Diabetes Insipidus (ေဗဆုိပရပ္စင္ ေဟာ္မုန္း ထုတ္လုပ္မႈ မလံုေလာက္ေသာ ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

ေရးသားသူ ေဆးပညာပိုင္းဆုိင္ရာတည္းျဖတ္သူ Dr. Thurein Hlaing Win.

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္

Diabetes Insipidus (ေဗဆုိပရပ္စင္ ေဟာ္မုန္း ထုတ္လုပ္မႈ မလံုေလာက္ေသာ ေရာဂါ) ကဘာလဲ။

DIABETES INSIPIDUSဟာ ဆီးခဏခဏသြားၿပီးေတာ့ အလြန္အကြ်ံေရဆာျခင္းကို ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ အေျခအေနတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ DIABETES INSIPIDUSဟာ ညအိပ္စက္ျခင္းကို အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ေစၿပီး တခါတရံအိပ္ရာပါ စိုေစပါတယ္။ သူဟာ Diabetes Mellitus နဲ႔ ေရာဂါဆင္တူေပမယ့္ ျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ ကြာျခားပါတယ္။ Diabetes Mellitus ဟာ အင္ဆူလင္ ျပႆနာနဲ႔ ေသြးထဲမွာ သၾကားဓါတ္မ်ားလို႔ ျဖစ္ၿပီး Diabetes Insipidus ကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ေတြဆီးေတြကို ကိုင္တြယ္ပံုေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတုိ႔ႏွစ္ခုဟာ ဆက္ႏြယ္မႈ မရွိပါဘူး။

Diabetes Insipidus (ေဗဆုိပရပ္စင္ ေဟာ္မုန္း ထုတ္လုပ္မႈ မလံုေလာက္ေသာ ေရာဂါ) က ဘယ္ေလာက္အျဖစ္မ်ားသလဲ

ဒီေရာဂါဟာ အျဖစ္မမ်ားပဲ ရွားပါးတဲ့ေရာဂါတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။အမ်ိဳးသားေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြထက္ ပိုအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အသက္အရြယ္မေရြးျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအားျဖင့္ စီမံႏုိင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္မ်ားထပ္မံသိရွိဖို႔အတြက္ ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

လကၡဏာမ်ား

Diabetes Insipidus (ေဗဆုိပရပ္စင္ ေဟာ္မုန္း ထုတ္လုပ္မႈ မလံုေလာက္ေသာ ေရာဂါ) ရဲ႕လကၡဏာေတြကဘာေတြလဲ

DIABETES INSIPIDUS ရဲ႕ အျဖစ္အမ်ားဆံုးေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့  ဆီးမၾကာခဏသြားျခင္းနဲ႔ ေရငတ္ျခင္းတို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အျခားလကၡဏာေတြကေတာ့

  • ဆီးဟာ အေရၾကဲၿပီး ျဖဴေဖ်ာ့ျခင္း
  • ညအခ်ိန္မွာ မၾကာခဏ ဆီးသြားျခင္း
  • အိပ္ရာစိုစြတ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါတယ္

ေမြးကင္းစကေလးေတြနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြမွာျဖစ္တဲ့ လကၡဏာေတြကေတာ့

  • ဖ်ားျခင္း၊ ပ်ိဳ႕ျခင္းနဲ႔ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း
  • ပံုမွန္မဟုတ္ပဲ စိုစြတ္ေနတဲ့ Diapers မ်ား
  • ဖြံ႔ျဖိဳးမႈ ေႏွးေကြးျခင္း
  • ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်ဆင္းျခင္း
  • ရွင္းျပမရႏိုင္ေအာင္ (သို႔) ေျဖသိမ့္မရႏိုင္ေအာင္ ငိုျခင္း
  • ေျခဖ်ားလက္ဖ်ားေအးၿပီး အေရျပားေျခာက္ျခင္း တို႔ျဖစ္ပါတယ္။

အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အထဲမွာမပါ၀င္တဲ့ အျခားေသာလကၡဏာေတြလည္းရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ကိုယ့္ဆီမွာ ေရာဂါလကၡဏာတစ္ခုခုမ်ားရွိေနမလားဆိုျပီး စိုးရိမ္ေနမယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္ပါတယ္။

ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ေတြ႔ဆံုသင့္သလဲ

ေယဘူယ်အသိေပးခ်က္ – ဆီးအလြန္အကြ်ံသြားျခင္းနဲ႔ ေရငတ္ျခင္းေတြျဖစ္ခဲ့ရင္ သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ ဆက္သြယ္သင့္ပါတယ္။

 

လူတုိင္းရဲ႕ခႏၶာကိုယ္တံု႔ျပန္မႈဟာ မတူညီႏုိင္ပါဘူး။ သင့္အေျခအေနအတြက္ ဘာအေကာင္းဆံုးလဲဆိုတာကို သင့္ဆရာ၀န္နဲ႔ တုိင္ပင္တာက အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

အေၾကာင္းရင္းမ်ား

Diabetes Insipidus (ေဗဆုိပရပ္စင္ ေဟာ္မုန္း ထုတ္လုပ္မႈ မလံုေလာက္ေသာ ေရာဂါ) ကိုဘာေတြကျဖစ္ေစသလဲ

Diabetes Insipidus ဟာ pituitary gland (သို႔) ေက်ာက္ကပ္ ျပႆနာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။

ပံုမွန္ဆိုရင္ ကိုယ္ခႏၶာဟာ ေသာက္လိုက္တဲ့ အရည္ပမာဏကို ထိန္းညွိေပးၿပီး ဆီးဘယ္ေလာက္ျပဳလုပ္မယ္ဆိုတာကို ဆံုးျဖတ္ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ေတြဟာ မလိုအပ္တဲ့ အရည္ေတြကို ဆီးအျဖစ္ဖန္တီးၿပီး ဆီးအိမ္ထဲမွာ သိမ္းထားေပးပါတယ္။ ေရဓါတ္ေလ်ာ့နည္းေနတယ္ဆိုရင္ Pituitary gland ဟာ ADH လို႔ ေခၚတဲ့ ေဟာ္မုန္းကို ထုတ္ေပးပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္ဆိုရင္ ေက်ာက္ကပ္ေတြဟာ ေရကို ထိန္းသိမ္းဖို႔အတြက္ ဆီးအနည္းငယ္သာ ျပဳလုပ္ပါတယ္။ ဒီေဟာ္မုန္းကို Hypothalamus မွာ ျပဳလုပ္ၿပီး puituitary gland ထဲမွာ သိုေလွာင္ထားပါတယ္။

Diabetes insipidus ပံုစံ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိၿပီး အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြၾ ရွိပါတယ္။

  • Central Diabetes Insipidus – Hypothalamus  (သို႔) Puituitary gland ပ်က္စီးသြားတဲ့အခါ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ၎ဟာ ADH ေဟာ္မုန္းကို ထုတ္ေပးျခင္းကို တားျမစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ခြဲစိတ္မႈ၊ အက်ိတ္၊ ဦးေႏွာက္အေျမွးေရာင္ျခင္း၊ မ်ိဳးရိုးလိုက္ေရာဂါေတြနဲ႔ ေခါင္းထိခုိက္မႈေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။
  • Nephrogenic Diabetes Insipidus – သူ႔ကိုေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ ျပြန္ေတြရဲ႕ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ေၾကာင့္ ျဖစ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ နာတာရွည္ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ (သို႔) မ်ိဳးရိုးဗီဇေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ေရာဂါတစ္ခုခုေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ျပြန္ေတြကို ထိခိုက္ေစတဲ့ ေဆးေတြလဲရွိပါတယ္။ သူတို႔ကေတာ့ lithum နဲ႔ demeclocycline တို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
  • Gestational Diabetes Insipidus – သူဟာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္မွာ ျဖစ္ပြားၿပီး ခဏတာပဲ ျဖစ္ပြားတာျဖစ္ပါတယ္။
  • Primary Polydipsia – ဒီအေျခအေနကို Dipsogenic diabetes insipidus (သို႔) psychogenic polydipsia လို႔လဲ ေခၚပါတယ္။ သူဟာ အရည္အေသာက္မ်ားလို႔ ျဖစ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ADH ေဟာ္မုန္းနဲ႔ ဆက္စပ္မႈ မရွိပါဘူး။

အခ်ို႕သူေတြမွာေတာ့ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္းရင္းအတိအက် မရွိပါဘူး။

Risk factors

ငါ့ဆီမွာ Diabetes Insipidus (ေဗဆုိပရပ္စင္ ေဟာ္မုန္း ထုတ္လုပ္မႈ မလံုေလာက္ေသာ ေရာဂါ) ျဖစ္ႏုိင္ေျခကိုဘာ္ေတြက ျမင့္တက္ေစသလဲ

DIABETES INSIPIDUS ျဖစ္ပြားႏုိင္ေခ်ကိုျမင့္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္းေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

  • လိင္ – အမ်ိဳးသားေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြထက္ ပိုအျဖစ္မ်ားပါတယ္။
  • မ်ိဳးရိုးလိုက္ျခင္း – diabetes insipidus ရွိတဲ့မိဘေတြရဲ႕ ကေလးမွာ ေရာဂါရရွိမႈ ျမင့္မားေစႏိုင္ပါတယ္။

အထက္ေဖၚျပပါ အခ်က္ေတြ မရွိျခင္းဟာ ဒီေရာဂါမရႏိုင္ဘူးလို႔ မဆိုလိုပါဘူး။ ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးပါ။

ေရာဂါအေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ကုသမႈ

ယခုေဖာ္ျပထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဆးပညာအၾကံေပးမႈေနရာတြင္ အစားထိုးရန္မသင့္ေတာ္ပါ။ ပိုမိုေသာအခ်က္အလက္မ်ားရရွိရန္အတြက္ ဆရာ၀န္ႏွင့္ အျမဲတမ္းတုိင္ပင္ပါ.

Diabetes Insipidus (ေဗဆုိပရပ္စင္ ေဟာ္မုန္း ထုတ္လုပ္မႈ မလံုေလာက္ေသာ ေရာဂါ) ကို ဘယ္လိုအတည္ျပဳပါသလဲ

ေရာဂါအေျဖရွာလို႔ ဆရာဝန္က ေသြးနဲ႔ ဆီးကို စစ္ေဆးေစပါလိမ့္မယ္။ ေရာဂါရဲ႕ ျပင္းထန္မႈေပၚမူတည္ၿပီး လူနာေတြကို MRI နဲ႔ အျခားစစ္ေဆးမႈကို ျပဳလုပ္ေကာင္း ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

Diabetes Insipidus (ေဗဆုိပရပ္စင္ ေဟာ္မုန္း ထုတ္လုပ္မႈ မလံုေလာက္ေသာ ေရာဂါ) ကို ဘယ္္လိုကုသပါသလဲ

ကုသမႈေတြဟာ အေျခအေနနဲ႔ အေၾကာင္းရင္းေတြေပၚ မူတည္ပါတယ္။

Demopression therapy – အေၾကာင္းရင္းက ADH ေဟာ္မုန္း မရွိလို႔ ျဖစ္တာဆိုရင္ ဆရာဝန္က အစားထိုးေဟာ္မုန္း demopression ကို ေပးပါလိမ့္မယ္။ ဒီေဆးဟာ ႏွာေခါင္းထဲ ဖ်န္းရတဲ့ ပံုစံ၊ ေသာက္ေဆးနဲ႔ ထိုးေဆးပံုစံ ဆိုၿပီးရွိပါတယ္။ ဒီကုသမႈဟာ central diabetes insipidus အတြက္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ပါတယ္။

Diuretic therapy – ဒီကုသမႈကေတာ့ nephrogenic diabetes insipidus အတြက္ျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးနာမည္ကိုေတာ့ hydrochlorothiazide လို႔ ေခၚပါတယ္။ ေဆးကို သူတစ္မ်ိဳးတည္း (သို႔) အျခားေဆးေတြနဲ႔ တြဲဖက္ၿပီး ေပးႏိုင္ပါတယ္။ သင့္ဆရာဝန္ဟာ သင့္ကို ဆိုဒီယမ္ နည္းတဲ့ အစားအစာေတြ စားခုိင္းပါလိမ့္မယ္။

အေျခခံအေၾကာင္းရင္းေတြကို ကုသျခင္း – ေဆးေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ အျခားေဆးေတြနဲ႔ အစားထုိးေပးပါလိမ့္မယ္။ တကယ္လုိ႔ စိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္တာဆိုရင္ ဆရာဝန္က အရင္ကုသပါလိမ့္မယ္။ အက်ိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါကို အရင္ဖယ္ထုတ္ေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းႏွင့္ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ား

လူေနမႈပံုစံေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးေတြအသံုးျပဳျခင္းက DIABETES INSIPIDUS ကို ကုသရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူျပဳႏုိင္မလဲ။

ေအာက္ေဖာ္ျပပါ လူေနမႈပံုစံမ်ားနဲ႔ အိမ္သံုးကုထံုးမ်ားက သင့္အေနျဖင့္ DIABETES INSIPIDUS ကိုကုသတဲ့ေနရာမွာနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေအာင္ေနတဲ့ေနရာေတြမွာ အကူအညီေပးႏုိင္ပါတယ္။

  • ေရငတ္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေရကိုလံုေလာက္စြာေသာက္ျခင္းနဲ႔ ေရဓါတ္ခန္းေျခာက္ျခင္းကို ကာကြယ္ျခင္း
  • ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားတဲ့ ေဆးေတြ ေသာက္သံုးျခင္း
  • အေျခအေန အေျပာင္းအလဲ ရွိရင္ ဆရာဝန္နဲ႔ တုိင္ပင္ျခင္း
  • အဖ်ားတက္ျခင္း၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ ေခြ်းထြက္ျခင္းနဲ႔ ေဆးကုသေနစဥ္အတြင္းမွာ ပိုၿပီး ဆီးသြားလာတယ္ဆိုရင္ နီးစပ္ရာ ေဆးရံု(သို႔) က်န္းမာေရးဌာနကို သြားေရာက္ ျပသသင့္ပါတယ္။

 

အကယ္၍သင့္မွာ ေမးခြန္းေတြရွိမယ္ဆိုရင္ သင့္အတြက္သင့ေတာ္တဲ့ အေျဖရွာေဖြႏုိင္ဖို႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္သင့္ပါတယ္။

Hello Health Group သည္ ေဆးပညာအၾကံျပဳခ်က္မ်ား၊ ေရာဂါရွာေဖြအတည္ျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္ ကုသမႈမ်ား မျပဳလုပ္ေပးပါ။

တည္းျဖတ္သည့္ေန႔ ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 20, 2018 | ေနာက္ဆံုးတည္းျဖတ္ျခင္း ဖေ‌ဖော်ဝါရီ 20, 2018

ဘ၀ကို အေကာင္းဆံုး ေနထုိင္လိုပါသလား
က်န္းမာျခင္းနည္းလမ္းမ်ား နဲ ့ေနာက္ဆုံးေပၚ အခ်က္အလက္မ်ားသိရွိဖို ့အတြက္ Hello Sayarwon ေန ့စဥ္ သတင္းစာကုိ ရယူလိုက္ပါ