Dyslipidemia (ေသြးတြင္းအဆီဓာတ္မမွ်တျခင္း) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Kaung Thar.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္။

Dyslipidemia (ေသြးတြင္းအဆီဓာတ္မမွ်တျခင္း)ဆိုတာဘာလဲ။

­­­အဆီေတြဟာ ပရိုတင္း၊ ကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္ေတြနဲ႔ အတူ အသက္ရွိေနတဲ့ ဆဲလ္ေတြ အတြက္ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့အရာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုလက္စထေရာနဲ႔ triglycerides ေတြဟာ ကုိယ္ခႏၶာအတြင္းပိုင္းမွာ သိုေလွာင္ထားတဲ့ အဆီေတြျဖစ္ၿပီး အားအင္ရဲ႕ အဓိက အရင္းအျမစ္ျဖစ္ပါတယ္။

ေသြးအတြင္းမွာရွိတဲ့အဆီေတြဟာ အရမ္းမ်ား၊ အရမ္းနည္းေနခဲ့ရင္ ဒီအေျခအေနကို dyslipidemia လို႔ ေခၚပါတယ္။

အျဖစ္မ်ားတဲ့ dislipidemia အမ်ိဳးအစားေတြကေတာ့-

  • LDL မ်ားျခင္း (မေကာင္းတဲ့ ကို္လက္စထေရာ)
  • LDL နည္းျခင္း (ေကာင္းတဲ့ ကို္လက္စထေရာ)

Triglycerides မ်ားျခင္း တုိ႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။

Dyslipidemia (ေသြးတြင္းအဆီဓာတ္မမွ်တျခင္း)ဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ အျဖစ္မ်ားသလဲ။

Dyslipidemia ဟာ အလြန္အျဖစ္မ်ားၿပီး အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား။

Dyslipidemia(ေသြးတြင္းအဆီဓာတ္မမွ်တျခင္း)ရဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

Dyslipidemia မွာ လကၡဏာ မရွိပါဘူး။ ေသြးစစ္ေဆးမႈဟာ ဒီအေျခအေနကို သိရွိဖို႔ တစ္ခုတည္းေသာ နည္းလမ္းျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသသင့္ပါသလဲ။

သင့္မွာ ကိုလက္စထေရာ စစ္ေဆးမႈ လိုမလိုဆရာဝန္ကို ေမးျမန္းပါ။ စစ္ေဆးမႈစတင္သင့္တဲ့ အသက္အရြယ္ကေတာ့ ကြာျခားမႈရွိႏိုင္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ျပန္လည္စစ္ေဆးျခင္းကိုေတာ့ ငါးႏွစ္တစ္ခါ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

တကယ္လုိ႔ စစ္ေဆးမႈအေျဖေတြဟာ ရွိသင့္တဲ့ အတိုင္းအတာအတြင္း မရွိဘူးဆိုရင္ ဆရာဝန္က မၾကာခဏ စစ္ေဆးေစပါလိမ့္မယ္။ သင့္မိသားစုမွာ Dyslipidemia၊ ႏွလံုးေရာဂါ၊ အျခားေရာဂါျဖစ္ႏႈန္းျမင့္ႏိုင္တဲ့ အခ်က္ေတြျဖစ္တဲ့ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း၊ ဆီးခ်ိဳနဲ႔ ေသြးေပါင္တက္ျခင္းေတြရွိရင္ စစ္ေဆးမႈ မၾကာခဏ ျပဳလုပ္ရႏိုင္ပါတယ္။

ျဖစ္ပြားမႈအေၾကာင္းရင္းမ်ား။

ဘာေတြက Dyslipidemia(ေသြးတြင္းအဆီဓာတ္မမွ်တျခင္း)ျဖစ္ပြားေစသလဲ။

ျပင္လို႔ရတဲ့ အခ်က္ေတြနဲ႔ မျပင္ႏိုင္တဲ့ အခ်က္ေတြက Dyslipidemia ျဖစ္ေစပါတယ္။

ျပင္လုိ႔ရႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကေတာ့

  • က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီညြတ္တဲ့ မျပည့္ဝဆီမ်ားၿပီး သၾကားဓါတ္မ်ားေသာ အစားအစာေတြ စားသံုးျခင္း၊ မလႈပ္မရွားပဲေနျခင္း၊ အဝလြန္ျခင္း
  • အခ်ိဳ႕ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ Estrogen နဲ႔ HIV ေဆးေတြဟာ triglyceride ပမာဏကို ေျပာင္းလဲေစပါတယ္။

မျပင္ႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကေတာ့ မ်ိဳးရိုးဗီဇ ျဖစ္ပါတယ္။ မ်ိဳးရိုးလိုက္ျခင္းဟာ အထူးသျဖင့္ မိသားစုဝင္တစ္ေယာက္ေယာက္က အသက္ငယ္ရြယ္စဥ္မွာ ႏွလံုးေရာဂါ ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ ပိုၿပီးမ်ိဳးရိုးလိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ (အမ်ိဳးသားေတြမွာ (</= 55) အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ</=65)

ျဖစ္ပြားေစႏုိင္ေခ်ကို ျမင့္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား။

ဘယ္အရာေတြက Dyslipidemia(ေသြးတြင္းအဆီဓာတ္မမွ်တျခင္း)ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစပါသလဲ။

Dyslipidemia ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • ဆီးခ်ိဳ – ေသြးသၾကားဓါတ္မ်ားျခင္းဟာ LDL cholesterol ကို မ်ားေစၿပီး HDL cholesterol ကို နည္းေစပါတယ္။ ေသြးသၾကားဓါတ္မ်ားျခင္းဟာ ေသြးေၾကာနံရံေတြကိုလည္း ဖ်က္စီးပစ္ႏိုင္ပါတယ္။
  • မိသားစုမွာ အမ်ိဳးသားေတြမွာ အသက္ ၅၀ မတိုင္မီ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ အသက္ ၆၀ မတိုင္မီ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ပြားျခင္း ရွိရင္
  • မိသားစုမွာ ေသြးအဆီဓါတ္မ်ားတဲ့ ရာဇဝင္ရွိရင္
  • ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါျဖစ္ပြားႏိုင္တဲ့ အခ်က္မ်ား (ေဆးလိပ္၊ ေသြးေပါင္တက္ျခင္း၊ အဝလြန္ျခင္း)
  • အစားအေသာက္ က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီညြတ္ျခင္း – ျပည့္ဝဆီ စားျခင္း၊ transfat စားျခင္း
  • အဝလြန္ျခင္း
  • ခါးတုတ္ျခင္း – အမ်ိဳးသားေတြမွာ ခါး ၁၀၂ စင္တီမီတာ (သို႔) အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ၈၉ စင္တီမီတာရွိရင္ ေရာဂါျဖစ္ႏႈန္းမ်ားႏိုင္ပါတယ္။
  • ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္ျခင္း

ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းဟာ ေသြးေၾကာနံရံေတြကို ပ်က္စီးေစၿပီး အဆီစုျပံဳေစပါတယ္။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသျခင္း

ေယဘူယ်အသိေပးခ်က္ – ယခုေဖာ္ျပထားသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားမွာ ေဆးပညာဆုိင္ရာကၽြမ္းက်င္သူ၏ အၾကံေပးခ်က္မ်ားေနရာတြင္ အစားထိုးရန္ မသင့္ေတာ္ပါ။ ဆက္လက္သိရွိလိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သင့္ရဲ႕ဆရာ၀န္နဲံ အျမဲတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

Dyslipidemia(ေသြးတြင္းအဆီဓာတ္မမွ်တျခင္း)ဟုတ္မဟုတ္ကို ဘယ္လိုအေျဖရွာအတည္ျပဳသလဲ။

ေသြးစစ္ေဆးမႈဟာ Dyslipidemia ကို သိရွိႏိုင္မယ့္ တစ္ခုတည္းေသာ စစ္ေဆးမႈျဖစ္ပါတယ္။

  • Total cholesterol
  • LDL cholesterol
  • HDL cholesterol
  • Triglycerides

အတိက်ဆံုးတိုင္းတာႏိုင္ေစဖို႔ ေသြးစစ္ေဆးမႈမျပဳလုပ္ခင္ ၉-၁၂နာရီႀကိဳၿပီး စားေသာက္ျခင္း မျပဳလုပ္သင့္ပါဘူး။

Dyslipidemia(ေသြးတြင္းအဆီဓာတ္မမွ်တျခင္း)ကို ဘယ္လိုကုသလဲ။

လူမႈေနထိုင္ပံု ေျပာင္းလဲျခင္းေတြျဖစ္တဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္းနဲ႔ က်န္းမာစြာ ေနထိုင္စားေသာက္ျခင္းဟာ Dyslipidemia ကို ကာကြယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုေျပာင္းလဲမႈေတြ လုပ္ေပမယ့္ Dyslipidemia ရွိေနေသးတယ္ဆိုရင္ ဆရာဝန္က ေဆးေသာက္ခုိင္းႏိုင္ပါတယ္။

ေဆးေရြးခ်ယ္မႈနဲ႔ ေပါင္းစပ္ေသာက္မႈဟာ အခ်က္အလက္ေတြ ေပၚမူတည္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္အလက္ေတြကေတာ့ ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္း၊ အသက္၊ ယခု ျဖစ္ေနတဲ့ က်န္းမာေရးအေျခအေနနဲ႔ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ ဆိုးက်ိဳးေတြေပၚမူတည္ပါတယ္။

အသံုးမ်ားတဲ့ေဆးေတြကေတာ့

  • Statins – Statins ေတြဟာ အသည္းက ကို္လက္စထေရာ ျပဳလုပ္ျခင္းကို ပိတ္ဆို႔ေပးတဲ့ အရာဝတၳဳတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ အသည္းကို ေသြးကေန ကိုလက္စထေရာဓါတ္ကို ဖယ္ရွားေပးေစႏိုင္ပါတယ္။ Statins ေတြဟာ ကိုယ္ခႏၶာကို ေသြးေၾကာနံရံေတြမွာ အဆီေတြစုၿပံဳမႈကို စုပ္ယူေစၿပီး ေသြးေၾကာက်ဥ္းျခင္းကို သက္သာေစပါတယ္။ ဒီေဆးေတြကေတာ့ atorvastatin (Lipitor), fluvastatin (Lescol), lovastatin (Altoprev), pitavastatin (Livalo), pravastatin (Pravachol), rosuvastatin (Crestor), နဲ႔ simvastatin (Zocor) တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။
  • Bile-acid-binding resins – သင့္အသည္းဟာ အစာေျခဖို႔ လိုအပ္တဲ့ သည္းေျခအက္ဆစ္ေတြကို ျပဳလုပ္ဖုိ႔ ကိုလက္စထေရာကို အသံုးျပဳပါတယ္။ ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ cholestyramine (Prevalite), colesevelam (Welchol), နဲ႔ colestipol (Colestid) ေတြဟာ bile acid ေတြကို ေပါင္းျခင္းအားျဖင့္ ကိုလက္စထေရာကို က်ေစပါတယ္။ ဒါဟာ သင့္အသည္းကို bile acid ပိုမိုျပဳလုပ္ဖို႔ ပိုေနတဲ့ ကိုလက္စထေရာေတြကို အသံုးျပဳတာေၾကာင့္ ေသြးအတြင္းမွာက်ဆင္းႏိုင္ပါတယ္။
  • ကို္လက္စထေရာ စုပ္ယူမႈ ပိတ္ဆို႔တဲ့ေဆးမ်ား – အူသိမ္ဟာ ေသြးအတြင္းမွ ကို္လက္စထေရာကို စုပ္ယူၿပီး ေသြးအတြင္းျပန္ထည့္ေပးပါတယ္။ ေဆးတစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ ezetimibe ဟာ အစာထဲမွာပါတဲ့ ကို္လက္စထေရာစုပ္ယူမႈကို ကန္႔သတ္ၿပီး ေသြး ကို္လက္စထေရာဓါတ္ကို နည္းေစပါတယ္။ ဒီေဆးကို statin ေဆးနဲ႔လည္း ေပါင္းစပ္ အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။

 

  • ထိုးေဆးမ်ား –

ဒီေဆးအသစ္ေတြကေတာ့ အသည္းကို LDL ကို္လက္စထေရာ ပိုစုပ္ေစၿပီး ေသြး ကို္လက္စထေရာဓါတ္ကို က်ဆင္းေစပါတယ္။ Alirocumab (Praluent) နဲ႔ evolocumab (Repatha) ကို LDL မ်ားသူေတြ၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ရွိၿပီး statin နဲ႔ အျခားေဆးဒဏ္ မခံႏိုင္သူေတြမွာ အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက Dyslipidemia ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

အခ်ိဳ႕သဘာဝထုတ္ကုန္ေတြဟာ ကိုလက္စထေရာဓါတ္ကို က်ေစတာမို႔ ကူညီေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားခ်က္နဲ႔ ေအာက္ေဖၚျပပါ ထုတ္ကုန္ေတြကို အသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။

  • Barley
  • Beta-sitosterol (Promise Activ)
  • Blond psyllium (Metamucil)
  • Oat bran (oatmeal and whole oats ေတြမွာေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။)
  • Sitostanol (အားျဖည့္ေဆးနဲ႔ margarine ေတြမွာ ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ Benecol).

တကယ္လုိ႔ ကို္လက္စထေရာက်ေစတဲ့ ေဆးေတြကို အသံုးျပဳမယ္ဆုိရင္ က်န္းမာစြာေနထိုင္စားေသာက္ျခင္းက အေရးႀကီးတယ္ဆိုတာ သတိရပါ။ သင့္ဆရာဝန္က ကိုလက္စထေရာက်ေစတဲ့ ေဆးေတြေပးရင္ ဆရာဝန္ညြန္ၾကားခ်က္အတိုင္းေသာက္ပါ။ သင္ဘာေဆးေတြေသာက္ေနတယ္ဆိုတာ ဆရာဝန္သိပါေစ။

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ အောက်တိုဘာ 11, 2017 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း အောက်တိုဘာ 11, 2017

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ