Erythema multiforme (အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Erythema multiforme (အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ) ကဘာလဲ။

အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ ဆိုတာ ကူးစက္မႈ တစ္ခုခုေၾကာင့္ ဒါမွမဟုတ္ ေဆး၀ါးတစ္ခုခုေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာရတဲ့ အေရျပား တုံ႕ ျပန္မႈ တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ပုံမွန္အားျဖင့္ မျပင္းထန္ပါဘူး။ ရက္သတၱပတ္ အနည္းငယ္အတြင္းမွာ ေပ်ာက္သြားတတ္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ရွားပါးၿပီး ျပင္းထန္တဲ့ အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈပုံစံ တစ္မ်ဳိးလည္း ရွိပါတယ္။ ပါးစပ္၊ လိင္အဂၤါမ်ား သာမက မ်က္လုံးမ်ား အထိပါ ထိခိုက္ေစၿပီး အသက္အႏၱရာယ္ဆုံးပါး တဲ့ အထိ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါကို ျပင္းထန္ အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ လို႔ ေခၚပါတယ္။

Erythema multiforme (အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈဟာ အရြယ္မေရြး ျဖစ္ႏိုင္ေပမယ့္ အသက္ ၄၀ ေအာက္လူႀကီးေတြကို အဓိက ထိခိုက္ေစပါတယ္။ ထပ္သိခ်င္တာ ရွိရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ၾကည့္ပါ။

လကၡဏာမ်ား

Erythema multiforme (အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈရဲ႕ အေတြ႕ရမ်ားတဲ့ လကၡဏာေတြကေတာ့

  • ဖ်ားျခင္း
  • ဖ်ားသလိုလို ခံစားရျခင္း
  • အေရျပားယားယံျခင္း
  • အဆစ္မ်ားနာက်င္ျခင္း
  • ျပန္႔ႏွံ႔လြယ္ၿပီး အလ်င္အျမန္ေပၚလာေသာ အေရျပား အနာမ်ား
  • အုံလိုက္ျဖစ္ေနတတ္ေသာ အေရာင္ကြ်တ္ေနေသာ အေရျပား၊ အဖုအပိန္႔မ်ား
  • အလယ္မွ အနာကို ေဘးနားမွ အနီေဖ်ာ့ေဖ်ာ့ စက္၀ိုင္းမွ ၀န္းရံထားေသာ အဖုမ်ား
  • အရြယ္အစားအမ်ဳိးမ်ဳိးရွိေသာ အနာ အရည္အိတ္မ်ား
  • ခႏၶာကိုယ္အေပၚပိုင္း ေျခေထာက္၊ လက္ေမာင္း၊ လက္မ်ား၊ လက္ဖ၀ါးမ်ားႏွင့္ ေျခေထာက္မ်ားတြင္ ရွိေနတတ္ပါတယ္။
  • မ်က္ႏွာ၊ ႏႈတ္ခမ္းမ်ားေပၚမွာလည္း အနာျဖစ္တတ္ပါတယ္။
  • ခႏၶာကုိယ္ တစ္ဖက္နဲ႔ တစ္ဖက္ ညီညီမွ်မွ် အနာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

တျခားလကၡဏာေတြကေတာ့

  • မ်က္လုံးေတြ နီရဲေနမယ္။
  • မ်က္လုံးေတြ ေျခာက္ေသြ႕ေနမယ္။
  • မ်က္လုံးေတြ ပူေလာင္းၿပီးယားယံေနမယ္၊ မ်က္၀တ္ထြက္မယ္။
  • မ်က္လုံးေအာင့္မယ္။
  • အပူကန္နာေတြ ပါးစပ္မွာ ျဖစ္မယ္။
  • အျမင္အာရုံမွာ ျပႆနာ ျဖစ္လာမယ္။

အေပၚမွာ မပါ၀င္တဲ့ လကၡဏာေတြ က်န္ေနပါေသးတယ္။ စိတ္ပူစရာ တစ္ခုခု ရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေအာက္ပါ အေျခအေနေတြ ေတြ႕ၾကံဳရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္ျပဖို႔ လိုပါၿပီ။

သင့္ကေလးမွာ အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ ခံစားေနရတယ္လို႔ သံသယရွိမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္ဆီ ခ်က္ျခင္းျပပါ။

အေရျပားေပၚက အနာေတြကို ၾကည့္ၿပီး အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ ျဖစ္တာလား ဆိုတာကို စမ္းသပ္ၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သိပ္မေသခ်ာရင္ အေရျပား အထူးကုဆီကို လႊဲေပးပါလိမ့္မယ္။

တကယ္လို႔ အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ ဒါမွမဟုတ္ Stevens-Johnson လကၡဏာစု ကို ခံစားေနရတယ္ လို႔ သံသယ ျဖစ္စရာေကာင္းေနမယ္ဆိုရင္ ေတာ့ ေဆးရုံခ်က္ခ်င္းသြားခိုင္းပါလိမ့္မယ္။ အလြန္ျပင္းထန္ ဆိုးရြားတဲ့ အေျခအေန ျဖစ္သြားႏိုင္တာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Erythema multiforme (အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈက ဘာေၾကာင့္ျဖစ္ရတယ္ဆိုတာကို ေသခ်ာမသိၾကေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခ်ဳိ႕ ျဖစ္ရပ္ေတြမွာ က်ေတာ့ အသုံးျပဳမိတဲ့ ေဆး၀ါး ဒါမွမဟုတ္ ကူးစက္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္လာရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈက မကူးႏိုင္ပါဘူး။

ကူးစက္ျခင္း

ျဖစ္ရပ္အမ်ားစုက ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကူးစက္မႈ – အမ်ားအားျဖင့္ ေရယုန္ဗိုင္းရပ္စ္ပို ကူးစက္မႈ ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားၾကတာကို ေတြ႕ရွိရပါတယ္။ ဒီဗိုင္းရပ္စ္ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ မေပၚလာပဲ ေနတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခ်ိန္မဟုတ္ တစ္ခ်ိန္ေတာ့ ျပန္ျပန္ေပၚလာတတ္ပါတယ္။

လူတခ်ဳိ႕ကေတာ့ အေရျပားအနာေတြ မျဖစ္ခင္ ေရယုန္ေပါက္တတ္ပါတယ္။

အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈဟာ အဆုတ္နဲ႔ အသက္ရႈလမ္းေၾကာင္းကို နာမက်န္းျဖစ္ေစတဲ့ mycoplasma ဘက္တီးရီးယား ေၾကာင့္ လည္း ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ေဆး၀ါးကုသျခင္း

ျပင္းထန္ အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈေရာဂါဟာ ေဆး၀ါးေတြေၾကာင့္လည္း တစ္ခုတစ္ေလ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ျဖစ္ႏို္င္တဲ့ ေဆးေတြကေတာ့ – sulfonamides, tetracyclines, amoxicillin နဲ႔ ampicillin တို႔လို ပဋိဇီ၀ ေဆးေတြ၊

ibuprofen  လိုမ်ဳိး စတီးရြိက္မပါတဲ့ ေရာင္ရမ္းမႈေလ်ာ့ေဆး (NSAIDs)

phenytoin နဲ႔ barbiturates လိုမ်ဳိး anticonvulsants (၀က္ရူးျပန္ေရာဂါကို ကုသရာမွာသုံး)

 

 

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

ငါ့ဆီမွာ Erythema multiforme (အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ ျဖစ္ေစတဲ့ အႏၱရာယ္ရွိ အခ်က္ေတြအေၾကာင္း ပိုသိခ်င္ရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Erythema multiforme (အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ဆရာ၀န္က သင့္အေရျပားကို ၾကည့္ပါလိမ့္မယ္။ ၿပီးရင္ အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ နဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ အႏၱရယ္ အေျခအေနေတြ ရွိခဲ့ဖူးသလားဆိုတာကို ေမးပါလိ္မ့္မယ္။

ေအာက္ပါစမ္းသပ္ခ်က္ေတြကို လုပ္ေဆာင္ပါလိမ့္မယ္။

  • Nikolsky’s sign
  • Skin lesion biopsy
  • မိုက္ခရိုစကုပ္ေအာက္မွာ အသားစ စစ္ေဆးျခင္း

Erythema multiforme (အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈကို ကုသတဲ့ အခါ ေအာက္ပါရည္ရြယ္ခ်က္ေတြလည္း ရွိပါတယ္။

  • အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈကို ျဖစ္ေစတဲ့ နာမက်န္းမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း
  • ကူးစက္မႈကို ကာကြယ္ျခင္း
  • ေရာဂါလကၡဏာမ်ားကို ကုသျခင္း

နာမက်န္းျဖစ္ေစတယ္ လို႔ ထင္ရတဲ့ ေဆးေတြ ေသာက္တာ ဆရာ၀န္က ရပ္ခိုင္းပါလိမ့္မယ္။ ဆရာ၀န္ကို မေမးပဲနဲ႔ ေဆးေတြကို ကိုယ့္သေဘာနဲ႔ ကိုယ္မရပ္ပါနဲ႔။

သိပ္မျပင္းထန္တဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြကို ကုသဖို႔အတြက္

  • ယားတာကို ေလ်ာ့ေစမယ့္ Antihistamine လို ေဆးေသာက္တာ
  • အေရျပားကို အ၀တ္စိုနဲ႔ သုတ္ေပးတာ
  • ေရယုန္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ အေရျပားဓာတ္မတည့္မႈ ဆိုရင္ antiviral ေသာက္ေဆး ေသာက္တာ
  • အဖ်ားသက္သာဖို႔ ၊ မအီမသာ ျဖစ္တာကို ေလ်ာ့ေစဖို႔ Acetaminophen လို အိမ္တြင္းသုံးေဆးေတြ ေသာက္တာ
  • စားေသာက္တဲ့ အခါ အဆင္မေျပတာ မ်ဳိး မျဖစ္ရေအာင္ ပါးစပ္က အနာေတြအတြက္ ထုံေဆးေပးတာ

ျပင္းထန္တဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကို ကုသဖို႔ အတြက္

  • အေရျပား ကူးစက္မႈေတြအတြက္ ပဋိဇီ၀ ေဆးေတြ
  • ေရာင္ရမ္းျခင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ အတြက္ Corticosteroid ေဆးေတြ

ျပင္းထန္တဲ့ လကၡဏာေတြ ၊ Stevens-Johnson လကၡဏာစု နဲ႔ toxic epidermal necrolysis စတဲ့ အေျခအေနေတြအတြက္ ေန႔ညမျပတ္ ေစာင့္ေရွာက္ေပးျခင္း

  • ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ရန္ Intravenous immunoglobulins (IVIG)

သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း ေနထိုင္ျခင္းနဲ႔ လူေတြနဲ႔ နီးနီးကပ္ကပ္ မေနျခင္းက ထပ္ၿပီး ကူးစက္မႈ မျဖစ္ဖို႔ အေထာက္အကူ ျဖစ္ပါလိ့မ္မယ္။

ေန႔စဥ္လူေနမႈဘ၀ အေျပာင္းအလဲမ်ားႏွင့္ အိမ္တြင္း ကုထုံးမ်ား

 

အေရျပား ဓာတ္မတည့္မႈ ကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ အတြက္ ေနပုံထိုင္ပုံ ဒါမွမဟုတ္ အိမ္တြင္းကုထုံးေတြက ဘာေတြ ျဖစ္မလဲ။

သိခ်င္တာေတြ ရွိမယ္ဆုိရင္ သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ပါ။

ေမးစရာေတြ ရွိေနမယ္ဆိုရင္ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီး ဘယ္နည္းလမ္းက အေကာင္းဆုံးျဖစ္မလဲဆိုတာကို အၾကံဥာဏ္ရယူပါ။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 16, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 16, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ