Enlarged spleen (သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Enlarged spleen (သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း) ကဘာလဲ။

သရက္ရြက္သည္ နံရိုးအိမ္ေအာက္ဖက္ ဗိုက္အေပၚဘယ္ဖက္မွ ေက်ာဖက္အထိရွိေသာ အဂၤါျဖစ္ပါသည္။ ၎သည္ ျပန္ရည္စနစ္၏ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းျဖစ္ၿပီး ေရာဂါပိုမ်ားကိုတိုက္ထုတ္ရာ၌ စြန္႔ထုတ္အဂၤါအျဖစ္ အလုပ္လုပ္၏။

သရက္ရြက္မွထုတ္ေသာ ေသြးျဖဴဥမ်ားမွာ ဘက္တီးရီးယား၊ တစ္ရွဴးေသမ်ားႏွင့္ ျပင္ပမွပစၥည္းမ်ားကို ငံုၿပီးေသြးမ်ားႏွင့္အတူ ၎ဆီစီးဆင္းလာကာ ဖယ္ထုတ္ေပးပါသည္။ သရက္ရြက္သည္ ေသြးနီဥ၊ ေသြးျဖဴဥ၊ ေသြးမႊားဥမ်ားကို မွ်တေအာင္လည္း ေဆာင္ရြက္ေပး၏။ ေသြးမႊားဥမွာ ေသြးခဲျခင္းအတြက္ အေရးပါပါသည္။ သရက္ရြက္သည္ ေသြးမွမေကာင္းေသာ ေသြးဆဲလ္မ်ားကို စစ္ထုတ္ေပးပါသည္။

ပံုမွန္အားျဖင့္ သရက္ရြက္သည္ လက္သီးအရြယ္သာရွိ၏။ ပံုမွန္စမ္းသပ္ၾကည့္ပါက ထိုအရာကို မစမ္းမိပါ။ သုိ႔ေသာ္ ေရာဂါမ်ားသည္ ၎ကိုေဖာင္းလာေစၿပီး ပံုမွန္ထက္ အဆမ်ားစြာ ႀကီးလာႏုိင္ပါသည္။ သရက္ရြက္မွာ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားစြာကို လုပ္ေနရေသာေၾကာင့္ အေျခအေနအမ်ိဳးမ်ိဳးက ၎ကိုထိခိုက္ေစႏုိင္ပါသည္။

သရက္ရြက္ႀကီးတုိင္း ျပႆနာျဖစ္ေနၿပီေတာ့မဟုတ္ပါ။ သရက္ရြက္ႀကီးလာသည့္အခါ သူ႔အလုပ္ကိုပံုမွန္ထက္ပိုၿပီး လုပ္ေနရသည္ဟု ဆိုလိုပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ တစ္ခါတစ္ရံတြင္ ေသြးဆဲလ္မ်ားကို ဖယ္ျခင္း ဖ်က္ျခင္းကို ပိုလုပ္ေနရသည္မ်ိဳး။ ထိုအေျခအေနအား Hypersplenism ဟု ေခၚ၏။ ျဖစ္ရသည့္အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာတြင္ ေသြးမႊားဥမ်ားလြန္းျခင္းႏွင့္ တျခားေသာေသြးေရာဂါမ်ား ပါပါသည္။

Enlarged spleen (သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါသည္ အျဖစ္မ်ား၏။ အရြယ္မေရြး က်ားမမေရြးျဖစ္ႏိုင္သည္။ အခ်က္အလက္မ်ားကို ထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါသည္။

လကၡဏာမ်ား

Enlarged spleen (သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း ၏ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ

တစ္ခ်ိဳ႕တြင္လကၡဏာမျပပါ

  • ဗိုက္ဘယ္ဖက္အေပၚပိုင္းတြင္ နာက်င္ေနသလို ျပည့္ကယ္ေနသလိုခံစားရၿပီး ဘယ္ဖက္ပုခံုးထိ နာက်င္မႈပ်ံ႕ေနတတ္ျခင္း
  • ႀကီးေနေသာသရက္ရြက္မွ အစာအိမ္အား ဖိထားသျဖင့္ ဘာမွမစားရပဲ သို႔ နည္းနည္းစားရံုႏွင့္ ဗိုက္ျပည့္သလိုခံစားရျခင္း
  • ေသြးအားနည္းျခင္း
  • ေမာပန္းလြယ္ျခင္း
  • မၾကာခဏကူးစက္ပိုး၀င္ျခင္း
  • ေသြးထြက္လြယ္ျခင္း

အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္အထဲမွာမပါ၀င္ေသးေသာ အျခားလကၡဏာမ်ားလည္း ရွိႏုိင္ပါေသးသည္။ အကယ္၍ကိုယ့္ဆီ၌ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ား ရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမည္ဆိုပါက ဆရာ၀န္ႏွင့္ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါသည္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ဗိုက္အေပၚဘယ္ဖက္နာေနလွ်င္ အထူးသျဖင့္ အသက္ျပင္းျပင္းရႈသည့္အခါ ပိုနာက်င္လာလွ်င္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ဆက္သြယ္ပါ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Enlarged spleen (သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

ကူးစက္ေရာဂါမ်ား

မိုႏိုႏ်ဴကလီရိုးစစ္လို ဗိုင္းရပ္ပိုးမ်ား၊ ေတာက္ဇိုပလက္စမိုးစစ္လို ကပ္ပါးပိုးေရာဂါ၊ ႏွလံုးေရာင္ျခင္းကဲ့သို႔ ဘက္တီးရီးယားပိုးေရာဂါမ်ား

ကင္ဆာ

ပံုမွန္မဟုတ္ေသာ ေသြးျဖဴဥမ်ားက က်န္းမာေသာ ေသြးျဖဴဥမ်ားကိုနည္းလာေစေသာ လူကီးမီးယားကင္ဆာ

ျပန္႔ရည္တစ္ရွဴးမ်ားတြင္ျဖစ္ေသာ Hodgkin’s disease လို လင္ဖုိးမားကင္ဆာ

သရက္ရြက္ႀကီးျခင္းကိုျဖစ္ေစေသာ တျခားအေၾကာင္းမ်ား

ဆာကိြဳက္ဒိုးစစ္၊ လူးပပ္ႏွင့္ ေလးဖက္နာကဲ့သို႔ အဆစ္ေရာင္ျခင္း စသည့္ ေရာင္ရမ္းနာမ်ား

ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း

သရက္ရြက္သို႔ပ်ံ႕လာေသာ ကင္ဆာ

ကင္ဆာမဟုတ္ေသာအရည္မ်ားႏွင့္ျပည့္ေနသည့္ အိတ္ငယ္ေရာဂါ

ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ျပည္တည္ေနေသာ ျပည္နာမ်ား

Gaycher’s disease ၊ အမိုက္လြိဳက္ဒိုးစစ္၊ ဂလိုင္ကိုဂ်င္သိုေလွာင္မႈဆိုင္ရာေရာဂါမ်ား

လကၡဏာမ်ား မျပတတ္ေသာေၾကာင့္ လူနာအမ်ားစုမွာ သရက္ရြက္ႀကီးေနေၾကာင္းမသိၾကပါ။ ဆရာ၀န္မွ စမ္းသပ္သည့္အခါမွသာ မ်ားေသာအားျဖင့္ သိရ၏။ ေအာက္ပါတို႔မွာ အျဖစ္မ်ားေသာ လကၡဏာမ်ား ျဖစ္ပါသည္။

အစာအမ်ားႀကီး မစားႏုိင္ျခင္း

ဗိုက္အေပၚဘယ္ဖက္တြင္ မအီမသာျဖစ္ျခင္း၊ ျပည့္ကယ္ေနသလိုခံစားရျခင္း၊ နာက်င္ေနျခင္း၊ နာက်င္မႈသည္ ဘယ္ဖက္ပုခံုးထိ ပ်ံ႕ေနျခင္း

အသက္ရႈသည့္အခါ ပိုေအာင့္သည္ဆိုပါက ဆရာ၀န္ထံ ခ်က္ခ်င္းျပသပါ။

သရက္ရြက္ႀကီးျခင္းျဖစ္လွ်င္ တျခားေသာလကၡဏာမ်ားလည္း ရွိေနႏိုင္ပါသည္။ ေအာက္ခံေရာဂါမ်ားႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္၏။

ေမာပန္းလြယ္ျခင္း

ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ျခင္း

မၾကာခဏကပိုး၀င္ျခင္း

ေသြးထြက္လြယ္ျခင္း

အသား၀ါျခင္း

ေသြးအားနည္းျခင္း

ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ား

Enlarged spleen (သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာရွိပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္

မုိႏုိႏ်ဴကလီရိုးစစ္လို ကူးစက္ေရာဂါျဖစ္ေနေသာ ကေလး၊ လူႀကီးမ်ား

Gaucher’s disease, Niemann-Pick disease ႏွင့္ အသည္းႏွင့္ သရက္ရြက္ကိုထိခိုက္သည့္ တျခားေသာ ေမြးရာပါ ဇီ၀ရုပ္ျဖစ္ပ်က္မႈဆုိင္ရာ ကေမာက္ကမေရာဂါမ်ား

ငွက္ဖ်ားျဖစ္ေသာေနရာတြင္ေနသူမ်ား သို႔ သြားဖူးသူမ်ား

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Enlarged spleen (သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

သရက္ရြက္ႀကီးျခင္းကို ပံုမွန္အားျဖင့္ စမ္းသပ္ရံုႏွင့္ သိႏုိင္ပါသည္။ ေရာဂါကိုသိ၍ စမ္းသပ္ျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္း ပံုမွန္စမ္းသပ္ရိုးစမ္းသပ္စဥ္ မေမွ်ာ္လင့္ပဲေသာ္လည္းေကာင္း သရက္ရြက္ႀကီးျခင္းကို သိရွိႏုိင္ပါသည္။

၎တည္ရွိေသာေနရာသည္ ဘယ္ဖက္နံရိုးအိမ္ေအာက္ဖက္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပံုမွန္အားျဖင့္ေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕သူမ်ားမွလြဲ၍ စမ္းမိမည္မဟုတ္ပါ။ ႀကီးလာသည္ႏွင့္ သရက္ရြက္မွာ ဗိုက္အေပၚဘယ္ဖက္မွ ခ်က္ထိေအာင္ ဆန္႔ထုတ္ႀကီးလာမည္ျဖစ္သည္။ တစ္ခါတစ္ရံဆရာ၀န္မွ လူနာကိုညာဖက္ေစာင္းေပးရန္ ညႊန္ၾကားၿပီး စမ္းႏုိင္ပါသည္။ ႀကီးေနေသာ သရက္ရြက္ကို အ၀လြန္သူမ်ားတြင္ စမ္းမိမည္မဟုတ္ပါ။

တခါတစ္ရံတြင္ သရက္ရြက္ႀကီးျခင္းအား ဓာတ္မွန္၊ တီဗီဓာတ္မွန္၊ စီတီဓာတ္မွန္၊ သံလိုက္ဓာတ္မွန္မ်ားမွလည္း သိရွိရႏိုင္ပါသည္။

Enlarged spleen (သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

သရက္ရြက္ကြဲေစမည့္လႈပ္ရွားမႈမ်ား ဥပမာ ထိမိတိုက္မိႏုိင္ေသာ အားကစားမ်ားကို ကန္႔သတ္ရမည္။ သရက္ရြက္ကြဲပါက ေသြးအမ်ားအျပားထြက္ႏုိင္ၿပီး အသက္အႏၱရာယ္ရွိပါသည္။

သရက္ရြက္ႀကီးရသည့္ အေၾကာင္းကိုလည္း ရွာေဖြကုသဖို႔ အေရးႀကီး၏။ မကုသပဲထားပါက ျပင္းထန္ေသာ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာမ်ား ျဖစ္လာႏုိင္ပါသည္။ ျဖစ္ရပ္အမ်ားစုတြင္ ေအာက္ခံအေၾကာင္းရင္းကို ကုသလုိက္ပါက သရက္ရြက္ထုတ္ရျခင္းမွ ကင္းေ၀းႏုိင္ပါသည္။ တစ္ခ်ိဳ႕တြင္ေတာ့ သရက္ရြက္ကို ထုတ္ပစ္မွရသည္မ်ိဳးလည္းရွိႏိုင္သည္။

ခြဲစိတ္ရန္လုိလာပါက ဆရာ၀န္သည္ ဗုိက္ဖြင့္ခဲြျခင္းထက္ မွန္ေျပာင္းျဖင့္ ခြဲျခင္းကို ပိုလုပ္ေကာင္းလုပ္ႏုိင္ပါသည္။ ထိုခြဲစိတ္မႈမ်ိဳးသည္ အေပါက္ငယ္ေလးမ်ားဗိုက္တြင္ေဖာက္ၿပီး မွန္ေျပာင္းထည့္ၾကည့္ကာ သရက္ရြက္ထုတ္ျခင္းျဖစ္သည္။

သရက္ရြက္ထုတ္ရသည္ဆိုပါက ဘက္တီးရီးယားမ်ားကို ခႏၶာကိုယ္မွ ေကာင္းမြန္စြာ ထုတ္ႏုိင္ေတာ့မည္မဟုတ္ပါ။ ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံရရန္ ပိုလြယ္ကူသြားႏိုင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား ထိုးထားျခင္းျဖင့္ ေရာဂါပိုးမ်ားကို ကာကြယ္ထားရန္လို၏။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားႏွင့္အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ သရက္ရြက္ႀကီးျခင္း ကိုကုသသည့္ေနရာႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္လုပ္ရာတြင္ အကူအညီေပးႏုိင္ပါသည္။

ေဘာလံုး၊ ေဟာကီ စသည့္ ထိခိုက္ႏုိင္မည့္ အားကစားမ်ားကိုေရွာင္ပါ။ ဆရာ၀န္ေျပာသည့္ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကိုကန္႔သတ္ေပးပါ။ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ေျပာင္းလဲျခင္းက သရက္ရြက္ကြဲႏုိင္မည့္ အႏၱရာယ္ကို ေလ်ာ့ခ်ရာေရာက္ပါသည္။

ကားစီးတုိင္း ခါးပတ္ပတ္ပါ။ အကယ္၍ ကားအက္စီဒန္႕ျဖစ္လွ်င္ေတာင္ သရက္ရြက္ကိုမထိေစရန္ ကာကြယ္မႈရႏုိင္ပါသည္။

ေနာက္ဆံုးအေနျဖင့္ သင့္တြင္ ပိုးကူးစက္ႏိုင္ေခ်မ်ားေနေသာေၾကာင့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ားကို မွန္မွန္ထိုးပါ။ ဆိုလိုသည္မွာ တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆးႏွစ္စဥ္ထိုးျခင္း၊ ေမးခိုင္၊ စံုစို႔၊ ၾကက္ညွာကာကြယ္ေဆးမ်ားကို ၁၀ ႏွစ္တစ္ခါထိုးျခင္း။ တျခားလိုအပ္မည့္ ကာကြယ္ေဆးမ်ားကိုလည္း ဆရာ၀န္ထံေမးျမန္းပါ။

အကယ္၍သင့္၌ ေမးခြန္းမ်ားရွိသည္ဆိုပါက သင့္အတြက္သင့္ေတာ္ေသာ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ရာ ဆရာ၀န္ႏွင့္ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါသည္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြမႈမ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ားကို မျပဳလုပ္ေပးပါ

ရင္းျမစ္မ်ား

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 13, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 13, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ