Empty sella syndrome (Empty Sella ေရာဂါစု) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Empty Sella ေရာဂါစုဆိုတာ ဘာလဲ။

Empty Sella ေရာဂါစုဆိုတာ sella turcica ေခၚ ဦးေခါင္းခြံေအာက္ေျခ sphenoid အရိုးထဲက ပီက်ဴထရီဂလင္းတည္ရွိရာ ျမင္းကုန္းႏီွးသ႑ာန္ အခ်ိဳင့္ရာတစ္ခု ပံုမွန္ထက္အရြယ္အစားၾကီးေနတဲ့ ဒါမွမဟုတ္ ပံုသ႑ာန္မမွန္တဲ့ ရွားပါးေရာဂါစုတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေရာဂါရွိသူအခ်ိဳ႕ရဲ႕ sella turcica ထဲမွာ cerebrospinal fluid (CSF) ေခၚ ဦးေႏွာက္အာရံုေၾကာအရည္ၾကည္ေတြ ရွိေနျပီး ေအာက္ေျခၾကမ္းျပင္မွာ အလြန္ေသးငယ္တဲ့ ပီက်ဴထရီဂလင္းကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕လူေတြမွာေတာ့ sella turcica တစ္ခုလံုး CSF ေတြျပည့္ေနျပီး ပီက်ဴထရီဂလင္းကို လံုး၀ျမင္ရမွာမဟုတ္ပါဘူး။

အေၾကာင္းအရင္းမရွိဘဲ သူ႕အလိုလိုျဖစ္ေပၚလာတဲ့ empty sella ေရာဂါစုကို primary empty sella ေရာဂါစုလို႔ေခၚျပီး အေၾကာင္းအရင္းတစ္ခုခုေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အမ်ိဳးအစားကိုေတာ့ secondary empty sella ေရာဂါစုလို႔ ေခၚပါတယ္။

Empty Sella ေရာဂါစုဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ အျဖစ္မ်ားသလဲ။

Primary empty sella ေရာဂါစုဟာ အမ်ိဳးသားေတြထက္စာရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ၄ဆ ပိုမ်ားပါတယ္။ အ၀လြန္ျပီး ေသြးတိုးေရာဂါရွိတဲ့ လူလတ္ပိုင္းအမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုအေတြ႕ရမ်ားပါတယ္။

အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

Empty Sella ေရာဂါစုရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

ဒီေရာဂါစုမွာ သိသာထင္ရွားတဲ့ လကၡဏာတစ္စံုတစ္ရာ မရွိေပမယ့္ secondary empty sella ေရာဂါစု ျဖစ္ပြားတဲ့သူေတြမွာေတာ့ နဂိုရွိျပီးသား က်န္းမာေရးျပႆနာရဲ႕ လကၡဏာေတြ ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။

Empty sella ေရာဂါရွိသူ လူနာအမ်ားစုဟာ နာတာရွည္ေခါင္းကိုက္ေ၀ဒနာကို ခံစားရေလ့ရွိျပီး Empthy sella ေရာဂါစုေၾကာင့္ပဲ ေခါင္းကိုက္ရသလား၊ နဂိုေရာဂါအခံျဖစ္တဲ့ ေသြးတိုးေရာဂါေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္ရသလားဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ မရွင္းျပႏိုင္ေသးပါဘူး။

ရွားရွားပါးပါဆိုသလို ဒီေရာဂါရွိသူေတြမွာ ဦးခြံတြင္းဖိအားျမင့္တက္ျပီး

  • ႏွာေခါင္းတြင္းမွ CSF မ်ား လွ်ံက်ျခင္း
  • အျမင္အာရံုေၾကာေရာင္ရမ္းျခင္း
  • အျမင္အာရံုဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား ျဖစ္လာႏုိင္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသသင့္ပါသလဲ။

သင့္ဆီမွာ အထက္ေဖာ္ျပပါ ေရာဂါလကၡဏာေတြထဲက တစ္ခုခုမ်ားရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေမးခြန္းတစ္ခုခုရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။ လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

ျဖစ္ပြားမႈအေၾကာင္းရင္းမ်ား

ဘာေတြက Empty Sella ေရာဂါစု ျဖစ္ပြားေစသလဲ။

Primary Empty Sella ေရာဂါစု

Primary Empty Sella ေရာဂါစုျဖစ္ေပၚေစတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို တိတိက်က်မသိရေသးဘဲ sella turcica ကိုဖံုးအုပ္ထားတဲ့အေမွးပါး (diaphragma sellae) ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းမႈေၾကာင့္ျဖစ္ရတယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြက ယူဆထားပါတယ္။ အခ်ိဳ႕လူေတြရဲ႕ diaphragma sellae အေမွးပါးမွာ ေမြးကတည္းက ကြဲေၾကာင္းငယ္တစ္ခု ပါလာတဲ့အတြက္ sella turcica ထဲ CSF ေတြ စိမ့္၀င္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီအေၾကာင္းအခ်က္က empty sella ေရာဂါျဖစ္ေစတဲ့ အဓိကအေၾကာင္းရင္းလား ေရာဂါျဖစ္ႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္း သက္သက္ပဲလားဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ မေျပာႏုိင္ေသးပါဘူး။

National Organization for Rare Disorders (ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာရွားပါးေရာဂါစုမ်ားအဖြဲ႕အစည္း)ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ဒီေရာဂါစုဟာ အမ်ိဳးသားေတြထက္စာရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ၄ဆ ပိုမ်ားျပီး အ၀လြန္တဲ့၊ ေသြးတိုးေရာဂါရွိတဲ့ သက္လတ္ပိုင္းအမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေရာဂါရဲ႕ သေဘာသဘာ၀အရ ေရာဂါလကၡဏာ ထူးထူးျခားျခားျပေလ့မရွိတဲ့အတြက္ ေရာဂါျဖစ္လို႔ျဖစ္ေနမွန္း မသိသူေတြလည္း ရွိေနႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လိင္၊ အ၀လြန္ျခင္း၊ အသက္အရြယ္၊ ေသြးဖိအား စတဲ့အေၾကာင္းအခ်က္ေတြကို ေရာဂါျဖစ္ပြားႏို္င္ေခ်ျမင့္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြအျဖစ္ သတ္မွတ္ဖို႔ ခဲယဥ္းပါတယ္။

Secondary Empty Sella ေရာဂါစု

Secondary Empty Sella ေရာဂါစု ျဖစ္ပြားေစတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းေတြကေတာ့

  • ဦးေခါင္းထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း
  • ပိုး၀င္ျခင္း
  • ပီက်ဴထရီအက်ိတ္မ်ား
  • ဓာတ္ေရာင္ျခည္ကုထံုး ခံယူရျခင္း သို႔မဟုတ္ ပီက်ဴထရီဂလင္းအနီးတ၀ိုက္တြင္ ခြဲစိတ္ကုသမႈခံယူရျခင္း
  • ဦးေႏွာက္ သို႔မဟုတ္ ပီက်ဴထရီဂလင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါမ်ား ဥပမာ Sheehan ေရာဂါစု၊ ဦးေခါင္းတြင္းေသြးဖိအားမ်ားျခင္း၊ neurosarcoidosis၊ ပီက်ဴထရီဂလင္း သို႔မဟုတ္ ပီက်ဴထရီဂလင္းအညွာ ေရာင္ရမ္းျခင္း

ျဖစ္ပြားေစႏုိင္ေခ်ကို ျမင့္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား

ဘယ္အရာေတြက Empty Sella ေရာဂါစု ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစပါသလဲ။

အေသးစိတ္သိရွိလိုပါက သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ပါ။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္း

ယခုေဖာ္ျပထားသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားမွာ ေဆးပညာဆုိင္ရာကၽြမ္းက်င္သူ၏ အၾကံေပးခ်က္မ်ားေနရာတြင္ အစားထိုးရန္ မသင့္ေတာ္ပါ။ ဆက္လက္သိရွိလိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္ရဲ႕ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

 Empty Sella ေရာဂါစု ဟုတ္မဟုတ္ကို ဘယ္လိုအေျဖရွာအတည္ျပဳသလဲ။

အထက္မွာေျပာခဲ့သလိုပဲ Empty Sella ေရာဂါစုဟာ အမ်ားအားျဖင့္ ဘာေရာဂါလကၡဏာမွ မျဖစ္ေပၚေစတဲ့အတြက္ ေရာဂါရွိေနမွန္း သိဖို႔ခက္ပါတယ္။ အကယ္၍ သင့္ဆရာ၀န္က သင့္မွာဒီေရာဂါရွိေနတယ္လို႔ သံသယရွိခဲ့ရင္ ခႏၶာကိုယ္စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈျပဳလုပ္ျပီး သင့္က်န္းမာေရးရာဇ၀င္ကို ျပန္လွန္စစ္ေဆးမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကြန္ပ်ဴတာဓာတ္မွန္ (CT scan) နဲ႔ သံလိုက္ဓာတ္မွန္ (MRI scan) ရိုက္ဖို႔လည္း အၾကံျပဳႏို္င္ပါတယ္။

CT နဲ႔ MRI အေျဖကိုၾကည့္ျပီး သင့္ဆရာ၀န္က သင့္မွာ partial empty sella ေရာဂါစု သို႔မဟုတ္ total empty sella ေရာဂါစုရွိမရွိ စဥ္းစားဆံုးျဖတ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Partial empty sella ေရာဂါစုဆိုတာက sella တစ္၀က္နည္းပါး CSF နဲ႔ျပည့္ေနျပီး ပီက်ဴထရီဂလင္းအထူ ၃မီလီမီတာကေန ၇မီလီမီတာရွိတဲ့ အေျခအေနကို ဆိုလိုတာျဖစ္ျပီး Total empty sella ေရာဂါစုဆိုတာကေတာ့ sella  တစ္၀က္ေက်ာ္ေက်ာ္ဟာ CSF ေတြနဲ႔ျပည့္ေနျပီး ပီက်ဴထရီဂလင္းအထူ ၂မီလီမီတာေအာက္နည္းတဲ့ အေျခအေနကို ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။

Empty Sella ေရာဂါစုကို ဘယ္လိုကုသလဲ။

Empty Sella ေရာဂါ ရွိသူေတြအေနနဲ႔ ေရာဂါလကၡဏာမျပမခ်င္း အထူးတလည္ ကုသမႈခံယူစရာ မလိုပါဘူး။

အေျခအေနအရ လိုအပ္ႏိုင္တဲ့ ကုသမႈေတြကေတာ့

ႏွာေခါင္းထဲမွာ CSF လွ်ံထြက္ျခင္းကို ခြဲစိတ္ျပဳျပင္ျခင္း

ေခါင္းကိုက္သက္သာေစရန္ Ibuprofen (Advil, Motrin) ကဲ့သို႔ ေဆး၀ါးမ်ားေသာက္သံုးျခင္းတို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အကယ္၍သင့္မွာ က်န္းမာေရးျပႆနာတစ္ခုခုေၾကာင့္ secondary empty sella ေရာဂါစု ျဖစ္လာခဲ့ရင္ သင့္ဆရာ၀န္အေနနဲ႔ ၄င္းျပႆနာကိုကုသဖို႔ ဒါမွမဟုတ္ ၄င္းရဲ႕လကၡဏာေတြ သက္သာေပ်ာက္ကင္းေစဖို႔ အဓိကဦးစားေပးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Empty Sella ေရာဂါစုကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

 

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ နိုဝင်ဘာ 26, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း စက်တင်ဘာ 13, 2019

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ