အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Erythema nodosum (အရီသီးမား ႏိုဒိုဆမ္မ္) ကဘာလဲ။

Erythema Nodosum ဆိုတာဟာ ေယာင္ရမ္းနာက်င္ေစတတ္သည့္ အနီေရာင္(သို႔)ခရမ္းေရာင္ အနာဖုမ်ား ျဖစ္ပြားတတ္ေသာ အေရျပားေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး ေျခသလံုးေရွ႕ဘက္ပိုင္းတြင္ အမ်ားဆံုးေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။ တခါတရံ ထိုအနာဖုမ်ားသည္ အျခားခႏၶာကိုယ္အစိတ္အပိုင္းမ်ားတြင္လည္း ျဖစ္ေပၚတတ္ပါတယ္။

အဆိုပါေရာဂါဟာ panniculitis လို႔ေခၚတဲ့ အေရျပားေအာက္ အဆီလႊာေယာင္ရမ္းျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚေသာ ေရာဂါမ်ားထဲမွ ေတြ႕ရအမ်ားဆံုး ေရာဂါပံုစံမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။  ေရာဂါပိုးတစ္မ်ိဳးမ်ိဳးကို သင့္ခႏၶာကိုယ္က ခုခံတံ႔ုျပန္မႈ (သို႔) သင္ သံုးစဲြထားတဲ့ ေဆး၀ါးတစ္ခုခုရဲ႕ အာနိသင္တုံ႔ျပန္မႈေၾကာင့္ ယခုလို ျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။

Erythema nodosum (အရီသီးမား ႏိုဒိုဆမ္မ္) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

Erythema Nodosum ဟာ အလြန္ေတြ႔ရမ်ားပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြထက္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြး ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Erythema nodosum (အရီသီးမား ႏိုဒိုဆမ္မ္) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

ေတြ႕ရမ်ားတဲ့ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ အဓိကအားျဖင့္ ေျခေထာက္ေအာက္ဖက္ပိုင္းမွာျဖစ္ျဖစ္တတ္တဲ့ အလြန္နာေသာ အနီေရာင္အနာဖုမ်ားျဖစ္ပါတယ္။ တခါတရံ ထိုအနာဖုမ်ားဟာ သင့္ရဲ႕ ေပါင္၊လက္ေမာင္း၊ ခႏၶာကိုယ္နဲ႔ မ်က္ႏွာမွာလည္း ျဖစ္ေပၚတတ္ပါတယ္။

ထိုအနာဖုလံုးမ်ားဟာ လက္မ၀က္မွ ေလးလက္မအရြယ္အထိ ရွိႏိုင္ပါတယ္။ သင့္ခႏၶာကိုယ္အႏွံ႕အျပားမွာ အနာဖု ႏွစ္ခုကေန အခုငါးဆယ္အထိ ေပၚႏိုင္ပါတယ္။ထိုအနာဖုမ်ားဟာ အလြန္နာျပီးပူေႏြးေနတတ္ပါတယ္။သက္သာလာတဲ့အခါ အနီေရာင္ကေန ခရမ္းေရာင္အျဖစ္ေျပာင္းလဲသြားျပီး ေသြးေျခဥေနသည္နဲ႕ တူပါတယ္။ ထို႔ေနာက္ အနာဖုမ်ားဟာ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ခ်ပ္ရပ္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။အနာဖုမ်ားဟာ ႏွစ္ပတ္ေလာက္အထိ ၾကာေအာင္ ေပၚတတ္ပါတယ္။ အနာဖုအသစ္ေတြကေတာ့ ရက္သတၱပတ္ ေျခာက္ပတ္ေလာက္အထိ ဆက္ေပၚေနတတ္ပါတယ္။

အျခားေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့-

  • ဖ်ားျခင္း
  • ႏုန္းျခင္း
  • အရိုးအဆစ္နာျခင္း
  • ေျခခ်င္း၀တ္ေရာင္ျခင္း
  • လည္ပင္းအက်ိတ္ၾကီးျခင္း
  • ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
  • လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း
  • ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း
  • ဗိုက္ေအာင့္ျခင္း
  • ၀မ္းေလ်ာျခင္း 

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Erythema nodosum (အရီသီးမား ႏိုဒိုဆမ္မ္) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ေရာဂါျဖစ္ပြားသူေတြရဲ႕ တစ္၀က္ေလာက္ဟာ ဘာလို႔ျဖစ္ပြားရသလဲဆိုတာကို မသိေသးပါဘူး။  သင့္ကို ေရာဂါပိုးတစ္ခုခ ၀င္ေရာက္ျပီးလ်ွင္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေဆး၀ါးအခ်ိဳ႕ကို သံုးစဲြျပီးလ်ွင္ေသာ္လည္းေကာင္း  erythema nodosum ေရာဂါျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။ ဆရာ၀န္ေတြက သင့္ခႏၶာကိုယ္ဟာ ေရာဂါပိုးေတြ၊ ေဆး၀ါးေတြအေပၚကို တုန္႔ျပန္မႈလြန္ကဲတာေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားတယ္လို႔ ပဲ လက္ခံထားပါတယ္။

ျဖစ္ပြားရတဲ့အေၾကာင္းအရင္းေတြကေတာ့-

  • ေလးဖက္နာေရာဂါပိုး (streptococcus)၊ တီဘီေရာဂါပိုး (tuberculosis)
  • တုန္႔ျပန္မႈလြန္ကဲတတ္သည့္ေဆး၀ါးမ်ား (sulfonamides and forms of penicillin), salicylates, iodides, bromides, and သားဆက္ျခားေဆးမ်ား(birth control pills)
  • ခႏၶာကိုယ္အႏွံ႔အျပား ေယာင္ရမ္းတတ္သည့္ေရာဂါတစ္မ်ိဳး (sarcoidosis)
  • အဆုတ္ႏွင့္အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းပိုး၀င္သည့္ေရာဂါတစ္မ်ိး (coccidioidomycosis)
  • အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာေရာဂါမ်ား (inflammatory bowel disease, ulcerative colitis or Crohn’s disease)
  • ကိုယ္၀န္သည္မ်ား
  • ကင္ဆာေရာဂါမ်ား

အသက္ ႏွစ္ဆယ္မွ ေလးဆယ္အတြင္းရွိသူမ်ား တြင္အမ်ားဆံုးေတြ႕ရတတ္သည္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားဟာ  အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ ေျခာက္ဆ ပိုမိုျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း အဆိုပါေရာဂါကို အသက္အရြယ္မေရြး က်ားမ မေရြး ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Erythema nodosum (အရီသီးမား ႏိုဒိုဆမ္မ္) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

သင့္ဆရာ၀န္ဟာ သင့္က်န္းမာေရးရာဇ၀င္၊ သင့္ရဲ႕ လတ္တေလာ ေရာဂါပိုး ၀င္ေ၇ာက္ထားတဲ့လကၡဏာရွိမရွိ၊ အခ်ိဳ႕ေသာေဆး၀ါးမ်ား အသံုးျပဳထားျခင္းရွိမရွိကို ေမးျမန္းပါလိမ့္မယ္။  ထို႔ေနာက္ သင့္ဆရာ၀န္က အနာဖုမ်ားကို စစ္ေဆးပါလိမ့္မယ္။

သင့္ခႏၶာကိုယ္မွာ ေယာင္ရမ္းတဲ့လကၡဏာရွိမရွိကို ေသြးစစ္ေဆးမႈ လုပ္ရႏိုင္ပါတယ္။ အျခားေသြးစစ္ေဆးမႈအေနနဲ႕ကေတာ့ တီဘီေရာဂါနဲ႔ အျခားေရာဂါပိုးမ်ား ရွိမရွိ စစ္ေဆးရႏိုင္ပါတယ္။ လည္ပင္းအခဲ်ြ ပိုးေမြးျပီး ေလးဖက္နာပိုးရွိမရွိ စစ္ေဆးရႏိုင္ပါတယ္။

အျခားစစ္ေဆးမႈေတြအေနနဲ႕

  • ဆီးစစ္ေဆးျခင္း
  • ၀မ္းစစ္ေဆးျခင္း
  • အေရျပားေအာက္မွ အဆီလႊာကို အသားစ ယူ စစ္ေဆးျခင္း ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ က်ြမ္းက်င္ပညာရွင္က ဓါတ္ခဲြခန္းမွာ erythema nodosum  ေရာဂါနဲ႔ တူညီတဲ့ အသားစတစ္ရွဴး ဟုတ္မဟုတ္ကို စမ္းသပ္စစ္ေဆးပါလိမ့္မယ္။

Erythema nodosum (အ္ရီသီးမား ႏိုဒိုဆမ္မ္) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ေရာဂါပိုး၀င္ေရာက္ျပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ျဖစ္ပြားတာဆိုရင္ သင့္ဆရာ၀န္က သင့္ေလ်ာ္တဲ့ပိုးသတ္ေဆးေသာက္ဖို႔ ညႊန္းဆိုပါလိမ့္မယ္။ ေဆးေၾကာင့္ျဖစ္ပြားတာဆိုရင္ေတာ့ သင္ဟာ အဲဒီေဆးကို ဆက္လက္ မသံုးစဲြပဲ ေနလိုက္ရံုပါပဲ။

ေအာက္ပါေဆးေတြကေတာ့ နာက်င္မႈနဲ႔ အျခားလကၡဏာေတြအတြက္ ေရာဂါေပ်ာက္ကင္းသည့္တိုင္ေအာင္ ကူညီပါလိမ့္မယ္။ 

  • Steroid မဟုတ္ေသာ အေရာင္က်ေဆးမ်ား (NSAID) ဥပမာ – Aspirin, ibuprofen(Advil, Motrin), or naproxen (Aleve)(Crohn’s disease လို႔ေခၚတဲ့ အူလမ္းေၾကာင္းေရာဂါတစ္မ်ိဳးရွိခဲ့ရင္ေတာ့ ေရာဂါကိုပိုၾကြေစႏိုင္တဲ့အတြက္ အသံုးမျပဳပါဘူး)
  • potassium iodide
  • steroid ေဆးမ်ား
  • သင္သက္သာလာတဲ့အခါမွာ သင့္ေျခေထာက္ကိ ုအေပၚေျမွာက္ျပီး အနားယူပါ၊ အသားကပ္ေဘာင္းဘီ(compression stocking) ၀တ္ဆင္ပါ။ ထို႔ေနာက္ အနာဖုေတြကို ယားယံေစႏိုင္တဲ့ အ၀တ္အစားေတြ၀တ္ဆင္ျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 9, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 9, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ