရာ၀န္မွ စမ္းသပ္ျပီး လိုအပ္ေသာ စစ္ေဆးမႈမ်ားကို ဆက္လုပ္ပါလိမ့္မယ္။ အသံုးမ်ားတဲ့ စစ္ေဆးမႈေတြကေတာ့

  • X ray ဓာတ္မွန္
  • MRI သံလိုက္ဓာတ္မွန္
  • Bone Scan အရုိး စကန္
  • ေနာက္ထပ္သိရွိလိုသည္မ်ားအတြက္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။

Frostbite (ႏွင္းကိုက္ျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ေရွးဦးသူနာျပဳနည္းျဖင့္ ကုသျခင္းအတြက္ ေအာက္ပါတိုု႕ကိုလုပ္ေဆာင္ပါ။

  • အေအးဒဏ္သက္သာေစမဲ့ အမိုးအကာရွာပါ
  • သင့္ရဲ႕လက္ေခ်ာင္းေတြကို ေႏြးသြားေစဖို႕ ဂ်ိဳင္းၾကား ညွပ္ထားပါ။
  • ျဖစ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ အိမ္အတြင္းထဲကို၀င္ျပီးေတာ့ စိုေနတဲ့့ အ၀တ္အစားေတြနဲ႕ လက္၀တ္လက္စားေတြကို ခြ်တ္ပါ။
  • အထဲေရာက္ျပီဆိုရင္ လက္နဲ႕ ေျခကို ေရေႏြးမွာ ႏွစ္ထားျပီးေတာ့ ကိုယ္လံုးနဲ႕က်န္အပိုင္းေတြကို ေတာ့ ေစာင္ေသခ်ာျခံဳထားေပးပါ။
  • အပူေတြျဖစ္တဲ့ မီးအိမ္၊ မီးလင္းဖိုနဲ႕ အပူျပားေတြကို ေတာ့ ေရွာင္ပါ။ အဲဒီအရာေတြက ႏွင္းကိုက္ခံရတဲ့ အေရျပားကို ေလာင္သြားႏိုင္ေစပါတယ္။
  • အရည္ဓာတ္ဆုံးရႈံးတယ္လို႕ထင္ရင္ေတာ့ ပူေႏြးတဲ့အရည္ေတြေသာက္ေပးပါ။
  • ဆရာ၀န္နဲ႕ အျမန္ဆံုးသြားေတြ႕ေပးပါ

ႏွင္းကိုက္ခံရတဲ့ေနရာေတြကို ေရေႏြးနဲ႕စိမ္ေပးျခင္းနဲ႕ ထိထိေရာက္ေရာက္ကုသႏိုင္ပါတယ္။ ဆရာ၀န္က ႏွင္းကိုက္ခံရတဲ့ အေရျပားကို ပိုးသတ္ေပးျပီးေတာ့ Dressing  (ပတ္တီးစသျဖင့္) နဲ႕ အုပ္ေပးပါလိ့မ္မယ္။ ေလာေလာလတ္လတ္ ႏွင္းကိုက္ခံထားရတဲ့ အေရျပားဟာ ပိုး၀င္တတ္ပါတယ္။ ပိုး၀င္သြားျပီဆိုရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္က ပိုးသတ္ေဆးေတြေပးပါလိမ့္မယ္။

 

လူေနမႈဘ၀ပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္အိမ္တြင္ေဆးနည္းမ်ား

ႏွင္းကိုက္ျခင္းကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ေစဖုိ႔ လူေနမႈဘ၀ပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္တြင္းေဆးနည္းေတြက ဘာေတြလဲ။

ေအာက္ပါလူေနမႈဘ၀ပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းေတြနဲ႔ အိမ္တြင္းေဆးနည္းေတြက ႏွင္းကိုက္ျခင္းကို ရင္ဆိုင္ႏိုင္ေစဖို႔ ကူညီေပးပါလိမ့္မယ္။

  • ဆရာ၀န္မွ ညြန္ၾကားထားတဲ့ ပိုးသတ္ေဆးနဲ႕ အကိုက္ခဲေပ်ာက္ေဆးကို ေသခ်ာေသာက္ပါ။ ႏွင္းအနည္းငယ္ပဲ ကိုက္ခဲ့ရင္ေတာ့ ေဆးဆိုင္မွာ ၀ယ္လို႕ရတဲ့ Ibuprofen လိုေဆးေသာက္ျခင္းျဖင့္ နာက်င္ျခင္းနဲ႕ ေရာင္ရမ္းျခင္းကို သက္သာေစပါတယ္။
  • အေပၚယံႏွင္းကိုက္ျခင္းတြက္ေတာ့ အေႏြးဓာတ္ျပန္ေပးျခင္း၊ ရွားေစာင္းလပတ္ အဆီလိမ္းျခင္း (သို႕) အသားလွဆီအရည္ကို တစ္အတြင္း အၾကိမ္မ်ားစြာလိမ္းေပးျခင္းျဖင့္ အေရာင္က်ေစႏိုင္ပါတယ္။
  • ေအးခဲေသာေလႏွင့္ထိေတြ႕မႈကို ေရွာင္ရွားျခင္း။
  • ႏွင္းကိုက္ထားေသာေျခေထာက္ႏွင့္ လမ္းေလ်ာက္ျခင္းမျပဳရ။
  • အရည္ၾကည္ဖုမ်ားျဖစ္လာလွ်င္ မေဖာက္ပါႏွင့္။ အရည္ၾကည္ဖုမ်ားက ပတ္တီးကဲသို႕ ပိုးမ၀င္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ အရည္ၾကည္ဖုမ်ားသူ႕အလိုလို ေပါက္သြားပါလိမ့္မယ္။
  • သိခ်င္တာေတြရွိမယ္ဆိုရင္ အေကာင္းဆံုးေျဖရွင္းနည္းလမ္းေတြကို ပိုမိုနားလည္သိရွိေစႏိုင္ရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေပးပါ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

Read also:

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 2, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 12, 2019

သင္ဒါလည္း ႏွစ္သက္ႏုိင္ပါတယ္။